Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Kofi Annan, Kıbrıs müzakereleri için tüm taraflarla bir araya geldi. Annan, Kıbrıs Planı’nın yeni halini bugün TSİ 13.00’te taraflara sunacak. Bürgenstock
NTV-MSNBC VE AJANSLAR

29 Mart 2004— Edinilen bilgiye göre, planın taslak halinin sunumu için taraflara davet yapıldı

Taslağın 150 sayfadan oluştuğu ancak yasalarla ve ekleriyle birlikte sayfa sayısının 9 bine çıktığı belirtildi. Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Başbakan Yardımcısı ve Dışişleri Bakanı Serdar Denktaş, Birleşmiş Milletler’in her iki tarafa da süpriz yapacağı beklentisi içinde olduklarını söyledi.

’SÜRPRİZ BEKLENTİLER İÇİNDEYİZ’
Denktaş, “hem kötü hem de iyi süprizler olabilir” dedi. Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Dışişleri Bakanı, bir girdabın içinde beklediklerini kaydederken “ne her şey çok iyi gidiyor ne de kötü gidiyor” diyecek noktada bulunmadıklarını vurguladı. Denktaş, tarafların Bürgenstock’dan zaferle ayrılamayacaklarını bilincinde olduklarını da ifade etti.
Denktaş, Türkiye ve Yunanistan başbakanlarının sürece dahil olmasının psikolojik olarak Kıbrıs’taki taraflara destek vereceğini de dile getirdi. Serdar Denktaş dün Ada’da yapılan yürüyüşle ilgili olarak ta Kıbrıs Türklerinin ve Rumlarının birlikte yaşamaya alışmaya başlamaları gerektiğini söyledi.

STRAW-GÜL GÖRÜŞMESİ
Edinilen bilgiye göre, Dışişleri Bakanı ve Başbakan Yardımcısı Abdullah Gül, İngiltere Dışişleri Bakanı Jack Straw’u arayarak, Kıbrıs görüşmelerini ele aldı. Straw’un, Türk tarafının hassas olduğu hukuki koruma konusunda elinden geleni yapacağını söylediği öğrenildi.

BM Genel Sekreteri, eşbaşkanlığı kaldırıp Denktaş'ın kurucu devletin başkanı olmasını önlerken, derogasyonları kalıcılaştıracak bir de formül geliştirdi

SEFA KARAHASAN Lefkoşa


BM Genel Sekreteri Kofi Annan, 4. Annan Planı'nı İsviçre'nin Bürgenstock kasabasında bugün taraflara sunmaya hazırlanırken, Rum gazeteleri, 1000 ila 2000 sayfadan oluştuğu belirtilen planda, iki tarafın da kazanmış görüneceği bir durumun yaratılması için çaba sarf edildiğini, Türk ve Rum tarafların bazı noktalarda kazanıp bazı noktalarda kaybedeceğini yazdı. Yeni planda, Rumların talepleri doğrultusunda 30 ay sürmesi öngörülen eşbaşkanlık kurumu ortadan kaldırılıyor. Böylece, mevcut planda Rum lider Tasos Papadopulos'la birlikte Birleşik Kıbrıs Cumhuriyeti'nin ilk eşbaşkanı olması beklenen KKTC Cumhurbaşkanı Rauf Denktaş, yeni planda devre dışı bırakılıyor. Rum basınına göre, planda Türk ve Rum taraflarının lehine olan noktaların bazıları şunlar:

Rumların kazanımları
• Rumlar, geçiş dönemi bitince Kuzey'deki mallarının üçte birini alabilecek. Geri kalan kısmını bono ve hisse olarak alacak.
• Daha fazla Rum'a, Kuzey'de "ikinci konut edinme" hakkı tanınacak. Bu Rumların Kuzey'de siyasi hakkı olmayacak.
• Nihai anlaşma, TBMM'den onay almadan uygulamaya konulmayacak.

'Yüzde 90' formülü
• AB'nin savunacağı Avrupa formülü temelinde vatandaşlık kazanma ve yerleşimdeki derogasyonlar, Kıbrıslı Türklerin yaşam düzeyi Rumlarınkinin yüzde 90'ına ulaşıncaya kadar geçerli olacak. Türk tarafının derogasyon talebini tatmin etmeye yönelik bu maddeye, "Türk tarafının yaşam düzeyi bu noktaya gelmeyecek, bu madde de fiilen yasalaşmış olacak" diyen Rumlar itiraz ediyor.
• Türk kurucu devletine dönecek Rumlar, yüzde 21'den yüzde 12'ye indirilecek.
• Türkiye'nin AB'ye girmesinden sonra da Ada'da 650 Türk, 950 Yunan askeri sürekli kalacak.
MILLIYET 29/03/2004

KKTC Dışişleri Bakanı ve Başbakan Yardımcısı Serdar Denktaş, ‘‘Eğer aradığımız anlaşmaya varamazsak bile, bundan sonra, Kıbrıslı Türkler ve Rumlar olarak birbirimize alışmaya başlamamız lazım’’ dedi.

Dün İsviçre'de Türk ve yabancı basın mensuplarına gelişmeler hakkında bilgi veren Denktaş, bundan sonra çok kritik bir dönemle karşı karşıya olduklarının altını çizdi. ‘‘Kıbrıs Türktür, Türk kalacaktır dedik. Olmadı. İşte, Kıbrıs'ın yarısı Rum kaldı. Ama onlar da Ada'yı Yunanistan'a bağlayamadılar’’ diyen Denktaş, bundan sonra Ada'da iki halkın eskiye göre çok daha fazla ilişki içine gireceğini, işbirliğinin artacağını, bunun için şimdiden herkesi üslubuna ve sözlerine dikkat etmesi gerektiğini söyledi.

Kalıcı bir çözüm sağlanıp sağlanamayacağı konusunda, umut ve umutsuzluk arasında bir noktada olduğunu da dile getiren Denktaş, planla ilgili sorunların aşılabileceğini ama önemli olanın yaşayabilir bir barış sağlayabilmek olduğunu da sözlerine ekledi

HURRIYET 29/03/2004

BM heyetiyle birlikte 15 kişinin katıldığı görüşmelerde, özlü konulara girilerek, taraflar, bugün kendilerine sunulması beklenilen Annan planının son taslağı öncesinde, Genel Sekreter’e görüşlerini aktardılar.

BM Genel Sekreteri Kofi Annan, Kıbrıs planının taslağını taraflara bugün saat 12.00'de sunacak.

Anadolu Ajansı’nın haberine göre, planın taslak halinin sunumu için dün taraflara davet yapıldı. Söz konusu davet çerçevesinde her heyetten 8 kişinin sunuş sırasında hazır bulunması istendi.

daha anlattığı belirtildi.

Erdoğan bu görüşmelerdeki mesajının ne olacağının sorulması üzerine, ''Müzakerelerin çok daha iyi ve olumlu yürütülmesi için destek isteyeceğim'' dedi.

GÜL, STRAW'U ARADI

Edinilen bilgiye göre, Türk tarafı, yeni kurulacak devletin haritaları çizilirken, tarihi Türk ve Rum köylerinin kendi devletçiklerine dahil olmasını tercih ediyor. Bu çerçevede, Beyarmudu ve Akıncılar gibi bazı köylerin Türk tarafına geçebileceği, dolayısıyla da haritanın daha önceden olacağı belirtildiği gibi tam düz olmayabileceği ifade ediliyor.

HALKIN SESI 29/03/2004

RUM TARAFININ İSTEKLERİ
4. Annan planına dahil edilen Rum tarafının istekleri sunlar:
- Fonksiyonellik;
Rum yönetimi lideri Tasos Papadopulos ortak devlet kurumlarının fonksiyonelliğinin iyileştirilmesi talebinde kazanıyor. BM, kurulus anlaşmasının imzalanmasından itibaren 40 gün içinde federal parlamentoların olusturulması için seçim yapılmasını kabul ediyor. Sayıları 6'dan fazla olması beklenen Başkanlık Konseyi üyeleri süratle seçiliyor ve Kıbrıs Türk kurucu devlet liderinin eşbaşkanlık süresi 4 aydan 2 aya iniyor.
- Asliye Mahkemesi kurulmasi talebi kabul ediliyor.
- Toprak;
Arabulucuların bu konudaki tavrı net. Türkiye iki bölgeliliğin güçlendirilmesini istiyorsa önemli oranda toprak parçası iade edecek. Hiç kimse kesin toprak oranını belirtmiyor. Ancak son şeklinin Kıbrıs Rum tarafının müzakere kabiliyetine bağlı olacağı vurgulanıyor.
- Güvenlik;
Uluslararasi unsurlar, Yunanistan ve Türkiye'nin güçlü bir iradeye sahip olduğunu ve güvenlik konusunda bir anlaşmaya varacağına inanıyor. Adada kalacak asker sayısı, arabulucular tarafından ikinci bir konu olarak görüşülüp uzlaşmaya varılacak.
- Ekonomik yönü;
BM, Kıbrıs Rum lideri Papadopulos'un endişelerini dikkate alıyor ve çözümün maliyetiyle ilgili daha iyi bir inceleme sunuyor.''
TÜRK TARAFININ İSTEKLERİ
- İki Bölgeliligin Güçlendirilmesi;
Ankara'nın çok az sayıda Rumun olacağı Kıbrıs Türk devleti ve sınırlarının düzleştirilmesi talebini elde ettiği görülüyor. Federal temsiliyette özellikle de ortak devletin senatosunda özlü "siyasi eşitlik" talebi de kabul görüyor. Türkiye bunun karşılığında önemli oranda toprak tavizi teminatında bulunuyor.
- AB Müktesebatından İstisnalar (Derogasyon):
(Türk tarafı, anlaşmanın AB standartlarına uymayan maddelerinin, Avrupa mahkemelerinde iptal edilmemesi için, AB temel yasası olarak kabul edilmesini istiyor.) AB, Kıbrıs Rumlarının kuzeye yerleşmesi ve mülk satın alması hakkında geçici istisnalari (bitiş tarihi belli) müktesebata dahil edecek. AB, çözümden sonra istisnalar hakkında Kıbrıs Rumlarının AİHM'e başvurma ihtimaliyle ilgili Türkiye'nin endişelerini de anlıyor. Bu konuda AB nihai kararı vermedi.
Arabulucular ise anlasmanın imzalanmasından sonra Türk tarafının endişelerini büyük ölçüde rahatlatan "teknik düzenlemelerden" söz ediyor. Uluslararası unsurlar "iki bölgeliliğin" güçlendirildiği oranda AİHM'e başvuruları da cezbettiği yönünde Ankara'ya uyarılarda bulunuyor. Kıbrıs'ın AB üyelik sözleşmesinin yeniden müzakere edilmesinin ise "anlamsız ve olmayacak bir fikir" olduğunu bildiriyor.''
4. Annan taslak planında,, Cumhurbaskanı Rauf Denktas'ın ''iki ulus'' ve ''iki din'' konusundaki önerilerinin ve Papadopulos'un, ''iade edilecek toprakların BM denetimine verilmesi talebinin uygun görülmedigi belirtiliyor.

Değişikliklerin, tarafların bugüne kadar müzakere ettiği konuları kapsadığı, yanıt verilmesi için 24 saat süre verileceği ve müzakere imkanının çok sınırlı olacağı belirtiliyor.
BM tarafından yapılan değişiklerin bazılarını şöyle sıraladı:
1-Kıbrıs Türk idaresi altındaki topraklara dönecek Rum oranı Kıbrıs Türk oluşturucu devletçik nüfusunun yüzde 21'inden yüzde 12'sine düşürülüyor. Rumların mülklerinin oranı da orantılı olarak azalıyor.
2-Rumlara, Kıbrıs Türk oluşturucu devletçiğinde daimi olmayan ikamet hakkı veriliyor. Geçiş döneminin sona ermesinden sonra da mallarının 3'te 1'ini alabilecekler.
3-Mülkiyet Kurulu'na, tazminatlarla ilgili bir formül sağlanıyor. Mülkün 3'te 1'inin kullanımı hakkı verilecek. Bonolar ve geriye kalan hisseler aynı oranla ve mülkün maddi değeri temelinde verilecek.
4-Senatörlerin seçimi toplumsal köken temelinde yapılıyor. 24 Kıbrıslı Türk ve 24 Rum senatör seçiminde, Kıbrıs Türk idari bölgesinde yaşayacak Rumların seçme seçilme hakları olmayacak.

5-Türk ve Yunan askerleri ebediyen kalacak. Türkiye'nin AB'ye üye olmasından sonra sayıları 1960'taki seviyeye indirilecek.
6-Merkezi hükümetin kurumsal organları için seçimler 13 Haziran'da, Avrupa Parlamentosu seçimleriyle birlikte yapılacak.
Haberde, Annan planının ekinde bulunan haritanın değişmeyebileceğine işaret edilerek, planda Türkiye kökenli KKTC vatandaşlarıyla ilgili bilgi bulunmadığı belirtiliyor.
RUMLARIN LEHİNE YAPILAN DEĞİŞİKLİKLER
Politis gazetesi de yeni Annan planında iki taraf için de kayıp ve kazanımlar olduğuna değinerek, Rum tarafının kazanımlarını şöyle sıraladı:
1-MÜLKLER: Mülkiyet konusundaki yeni felsefe, bütün göçmenlere kuzeydeki mülklerinin 3'te 1'ini alma olanağı sağlıyor. Türk tarafında daimi ikamet edeceklerin oranı (Kıbrıs Türk tarafının lehine) yüzde 21'den yüzde 12'ye düşürülecek, ancak 'yaşadığı yerde oy kullanmayan' statüsüyle daha çok göçmen geri dönebilecek. Yani Kıbrıs Türk oluşturucu devletçiğinde kalışları, ikinci konut mantığıyla olacak ve bu devletçikte siyasi hakları olmayacak. Siyasi haklarını Rum oluşturucu devletçiğinde kullanacaklar.
2-EKONOMİ: Yukarıdaki öneriye paralel olarak Rum tarafını yoğun olarak meşgul eden ekonomi yönü ve özellikle Mülkiyet Kurulu'nun yaşayabilirliği konusunda yeni plan şunları öneriyor:
-Her göçmen mülkünün 3'te 1'ini alacak. Mülkünün diğer 3'te 1'ini yabancı bankalarca verilecek teminatla bono olarak alacak ve bunları paraya çevirebilecek. Mülkünün son 3'te 1'i için ise Mutual Fund tipi bir sistem hissesi alacak.
3-İŞLEYEBİLİRLİK: Mevzuat uygulaması ve referandumlara belirli ifadeler eklenmesiyle anlaşma, mevcut geçiş dönemi sorunları olmadan derhal uygulamaya konulacak. Yani; Kıbrıs'ı Avrupa seçimlerine dek yönetecek olan Başkanlık Konseyi ve Parlamentoya milletvekilleri derhal atanacak. Birleşik Kıbrıs Cumhuriyeti'nin bütün organları (Başkanlık Konseyi, milletvekilleri) için seçimler 13 Haziran'da, Avrupa seçimleriyle birlikte yapılacak. Bu yöntemle Annan planının öngördüğü eşbaşkanlık olmayacak.
4-Asliye Mahkemesi kurulacak.
5-Anlaşmanın Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından onaylanmasına
halihazırda formül bulundu. Bu formüle göre nihai anlaşma, TBMM'den onay almadan uygulamaya konulmayacak. Bu formülü Rum tarafı kabul etmiş görünüyor.
TÜRK TARAFI LEHİNE DEĞİŞİKLİKLER
Politis gazetesine göre, 4. Annan planında Kıbrıs Türk tarafı lehine şu değişiklikler yapılıyor:
1-İSTİSNALAR: AB Komisyonu'nun genişlemeden sorumlu üyesi Günter
Verheugen'in savunacağı, Avrupa formülü temelinde, 'vatandaşlık alma ve

yerleşimdeki kısıtlamalar, Kıbrıslı Türklerin yaşam düzeyinin Rumlarınkinin yüzde 90'ına ulaşıncaya kadar geçerli olacak. Rum tarafı, yaşam düzeyinin suni olarak da, hiçbir zaman bu seviyeye ulaşamayabileceği ve bunun sonucu olarak sapmanın 'gizli yasalaşma' halini alabileceğini savunarak, bu düzenlemeye itiraz ediyor.
2-RUMLARIN GERİ DÖNÜŞÜ: Kıbrıs Türk oluşturucu devletçiğinde daimi
ikamet oranı yüzde 21'den yüzde 12'ye indirilecek. Rumların Kıbrıs Türk oluşturucu devletçiğinde sahip olabilecekleri mal miktarı da aynı oranda azalacak.
3-İKİ KESİMLİLİK: Daimi ikamet statüsüyle geri dönecek Rum sayısının azaltılması, seçim sisteminin büyük oranda denetim altına alınmasına ilişkin Türk tarafının endişelerini gideriyor. Aynı zamanda, 'Senatoya 24 Kıbrıslı Türk, 24 Rum katılır' ifadesi benimseniyor ki, bu Kıbrıs Türk devletçiğinde Rumların seçilmesini engelliyor. Senatoda özel konularda Kıbrıslı Türklerin yüzde 50 çoğunluğu tezi de benimsenebilir.
4-GÜVENLİK: Türkiye ve Yunanistan'ın, 1960'ta bulundurdukları asker sayısı temelinde (650 Türk ve 950 Yunan) sürekli askeri varlığı sağlanıyor (Türkiye'nin AB'ye girmesinden sonra da).

