İmam Hatip Liseleri'nin tarihsel gelişimi
28 Mayıs, 2004 13:40:00 (GMT +02:00)
Özlem Soğukdere - CNN TÜRK
YÖK yasası tartışmalarının
odağındaki İmam Hatip okullarının serüveni 1924
yılında başladı.
Çok partili rejime geçilmesinin ardından partilerde başlayan oy
kaygısıyla birlikte, dönemin politikacıları İslami
kesime yakın durmak adına bu okulları açmaktan çekinmedi.
Menderes döneminde başlayan tavizler, Demirel döneminde doruk
noktasına ulaştı.
Sağ partilerin yanısıra sosyal demokrat partiler de yeni
İmam Hatip okulları açmaktan geri kalmadılar.
İktidar partileri kimi zaman, İmam Hatip konusunda asker-siyaset
dengesine göre bir strateji izledi. 12 Eylül sonrası İmam Hatip
sayısındaki artış, 28 Şubat döneminde aniden kesildi.
AKPnin iktidara gelişi ile konu farklı bir boyuta
taşındı. Konuyu Avrupa Birliği çerçevesine oturtan AKP,
üniversitelere girişte İmam Hatip Liseleri'nin önünü açan bir
yasayı gündeme getirdi...
İmam
Hatip kronolojisi
1924
Okullarda laik eğitime geçiş kapsamında çıkarılan
Tevhid-i Tedrisat Kanunuyla (Eğitim-Öğretimin Birleştirilmesi)
birlikte medreseler kapatıldı.
Laikliği yeni benimseme aşamasında olan bir toplumda din
eğitiminin gerekliliğine inanan Mustafa Kemal Atatürk, medreselerin
yerine dört sınıflı 29 adet İmam Hatip okulu açtı.
Bir yıl sonra İmam Hatip sayısı 26'ya, iki yıl sonra
20'ye, üç yıl sonra da ikiye düştü.
1929-30 öğretim yılında ise son kalan İmam Hatip
okulları da kapatıldı.
1946
Çok partili hayata geçilmesiyle birlikte partilerde oy kaygısı başladı.
İslami kesime yakın durmak isteyen liderler, İmam Hatip Liseleri
konusunda yumuşamaya başladılar.
1948
CHP, Diyanet İşleri Başkanlığı tarafından
imam, hatip, vaiz ve yüksek din okulları açılması için Meclis'e
kanun teklifi verdiler.
Teklif sonucu İmam Hatip okulları açılmadı ancak 10 ay
süreli İmam Hatip kursları açıldı.
1949
Yıl başında dönemin iktidar partisi CHP Ankara ve
İstanbul'da iki tane İmam Hatip kursu açtı. Bir süre sonra kurs
sayısı sekize çıkartıldı.
Din derslerinin eğitim-öğretim müfredatına konulması da bu
döneme rastlar.
Okulların dördüncü ve beşinci sınıflarında seçmeli
olarak okutulmak üzere din eğitimi başladı. CHP'nin önerisi ile
Ankara Üniversitesi bünyesinde ilk ilahiyat fakültesi açıldı.
1950
Demokrat Parti iktidara gelmesinin ardından mevcut İmam Hatip
kurslarının yetersiz olduğuna kanaat getirip İmam Hatip
okullarının açılmasını kararlaştırdı.
Adana, Ankara, Isparta, İstanbul, Kayseri, Konya ve Kahramanmaraş'ta
ilk İmam Hatip okulları açıldı.
1958 yılında bu okulların sayısı 26'ya, 1969'da 71'e,
1997'de ise 600'e ulaştı.
1951-1959
Demokrat Parti lideri Adnan Menderes, 19 adet İmam Hatip okulu açtı.
1951 yılında İmam Hatip okullarının dört
yıllık ortaokul ve üç yıllık lise bölümü olmak üzere yedi
yıllık bir dönemi kapsaması kararlaştırıldı.
1962-1963
İsmet İnönü döneminde yedi adet İmam Hatip okulu
açıldı.
1965-1971
Süleyman Demirel, 46 adet İmam Hatip okulu açtı.
1971
Askeri darbenin ardından Necmettin Erbakan
başkanlığındaki Milli Selamet Partisi(MSP) ile Bülent
Ecevit başkanlığındaki CHP koalisyon ortağı oldu.
