İmam Hatip Liseleri'nin tarihsel gelişimi

28 Mayıs, 2004 13:40:00 (GMT +02:00)

Özlem Soğukdere - CNN TÜRK

YÖK yasası tartışmalarının odağındaki İmam Hatip okullarının serüveni 1924 yılında başladı.

Çok partili rejime geçilmesinin ardından partilerde başlayan oy kaygısıyla birlikte, dönemin politikacıları İslami kesime yakın durmak adına bu okulları açmaktan çekinmedi.

Menderes döneminde başlayan tavizler, Demirel döneminde doruk noktasına ulaştı.

Sağ partilerin yanısıra sosyal demokrat partiler de yeni İmam Hatip okulları açmaktan geri kalmadılar.

İktidar partileri kimi zaman, İmam Hatip konusunda asker-siyaset dengesine göre bir strateji izledi. 12 Eylül sonrası İmam Hatip sayısındaki artış, 28 Şubat döneminde aniden kesildi.

AKP’nin iktidara gelişi ile konu farklı bir boyuta taşındı. Konuyu Avrupa Birliği çerçevesine oturtan AKP, üniversitelere girişte İmam Hatip Liseleri'nin önünü açan bir yasayı gündeme getirdi...

İmam Hatip kronolojisi

1924
Okullarda laik eğitime geçiş kapsamında çıkarılan Tevhid-i Tedrisat Kanunu’yla (Eğitim-Öğretimin Birleştirilmesi) birlikte medreseler kapatıldı.

Laikliği yeni benimseme aşamasında olan bir toplumda din eğitiminin gerekliliğine inanan Mustafa Kemal Atatürk, medreselerin yerine dört sınıflı 29 adet İmam Hatip okulu açtı.

Bir yıl sonra İmam Hatip sayısı 26'ya, iki yıl sonra 20'ye, üç yıl sonra da ikiye düştü.

1929-30 öğretim yılında ise son kalan İmam Hatip okulları da kapatıldı.

1946
Çok partili hayata geçilmesiyle birlikte partilerde oy kaygısı başladı. İslami kesime yakın durmak isteyen liderler, İmam Hatip Liseleri konusunda yumuşamaya başladılar.

1948
CHP, Diyanet İşleri Başkanlığı tarafından imam, hatip, vaiz ve yüksek din okulları açılması için Meclis'e kanun teklifi verdiler.

Teklif sonucu İmam Hatip okulları açılmadı ancak 10 ay süreli İmam Hatip kursları açıldı.

1949
Yıl başında dönemin iktidar partisi CHP Ankara ve İstanbul'da iki tane İmam Hatip kursu açtı. Bir süre sonra kurs sayısı sekize çıkartıldı.
Din derslerinin eğitim-öğretim müfredatına konulması da bu döneme rastlar.

Okulların dördüncü ve beşinci sınıflarında seçmeli olarak okutulmak üzere din eğitimi başladı. CHP'nin önerisi ile Ankara Üniversitesi bünyesinde ilk ilahiyat fakültesi açıldı.

1950
Demokrat Parti iktidara gelmesinin ardından mevcut İmam Hatip kurslarının yetersiz olduğuna kanaat getirip İmam Hatip okullarının açılmasını kararlaştırdı.

Adana, Ankara, Isparta, İstanbul, Kayseri, Konya ve Kahramanmaraş'ta ilk İmam Hatip okulları açıldı.

1958 yılında bu okulların sayısı 26'ya, 1969'da 71'e, 1997'de ise 600'e ulaştı.

1951-1959
Demokrat Parti lideri Adnan Menderes, 19 adet İmam Hatip okulu açtı.

1951 yılında İmam Hatip okullarının dört yıllık ortaokul ve üç yıllık lise bölümü olmak üzere yedi yıllık bir dönemi kapsaması kararlaştırıldı.

1962-1963
İsmet İnönü döneminde yedi adet İmam Hatip okulu açıldı.

1965-1971
Süleyman Demirel, 46 adet İmam Hatip okulu açtı.

1971
Askeri darbenin ardından Necmettin Erbakan başkanlığındaki Milli Selamet Partisi(MSP) ile Bülent Ecevit başkanlığındaki CHP koalisyon ortağı oldu.