HALKIN SESI 29/03/2004

Güvenlik konusunda anlaştılar

Diplomatik kaynaklardan edinilen bilgiye göre, AB'nin Türk tarafının hayati bir konu olarak nitelendirdiği derogasyonlara ilişkin son formülü olan ''uyum senedi'' şu andaki haliyle Türkiye ve KKTC'yi tatmin etmiyor.

AA’ya göre, Türkiye, büyük önem verdiği hukuki korumayı sağlayabilmek için ilgili taraflar nezdinde kısa bir süre içinde telefon diplomasisi başlatacak. Bu çerçevede, Başbakan Recep Tayyip Erdoğan'ın ABD Başkanı George Bush, Fransa Cumhurbaşkanı Jacques Chirac, AB Komisyonu Başkanı Romano Prodi, Almanya Başbakanı Gerhard Schröder, İngiltere Başbakanı Tony Blair ve AB Dönem Başkanı İrlanda'nın Başbakanı Bertie Ahern'ü telefonla araması bekleniyor.

Bu arada, Türk tarafı, 29 Mart Pazartesi günü İsviçre'ye gelmesi beklenilen AB Komisyonu'nun genişlemeden sorumlu üyesi Günter Verheugen'in, uyum senedinin temel hukuk haline gelebilmesi için çantasında yeni fikirler getirmesi beklentisi içinde.

Güvenlik görüşmelerinin bundan sonra yapılmayacağını belirten diplomatik kaynaklar, bu görüşmelerde, siyasi otoriteye sunulabilecek bir aşamaya gelindiğini söylediler.

Taraflar yemeklerde, BM heyetlerinin kaldığı Park Otel'de bir araya gelirken; sigara içme yasağının uygulanmadığı bu ortamlar özellikle sigara içmeyen yetkililerin zor saatler geçirmesine neden oluyor.

HALKIN SESI 29/03/2004

‘Biz rahatız, Rum sıkıntılı’

‘TASLAK SUNULACAK’... ‘4’üncü Annan Planı’na yönelik müzakere taslağı’nın bugün sunulması bekleniyor!.. Sunulacak taslak üzerinde müzakere yapılacak ve Annan Planı’nın nihai şekli son gün, büyük ihtimalle 31 Mart’ta taraflara verilecek. Dört taraf dün akşam Annan’ın çalışma toplantısında yeniden bir araya geldi.

‘İYİ NOKTADAYIZ’... Türk heyetinin değerlendirmesi: Taleplerimizin daha iyi anlaşıldığını ve karşılanacağını düşünüyoruz. 23 Mart’tan bu yana çok daha iyi bir noktadayız.

HARİTA ‘DÜZ’ OLMAYACAK... Kıbrıs Türk heyeti ile Türkiye heyetleri ‘harita’ üzerindeki değerlendirmelerini sürdürüyor. Ancak, Türk heyetinin sunacağı haritanın büyük ihtimalle ‘düz’ olmayacağı, bunun nedeninin de geleneksel Türk köylerinin konumu olduğu ifade ediliyor.

BAŞBAKANLAR MASADA... BM Genel Sekreteri Kofi Annan, İsviçre’nin Bürgenstock beldesinde sürdürülen Kıbrıs müzakerelerinde bugün Türk ve Yunan başbakanlarını buluşturacak SON 3 GÜN... Serdar Denktaş: Son üç gününe giriyoruz sürecin... Planın ortaya çıktığına dair ortalık biraz karışmış ancak öyle bir şey yok!.. Plan 150 sayfadır. Yasalarla birlikte 9 bin sayfaya çıkabilir. Yasalar Kıbrıs’ta hazırlandı, bazı önemli yasalardaki anlaşmazlıklar dışında bizlerin bakacağı bir durum yok. Ne iyiyiz diyebilirim, ne de kötüyüz...

‘KIBRIS TÜRKTÜR DÖNEMİ BİTTİ’... Serdar Denktaş, Kıbrıs’ta yürüyüş yapan Kıbrıslı Türk ve Rumlara yönelik eylemin ve gerginliğin de üzücü olduğunu belirterek, “Çözüm olsun ya da olmasın artık iki toplum işbirliği yapacaktır, artık Kıbrıs Türktür Türk Kalacak dönemi de Kıbrıs’ı Yunanistan’a bağlama söylemi de bitmiştir” dedi. Cenk MUTLUYAKALI – İsviçre / Bürgenstock
Kıbrıs sorununun çözümüne yönelik müzakerelerin sürdürüldüğü İsviçre’nin Bürgenstock kasabasında, Türk heyetinde ‘iyimser’ ve ‘olumlu’ bir hava gözlemlenirken, Rum-Yunan heyetleri gergin bir bekleyiş içerisinde...
Birleşmiş Milletler’in Annan Planı’na son şeklini verdiğine yönelik haberler Başbakan Mehmet Ali Talat, Başbakan Yardımcısı Serdar Denktaş ve Türkiye heyeti tarafından yalanlandı. Planın içeriğine yönelik verilen bilgilerin ise ‘süekülasyon’ olduğu ifade edildi. Talat, plana yönelik müzakere taslağının bugün sunulacağını ve “Annan Planı”nın niahi şeklinin son gün ortaya çıkacağını belirtti.
‘4’üncü Annan Planı’na yönelik müzakere taslağı’nın bugün sunulması bekleniyor!.. Sunulacak taslak üzerinde müzakere yapılacak ve Annan Planı’nın nihai şekli son gün, büyük ihtimalle 31 Mart’ta taraflara verilecek.

Moraller yüksek
Basına yönelik bir bilgilendirme toplantısı yapan Türkiye heyeti, ‘Türk tarafının görüşme sürecinde çok daha net öneriler ortaya koyduğunu ve kararlı bir tutum sergilediğini’ belirterek, “Bu tutumumuz Birleşmiş Milletler tarafından da anlaşılmıştır” dediler.
“Taleplerimizin daha iyi anlaşıldığını ve karşılanacağını düşünüyoruz. 23 Mart’tan bu yana çok daha iyi bir noktadayız” diyen Türk heyeti, özellikle iki kesimlilik ve siyasi eşitlikle ilgili beklentilerinin karşılanacağını gözlemlediklerini ifade etti.

Düz harita sunulmayacak
Kıbrıs Türk heyeti ile Türkiye heyetleri ‘harita’ üzerindeki değerlendirmelerini sürdürüyor. Ancak, Türk heyetinin sunacağı haritanın büyük ihtimalle ‘düz’ olmayacağı, bunun nedeninin de geleneksel Türk köylerinin konumu olduğu ifade ediliyor.
Haritada ‘geleneksel Türk köylerinin konumunun korunması’ yönündeki talebin Kıbrıs Türk heyetinden geldiği söylenirken, Türkiye’nin ‘iki kesimliliği’ güçlendirmek amacıyla çalıştığı ‘düz çizgi’ formülünü ortadan kaldırdığı öğrenildi. Başbakanlar masada BM Genel Sekreteri Kofi Annan, İsviçre’nin Bürgenstock beldesinde sürdürülen Kıbrıs müzakerelerinde bugün Türk ve Yunan başbakanlarını buluşturacak. Başbakan Tayyip Erdoğan’dan önce Bürgenstock’a ulaşan Kostas Karamanlis, Genel Sekreter Annan’ın Türk, Yunan ve Kıbrıs Türk ile Rum heyetlerine dün akşam verdiği çalışma toplantısına katılarak heyetler arasında ‘güven tazelemeye’ çalıştı.

Başbakan Tayyip Erdoğan’ın da Karamanlis’in ardından Bürgenstock’a gelmesiyle birlikte, Kıbrıs müzakerelerinde kritik üç güne girilmiş olunacak. Taraflara bu sabah, 4. Annan Planı’nın taslağını sunacak Genel Sekreter Annan, bu sunumla birlikte heyetler arasındaki diplomasi trafiğini daha da hızlandıracak. Taslak üzerindeki görüş ve itirazlarını Annan’a ulaştırıp, planın son haline yerleştirmeye çalışacak tarafların bu işlemleri 31 Mart’a kadar sürdürmesi bekleniyor. Taraflardan topladığı belgeler doğrultusunda plana son şeklini verecek Annan, heyetlerden bu planı referanduma götürecekleri konusunda da güvence istiyor.
Dört taraf dün akşam Annan’ın resepsiyonunda yeniden bir araya geldi. Resepsiyonda da müzakerelerin sürdüğü öğrenildi.

Powell, Türk tarafının istekleri konusunda Berlin ve Brüksel’de biraraya geleceği AB dışişleri bakanlarıyla konuşacağını belirterek konuya büyük önem attfettiklerini kaydetti. Türk tarafının, hukuki koruma ve bu çerçevede varılacak anlaşmanın Avrupa mahkemelerine götürülmesi ile iki kesimlilik alanlarındaki önceliklerini haklı bulduklarını belirten Powell, bunlara neden ihtiyaç duyulduğunu anladıklarını da Gül’e iletti. Powell’ın Gül’e ayrıca BM Genel Sekreteri Kofi Annan ile İngiltere Dışişleri Bakanı Jack Straw’u arayacağını söylediği öğrenilirken, Amerikalı bakanın Türk tarafının yapıcı tutumunu devam ettirmesini telkin ettiği kaydedildi.

Umut ile sıkıntı bir arada

İsviçre’de kendileri için asıl muhatabın BM olduğu görüşünü koruyan Türk heyeti, beş günü geride bırakan görüşmeler için “Geldiğimiz noktadan çok ileriye gittik. Verimli bir müzakere süreci yaşanıyor. Planda bizim görüşlerimiz ağırlık kazanacak” değerlendirmesini yaptı. Türk heyeti, Rum tarafındaki havayı da “İyi oynadık, golü atan biz olacağız” sözüyle dile getirdi. Türk diplomatik kaynaklar, Rum tarafının plandan beklentilerini bir türlü somutlaştıramadığını bu yüzden de BM dahil tüm tarafları sıkıntıya soktuğunu kaydederken, bu sıkıntıyı giderecek kişinin Genel Sekreter Annan olacağına dikkat çekiyor.

Serdar Denktaş: ‘Spekülasyon yapılmasın!’ Başbakan Yardımcısı ve Dışişleri Bakanı Serdar Denktaş, dün saat 17.00’de basın merkezinin de yer aldığı Frügen Otel’e gelerek açıklamalar yaptı. Serdar Denktaş, sürecin artık son 3 gününe girildiğini ve müzakerelerin sürdüğünü belirterek, “Sürecin son 3 gününe girerken plana dair ortaya atılan iddialar doğru değildir. Planın ortaya çıktığına dair ortalık biraz karışmış ancak öyle bir şey yok!..” dedi.
Serdar Denktaş, planın 150 sayfa olduğunu, Kıbrıs’ta hazırlanan yasalar ile 9 bin sayfaya çıkabileceğini anlatırken, “Yasalar Kıbrıs’ta hazırlandı, bazı önemli yasalardaki anlaşmazlıklar dışında bizlerin bakacağı bir durum yok. Bu nedenle kimse 9 bin sayfayı nasıl okuyacağız gibi düşünceler içerisinde olmasın” şeklinde konuştu.

Görüşmelere gelirken çok ümitli olmadığını söyleyen Serdar Denktaş, “Şu anda durum çok iyi diyecek durumda değilim ancak kötü bir durum olduğunu da söyleyemem. Sürpriz bekliyoruz” dedi.

Bugüne kadar yapılan görüşmelerden Birleşmiş Milletler’in nasıl bir sonuç çıkardığını ancak taslak kendilerine ulaştığı zaman anlayacaklarını belirten Serdar Denktaş, “Her iki taraf da bu süreçten zaferle ayrılamayacağını biliyor. Beklentimiz zafer elde etmek değil, kalıcı bir çözüm modeli bulmaktır. Birleşmiş Milletler kağıt üzerinde ne hazırlarsa hazırlasın, bunu yaşayacak olan Kıbrıslı Türkler ve Kıbrıslı Rumlardır” dedi.

Kıbrıs’taki eylemler üzücü!
Serdar Denktaş, Kıbrıs’ta yürüyüş yapan Kıbrıslı Türk ve Rumlara yönelik eylemin ve gerginliğin de üzücü olduğunu belirterek, “Çözüm olsun ya da olmasın artık iki toplum işbirliği yapacaktır, artık Kıbrıs Türktür Türk Kalacak dönemi de Kıbrıs’ı Yunanistan’a bağlama söylemi de bitmiştir” dedi.
Serdar Denktaş, bu eylemlerin kendilerine ‘güç vermek’ gayesi ile yapılıyorsa doğu olmadığını da anlatarak, “Herkesi çok daha soğukkanlı olmaya ve yasaların dışına çıkmamaya çağırırken, bizim tüm halk adına burada olduğumuzu da anımsatmak isterim. Ancak çözüm olmasa da Kıbrıslı Rumlarla çok daha fazla işbirliği yapacağız. Herkes hazmetmeyi, kendinden farklı düşüncelerde olanlarla da işbirliği yapmayı ve kabullenmeyi öğrenmeli” şeklinde konuştu.
Serdar Denktaş ‘referandum’un artık kaçınılmaz olduğunu da belirterek, bugün sunulacak taslak üzerinde sadece rötuşlar yapılacağını da sözlerine ekledi.

Kristofios: ‘‘Al-ver taslaktan sonra’’ Kıbrıs (Rum) Parlamento Başkanı Dimitris Kristofios dün yaptığı bir açıklamada, gerçek al-ver sürecinin BM Genel Sekreteri Kofi Annan’ın plan taslağını taraflara verdikten sonra başlayacağını söyledi.