Ağustos ayında yeni bir düzenlemeyle, İmam Hatip
okullarının dört yıllık orta kısımları
kapatıldı. Lise süresi ise üç yıldan dört yıla
çıkartılarak meslek lisesi haline dönüştürüldü.
1973-74
197374 öğretim yılında CHP-MSP koalisyonu, İmam Hatip
okullarının orta kısımlarını yeniden açtı ve
İmam Hatip liselerine bütün üniversitelere giriş imkanı verdi.
1974 yılında 33 tane İmam Hatip okulu açıldı.
1974-1975
Bülent Ecevit, 29 adet İmam Hatip okulu açtı.
1975-1978
Süleyman Demirel, 233 adet İmam Hatip açtı.
1976
Kız öğrenciler de İmam Hatip okullarına alınmaya
başlandı.
1978-1979
Bülent Ecevit, dört tane İmam Hatip açılmasını
kararlaştırdı.
Askeri darbe de İmam Hatip okullarının
artış hızını kesemedi
28 Mayıs, 2004 13:51:00 (GMT +02:00)
Askeri yönetim, İmam Hatip Lisesi mezunlarına
diledikleri üniversiteyi seçme hakkı tanıdı.
1979-1980
Dönemin Başbakanı Süleyman Demirel döneminde 36 adet İmam Hatip
okulu açıldı.
12 Eylül askeri darbesinin ardından 35 tane daha İmam Hatip
eğitime başladı.
1982
Askeri yönetim, İmam Hatip Lisesi mezunlarını üniversite
sınavında diledikleri fakülteleri tercih etme hakkına
kavuşturdu.
1982 Anayasasının 24üncü maddesiyle din eğitimi devlet
güvencesi altına alındı.
Seçmeli olarak okutulan din dersleri, ilk ve orta dereceli okullarda zorunlu
hale getirildi.
1984-1989
Turgut Özal liderliğindeki ANAP döneminde 90 adet İmam Hatip Lisesi
açıldı.
ANAPın Özaldan sonraki lideri Mesut Yılmaz döneminde de 23 adet
İmam Hatip Lisesi açıldı.
1990
DSP lideri Bülent Ecevit, CHPden 23 yıl sonra oturduğu
Başbakanlık koltuğunda İmam Hatip okullarının
orta kısımlarının kapatılmasını
kararlaştırdı.
1990-92
ANAP lideri Mesut Yılmaz, 23 adet İmam Hatip Lisesi açtı.
1992-94
DYP Genel Başkanı Süleyman Demirel, 12 adet daha İmam Hatip
açtı. Demirel, tarihin en çok İmam Hatip açan politikacısı
oldu.
1994-95
DYP lideri Tansu Çiller döneminde 13 adet İmam Hatip açıldı.
1996-97
Orta kısımları kapatılan İmam Hatip
okullarının sayısı düşüşe geçti.
Bu okulların orta kısımlarında 1996-1997 eğitim
öğretim yılında 214 bin öğrenci okuyordu.
1997-1998
İmam Hatip lisesi, Anadolu İmam Hatip Lisesi ve çok programlı
lise sayısı 609a ulaştı.
1998 yılında 192 bin 718 öğrenci meslek liselerinde okurken,
İmam Hatip Liseleri'nin bu sayı içindeki oranı yüzde 21 idi.
Üniversite giriş sınavında genel lise ve meslek lisesi
mezunlarına aynı katsayıların verildiği son yıl
olan 1998'de her beş meslek lisesi öğrencisinden biri İmam Hatip
Lisesi öğrencisiydi.
2001
Bu dönemde İmam Hatip Liseleri'nin sayısı 600dü.
2002-03
2001 yılında 600 olan İmam Hatip sayısı 558e
düştü.
2002-2003 öğretim yılında, İmam Hatip
sayısı 536ya düştü. Öğrenci sayısı ise, 64 bin
534'tü.
2004
AKPnin seçim öncesi katsayı uygulaması değişecek
vaadinin ardından, İmam Hatip Liseleri'nde okuyan toplam öğrenci
sayısı yüzde 35 gibi bir artışla 97 bine ulaştı.