Ağustos ayında yeni bir düzenlemeyle, İmam Hatip okullarının dört yıllık orta kısımları kapatıldı. Lise süresi ise üç yıldan dört yıla çıkartılarak meslek lisesi haline dönüştürüldü.

1973-74
1973–74 öğretim yılında CHP-MSP koalisyonu, İmam Hatip okullarının orta kısımlarını yeniden açtı ve İmam Hatip liselerine bütün üniversitelere giriş imkanı verdi.

1974 yılında 33 tane İmam Hatip okulu açıldı.

1974-1975
Bülent Ecevit, 29 adet İmam Hatip okulu açtı.

1975-1978
Süleyman Demirel, 233 adet İmam Hatip açtı.

1976
Kız öğrenciler de İmam Hatip okullarına alınmaya başlandı.

1978-1979
Bülent Ecevit, dört tane İmam Hatip açılmasını kararlaştırdı.

Askeri darbe de İmam Hatip okullarının artış hızını kesemedi

 



28 Mayıs, 2004 13:51:00 (GMT +02:00)

Askeri yönetim, İmam Hatip Lisesi mezunlarına diledikleri üniversiteyi seçme hakkı tanıdı.

1979-1980
Dönemin Başbakanı Süleyman Demirel döneminde 36 adet İmam Hatip okulu açıldı.

12 Eylül askeri darbesinin ardından 35 tane daha İmam Hatip eğitime başladı.

1982
Askeri yönetim, İmam Hatip Lisesi mezunlarını üniversite sınavında diledikleri fakülteleri tercih etme hakkına kavuşturdu.

1982 Anayasası’nın 24’üncü maddesiyle din eğitimi devlet güvencesi altına alındı.

Seçmeli olarak okutulan din dersleri, ilk ve orta dereceli okullarda zorunlu hale getirildi.

1984-1989
Turgut Özal liderliğindeki ANAP döneminde 90 adet İmam Hatip Lisesi açıldı.

ANAP’ın Özal’dan sonraki lideri Mesut Yılmaz döneminde de 23 adet İmam Hatip Lisesi açıldı.

1990
DSP lideri Bülent Ecevit, CHP’den 23 yıl sonra oturduğu Başbakanlık koltuğunda İmam Hatip okullarının orta kısımlarının kapatılmasını kararlaştırdı.

1990-92
ANAP lideri Mesut Yılmaz, 23 adet İmam Hatip Lisesi açtı.

1992-94
DYP Genel Başkanı Süleyman Demirel, 12 adet daha İmam Hatip açtı. Demirel, tarihin en çok İmam Hatip açan politikacısı oldu.

1994-95
DYP lideri Tansu Çiller döneminde 13 adet İmam Hatip açıldı.

1996-97
Orta kısımları kapatılan İmam Hatip okullarının sayısı düşüşe geçti.

Bu okulların orta kısımlarında 1996-1997 eğitim öğretim yılında 214 bin öğrenci okuyordu.

1997-1998
İmam Hatip lisesi, Anadolu İmam Hatip Lisesi ve çok programlı lise sayısı 609’a ulaştı.

1998 yılında 192 bin 718 öğrenci meslek liselerinde okurken, İmam Hatip Liseleri'nin bu sayı içindeki oranı yüzde 21 idi.

Üniversite giriş sınavında genel lise ve meslek lisesi mezunlarına aynı katsayıların verildiği son yıl olan 1998'de her beş meslek lisesi öğrencisinden biri İmam Hatip Lisesi öğrencisiydi.

2001
Bu dönemde İmam Hatip Liseleri'nin sayısı 600’dü.

2002-03
2001 yılında 600 olan İmam Hatip sayısı 558’e düştü.

2002-2003 öğretim yılında, İmam Hatip sayısı 536’ya düştü. Öğrenci sayısı ise, 64 bin 534'tü.

2004
AKP’nin seçim öncesi ‘katsayı uygulaması değişecek’ vaadinin ardından, İmam Hatip Liseleri'nde okuyan toplam öğrenci sayısı yüzde 35 gibi bir artışla 97 bine ulaştı.