İsviçre’nin Lüzern Kenti’nde devam eden Kıbrıs görüşmeleri çerçevesinde bu kentte bulunan Kristofios, Yunan ve Rum basın mensuplarına brifing vermek üzere Fürigen Otel’e geldi. Otel girişinde basın mensuplarına açıklamada bulunan Kristofios, görüşmelerin gidişatı ile ilgili bir soru üzerine şöyle konuştu: ‘‘Her şey açık. Genel Sekreter bize planın taslağını verecek. Sonra düşünüyorum ki; gerçek al-ver süreci başlayacak.’’

Kristofios ile birlikte otele gelen ve Yunan ve Rum basın mensuplarına görüşmelerle ilgili gelişmeleri aktaracaklarını vurgulayan Rum Yönetimi basın sözcüsü Kipros Krisostomidis ise, görüşmelerden umutlu musunuz? şeklinde bir soruya: ‘‘Biz her zaman, Kıbrıs’ın insanları ki; hem Rumlar hem Türkler; için en iyisini yapmak için çalışıyoruz’’ diye konuştu.

YENIDUZEN 29/03/2004

Değişikliklere göre, Türk tarafında sürekli ikamet edecek Rum oranı yüzde 21'den yüzde 12'ye düşürülürken, senatoya 24 Kıbrıslı Türk, 24 Rum katılır ifadesi benimseniyor, senato seçiminde kuzeyde yaşayan Rumların seçme ve seçilme hakkı olmayacak. Türk ve Yunan askeri, Türkiye'nin AB'ye üyeliğinden sonra adada kalabilecek, ancak bu 1960 anlaşması temelindeki asker sayısında olacak. Yani 650 Türk ve 950 Yunan askeri sürekli adada kalabilecek. Rumların istediği Asliye Mahkemesi kurulacak.

3-Mülkiyet Kurulu'na, tazminatlarla ilgili bir formül sağlanıyor. Mülkün 3'te 1'inin kullanımı hakkı verilecek. Bonolar ve geriye kalan hisseler aynı oranla ve mülkün maddi değeri temelinde verilecek.

6-Merkezi hükümetin kurumsal organları için seçimler 13 Haziran'da, Avrupa Parlamentosu seçimleriyle birlikte yapılacak.

1-MÜLKLER: Mülkiyet konusundaki yeni felsefe, bütün göçmenlere kuzeydeki mülklerinin 3'te 1'ini alma olanağı sağlıyor. Türk tarafında daimi ikamet edeceklerin oranı (Kıbrıs Türk tarafının lehine) yüzde 21'den yüzde 12'ye düşürülecek, ancak 'yaşadığı yerde oy kullanmayan' statüsüyle daha çok göçmen geri dönebilecek. Yani Kıbrıs Türk oluşturucu devletçiğinde kalışları, ikinci konut mantığıyla olacak ve bu devletçikte siyasi hakları olmayacak. Siyasi haklarını Rum oluşturucu devletçiğinde kullanacaklar.

3-İŞLEYEBİLİRLİK: Mevzuat uygulaması ve referandumlara belirli ifadeler eklenmesiyle anlaşma, mevcut geçiş dönemi sorunları olmadan derhal uygulamaya konulacak. Yani; Kıbrıs'ı Avrupa seçimlerine dek yönetecek olan Başkanlık Konseyi ve Parlamentoya milletvekilleri derhal atanacak. Birleşik Kıbrıs Cumhuriyeti'nin bütün organları (Başkanlık Konseyi, milletvekilleri) için seçimler 13 Haziran'da, Avrupa seçimleriyle birlikte yapılacak. Bu yöntemle Annan planının öngördüğü eşbaşkanlık olmayacak.

4-Asliye Mahkemesi kurulacak.

1-İSTİSNALAR: AB Komisyonu'nun genişlemeden sorumlu üyesi Günter

3-İKİ KESİMLİLİK: Daimi ikamet statüsüyle geri dönecek Rum sayısının azaltılması, seçim sisteminin büyük oranda denetim altına alınmasına ilişkin Türk tarafının endişelerini gideriyor. Aynı zamanda, 'Senatoya 24 Kıbrıslı Türk, 24 Rum katılır' ifadesi benimseniyor ki, bu Kıbrıs Türk devletçiğinde Rumların seçilmesini engelliyor. Senatoda özel konularda Kıbrıslı Türklerin yüzde 50 çoğunluğu tezi de benimsenebilir.

Tarihi sona doğru...

PLAN GELİYOR: 50 yıldır savaşlar, göçler ve acılar yaşayan Kıbrıs'ın kaderini değiştirecek 9 bin sayfalık Annan Planı, bugün taraflara sunuluyor. Birleşmiş Milletler, dün plandaki son düzenlemeleri yaptı. Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Kofi Annan, dün akşam saat 19:00'da taraflara bir kokteyl verdi. Ve böylece tüm taraflar, 1959'dan sonra ilk kez bir araya gelmiş oldular

DÜNYA ZİRVESİ: İsviçre'nin Lüzern kenti, Bürgenstock tesislerinde çarşamba günü başlayan Kıbrıs zirvesi bugünden itibaren bir dünya zirvesine dönüşüyor. Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Kofi Annan, Avrupa Birliği'nin genişlemeden sorumlu üyesi Günter Verheugen, Türkiye Başbakanı Recep Tayyip Erdoğan, Yunanistan Başbakanı Kostas Karamanlis bugünden itibaren Bürgenstock'ta buluşuyor. Diplomatik kaynaklar, Amerika Birleşik Devletleri Dışişleri Bakanı Colin Powel'ın da zirveye katılma olasılığı bulunduğunu kaydediyor

Son yarım asırlık tarihini savaşlar, acılar, göçler ve gözyaşlarıyla geçiren ve dünyanın en uzun süren sorunu olarak anılan Kıbrıs sorununa barışçıl bir çözüm bulmak amacıyla İsviçre'nin Lüzern kenti, Bürgenstock tesislerinde yapılan Kıbrıs zirvesinin altıncı gününde, adanın kaderini etkileyecek 9 bin sayfalık Annan Planı taraflara sunuluyor.

Bürgenstock'taki Birleşmiş Milletler görevlileri dün plan üzerindeki son düzenlemeleri yaptılar ve bugün taraflara sunulacak son şeklini gözden geçirdiler.

Diplomatik kaynaklardan edinilen bilgiye göre, Annan, dün akşam için, her heyetten üçer kişinin katılımını içeren bir davet yaptı. Bu çerçevede Türkiye heyetini akşamki görüşmelerde, Dışişleri Bakanı ve Başbakan Yardımcısı Abdullah Gül, Dışişleri Bakanlığı Müsteşarı Büyükelçi Uğur Ziyal ile Türkiye'nin BM Daimi Temsilcisi Ümit Pamir temsil etti.

"Tarihi sona geldik. Tarihi günler yaşıyoruz. Bu sürecin sonunda Kıbrıs'ın bir bütün olarak kaderi belirlenmiş olacak. Çok yoğun çalışmalar devam ediyor. Bugüne kadar al-ver yöntemi çalışmadığı için Birleşmiş Milletler taraflara sunacağı metni hazırladı. Birleşmiş Milletler görevlileri bugün (dün) metnin son rötuşlarını yapıyorlar. Yarın (bugün) bize verecekler.

Tüm taraflar Bürgenstock'taki yerlerini aldılar. Türkiye Başbakanı Recep Tayyip Erdoğan ve heyetinin de bugün Bürgenstock'a varması bekleniyor.

KIBRIS 29/03/2004

Türk ve Yunan askerleri, ebediyen kalacak. Türkiye'nin AB'ye üye olmasından sonra sayıları 1960'taki seviyeye indirilecek

KIBRIS 29/03/2004

Derogasyonlar, Türklerin yaşam düzeyi Rumların yaşam düzeyinin %90'ına ulaşana dek sürecek

Derogasyonlar, Türklerin yaşam düzeyi Rumların yaşam düzeyinin %90'ına ulaşana dek sürecek

Fileleftheros gazetesi, "Sapmalar Konusunda AB Formülü - Komiser Verheugen Bürgenstock'a Götürüyor" başlıklı haberinde, edindiği bilgilere dayanarak, temel parametrenin; sapmaların, Kıbrıslı Türklerin yaşam düzeylerinin Rumların yaşam düzeylerinin % 90'ına ulaştığında kaldırılacağı olduğunu yazdı.

Gazeteye göre Ankara, ekonomik denklik olması gerektiğinde ısrar ediyor ve bunu yazılı olarak gerek BM'ye gerek AB'ye iletti. Bu formülde, Kıbrıslı Türklerin ekonomisini kimin takviye edeceği ve bu çabanın ne kadar süreceği izah edilmiyor. Bu konu, Rum Yönetimi Başkanı Tasos Papadopulos'un yaptığı bilgilendirme üzerine, Rum Ulusal Konseyi tarafından ele alındı.

Gazete, söz konusu düzenlemelerin öneminden öte, Avrupa Komisyonu'nun hukuk dairesi tarafından hazırlanan belgede benimsenmekte olan çözümlere de dikkat edilmesi gereğinin aşikar olduğunu yazdı. Gazeteye göre, Güney Kıbrıs'ın AB'ye giriş sözleşmesinin 10. protokolünün, Avrupa normlarının çözüm sonrasında adanın kuzey kesimine de yayılmasını öngören 4. madde kuralı, uyum akti düzeyine çıkarılıyor. Bu daha çok, birincil hukuk haline geliyor, ancak uyum aktini iki lider imzalayacak ve Avrupa Konseyi de onaylamaya çağrılıyor.

KIBRIS 29/03/2004

1 SON ŞEKLİ : Birleşmiş Milletler Annan Planı'nın son şeklini tamamladı. Ekleri ve yasalarla birlikte toplam 9 bin sayfadan oluşan plan İsviçre Bürgenstock'ta yarın taraflara verilecek. Birleşmiş Milletlerin Kıbrıs Özel Temsilcisi Alvaro De Soto dün yapılan dörtlü yemekte plana ilişkin taraflara geniş bilgiler verdi. De Soto tarafların 9 bin sayfalık plan üzerinde çalışmalarını ve itirazlarıyla birlikte yarın Genel Sekreter'in huzurunda hazır olmalarını istedi

1 DENGE KURULUYOR: Birleşmiş Milletlerin hazırladığı 9 bin sayfalık Annan Planı'nda Türk tarafının talepleri ve hassas olduğu konular ile Rum tarafının hassas olduğu noktalar arasında bir denge kuruluyor. Planda Garantiler, güvenlik ve siyasi eşitlikte Türk tarafının tezlerine, toprak, mülkiyet ve Türk devletine dönecek Rumlar konusunda da Rum tarafının tezlerine ağırlık veriliyor.

1 SİYASİ EŞİTLİK: 9 bin sayfadan oluşan Annan Planı'nda siyasi eşitlik konusunda Türk tarafının önerileri dikkate alınıyor. "Kıbrıslı Rumların ne hakları varsa Kıbrıslı Türklerin de aynı hakları olacak" mantığı ile düzenlenen siyasi eşitlikte Kıbrıs Türk Devletinin ayrı parlamentosu, ayrı hükümeti ve ayı mahkemeleri olacak. Planda Türk devleti vatandaşı olacak Rumların kullanacakları oylarla siyasi eşitliği bozmamaları yönünde tedbirler de bulunuyor.

1 MÜLKİYET: 9 bin sayfalık Annan planında Güney'de mal bırakan Kıbrıslı Türklerin, Kuzey'de mülk sahibi olması esası üzerinde düzenlemeler yapılıyor. Planın daha önceki versiyonlarındaki mülkiyet oranları değişmiyor ancak şu anda ellerinde tuttukları ev ve arazilerini terk edecek Kıbrıslı Türkler için yeni yerleşim birimleri yapılacağı belirtiliyor. Planda mülkiyet konusunda Avrupa Birliği'nden önemli deragasyonlar da talep ediliyor. Birleşik Kıbrıs Cumhuriyeti'nin kurulmasından sonra yeni Loizidu vakalarının yaşanmaması için Avrupa Konseyi ile Avrupa Birliği'ne üye ülkelerden yardım isteniyor.

1 BAYRAK VE MARŞ: Yeni kurulacak Birleşik Kıbrıs Cumhuriyeti'nin bayrak ve marşı komitelerde kabul edildiği gibi olacak. Birleşik Kıbrıs Cumhuriyeti'nin bayrağı kırmızı, mavi ve sarı renklerinden oluşacak

KIBRIS 29/03/2004

Bu arada De Soto’nun da görüşmelerde yeni bir harita sunduğu belirtildi. Tarafların Kofi Annan’la dün akşamki buluşmasının ise iyi bir atmosferde geçtiği ve Genel Sekreter’in tarafları teşvik edici bir biçimde konuştuğu öğrenildi. Edinilen bilgilere göre, Türk tarafı, bu buluşma sırasında Annan’a beklentilerini bir kez daha anlattı.

TÜRKİYE KÖKENLİLER OY KULLANACAK
Bu arada Rum basınında yer alan haberlere göre; Annan, Papadopulos’un, “Türkiye kökenliler oy kullanmasın” talebini içeren mektubunu yanıtladı. Annan’ın yazılı yanıtında, Türkiye kökenli KKTC vatandaşlarının referandumda oy kullanacağının altı çizildi.

’SÜRPRİZ BEKLENTİLER İÇİNDEYİZ’
KKTC Başbakan Yardımcısı ve Dışişleri Bakanı Serdar Denktaş, BM’nin her iki tarafa da süpriz yapacağı beklentisi içinde olduklarını söyledi. Denktaş, “hem kötü hem de iyi süprizler olabilir” dedi.
KKTC Dışişleri Bakanı, bir girdabın içinde beklediklerini kaydederken, “ne her şey çok iyi gidiyor, ne de kötü gidiyor” diyecek noktada bulunmadıklarını vurguladı. Denktaş, tarafların Bürgenstock’dan zaferle ayrılamayacaklarını bilincinde olduklarını da ifade etti.
Denktaş, Tür ve Yunan başbakanlarının sürece dahil olmasının psikolojik olarak Kıbrıs’taki taraflara destek vereceğini de dile getirdi.

STRAW-GÜL GÖRÜŞMESİ
Edinilen bilgiye göre, Dışişleri Bakanı ve Başbakan Yardımcısı Abdullah Gül, İngiltere Dışişleri Bakanı Jack Straw’u arayarak, Kıbrıs görüşmelerini ele aldı. Straw’un, Türk tarafının hassas olduğu hukuki koruma konusunda elinden geleni yapacağını söylediği öğrenildi.

İsviçre’deki Kıbrıs görüşmelerinde KKTC heyetine başkanlık eden Başbakan Mehmet Ali Talat, “Annan tarafından bugün taraflara sunulacak Annan planının son versiyonunun, endişelerini giderecek nitelikte olmasını beklediklerini” söyledi. Lefkoşa
AA

29 Mart 2004 — “Haritada değişiklik beklemediklerini” açıklayan Talat, “Geri dönüşün sınırlandırılmasının karşılığının toprak olmayacağı konusunda teyit aldık” dedi. Talat, “dün gece sabaha kadar pazarlıkların sürdüğünü de” belirtti

Planın esasının 150 sayfadan oluştuğunu, ancak adadaki teknik komiteler tarafından hazırlanan yasaların da eklenmesiyle yaklaşık 9 bin sayfaya çıkabileceğini kaydeden Talat, bir soruya karşılık, “Sunulacak metni görmeden değerlendirme yapamam. Bazı bilgiler geldi, bizim taleplerimiz ve izlenimlerimiz var, ama metni görmeden konuşmam doğru olmaz. Endişelerimizi, sıkıntılarımızı giderecek bir metnin çıkmasını bekliyoruz” diye konuştu.