İmam Hatip okullarının hükümetlere göre
dağılımı
28 Mayıs, 2004 13:57:00 (GMT +02:00)
Eğitim-Sen'in verdiği rakamlara göre
İmam Hatip okulu açma rekoru Süleyman Demirel'in elinde bulunuyor.
·
1951-1959 / Adnan Menderes / 19 adet
·
1962-1963 / İsmet İnönü / 7 adet
·
1965-1971 / Süleyman Demirel / 46 adet
·
1974-1975 / Bülent Ecevit / 29 adet
·
1975-1978 / Süleyman Demirel / 233 adet
·
1978-1979 / Bülent Ecevit / 4 adet
·
1979-1980 / Süleyman Demirel / 36 adet
·
1984-1989 / Turgut Özal / 90 adet
·
1990-1992 / Mesut Yılmaz / 23 adet
·
1992-1994 / Süleyman Demirel / 12 adet
·
1994-1995 / Tansu Çiller / 13 adet
· 1995-1997 / Diğer Hükümetler / 97
İmam
hatip okullarına yöneltilen başlıca eleştiriler
·
İhtiyaç dışı din adamı yetiştirmesi:
|
· Öğretim
Kurumu |
Okul-Okul-Okul_Fakülte
Sayısı |
Öğretim Ogretim Üyesi
Sayısı |
Öğrenci Ogrenci
Sayısı |
|
İmam Hatip Lisesi |
536 |
16.000 |
105.000 |
|
İlahiyat fakültesi |
24 |
823 |
9970 |
·
·
Eğitim-Sen'in bu araştırmasına
karşılık, Türkiye'nin sadece 5 bin imam hatipe ihtiyacı
var. Buna karşın, İmam Hatip Liseleri'nden 25 bin kişi
mezun oluyor. Bu okullarda okuyan öğrencilerin yüzde 12'si din görevlisi
olmak istiyor, yüzde 88'i ise din adamı olmak istemiyor.
·
İslam dininde kadın din adamı geleneği
bulunmamasına karşın İmam Hatip Liseleri'nde kız
öğrencilerin de öğretim görmesi de eleştiri konularından
biri.
·
İmam Hatip Lisesi açan siyasetçiler, oy kaygısı nedeniyle
öğrenim birliğine (Tevhid-i Tedrisat) engel olacak şekilde iki
başlı bir yapı yaratmakla suçlanıyorlar.
·
İmam Hatip okullarında okuyan öğrenci sayısı,
tüm meslek liselerinde okuyan öğrencilerin yüzde yedisini
oluşturuyor. 200'e yakın mesleğin eğitiminin verildiği
teknik liselerin, tek tek oranı ise, yüzde iki üç civarında. Bu
nedenle yüzde yedi yüksek bir oran olarak görülüyor.
YÖK
yasasında İmam Hatip eleştirisi
YÖK yasası, üniversitelere girişte İmam Hatip Liseleri'nin de
içinde bulunduğu meslek liselerinin önünün açılmasını
hedefliyor.
Yasa, Öğrenci Seçme Sınavında meslek liselerine uygulanan
katsayıları düz liselerle arada çok az bir fark kalacak şekilde
tekrar düzenliyor.
Seçim öncesi katsayı farkı kaldırılacak mesajı veren
AKP, bu noktada seçim yatırımı yapmak ve imam hatiplerin önünü
açmakla suçlanıyor.
AKP ise, yasanın İmam Hatip yasası olarak nitelenmesine
tepkili...
YÖK yasasını Avrupa çerçevesine oturtarak savunan parti,
eğitimde sağlanacak eşitliğin önümüzdeki aralık
ayında ABden müzakere tarihi bekleyen Türkiyenin imajını
olumlu yönde etkileceğini ileri sürüyor.
AKP, yasa konusunda atılacak geri adımın ise, Türkiyenin
reformist kimliğini zedeleyeceğini belirtiyor.
Üniversiteler, Genelkurmay, sendikalar ve YÖK ise, hükümetin bu
yaklaşımına şiddetle karşı çıkıyor ve
YÖK yasasının öğrenim birliği ilkesini ihlal ettiğinin
altını çiziyorlar.
AB ülkelerinde meslek lisesi öğrencilerine uzmanlık alanları
olmayan üniversite bölümlerine doğrudan geçiş imkanı
sağlanmaması da bu çevrelerin önemli dayanaklarından biri.