 

İmam Hatip okullarının hükümetlere göre dağılımı

 



28 Mayıs, 2004 13:57:00 (GMT +02:00)

Eğitim-Sen'in verdiği rakamlara göre İmam Hatip okulu açma rekoru Süleyman Demirel'in elinde bulunuyor.

·  1951-1959 / Adnan Menderes / 19 adet

·  1962-1963 / İsmet İnönü / 7 adet

·  1965-1971 / Süleyman Demirel / 46 adet

·  1974-1975 / Bülent Ecevit / 29 adet

·  1975-1978 / Süleyman Demirel / 233 adet

·  1978-1979 / Bülent Ecevit / 4 adet

·  1979-1980 / Süleyman Demirel / 36 adet

·  1984-1989 / Turgut Özal / 90 adet

·  1990-1992 / Mesut Yılmaz / 23 adet

·  1992-1994 / Süleyman Demirel / 12 adet

·  1994-1995 / Tansu Çiller / 13 adet

·  1995-1997 / Diğer Hükümetler / 97


İmam hatip okullarına yöneltilen başlıca eleştiriler

·  İhtiyaç dışı din adamı yetiştirmesi:

 

·  Öğretim Kurumu

Okul-Okul-Okul_Fakülte Sayısı

Öğretim Ogretim Üyesi Sayısı

Öğrenci Ogrenci Sayısı

İmam Hatip Lisesi

536

16.000

105.000

İlahiyat fakültesi

24

823

9970

 

· 

·  Eğitim-Sen'in bu araştırmasına karşılık, Türkiye'nin sadece 5 bin imam hatipe ihtiyacı var. Buna karşın, İmam Hatip Liseleri'nden 25 bin kişi mezun oluyor. Bu okullarda okuyan öğrencilerin yüzde 12'si din görevlisi olmak istiyor, yüzde 88'i ise din adamı olmak istemiyor.

·  İslam dininde kadın din adamı geleneği bulunmamasına karşın İmam Hatip Liseleri'nde kız öğrencilerin de öğretim görmesi de eleştiri konularından biri.

·  İmam Hatip Lisesi açan siyasetçiler, oy kaygısı nedeniyle öğrenim birliğine (Tevhid-i Tedrisat) engel olacak şekilde iki başlı bir yapı yaratmakla suçlanıyorlar.

·  İmam Hatip okullarında okuyan öğrenci sayısı, tüm meslek liselerinde okuyan öğrencilerin yüzde yedisini oluşturuyor. 200'e yakın mesleğin eğitiminin verildiği teknik liselerin, tek tek oranı ise, yüzde iki üç civarında. Bu nedenle yüzde yedi yüksek bir oran olarak görülüyor.

YÖK yasasında İmam Hatip eleştirisi

YÖK yasası, üniversitelere girişte İmam Hatip Liseleri'nin de içinde bulunduğu meslek liselerinin önünün açılmasını hedefliyor.
Yasa, Öğrenci Seçme Sınavı’nda meslek liselerine uygulanan katsayıları düz liselerle arada çok az bir fark kalacak şekilde tekrar düzenliyor.
Seçim öncesi ‘katsayı farkı kaldırılacak’ mesajı veren AKP, bu noktada seçim yatırımı yapmak ve imam hatiplerin önünü açmakla suçlanıyor.
AKP ise, yasanın ‘İmam Hatip’ yasası olarak nitelenmesine tepkili...
YÖK yasasını Avrupa çerçevesine oturtarak savunan parti, eğitimde sağlanacak eşitliğin önümüzdeki aralık ayında AB’den müzakere tarihi bekleyen Türkiye’nin imajını olumlu yönde etkileceğini ileri sürüyor.
AKP, yasa konusunda atılacak geri adımın ise, Türkiye’nin reformist kimliğini zedeleyeceğini belirtiyor.
Üniversiteler, Genelkurmay, sendikalar ve YÖK ise, hükümetin bu yaklaşımına şiddetle karşı çıkıyor ve YÖK yasasının öğrenim birliği ilkesini ihlal ettiğinin altını çiziyorlar.
AB ülkelerinde meslek lisesi öğrencilerine uzmanlık alanları olmayan üniversite bölümlerine doğrudan geçiş imkanı sağlanmaması da bu çevrelerin önemli dayanaklarından biri.