HARİTADA DEĞİŞİKLİK BEKLENMİYOR
Planın yeni versiyonuyla birlikte haritanın da sunulmasının beklendiğini ifade eden Talat, “son haritadaki yüzde 28-29 oranının, Kuzey’e yerleşecek Rum sayısının azaltılması karşılığında daha aşağılara çekileceğine” ilişkin haberlerle ilgili olarak, “Hayır, böyle bir şey beklemiyoruz. Harita sanırım değişmeyecek. Toprak oranında değişiklik beklemiyoruz. Rumların geri dönüş oranının azaltılmasının karşılığı toprak olamaz. Bu konuda teyit aldım” ifadesini kullandı.

31 MART SON GÜN
Planın son versiyonunun bugün sunulmasının ardından 2 gün gece-gündüz çalışarak çalışmaları tamamlayacaklarını ve zirvenin 31 Mart’ta tamamlanacağını söyleyen Talat, zirvenin uzamayacağını belirtti. “Tatmin edici bir sonuç çıkacağına inanıyorum” diyen Talat, “Çıkmazsa referandumda sorun çıkacak, bu nedenle iyi bir sonuç almak zorundayız” diye konuştu.
“Referandum için BM’nin yazılı teminat istediğini” bildiren Talat, “Biz zaten yasa yaptık. Bundan daha güçlü teminat mı var” dedi.
KKTC’deki Barış ve Demokrasi Hareketi’nin (BDH) Genel Başkanı Mustafa Akıncı, Annan planının “dengeli bir plan” olduğuna inandığını, planın bir taraf için “mükemmel” diğer taraf için “felaket” senaryosu içermediğini söyledi.

Türk tarafı planı olumlu karşıladı

BM Genel Sekreteri Kofi Annan’ın Kıbrıs sorununun çözümüne yönelik olarak sunduğu 4’üncü planı Türk tarafı olumlu karşıladı.

Annan Planı’nın yeni versiyonuna göre Türk askeri ilelebet Ada’da kalabilecek. Kuzey’e geçecek Rum sayısı da azaltılıyor. Ayrıca plan, Türkiye kökenli 45 bin KKTC vatandaşının Ada’da kalmasına olanak veriyor. Kurucu devlet meclisinde de 24 Türk ve 24 Rum’un bulunması öngörülüyor. Böylelikle siyasi eşitlik konusundaki endişeler büyük ölçüde gideriliyor.

ANNAN ENDİŞELERİ GİDERMEYE ÇALIŞTI
BM’nin Kıbrıs Özel Temsilcisi de Soto, Annan’ın Rum kesiminin devletin işlevselliği, mal-mülk, çözümün ekonomik yönü, toprak ve asker konusundaki garantiler açısından endişelerini gidermeye çalıştığını bildirdi.
De Soto, Annan’ın toplantıda Türk tarafının da; iki kesimlilik, fedaral mecliste temsiliyet, mal-mülk ve çözüm sonrası Türk askerinin durumu konusundaki endişeleri gidermeye çalıştığını söylediğini belirtti.

BM Kıbrıs özel temsilcisi, taslağın 150 sayfadan oluştuğunu ancak Ada’da iki tarafın heyetlerinin çalışmaları sonucu ortaya çıkan yasalarla ve ekleriyle birlikte 9 bin sayfaya çıktığını ifade etti. Planda, “Kurucu anlaşma, Türk ve Kıbrıs kurucu devletlerinin anayasaları, yeni Kıbrıs devletinin işleyişine ilişkin konuları düzenleyen anlaşma, Birleşik Kıbrıs Cumhuriyeti’nin AB’ye katılımını düzenleyen taslak uyum senedi, BM Güvenlik Konseyi’ne karar alması için sunulacak konular ve Nisan 2004’de alınacak önlemler konuları da bulunuyor.

NİHAİ METİN 31 MART’TA
Yeni sunulan taslağın bir nihai metin değil, teklif olduğunu vurgulayan Alvaro De Soto, Genel Sekreter’in taraflardan yarın sabaha kadar planı inceleyerek, görüşlerini bildirmelerini istediğini de kaydetti. De Soto, 31 Mart’a kadar oluşturulacak nihai metnin referanduma götürüleceğini ifade etti.
Öte yandan Yunanistan hükümet sözcüsü Teodoros Rusopulos, Annan’ın sunduğu taslak planı incelediklerini söyledi.

TÜRKİYE KÖKENLİLER OY KULLANACAK
Bu arada Rum basınında yer alan haberlere göre; Annan, Papadopulos’un, “Türkiye kökenliler oy kullanmasın” talebini içeren mektubunu yanıtladı. Annan’ın yazılı yanıtında, Türkiye kökenli KKTC vatandaşlarının referandumda oy kullanacağının altı çizildi.


9 bin sayfalık yeni Annan Planı

Kıbrıs sorununa çözüm bulmayı amaçlayan Annan Planı’nın son şekli, önceki gün yapılan dörtlü toplantıda, BM Kıbrıs özel temsilcisi Alvaro De Soto tarafından, anahatlarıyla tarafların bilgisine sunuldu. Bürgenstock
NTV

29 Mart 2004 — NTV’nin ulaştığı dördüncü Annan Planı, ekleriyle birlikte 9 bin sayfadan oluşuyor. Planda, Türk ve Rum taraflarının Kıbrıs’taki görüşmelerde sunduğu ve ‘olmazsa olmazlar’ diye bilinen yaşamsal kriterler arasında hassas bir denge kurulmaya çalışılıyor.

Annan planının son taslağı olarak nitelendirilebilecek bu metnin taraflara sunulmasının ardından, heyetler bu metni teknik açıdan incelemeye alacak.
Türk tarafının hassasiyetle üzerinde durduğu ‘siyasi eşitlik’ konusunda, Kıbrıslı Türklere, Rumlarla eşit siyasi haklar sunulması mantığıyla hareket ediliyor. Planın ilgili bölümünde, kurucu Türk devletinin ayrı hükümeti, ayrı parlamentosu ve ayrı mahkemeleri olacağına dikkat çekiliyor. Annan Planı’nda siyasi eşitliğin korunması amacıyla, Türk parça devleti vatandaşı olarak kuzeye gelecek Rumların seçme seçilme haklarıyla ilgili bazı tedbirler alınıyor.

TÜRKİYE’NİN GARANTÖRLÜĞÜ DEVAM EDECEK
Ankara’nın üstünde titizlikle durduğu garantiler ve güvenlik konusunda da, Türkiye’nin Ada’daki etkin ve fiili garantörlüğünün devam etmesi öngörülüyor.
Kıbrıs sorunun temelini oluşturan mülkiyet konusunda ise, güneyde mülkleri bulunan Kıbrıslı Türklerin kuzeyde mal mülk sahibi olmalarıyla ilgili düzenlemeler yapılıyor. Önceki planların öngördüğü mülkiyet oranları aynen korunurken, kuzeyde yer değiştirecek Kıbrıslı Türkler için yeni yerleşim imkanları sağlancağı vurgulanıyor. Mülkiyet konusunda ayrıca AB’den derogasyonlar, yani istisnai uygulamalar da talep ediliyor.

TOPRAK ORANINDA İKİ ALTERNATİF
Yeni planda Türk tarafına bırakılacak toprak oranıyla ilgili iki alternatif sunuluyor. İlk alternatife göre Türk tarfının yüzde 36 oranındaki toprağın, yüzde 29’a düşürülmesi öngörülüyor. Bu çerçevede Karpaz ve Erenköy’e Rumların yerleşmesi öngörülüyor. İkinci alternatifte Türk tarafına yüzde 24 oranında toprak bırakılması, buna karşılık kuzeye dönecek Rum sayısının azaltılması öneriliyor.
Son derece ayrıntılı hazırlanan Annan Planı Birleşik Kıbrıs Cumhuriyeti’nin ekonomi politikalarında yabancı bir başkanı olacak merkez başkanına, sınırsız yetkiler veriliyor. Planda ayrıca Birleşik Kıbrıs Cumhuriyeti’nin bayrağının ve marşının ilgili komitelerde kabul edildiği gibi kalması öngörülüyor.
Birleşmiş Milletler Kıbrıs özel temsilcisi Alvaro De Soto, taraflardan ekler, anlaşmalar, yasalar ve kurucu devletlerin anayasalarıyla birlikte 9 bin sayfayı bulan plan üzerinde çalışmalarını ve itirazlarıyla birlikte yarın Genel Sekreter Kofi Annan’a görüşlerini bildirmelerini istedi.

PAPADOPULOS’UN İKİNCİ MEKTUBU ANNAN’I KIZDIRDI
Papadopulos’un, Annan’a dün, Türkiye kökenli KKTC vatandaşlarıyla ilgili bir mektup gönderdiği bildirildi. Rum Politis gazetesine göre, Papadopulos mektubunda, plan referanduma sunulduğunda referanduma kimlerin katılacağının belirlenmesi gerektiği yönündeki Rum tarafının tezini kaydederek, Türkiye kökenli KKTC vatandaşlarının 20 Nisan’daki referandumda oy kullanmaları konusundaki tutumunu iletti.
Gazeteye göre, Annan, Papadopulos’un mektubuna De Soto aracılığıyla BM’nin konuyu incelemekte olduğu yanıtını verdi. Papadopulos, Genel Sekreter’in bu yanıtından tatmin olmadı ve ikinci bir mektup gönderdi. Habere göre, Papadopulos’un ikinci mektubu Kofi Annan’ı sinirlendirdi.

Kıbrıs görüşmelerine katılmak üzere İsviçre’ye giden Başbakan Recep Tayyip Erdoğan, hareketinden önce Esenboğa Havaalanı’nda yaptığı açıklamada, bu akşam Yunanistan Başbakanı ve BM Genel Sekreteri ile görüşeceğini söyledi. Görüşmelerin Çarşamba gününe kadar devam edeceğini belirten Erdoğan iyiniyeti koruduklarını ifade etti.

“BİRİNCİL HUKUK KAYITLARA GİRMELİ”
Avrupa Birliği Komisyonu Başkanı Romano Prodi, Fransa Cumhurbaşkanı Jack Chirac ve Almanya Başbakanı Gerhard Schroeder ile görüşmesinde ‘birincil hukuk’ konusunu gündeme getirdiğini söyleyen Başbakan Erdoğan, “Birincil hukuk çözülmezse yapılan çalışmaların hiç bir anlamı kalmayacak” dedi.
Erdoğan, Avrupa Birliği’nin bu konuda Türkiye’ye destek olması gerektiğini belirterek, birincil hukukun yazılı ve resmi kayıtlara girmesi gerektiğini kaydetti. Recep Tayyip Erdoğan, ABD Başkanı George Bush ile bu akşam görüşeceğini de sözlerine ekledi.

TONY BLAİR’İN MESAJI
Bu arada Erdoğan, hareketinden önce kendisini bekleyen İngiltere’nin Ankara Büyükelçisi Peter Westmacot ile de görüştü. Westmacot’un İngiltere Başbakanı Tony Blair’in Kıbrıs’la ilgili yazılı bir mesajını Erdoğan’a ilettiği belirtildi.

BM Genel Sekreteri Annan, planın 4’üncü versiyonunu taraflara sundu. Türk diplomatik kaynakları, planın yeni şeklinin Türk tarafınca olumlu karşılandığını belirtti. Siyasi eşitlik ve güvenlik konusunda yapılan değişikliklerin Türk tarafının lehine olduğu değerlendiriliyor.
Annan Planı’nın yeni versiyonuna göre Türk askeri ilelebet Ada’da kalabilecek. Ada’da 6’şar bin Türk ve Yunan askerinin bulundurulması öneriliyor. Ancak Yunan tarafının bu sayısının 2’şer bine inmesini istediği kaydediliyor.
Yeni taslakta, Kuzey’e geçecek Rum sayısı da azaltılıyor. Plan, Türkiye kökenli 45 bin KKTC vatandaşının Ada’da kalmasına olanak veriyor. Kurucu devlet meclisinde 24 Türk ve 24 Rum’un bulunması öngörülüyor. Ayrıca, Avrupa Birliği’nde de iki kurucu devletin birlikte temsil edileceği belirtiliyor. Böylelikle siyasi eşitlik konusundaki endişeler büyük ölçüde gideriliyor.
RUM TARAFINDAN HAYALKIRIKLIĞI
Plan Türk tarafından olumlu karşılanırken Rum ve Yunan tarafında hayalkırıklığına yol açtı. Rum kaynaklar, Annan’ın yeni planının beklentilerin çok gerisinde olduğunu ifade ediyor. Planda, Annan Planı Türk tarafının istekleri doğrultusunda birincil kanun olarak kabul ediliyor ve Rumların İnsan Hakları Mahkemesi’ne yaptığı başvurular donduruluyor. Rumların planda itiraz ettiği diğer bir konuyu ise Kuzey’e geçecek Rumların sayısı oluşturuyor. Planın önceki şekli yüzde 21 oranında geçişe olanak sağlarken, yeni versiyonda yüzde 18’e düşüyor. Rumlar bu oranının daha da aşağı çekilebileceğini düşünüyor.
Türk ve Yunan kaynaklardan edinilen bilgilere göre, Başkanlık Konseyi’nde 6 Rum ve 3 Türk bulunması ve Başkanlık süresinin Rumlar için 40, Türkler için 20 ay olması da planda öngörülen maddeler arasında yer alıyor.
ANNAN ENDİŞELERİ GİDERMEYE ÇALIŞTI
BM’nin Kıbrıs Özel Temsilcisi de Soto, Annan’ın Rum kesiminin devletin işlevselliği, mal-mülk, çözümün ekonomik yönü, toprak ve asker konusundaki garantiler açısından endişelerini gidermeye çalıştığını bildirdi.
De Soto, Annan’ın toplantıda Türk tarafının da; iki kesimlilik, fedaral mecliste temsiliyet, mal-mülk ve çözüm sonrası Türk askerinin durumu konusundaki endişeleri gidermeye çalıştığını söylediğini belirtti.

BM Kıbrıs özel temsilcisi, taslağın 150 sayfadan oluştuğunu ancak Ada’da iki tarafın heyetlerinin çalışmaları sonucu ortaya çıkan yasalarla ve ekleriyle birlikte 9 bin sayfaya çıktığını ifade etti. Planda, “Kurucu anlaşma, Türk ve Kıbrıs kurucu devletlerinin anayasaları, yeni Kıbrıs devletinin işleyişine ilişkin konuları düzenleyen anlaşma, Birleşik Kıbrıs Cumhuriyeti’nin AB’ye katılımını düzenleyen taslak uyum senedi, BM Güvenlik Konseyi’ne karar alması için sunulacak konular ve Nisan 2004’de alınacak önlemler konuları da bulunuyor.
TÜRKİYE KÖKENLİLER OY KULLANACAK
Bu arada Rum basınında yer alan haberlere göre; Annan, Papadopulos’un, “Türkiye kökenliler oy kullanmasın” talebini içeren mektubunu yanıtladı. Annan’ın yazılı yanıtında, Türkiye kökenli KKTC vatandaşlarının referandumda oy kullanacağının altı çizildi.

Olumlu ya da olumsuz bir değerlendirme yapmak için erken olduğunu vurgulayan Talat, ''Plana ilişkin yapılan ilk yorumlar KKTC açısından bağlayıcı değil'' diye konuştu.

HALKIN SESI 30/03/2004

BM Genel Sekreteri Kofi Annan, Kıbrıs planının son taslağının hazırlanışı sırasında, Kıbrıs Türk tarafının iki kesimlilik konusundaki hassasiyetinin göz önünde bulundurulduğunu ve bu çerçevede taslağın Kıbrıslı Türklerin kimliklerinin korunması açısından geliştirilmiş olduğunun görüleceğini belirtti.

Başbakan Mehmet Ali Talat ile Dışişleri Bakanı ve Başbakan Yardımcısı Serdar Denktaş’a yönelik konuşması sırasında Annan, Kıbrıs Türk tarafının baştan beri aktardığı, iki kesimliliğin güçlendirilmesi konusuna ilişkin görüşlerini bildiğini söyledi. Annan, bu çerçevede taslağın, “Kıbrıs Türk oluşturucu devletçiğinin güvenliği ve kimliğinin korunmasını” içerdiğini aktardı. “Belgeyi bu açıdan önemli oranda geliştirilmiş bulacaksanız” diyen Annan, bu gelişimin özellikle mal mülk, yerleşim ve federal devlet için düzenlenecek oylama sistemine ilişkin bölümlerde gözlemleneceğini bildirdi.

Kofi Annan, planda, “Kurucu anlaşma, Türk ve Kıbrıs kurucu devletlerinin anayasaları, yeni Kıbrıs devletinin işleyişine ilişkin konuları düzenleyen anlaşma, Birleşik Kıbrıs Cumhuriyeti’nin AB’ye katılımını düzenleyen taslak uyum senedi, BM Güvenlik Konseyi’ne karar alması için sunulacak konular ve Nisan 2004’de alınacak önlemler” konularının bulunduğunu belirtti.

Rum yönetiminin toprak ve asker azaltılması konusunda aradığı güvencelerin de garanti altına alındığını söyleyen Annan, “Bu endişelerinizin karşılanmış olduğunu göreceksiniz” diye konuştu.

HALKIN SESI 30/03/2004

YÜZLER GÜLÜYOR

İşte Türk diplomaların taslağa dair ilk değerlendirmeleri:
...........................................................................................
* Senatoda siyasi eşitlik sağlanıyor.

* Larnaka’da bulunan Hala Sultan Türbesi (Hz. Muhammed’in halası) özel bir statü ile Türk Vakfı’na devredilecek. Dipkarpaz’da bulunan Apostolos Andreas Kilisesi, yine özel bir statü ile Rumlara verilecek.

....................................................................................................

BM Genel Sekreteri Kofi Annan, garantör ülkeler Türkiye ile Yunanistan’ın da katıldığı dörtlü konferansta Annan Planı’nın 4. versiyonunun taslağını Kıbrıs Türk ve Rum taraflarına sundu. Taslağı sunuş anını Kıbrıs için ‘kader günü’ sayan Annan, taraflara “Çözüm fırsatını kaçırmayalım” çağrısında bulundu. Taslağın taraflara sunulmasıyla Kıbrıs konusunda müzakere süreci de başlamış oldu. Taslağa ilişkin görüş ve itirazlarını bu sabah Annan’a iletecek taraflar, planın son haline 31 Mart gecesi ulaşacak.

İsviçre’nin Bürgenstock beldesinde sürdürülen dörtlü konferansın 6. gününde, taraflar beşgen bir masa etrafında biraraya gelerek, BM Genel Sekreteri Kofi Annan’ın kendileri için sadece birer kopya yaptığı plan taslağına ulaştı. Masada Türk heyetinin başkanlığını Dışişleri Bakanı Abdullah Gül, Kıbrıs Türk heyetinin başkanlığını KKTC Başbakanı Mehmet Ali Talat, Yunan heyetinin başkanlığını Dışişleri Bakanı Petros Moliviatis, Kıbrıs Rum heyetinin başkanlığını Rum lider Tassos Papadopulos üstlendi.

Annan’ın taraflara taslağı nasıl sunduğuna ilişkin bilgileri BM Kıbrıs Özel Temsilcisi Alvaro De Soto, Fürigen Otel’deki basın merkezinde düzenlediği toplantıda açıkladı. De Soto’nun verdiği bilgiye göre, Annan 4 sayfadan oluşan bir açış konuşması yaptıktan sonra taraflara taslağı dağıttı.

Annan, taslak üzerindeki görüş ve itirazları bu sabah taraflardan alacağını ve sonrasında da yürüteceği mekik diplomasi ile taslağa son şeklini vererek, taraflara 31 Mart gecesi ulaştıracağını kaydetti. Annan, taslağın Kıbrıs sorununun çözümü için şu bölümlerden oluştuğunu anlattı:
“Kuruluş Anlaşması, Kurucu Kıbrıs Türk ve Kıbrıs Rum devletlerinin anlaşmaları, Yeni Kıbrıs devletinde oluşacak hukuki düzene ilişkin anlaşmalar, Birleşik Kıbrıs’ın AB’ye katılımına ilişkin uyum senedi, BM Güvenlik Konseyi’ne sunulacak konular, Referandum Sonrasında adada alınacak önlemler."

Tüm bunları anlattıktan sonra Rum lider Papadopulos’a dönen Annan, planı ‘karşılıklı kazanç’ felsefesi üzerine kurduğunu söyledi. Annan, plan taslağında Kıbrıs Rum tarafını şöyle tatmin etmeye çalıştığını anlattı:

“Planın daha yaşayabilir ve daha işlevsel olmasını istiyordunuz. Bu yeni planda, özellikle de federal hükümetin işleyişine, güncellenmiş geçici düzenlemelere, mülkiyet değişimlerine, planın mali açıdan sağlamlılığına ve tamamlanmış yasalar ile anlaşmalar konusundaki kaygılarınıza yanıt verdiğimi düşünüyorum. Askeri birlik indirimine gidilmesi ve toprak konusundaki taleplerinize de yanıt veriyoruz”

“İki kesimliliğin coğrafi açıdan güçlendirilmesini istiyordunuz. Türk kurucu devleti kimliğinin ve güvenliğinin korunmasını istemiştiniz. Planda buna yanıt verildiğini göreceksiniz. Mülkiyet düzenlemeleri, yerleşim hakları ve federal senatodaki oy sistemine ilişkin düzenlemelere bakınca gerekli yanıtları alacaksınız. Yer değiştireceklerin rehabilitasyonu konusunda istediğiniz güvenceyi de bulacaksınız. Türkiye’nin AB üyesi olduktan sonra makul bir sayıda asker bırakabileceğini iznini de göreceksiniz. Planın hukuksal korumasını da güvence altına aldığımızı unutmayın”

Yunanistan Başbakanı Kostas Karamanlis, önceki gün geldiği Bürgenstock’ta yoğun bir çalışma programına girdi. Önceki Rum Yönetimi lideri Tassos Papadopulos ile görüşen Karamanlis daha sonra Rum Milli Konseyi toplantısına katıldı. Karamanlis, “Kıbrıs Rum tarafının görüşlerini desteklemek için buradayım” diyerek, daha üç haftalık başbakan olarak derin sularda yüzmek niyetinde olmadığını ve kararları Rum Yönetimi’nin vereceğini ortaya koydu. Yunan kaynaklar Karamanlis’in tavrını şöyle değerlendirdiler:

Rum tarafının isteklerine ilk ‘hayır’ Türk tarafından değil, BM’den geldi. Rum Yönetimi lideri Tassos Papadopulos, Annan Planı için 20 Nisan’da yapılması programlanan referandumda Türkiye’den gelip Kıbrıs’a yerleşen Türk göçmenlerin oy kullanmamasını istedi. BM ise bu isteği anında reddetti. Referandumlarda KKTC’de son seçimlerde oy kullanan tüm seçmenlere oy hakkı tanınacak.

YENIDUZEN 30/03/2004

Her iki taraf da iyi niyetini ortaya koyarsa bu işin çözüleceğine inandığını belirten Erdoğan, “İnanıyorum ki bu iş çözülür. Ama tek taraflı bir iyi niyet, bu işi çözümsüzlüğe götürür” dedi.

Her iki taraf da iyi niyetini ortaya koyarsa inanıyorum ki bu iş çözülür. Ama tek taraflı bir iyi niyet, o tabii ki, bu iş çözümsüzlüğe götürür.Temennim odur ki, Rum tarafı da burada iyi niyet göstersin. Yunanistan’dan bu iyi niyeti göreceğimizi tahmin ediyorum, en azından bunu umuyorum. Çünkü Brüksel zirvesinde sayın başbakan ile yaptığım baş başa görüşmede bunun işaretlerini aldım. Bu umutla bu düşünceyle İsviçre’ye hareket ediyorum.” (aa)

YENIDUZEN 30/03/2004

Değişikliklere göre, Türk tarafında sürekli ikamet edecek Rum oranı yüzde 21'den yüzde 12'ye düşürülürken, senatoya 24 Kıbrıslı Türk, 24 Rum katılır ifadesi benimseniyor, senato seçiminde kuzeyde yaşayan Rumların seçme ve seçilme hakkı olmayacak. Türk ve Yunan askeri, Türkiye'nin AB'ye üyeliğinden sonra adada kalabilecek, ancak bu 1960 anlaşması temelindeki asker sayısında olacak. Yani 650 Türk ve 950 Yunan askeri sürekli adada kalabilecek. Rumların istediği Asliye Mahkemesi kurulacak.

3-Mülkiyet Kurulu'na, tazminatlarla ilgili bir formül sağlanıyor. Mülkün 3'te 1'inin kullanımı hakkı verilecek. Bonolar ve geriye kalan hisseler aynı oranla ve mülkün maddi değeri temelinde verilecek.

6-Merkezi hükümetin kurumsal organları için seçimler 13 Haziran'da, Avrupa Parlamentosu seçimleriyle birlikte yapılacak.

1-MÜLKLER: Mülkiyet konusundaki yeni felsefe, bütün göçmenlere kuzeydeki mülklerinin 3'te 1'ini alma olanağı sağlıyor. Türk tarafında daimi ikamet edeceklerin oranı (Kıbrıs Türk tarafının lehine) yüzde 21'den yüzde 12'ye düşürülecek, ancak 'yaşadığı yerde oy kullanmayan' statüsüyle daha çok göçmen geri dönebilecek. Yani Kıbrıs Türk oluşturucu devletçiğinde kalışları, ikinci konut mantığıyla olacak ve bu devletçikte siyasi hakları olmayacak. Siyasi haklarını Rum oluşturucu devletçiğinde kullanacaklar.

3-İŞLEYEBİLİRLİK: Mevzuat uygulaması ve referandumlara belirli ifadeler eklenmesiyle anlaşma, mevcut geçiş dönemi sorunları olmadan derhal uygulamaya konulacak. Yani; Kıbrıs'ı Avrupa seçimlerine dek yönetecek olan Başkanlık Konseyi ve Parlamentoya milletvekilleri derhal atanacak. Birleşik Kıbrıs Cumhuriyeti'nin bütün organları (Başkanlık Konseyi, milletvekilleri) için seçimler 13 Haziran'da, Avrupa seçimleriyle birlikte yapılacak. Bu yöntemle Annan planının öngördüğü eşbaşkanlık olmayacak.

4-Asliye Mahkemesi kurulacak.

1-İSTİSNALAR: AB Komisyonu'nun genişlemeden sorumlu üyesi Günter

3-İKİ KESİMLİLİK: Daimi ikamet statüsüyle geri dönecek Rum sayısının azaltılması, seçim sisteminin büyük oranda denetim altına alınmasına ilişkin Türk tarafının endişelerini gideriyor. Aynı zamanda, 'Senatoya 24 Kıbrıslı Türk, 24 Rum katılır' ifadesi benimseniyor ki, bu Kıbrıs Türk devletçiğinde Rumların seçilmesini engelliyor. Senatoda özel konularda Kıbrıslı Türklerin yüzde 50 çoğunluğu tezi de benimsenebilir.

YENIDUZEN 30/03/2004

Şimdi çözüm zamanı

KIBRIS 30/03/2004

Gazeteniz KIBRIS, ana metni 203 sayfa, toplamı 9 bin sayfa olan Annan Planı'nı açıklıyor

TALAT: DEĞERLENDİRİYORUZ... KIBRIS Gazetesi'ne konuşan Başbakan Talat, planı değerlendirdiklerini ve itiraz noktalarını saptayıp genel sekreter Annan'a bildireceklerini söyledi. Talat, "Halkımız bize güvensin. Kıbrıs Türkü'nün temel haklarını koruyacak bir anlaşma sağlamak için çalışıyoruz" dedi

TÜRK TARAFI MEMNUN... İsviçre zirvesinde sunulan Annan Planı'nın son planı Türk heyetince olumlu karşılandı. Annan'ın dün sunduğu taslak planda, Türk tarafının güvenlik ve siyasi eşitlik konularındaki taleplerinin ilk incelemeler ışığında karşılanmış göründüğü bildirildi. Planda, Türk ve Rum taraflarının Kıbrıs'taki görüşmelerde sunduğu ve "olmazsa olmazlar" diye bilinen yaşamsal kriterler arasında hassas bir denge kurulmaya çalışılıyor

SİYASİ EŞİTLİK... Türk tarafının hassasiyetle üzerinde durduğu "siyasi eşitlik" konusunda, Kıbrıslı Türklere, Rumlarla eşit siyasi haklar sunulması mantığıyla hareket ediliyor. Planın ilgili bölümünde, kurucu Türk devletinin ayrı hükümeti, ayrı parlamentosu ve ayrı mahkemeleri olacağına dikkat çekiliyor. Annan Planı'nda siyasi eşitliğin korunması amacıyla, Türk parça devleti vatandaşı olarak kuzeye gelecek Rumların seçme seçilme haklarıyla ilgili bazı tedbirler alınıyor

ASKER KONUSU... Taslak metine göre, Türkiye 2011 yılına kadar adada 6 bin, 2018'e kadar 3 bin asker tutabilecek. AB'ye üye olduktan sonra da asker sayısı kademeli olarak 650'e indirilecek

1 RUM ORANI YÜZDE 21'DEN YÜZDE 18'E DÜŞTÜ... Türk tarafında daimi ikamet edecek Rumların oranı yüzde 21'den 18'e düşecek. Kıbrıs Türk devletinde kalışları ikinci konut mantığıyla olacak, siyasi hakları olmayacak. Bu hakkı Rum devletçiğinde kullanacaklar

l MÜLKÜN 3'TE 1'İ ALINACAK... Her göçmen, mülkünün 3'te 1'ini alacak. Diğer 3'te 1'i yabancı bankalarca verilecek bono olarak alacak (bunlar paraya çevrilebilecek), diğer çeyreği için Mutual Fund tipi bir sistem geliştirilecek

l TÜRK TARAFI, TARIM VE BALIKÇILIKTA TAM YETKİLİ... Plana göre Kıbrıs Türk devletinin balıkçılık ve tarım alanlarında tam yetkili olması öngörülüyor

l İSTİSNALAR... Avrupa formülü temelinde, vatandaşlık alma ve yerleşimdeki kısıtlamalar, Kıbrıs Türklerinin yaşam düzeyi Rumlarınkinin yüzde 90'ına ulaşana kadar geçerli olacak. Tarihi köyler kendi devletçiklerine verilecek. Buna göre Beyarmudu ve Akıncılar, Türk tarafına geçecek. Harita önceden belirtildiği gibi düz olmayabilecek

Bürgenstock'ta 24 Mart'ta başlayan görüşme süreci çerçevesinde Annan'ın planının son halinin takdimi sırasında görüntü için havuz sistemi oluşturularak az sayıda gazetecinin ilk kez görüntü ve fotoğraf almasına izin verildi.

KIBRIS'a konuşan Dışişleri Bakanı ve Başbakan Yardımcısı Serdar Denktaş, "Hem bizim hem çocuklarımızın geleceği söz konusudur. Bu yüzden spekülasyondan kaçınmak ve yalanlara inanmamak gerekir. Planın son metni 203, toplamı 9 bin sayfadır. Herhalde sabahın ilk ışıklarına kadar çalışacağız ve itiraz noktalarımızı yarın (bugün) genel sekretere ileteceğiz" diye konuştu.

Olumlu ya da olumsuz bir değerlendirme yapmak için erken olduğunu vurgulayan Talat, "Plana ilişkin yapılan ilk yorumlar KKTC açısından bağlayıcı değil" diye konuştu.

Planda neler var?

Her iki birliğin sayısı da 2011 yılına kadar, tüm rütbelerde 6000'den fazla olmayacak;

Yunan birlikleri tüm rütbelerde 950'yi, Türk birlikleri tüm rütbelerde 650'yi aşmayacak. Bu uygulama adanın tümüyle askersizleştirilmesi amaçlanarak her beş yılda bir gözden geçirilecek.

Mülkiyet

Önceki planların öngördüğü mülkiyet oranları aynen korunurken, kuzeyde yer değiştirecek Kıbrıslı Türkler için yeni yerleşim imkanları sağlanacağı vurgulanıyor. Mülkiyet konusunda ayrıca AB'den derogasyonlar, yani istisnai uygulamalar da talep ediliyor.

Her göçmen, mülkünün 3'te 1'ini alacak. Diğer 3'te 1'i yabancı bankalarca verilecek bono olarak alacak (bunlar paraya çevrilebilecek), diğer çeyreği için Mutual Fund tipi bir sistem geliştirilecek.

Toprak

Yeni planda Türk tarafına bırakılacak toprak oranıyla ilgili iki alternatif sunuluyor. İlk alternatife göre Türk tarafının yüzde 36 oranındaki toprağın, yüzde 29'a düşürülmesi öngörülüyor. Bu çerçevede Karpaz ve Erenköy'e Rumların yerleşmesi öngörülüyor. İkinci alternatifte Türk tarafına yüzde 24 oranında toprak bırakılması, buna karşılık kuzeye dönecek Rum sayısının azaltılması öneriliyor.

Edinilen bilgiye göre, Annan Planı'nda ayrıca Birleşik Kıbrıs AB'ye girdikten sonra devleti AB nezdinde Türk ve Rum iki başkan birlikte temsil edecek.

Planda, "Kurucu anlaşma, Türk ve Kıbrıs kurucu devletlerinin anayasaları, yeni Kıbrıs devletinin işleyişine ilişkin konuları düzenleyen anlaşma, Birleşik Kıbrıs Cumhuriyeti'nin AB'ye katılımını düzenleyen taslak uyum senedi, BM Güvenlik Konseyi'ne karar alması için sunulacak konular ve Nisan 2004'te alınacak önlemler" konuları bulunuyor.

Yeni düzen

Birleşik Kıbrıs Cumhuriyeti, federal hükümet ve oluşturucu devletler

Taslağa göre, tek bir Kıbrıslı kimliği olup, Kıbrıs kimliğinin hak sahipleri federal anayasa tarafından belirlenir. Kıbrıs vatandaşları aynı zamanda kendi oluşturucu devletlerinin vatandaşlığını da alırlar. Kıbrıslı Rum ve Kıbrıslı Türkler tarafından ayrı olarak seçilen, senatör seçimleri dışında, federal düzeydeki siyasi haklar oluşturucu devlet vatandaşlığına bağlı olarak kullanılır. Oluşturucu devlet ve bölgesel düzeydeki siyasi haklar sürekli ikamet edilen yere göre kullanılır.

Oluşturucu devletler kendi kimliklerini korumaya yönelik olarak, kendi iç vatandaşlığına sahip olmayan kişilere karşı AB müktesebatıyla uyumlu olmak kaydıyla ayrımcılık gözetmeyen koruyucu önlemler alınabilir

Federal hükümet

Taslağa göre, her iki meclis 48 üyeden oluşuyor. Senato, eşit sayıda Kıbrıslı Türk ve Kıbrıslı Rum senatörlerden oluşur. Temsilciler Meclisi, oluşturucu devletlerdeki Kıbrıslı Rum ve Kıbrıslı Türk vatandaşlarının oranına eşit bir şekilde oluşur ancak, oluşturucu devletlerden herhangi birinin temsilciler meclisindeki sandalye sayısı tüm sandalyelerin 4'te 1'inden az olmayacak şekilde düzenlenir.

Good Friday (Dini Yortu)

Paskalya (Pazartesi)

Regaip Kandili

Birleşik Kıbrıs Cumhuriyeti'nin resmi tatillerine ek olarak, her oluşturucu devlet kendi tatil günlerini varılan anlaşmanın ruhuna uygun olacak şekilde belirler.

Referandumda sorulacak soru

Dördüncü Annan Planı'nın taslağında referandumda sorulacak soruya da yer veriliyor. Kurucu anlaşma, oluşturucu devlet anayasaları, oluşacak yeni düzen ile bağlantılı konular üzerindeki anlaşmalar, Birleşik Kıbrıs Cumhuriyeti'nin Avrupa Birliği'ne katılım koşullarının uyumu ile ilgili yasa taslağı, Birleşmiş Milletler Güvelik Konseyi'nde karara varılmak üzere sunulacak olan konular, Nisan 2004'te alınacak olan önlemler olmak üzere başlıca 6 ana başlık altında toplanıyor.

"Kurucu anlaşmayı ve tüm ekleriyle birlikte, Kıbrıs Türk ve Kıbrıs Rum devletlerinin anayasalarını ve Kıbrıs'ın birleşik olarak AB'ye katılımıyla birlikte oluşacak yeni durumla uygulamaya girecek olan yasa ve maddeleri kabul ediyor musunuz?"

Evet ( )

KIBRIS 30/03/2004

Kıbrıslı Türk ve Rumlar, başkent Lefkoşa'da iki sınır kapısı arasında el ele tutuşarak "insan zinciri" oluşturdu...Barış ve Birleşik Kıbrıs için el ele

Gizem ÖZGEÇ

Kuzey Kıbrıs'tan bazı siyasi partilerin yanında Kıbrıs Türk Öğretmenler Sendikası (KTÖS), Kıbrıs Türk Orta Eğitim Öğretmenler Sendikası (KTOEÖS), Kıbrıs Türk Amme Memurları Sendikası (KTAMS), Kıbrıs Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği (KTMMOB), Ticaret Odası, Kıbrıs Yayıncılar ve Kitap Satıcıları Birliği, Elektrik Müstahdemleri Sendikası (EL-SEN), Tel-Sen, Esnaf ve Zanaatkarlar Odası, İş Adamları Derneği (İŞAD), Kıbrıs Türk İşçi Sendikaları Konfederasyonu (Türk-Sen) Devrimci İşçi Sendikaları Federasyonu (DEV-İŞ), Müteahhitler Birliği, Belediye Emekçileri Sendikası (BES)'in destek verdiği ve güneyden de "Solution Now" (Çözüm Şimdi) adı altında toplanan sivil toplum örgütlerinin katıldığı eylem saat 19.30'da başladı.

İki toplumun bir arada yaşayacağının göstergesi olduğu vurgulanan eylemde, her iki taraftan, sınır kapılarından geçerek Ledra Palace Oteli önünde buluşan çözüm yanlıları, birbirlerine sarılarak barış şarkıları söyledi ve bir kez daha Kıbrıs'ta barış için haykırdı.

"O duvar vız gelir bize. Bizim yüreğimizdeki hız, ne bir din adamının dumanlı vaadinden ne de bir hülyanın gönlü yakışındandır. Bu yalnız tarihin durdurulmaz akışındandır. Tarihi yaşıyoruz ve tarihi yazan insanlar, biz ,barış olsun diye, bir daha bu adada insanlar ölmesin diye, kan ve gözyaşına dönmesin diye, bu adayı bir yazarın dediği gibi, bir ağaç gibi mehtap ve hür ve bir orman gibi kardeşçesine yeniden inşa etmek için. Birlikte milliyetçilikten arınmış yurtsever Kıbrıslılar olarak, Kıbrıs'ı yeniden inşa etmek için yüreğimizi ortaya koyuyoruz"

Görüşmelerin devam ettiği Lüzern'e de mesaj gönderen Paşa, "Sınırların kalktığı bir dünyada kırmızı çizgiler istemiyoruz. Bizim de olmazla olmazlarımız vardır. Bunlar barış içinde yaşamak, çözüm bulmak, AB'ye üye olmak ve dünya vatandaşlı olmaktır. Biz bunu başaracağız" dedi.

KIBRIS 30/03/2004

YORGO KIRBAKİ Bürgenstock

BM Genel Sekreteri Kofi Annan'ın dün Bürgenstock'ta taraflara sunduğu revize edilmiş plan, Yunan Rum tarafında düş kırıklığı yarattı. Rum Yönetimi kaynakları, taslağı "beklentilerimizden çok uzak" diye değerlendirdiler. Rum kaynakları, yeni taslakta Rum tarafını, tam olmamakla birlikte rotasyonlu başkanlık konusundaki değişikliğin memnun bıraktığını, diğer tüm değişikliklerin kendi görüşlerinden çok uzak olduğunu söylediler.
Rum hükümet kaynakları, "BM farklı bir izlenim yaratmaya çalıştı. Ancak gerçekte hiçbir müzakere yapılmadı. Taslakta boşluklar çok az ve önemli konularda değil" dediler. Taslakta, Yunan Rum tarafını memnun etmeyen ana konular şunlar:
GÜVENLİK: Rumlar adada 2500 Türk askerinin kalmasını, ileride de adanın tamamen silahsızlandırılmasını istiyordu. Oysa taslak Türkiye'nin AB üyeliğinden sonra da 650 Türk askerinin adada kalmasını öngörüyor.
KUZEY'E GEÇECEK RUMLAR: Rum Yönetimi, planın önceki versiyonunda yüzde 21 olarak gösterilen Kuzey'e geçecek Rumların oranının artmasını ve Birleşik Kıbrıs Cumhuriyeti Senatosu seçimlerinde Türk oluşturucu devletinde oy kullanabilmelerini istiyordu. Taslakta bu oran yüzde 18'e indirildi. Kuzeye yerleşecek Kıbrıslı Rumlar, Türk tarafında oy kullanamayacak.
SENATODA DENGE: Planın yeni versiyonunda senatoyu "Kıbrıslı Rumlar ve Kıbrıslı Türkler"in oluşturacağının belirtilmesi, Rumlar tarafından "Milli köken esaslı ayırım. Türklerin iki ayrı egemenlik talebini güçlendiriyor" şeklinde değerlendirildi.
AİHM: Rumların AİHM'ye başvuruları önlenecek. Başvurular merkezi devletin yargı organlarına yapılabilecek. Eşbaşkanlar bu konudaki kararlarını ortak bir mektupla AİHM'ye bildirecekler. Rumlar, AİHM'ye başvuru yoluyla çözüm anlaşmasını delebileceklerini düşünüyorlardı.
Rumların Türkiye'den gelip KKTC'ye yerleşen Türklerin azaltılması çabaları da sonuç vermedi. Annan planı bu konuda hiç değiştirilmedi.
MAL EDİNMEYE SINIR: Kıbrıslı Rumların Türk oluşturucu devletinde Kıbrıslı Türklerin kişi başına gelirlerinin Rumlarınkinin yüzde 85'ine ulaştıktan sonra mal edinebileceklerine ilişkin madde de Rum tarafının tepkisine yol açtı. Dolayısıyla Rum tarafının derogasyonlar için talepleri de yakın vadede karşılanmadı. Rum kaynaklar "Kıbrıslı Türklerin kişi başına geliri bugün bizim gelirimizin yüzde 30'u. Yüzde 85 olabilmesi için uzun yıllar geçecek" dediler.

Rum kilisesi, Kıbrıs Rum halkına "Referandumda Annan Planı'na hayır deyin" çağrısı yapmaya hazırlanıyor.
Rum Kesimi'nde yayımlanan Fileleftheros gazetesine konuşan Baf Metropoliti Hrisostomos, Rum Yönetimi lideri Tasos Papadopulos'un "inanılmaz baskılar nedeniyle güç durumda olduğunu", kilisenin, Papadopulos'un çabalarına destek vermeye devam edeceğini belirtti. Hrisostomos, "Türklerin ekonomik açıdan geçiminin teminat altına alınmaması gerektiğini, ayrıca Amerikalı ve İngilizlerin istediği zaman çökecek bir devlete sahip olmak istemediklerini" kaydetti. Baf Metropoliti, "Bürgenstock ve Brüksel'de bugünlerde olacaklardan sonra, kilisenin halka, 'referandumda hayır deyin' çağrısında bulunmayı göze aldığını" söyledi.
"Girne Metropoliti" Pavlos ise bir etkinlikte yaptığı açıklamada, "Annan Planı hayranlarının felaket tellallığına karşı", 'hayır' denmesi çağrısı yaptı. LEFKOŞA Milliyet
MILLIYET 30/03/2004

BÜRGENSTOCK Milliyet


BM Genel Sekreteri Kofi Annan, revize edilmiş planını sunarken yaptığı konuşmada Bürgenstock'taki hava durumunun düzelmesi ile müzakerelerin gidişatı arasında bağlantı kurdu ve "On yıllardır yürütülen gerginlik politikaları artık sona eriyor. Bürgenstock'ta kar durup, sis kalkar ve güneş açarken, buzlar da eridi" diye konuştu.

Annan, taraflara şöyle konuştu.
"Hepimiz için temel nokta şudur: Bu plan müzakere ettiğiniz eski plandan daha mı iyi? Yapılan iyileştirmeler ana beklentilerinizi karşıladı mı? Plan, halklarınızı tatmin edip onlara barışa bir şans verme cesaretini aşılayacak mı? Plan diğer tarafın çıkarlarına da saygılı mı? Bence tüm soruların yanıtı evet. Bu bir kazan - kazan önerisidir. Kıbrıs halkı ve onların gelecek kuşakları için halklarınızın hak ettiği liderlik vizyonunu göstermenizi umuyorum."
Verdiği metnin taslak olduğunu kaydeden Annan, tarafların planla ilgili görüşlerini bu sabah alacağını bildirdi. Erdoğan ve Karamanlis başkanlığındaki Türk ve Yunan heyetleri sabaha kadar planda yapılmasını istedikleri değişiklikleri hazırladı. Bugün talepleri toplayacak olan Annan, yapacağı ikili ve dörtlü görüşmelerde tarafların talepleri arasında al-ver dengesi kurmaya çalışacak. Tarafların uzlaştığı maddeler nihai plana girerken, anlaşma sağlanamayan noktalarda Annan son sözü söyleyecek. Genel Sekreter bu maddelerde ya orta yolu bulacak ya da dün verdiği metindeki ifadeleri aynen koruyacak.
Bugün ve yarın yapılacak görüşmelerin ardından Annan'ın son halini vereceği nihai metin "Kıbrıs Sorununa Kapsamlı Çözüm Temeli" isimli planının 4. versiyonu olarak adaki Türk ve Rum halkının onayına sunulacak.
MILLIYET 30/03/2004

Utku Çakırözer

Bürgenstock


Türkiye, Yunanistan, KKTC ve Güney Kıbrıs Rum Kesimi'nin katılımıyla İsviçre'nin Bürgenstock kentinde 24 Mart'ta başlayan dörtlü konferansın son bölümü BM Genel Sekreteri Kofi Annan'ın dördüncü planını dün taraflara sunmasıyla açıldı.
Annan'ın sunduğu değiştirilmiş planın Türk kesiminin iki kesimlilik, güvenlik, siyasi eşitlik ve anlaşmanın hukuki olarak korunması yönündeki taleplerini büyük ölçüde karşıladığı bildirildi.
Milliyet'in Türk ve BM yetkililerinden edindiği bilgilere göre, Annan'ın masaya koyduğu 4. planda şu unsurlar yer alıyor:
1. Garantiler ve güvenlik: Ada'daki Türk askeri varlığı Türkiye'nin AB üyesi olmasından sonra da sürecek. Türk ve Yunan askeri varlıkları 2011 yılına kadar 6 bin, 2018'e kadar 3 bin olarak korunurken, daha sonra 950 Yunan, 650 Türk askeri Ada'da Türkiye'nin AB üyeliği sonrasında da kalacak.
2. Siyasi eşitlik: Eski planda Kuzey'deki kurucu devlet denirken, bu planda Kıbrıs Türk Kurucu Devleti ifadesi kullanılacak. Türklerin ulusal kimliği ve nüfus yapısının korunması için Türk tarafına yerleşecek Rumlar federal düzeyde seçme ve seçilme haklarını Rum devleti içinde kullanacak. Ortak devletin senatosunda 2 devletin 24'er sandalyesi olacak. Türk kurucu devletine verilen 24 kişilik kontenjanın tamamen Türkler arasından seçilmesi kabul edildi. Bu sandalyelere Türk tarafında otursalar bile Rumlar seçilemeyecek.
3.İki kesimlilik: Kuzey'e geçişine izin verilecek Rumların oranı önceki planda belirlenen yüzde 21'den 18'e çekildi. Bu rakam 20 bin daha az Rum'un Kuzey'e geçmesini sağladı. Ancak oranı daha aşağı çekmek isteyen Türk tarafı, bu rakamın "boş" bırakıldığını savunuyor.
4.Türkiyeliler kalıyor: Türkiye'den KKTC'ye yerleşerek vatandaşlık alanlar arasından 45 bin kişilik bir liste BM'ye verilecek. Bunlar yeni devletin de vatandaşı olacak. Ada'da ikamet edecek diğer Türkiye kökenlilere getirilen "yüzde 5'i aşamaz" sınırı kaldırıldı. Bunlardan 15 bini ileride gerekli koşulları sağladıklarında ortak devlete vatandaş yapılacak. Böylece Türkiye'den gelip KKTC'de yaşayan hiç kimse adadan ayrılmak zorunda kalmayacak.
5.Göçmenlere kaynak: Rumlara verilecek toprak karşılığında yerinden edileceklerin rehabilitasyonu için bütçeye ödenek konacak.
6.'Uyum Senedi' ile AB garantisi: Anlaşmanın hukuk yoluyla delinmemesi için yasal korunma altına alınması yönünde AB üyesi ülkelerin parlamentoları tarafından onaylanması ilke olarak kabul edildi. Ancak parlamento onaylarının alınması için geçecek süre zarfında AB'nin hemen çıkaracağı bir "uyum senedi" yasal koruma sağlayacak.
7.Mal-mülk konusu: Rumlar Kuzey'de kalan mallarının sadece üçte birini geri alabilecek. Kalan üçte ikisi için tazminat ödenecek. Ancak Karpaz bölgesindeki mülkler bu kuraldan hariç tutularak tamamı verilecek. Tazminatlar ortak devlet tarafından üstlenilirken, bu ödemelerin üçte ikisi tahvil, üçte biri de hisse senediyle yapılacak.
8.Rumlara mülk edinme yasağı: Türk tarafında kişi başına düşen milli gelir Rum tarafındakinin yüzde 85'ine ulaşana kadar anlaşmada Rumlara getirilen Türk tarafında mülk edinme yasağı korunacak.
9.Dava açamayacaklar: Rumların, kuzeydeki malları nedeniyle Türkiye aleyhinde açılan davaların tüm sorumluluğu Birleşik Kıbrıs Devleti'ne geçecek. Yeni devletin Rum ve Türk eşbaşkanları devletin kurulmasıyla birlikte AİHM'e bir ortak mektup yazarak, Loizidu benzeri tüm tazminat davalarının Türkiye yerine artık ortak devletin hukuk organlarına gönderilmesini isteyecek. Doğacak tazminatı da Birleşik Kıbrıs devleti ödeyecek.
10.Yönetim: 6 kişilik başkanlık konseyi 9'a çıkarılacak. 3'ü Türk, 6'sı Rum olacak. Ancak 1 Türk ve 2 Rum'un oy hakkı olmayacak. Türk tarafının istediği veto hakkı verilmezken, karar alınması için Türk üyelerden en az birinin de evet demesi yetecek.
11. Birlikte başkanlık budandı: Kurulacak yeni devlet, 1 Temmuz 2004'e kadar Türk ve Rum liderlerinin eşbaşkanlığında 3 Rum ve 3 Türk'ten oluşan bir başkanlık konseyi tarafından yönetilecek. Başkanlık Konseyi 2009'a kadar 2 dönem Rumların, 1 dönem de Türklerin başkanlık edeceği 10'ar aylı sürelerle el değiştircek. Türkiye, önceki planda 30 ay olan eşbaşkanlık süresinin kısaltılmasına karşı çıkıyor.
12. Avrupa Birliği'nde temsil: AB'de temsil eşbaşkanlık şeklinde eşit olacak.
13.Toprak: Annan Planı'ndaki KKTC'ye yüzde 29.02 toprak bırakan harita aynen tasarıda yer aldı. Geçişler ise serbest bırakılacak.

Türkiye iyimser
Planı değerlendiren Türk heyetinden üst düzey bir yetkili, Annan'ın Türk tarafının kaygılarını paylaşarak, Türk askerinin adadaki varlığının devamı, siyasal eşitlik ve iki kesimlilik konusundaki taleplere karşılık verdiğini belirtti. Dün planın ilk incelemesi sonrasında Erdoğan ve Gül başkanlığındaki Türk heyetindeki izlenimin "Yeni bir devlet kurulurken, Türk kurucu devleti de siyasal eşitliğe sahip olarak yeni devletin bütün organlarında yerini alıyor. Beklentilerimizin büyük bölümü karşılanmış gözüküyor. Bu planla yaşanabilir. Ancak biz yine de ihtiyatlı bir iyimserlik içindeyiz. Memnun olmadığımız konularda kazanım elde etmek için müzakereye devam edeceğiz" şeklinde olduğu bildirildi.
Kaynaklar diplomatik trafiğin de yoğun biçimde devam ettiğini kaydederek, Dışişleri Bakanı Gül'ün ABD Dışişleri Bakanı Colin Powell ile telefonla, AB'nin Genişlemeden Sorumlu Komiseri Günter Verheugen'le de yüz yüze görüştüğünü bildirdiler. Verheugen'in anlaşmanın yasal korunması için AB üyesi ülkeler tarafından tek tek onaylanması konusunda "yeşil ışık" yaktığı kaydedildi. Dün akşam saatlerinde Bürgenstock'a ulaşan Erdoğan da, gece boyu temaslarda bulundu. Türk heyetinden kapsamlı brifing alan Erdoğan, daha sonra Gül ile birlikte BM Genel Sekreteri Annan'la görüştü. Erdoğan, Türkiye'nin değiştirilmesini istediği konuları BM heyetine aktardı.
MILLIYET 30/03/2004

Denktaş'sız zirve fotoğrafı

BÜRGENSTOCK Milliyet

İsviçre'nin Bürgenstock kasabasında Türkiye, Yunanistan, KKTC ve Kıbrıs Rum Kesimi'nin katılımıyla 24 Mart'ta başlayan dörtlü görüşmelerde son bölüm, dün BM Genel Sekreteri Kofi Annan'ın, 4. planının ilk taslağını taraflara sunmasıyla açıldı. Yıllardır ismi Kıbrıs davasıyla birlikte anılan KKTC Cumhurbaşkanı Rauf Denktaş, ilk kez Kıbrıs'la ilgili tarihi bir zirvede fotoğraf karesinin dışında kaldı.

Bu fotoğraf için beş gün beklendi
BM Genel Sekreteri Kofi Annan, planının 4. versiyonunu dün Bürgenstock'taki Grand Otel'de yapılan törenle taraflara sundu. Törende, dörtlü görüşmelerin başladığı 24 Mart'tan beri ilk kez Türkiye, KKTC, Rum Yönetimi, Yunanistan ve BM heyetlerinin birlikte fotoğrafları çekildi. Rum ve Yunan heyetleri, bir anlaşma olmadan, tanımadıkları KKTC'nin heyetiyle aynı karede görünmek istemedikleri için, düne kadar BM fotoğrafçılarının görüntü almasını engellemişti. Dün çekilen bu karede de, heyetlerin alışılageldiği gibi bir masada oturmak yerine beşgen şeklinde düzenlenmiş beş ayrı masada oturduğu görüldü. Yunanistan Başbakanı Kostas Karamanlis, dünkü törene, Başbakan Recep Tayyip Erdoğan henüz gelmediği için katılmadı. Törene katılan isimler, şunlardı (soldan sağa saat yönünde): Kıbrıs Rum Kesimi: Başkan Tasos Papadopulos, eski lider Glafkos Klerides, Dışişleri Bakanı Yorgo Yakovu. BM: Genel Sekreter Kofi Annan, Kıbrıs Özel Temsilcisi Alvaro De Soto, Genel Sekreter Yardımcısı Kieran Prendergast. KKTC: Başbakan Mehmet Ali Talat, Dışişleri Bakanı Serdar Denktaş, Cumhurbaşkanlığı Müsteşarı Ergün Olgun. Türkiye: Dışişleri Bakanı Abdullah Gül, Dışişleri Bakanlığı Müsteşarı Uğur Ziyal, Müsteşar Yardımcısı Baki İlkin. Yunanistan: Dışişleri Bakanı Petros Moliviatis (ortada), yardımcısı Yiannis Valikanis, Dışişleri Bakanlığı Müsteşarı Yorgo Yenimatas.
MILLIYET 30/03/2004

UTKU ÇAKIRÖZER, YORGO KIRBAKİ Bürgenstock


SUNUMDAKİ DENGE: Bürgenstock'ta dün başlayan görüşmeler öncesinde BM tarafından basına dağıtılan katılımcı listesinde uluslararası toplum tarafından tanınmayan KKTC ile "Kıbrıs Cumhuriyeti" olarak tanınan Rum Kesimi'ne unvanda eşit yaklaşım sergilendi. BM, KKTC Başbakanı Mehmet Ali Talat'a "başbakan" diyerek KKTC'nin tanındığı izlenimini vermemek için Kıbrıs Rum Başbakanı Papadopulos'tan da bu unvanı esirgedi ve her ikisi için de "ekselansları" sözcüğünü kullandı.
HEYETTEKİ TEK ASKER: Annan Planı'nın taraflara sunulduğu törende Türk heyetinde bir askerin yer aldığı göze çarptı. Heyetin 8. ve son ismi olarak yer alan Genelkurmay Başkanlığı Yunanistan ve Kıbrıs Masası Daire Başkanı Tuğamiral Mücahit Şişlioğlu, törendeki 40 kişi arasındaki tek asker oldu. Şişlioğlu, Türkiye'nin Annan Planı'nın güvenlik ve garantiler bölümleriyle ilgili Yunanistan ile yürüttüğü ikili müzakerelerde yer aldı. Yunan heyetinde de askeri yetkililer olmasına rağmen dünkü seremoniye Yunanlı asker getirilmedi.
'HAYDUT DEVLET'LE YAN YANA: Planın sunuşu, tarafların resmi haber ajansları ve televizyonlarından birer foto muhabiri ve kameraman tarafından görüntülendi. Böylece 1974'teki Barış Harekâtı'ndan bu yana Yunanistan, ilk kez "haydut devlet" ilan ettiği KKTC heyetiyle yan yana görüntülendi.
NİHAYET DUŞ ALACAĞIZ: De Soto, müzakereleri yürüten BM heyetinin önceki geceyi planı yazarak geçirdiğini belirtirken, "Taraflar planı incelerken hiç uyumayan ve yıkanamayan arkadaşlarım da bir duş alma fırsatı bulacak" dedi.
İşçi Partililerden tehdit

Bürgenstock'ta Kıbrıs görüşmelerine karşı ilk protesto dün İşçi Partisi (İP) mensupları tarafından gerçekleştirildi. Bürgenstock Oteli'nin girişinde kurulan polis barikatının önünde Annan Planı karşıtı sloganlar atan İP'liler basın merkezinde rastladıkları bir grup gazeteciyi "Sonunuz Ali Kemal gibi olacak" diye ölümle tehdit etti.
MILLIYET 30/03/2004

Yunan televizyonları, BM Genel Sekreteri Kofi Annan'ın bugün taraflara sunduğu planın bu haliyle kabul edilmesi durumunda Kıbrıslı Rumlar tarafından referandumda reddedileceği yorumunu yaptılar. Televizyonlarda yapılan yorumlarda, planda yeralan düzenlemelerin Türk tezlerinin lehine geliştiğinin görüldüğü, Rum yönetiminin gelinen noktada büyük rahatsızlık duyduğu ileri sürüldü.
Planda iki gün içerisinde Rum kesiminin arzu ettiği değişikliklerin yapılmamasının ve referandumda ''hayır'' çıkmasının Yunanistan ile Rum kesimi için olumsuz etkileri olacağı değerlendirmesinde bulunan televizyonlar, özellikle Atina olimpiyatları öncesi uluslararası yankısı olacak bir başarısızlığın Atina ve Rum yönetimine büyük etkisi olacağını kaydettiler. Televizyonlar, Annan planı temelinde çözüm arzusunu Rum ve Yunan tarafının dile getirdiğine dikkati çekerek, ''Bu durumda Ada'nın bölünmesi kesinleşerek, Türk tarafının tanınması söz konusu olabilir. BM'nin de buna itiraz etmemesi sürpriz olmaz'' ifadelerini kullandılar.
MILLIYET 30/03/2004

BÜRGENSTOCK, İsviçre

Kıbrıs zirvesinde dün kritik üç güne girilirken perde iyi açıldı. Annan umut verirken, Türk tarafı planın dördüncü şeklini genel olarak olumlu karşıladı. Rum tarafı daha sıkıntılıydı. Ama unutmayın bu sadece bir başlangıç... Plan taslağının ayrıntılarına inildikçe, Türk tarafı elbette itirazlarını ve karşı önerilerini kayda geçirecek.
Böylece top bu sabah yeniden BM Genel Sekreteri'ne gelecek. O da yardımcısı De Soto'yla durum değerlendirmesi için bir süre kapanacak.
Öte yandan Türk heyetinde esen olumlu havaya karşılık, Rum tarafı dün öğleden sonra dışarıya daha sıkıntılı sinyaller gönderdi.
Ne olacak?
Sonu başa alırsak:
İş, 'hakem'e gidiyor.
Yani BM Genel Sekreteri'ne... Çünkü tarafların herhangi bir konuda anlaşmaları mümkün görülmüyor. Yarın akşama kadar Kofi Annan'ın boşlukları doldurduktan sonra büyük ihtimalle Türk ve Rumlara diyecek ki:
"Madem aranızda anlaşamıyorsunuz, buyrun alın, 20 Nisan'da referanduma götüreceğiniz metin budur."
Türk heyetinden üst düzeyde bir diplomatik kaynak, "Burada gerçek anlamda bir müzakere yok, lobbiying var, bol kulis yapılıyor, özeti bu..." diyordu dün sabah bana... Türk ve Rum taraflarının bir masaya oturup kıran kırana bir müzakereyi, bir al - ver sürecini yürütmedikleri malum. Örneğin daha dün sabah Türk Dışişleri'nden üst düzeyde bir yetkili şöyle yakınıyordu:
"Karşı tarafla şimdiye kadar hiçbir konuda anlaşma yok. Asker konusunda da öyle, Merkez Bankası konusunda da... Bu durumda BM Genel Sekreteri kendi yetkisini kullanıp nihai metni önümüze koyacak."
Bu sözlerden anlaşılacağı gibi İsviçre Alpleri'nde asıl müzakere Birleşmiş Milletler'le yapılıyor. Kofi Annan'la yardımcısı De Soto etkilenmek isteniyor. İki tarafın da baştan beri bütün çabası, 'hakem'in çıkaracağı nihai metnin dengesini kendi lehine bozmak...
Türk tarafı da Rumların daha çok bağırıp çağırıp dengenin bozulması ihtimalinden tedirgin. Bu yüzden Dışişleri Bakanı Abdullah Gül yoğun bir telefon diplomasisiyle, Amerikan ve İngiliz dışişleri bakanlarını seferber ederek Washington'u, Londra'yı devreye sokmaya çalışıyor.
Ne olabilir?
Dün sabah cep telefonlarıyla Türk heyetinden birçok kaynakla konuştum. Genellikle aynı soruyu sordum:
"Kofi Annan'ın Türk tarafınca tümüyle reddedilecek bir nihai metni çıkarması ihtimali var mı?"
Bu soruya "Evet var" diyen çıkmadı. Tabii herkes ihtiyatlıydı. Çünkü bu soruyu sorduğum saatlerde daha taslağı görmüş değillerdi. Geçen hafta çarşamba gününden beri Türk heyetiyle yaptığım sohbetlerden edindiğim izlenimler şöyle:
(1) Dışişleri Bakanı Gül'le yakın çevresinde, Rum tarafının daha çok kollanabileceğine ilişkin bir tedirginlik yok değil. Ama hükümet tarafı daha çok bardağın dolu tarafına bakıyor. Bu da belki Türk hükümetindeki 'çözüm kararlılığı'ndan kaynaklanmakta. "Armudun sapı, üzümün çöpü" demek yerine, sorunu çözmek istedikleri için daha pozitif bir hava yayıyor olabilirler.
(2) Kıbrıs Türk heyetinde en az konuşan, en az renk veren kişi ise Başbakan Mehmet Ali Talat. Bir yandan bardağın dolu tarafıyla ilgilendiği için, öte yandan taslağı tam olarak görmediği için fazla konuşmak istemiyor. Fakat, sonunda kendisinin hayır diyeceği bir metnin çıkmasına pek ihtimal vermediği anlaşılıyor.
(3) KKTC Dışişleri Bakanı Serdar Denktaş'a gelince... Talat'ın tersine daha çok renk veriyor, açıklamaları daha olumsuz çizgiler taşıyor. Yani bardağın boş tarafıyla ilgili... Dün sabah erken saatlerde kendisiyle konuşurken, "Rum tarafını mülkiyet konusunda rahatlatan bir öneri getirdik, ama karşılığını alamadık" diye yakınıyordu.
(4) Öte yandan derogasyon konusunda fazla bir tedirginlik görülmüyor Türk tarafında. Yeni formülü Verheugen dün Brüksel'den getirdi ve bu konuda Gül'le bir görüşme yaptı.
Annan, her iki tarafı da mutlu edecek bir diplomatik cambazlık kıvarabilir mi? BM kaynakları pazar gecesi her iki tarafı da, "Daha görür görmez tepki vermeyin, bu bir ilk taslak" diye psikolojik olarak hazırlamaya başlamışlardı.
Evet, kritik üç gün!
Annan iyi bir başlangıç yaptı. Türk tarafında genel olarak olumlu bir hava estirdi. Ama unutmayın bu bir başlangıç, daha önümüzde çok uzun bir 48 saat var.
Karamsar değilim.
MILLIYET 30/03/2004 HASAN CEMAL

BURGENSTOCK

Burada yapılan pazarlıkları, çözüm için oynanan uluslararası oyunları, uygulanan baskıları gördükçe, Annan planını okudukça ve yapılan açıklamaları dinledikçe kendi kendime hep aynı soruyu soruyorum:
"... Kıbrıs davasında biz hep haklıydık. 1974 harekatını da hakkımızı korumak için yaptık. Peki sonra ne oldu? Sonra ne oldu da dünyanın gözünde biz haksız duruma düştük. Bunu sadace Yunanlıların iyi propagandasına bağlayamayız. İşin içinde başka nedenler de olmalı."
Öyle değil mi?
Kıbrıs, bizim haklı davamızdı.
Uluslararası kamu oyu da bize hak vermişti.
1974'e kadarki gelişmeleri hatırlayın.
Londra- Zürih antlaşmalarının hemen ardından, Yunanistan ile birleşme (Enosis) taraftarı olan bazı Kıbrıs'lı Rum ve Yunan çevrelerinin, Türk toplumunu yok etmek için yaptıklarını hiç unutmadık. Grivas ve arkadaşlarının Türk köylerini basmaları, katliam girişimleri ve her defasında Türkiye'nin tehditleri karşısında gerilemeleri, olaylar soğuduktan sonra yeniden hareketlenmelerini birlikte yaşadık. Bardağı taşıran damla 1974'de, Yunan Albaylar cuntasının Makarios'u devirip Enosis'i gerçekleştirmek için giriştikleri darbe ile geldi.
Bu olay üzerine artık Türkiye'nin askeri müdaheleden başka çaresi yoktu. Ankara'yı bu yola itenler Yunan cuntası ile Ada'daki uzantılarıydı. Nitekim, Uluslararası kamu oyu da bunun farkında olduğundan dolayı, Türkiye'nin askeri müdahelesine karşı çıkan olmadı.
Türkiye haklıydı...
Sonra ne oldu da haksız duruma düştük?
Bütün dünya bize karşı büyük bir komplo mu kuruyor ? Kıbrıs'ta bizi cezalandırmak için oyun mu oynanıyor? Bugünkü duruma gelinmesinde bizim hiç hatamız olmadı mı? Olduysa nerede hatalı davrandık?
Geriye dönüp baktığımızda Türk tarafının, ayrıntıları bir yana bırakırsak, temel birkaç önemli hatasını görüyoruz.

İLK HATA, ASKERİ HAREKATIN İKİ AŞAMALI OLMASIYDI...
Türkiye' nin ilk büyük hatası, Ada'daki askeri harekatı ilk aşamada tamamlayamamasıydı. 1 inci harekat Uluslararası kamu oyunda anlayışla karşılanmıştı. Ancak ogünün koşulları, Türk Silahlı Kuvvetlerinin yeterince hazırlanamamış olması, gereken takviyenin zamanında yollanamaması, ilk harekatta hedeflere ulaşılamamasıyla sonuçlandı. 4 üncü gün ateş kesmek zorunda kalındı.
Harekata 4-5 hafta ara verildi. Bu arada Cenevre'de bir barış toplantısına gidildi. Ada'nın bölünmesi, hatta 5 ayrı kanton yaratılması önerileri yapıldı. İstenen elde edilemeyince, askeri harekat tekrar başlatıldı.
Ancak bu defa dünya ayaklandı. Daha önce alkışlanan Türkiye, bu defa zavallı ve savunmasız bir adayı parçalayan istilacı ülke konumuna giriverdi. Amerikan Kongresinin ambargosu, Uluslararası parlamentoların tepkisi, Milli parlamentoların ardı ardına Türkiye'yi kınayan kararları, Birleşmiş Milletlerinin suçlamaları işte bundan sonra geldi.
Türkiye, "kurtarıcı" iken, "işgalci" diye suçlanır oldu.

İKİNCİ HATA BARIŞA İMZA ATAMAMAK OLDU
Askeri harekatlardan sonra barış yapamazsanız, elde ettiklerinizi hukuk çerçevesine sokamazsanız, başarıyı elde edemezsiniz.
Bunun en tipik örneğini bizler verdik.
Ada'ya yerleştikçe yerleştik. Hemde Türkiye'nin tüm hastalıklarını taşıdık. Kıbrıs'lılara uyan yeni bir model kurmak yerine, bürokratımızla, askerimizle Kuzey'de yeni bir Türk Cumhuriyeti kurmanın heyecanına kapıldık. Uluslararası dengeleri görmezden geldik. Defalarca önümüze gelen barış yapma fırsatını boşa harcadık.
Sürekli olarak politika değiştirdik.
Önce "1960 antlaşmasının düzenini geri getirmek için müdahele ettiğimizi" söyledik. Ardından Federasyon tezini ortaya attık. Sonuna doğru, bu defa da Konfederasyon, Bağımsızlık tezlerine sarıldık. KKTC'yi bir tek başka ülkeye dahi tanıtamadık.
Tek başımıza kaldık.
Bütün bu yıllar boyunca Rumlar daha akıllı adımlar attılar. Zira işlerin nereye gittiğini bizden daha iyi görmüşlerdi. Nitekim Avrupa Birliğine tam üyelik başvurusunu yaparak son dönemeci de döndüler. Türkiye Kıbrıs'ın tam üyelik girişimini engelleyemeyince tren kaçmış oldu.

BARİ BUNDAN SONRASINI İYİ HESAPLAYALIM
Şimdi 1 Mayıs tarihine kadar son perde oynanacak.
Eğer Rumlar, Uluslararası kamu oyunun gözünde "oyunu bozan taraf" olmadan 2 Mayıs gününe ulaşabilirlerse, istediklerini elde edebilecekler. Zira onların ellerini kollarını bağlayacak olan en temel unsur, üzerinde anlaşmaya varılmış Annan planının, AB'ye katılma antlaşmasının içine sokulmasıdır. Bu da 1 Mayıs'a kadar gerçekleştirilebilir. 1 Mayıs'tan sonra veto hakkına kavuşacaklarından dolayı, Annan planını kolaylıkla engelleyebilirler.
1 Mayıs'tan sonra Türk tarafı, Annan planını mumla arayacağı bir ortama girebilecektir.
Asıl tehlike de budur.
Komplo teorilerini artık bir yana bırakalım ve belki de ilk defa gerçekleri açıklıkla görelim. Eski hatalarımızdan gereken dersleri alalım. Başkalarını suçlu bulup kendimizi avutacağımıza, önlemlerimizi alalım...
MILLIYET 30/03/2004 MEHMET ALI BIRAND

HURRIYET 30/03/2004

İngiltere'de yayınlanan ekonomi çevrelerinin saygın gazetesi Financial Times, BM Genel Sekreteri Annan'ın, Kıbrıs'ta kurulacak yeni federal devletin seçimlerinin Haziran ayına kadar yapılmasını istediğini belirtti.

Haberde, "Daha erken bir tarih, Tasos Papadopulos ve Rauf Denktaş arasındaki çatışma ihtimalini engeller" denildi.

Ancak habere göre, Yunan diplomatlar Annan'ın revize edilmiş planına soğuk yaklaştı. Bir diplomat "Bazı gelişmeler var ama istediklerimiz değil" derken Rumlar'ın bazı konuları kabul etmeyeceğe benzediği yorumu yapıldı. Bu konuların, Türkiye'den Ada'ya giden on binlerce yerleşimcinin Kıbrıs'ta kalması ve Türk askerlerinin 7 yıl daha Kıbrıs'taki varlığının korunması olduğuna dikkat çekildi.

İngiltere'nin bir diğer önde gelen gazetesi The Guardian ise, Annan'ın taraflara sunduğu plana ilişkin eleştirel bir yorum getirdi. Gazetenin Yunan resmi kaynaklara yakınlığıyla bilinen Atina muhabiri Helena Smith'in haberinde, "Nüfusun yüzde 18'ini oluşturan ancak toprağın yüzde 37'sini kontrol eden Kıbrıslı Türkler, anavatandan gelen binlerce Türk askeri tarafından korunmaya devam ederken, Rumlar'ın yanında siyasi eşitliğin tadını çıkaracaklar" yorumu dikkat çekti.

(ANKA)

HURRIYET 30/03/2004

Türk tarafı

Merkez Bankası'nın karar alma mekanizması.

Ada’da yeni para çıkartılmasıyla ilgili düzenlemeler.

Üç dönemli başkanlık sisteminde geçiş süresinin yeterince uzun olmaması. Türkler, ilk dönemdeki eş başkanlık süresinin 15 ay olmasını istiyordu. Taslakta bu süre 2.5 ayla sınırlanıyor.

Türk ve Rum askerlerininterk edecekleri toprakların BM'ye verilmesi öngörülüyor ama burada yaşayan insanların hukuki durumlarıyla ilgili belirsizlikler var.

Karpaz konusunda hukuk ve mülkiyet meselelerinde sorun var.

Rum tarafı

Senatodaki denge, kurulacak devletin işlerliği.

Kuzeye yerleşecek Rum sayısının yüzde 21'den 18'e indirilmesi.

Türkiye'den KKTC'ye yerleşmiş olanların tümünün adada kalması.

AİHM'ye ödenecek tazminatların yeni devlet tarafından karşılanması.

Adada kalacak asker sayısına ilişkin düzenleme.

Haritada önemli bir değişiklik yapılmamış olması.

Derogasyonların kalıcı nitelik taşımaları ve mülkiyet hakkına getirilen kısıtlamalar

HURRIYET 30/03/2004

Erdoğan öncelikle ABD Başkanı George Bush ile bir telefon görüşmesi yaptı. Görüşme sırasında Bush Erdoğan'ı, yerel seçim sonuçlarından dolayı kutladı ve NATO zirvesi çerçevesinde Haziran ayında Türkiye'ye geleceğini teyit etti. Kıbrıs konusuna çok önem verdiklerini söyleyen Bush, Dışişleri Bakanı Colin Powell'ı Kıbrıs ile ilgili görevlendirdiğini hatırlattığı, gelişmeleri yakından takip ettiklerini ifade etti.

Akşam saatlerinde BM Genel Sekreteri Annan'a nezaket ziyaretinde bulunan Erdoğan, görüşmeden sonra otelden ayrılırken lobide AB Komisyonu'nun genişlemeden sorumlu üyesi Günter Verheugen ile karşılaşarak bir süre sohbet etti. Başbakan Erdoğan, daha sonra da Yunanistan Başbakanı Kostas Karamanlis ile bir araya geldi. Karamanlis'in başbakan olmasından sonra ilk defa yüzyüze görüşme imkanı bulan iki lider karşılıklı olarak seçimlerde kazandıkları başarılardan dolayı birbirlerini tebrik ettiler.

Bu arada Erdoğan'ın yarın yapılacak olağan Milli Güvenlik Kurulu (MGK) toplantısına, Annan'ın taraflara sunduğu dördüncü plan taslağı ile birlikte katılması bekleniyor.

HURRIYET 30/03/2004

Annan planı sunduktan sonra Bürgenstock'ta hummalı bir çalışma başladı. Taraflar planda itiraz ettikleri noktaları olgunlaştırmaya çalışırken, BM yetkilileri ile de sürekli temas halindeydiler. Bürgenstock'ta yoğun bir telefon ve görüşme trafiği yaşanıyor.

ABD Başkanı George W.Bush dün Yunanistan Başbakanı Kostas Karamanlis'i iki kez telefonla aradı. Yunan başbakanı önlerinde çok kısa bir zaman dilimi içinde incelenecek kalın bir dosya olmasına rağmen ellerinden geleni yaptıklarını söyledi. Bush, Başbakan Recep Tayyip Erdoğan'la Rum Cumhurbaşkanı Tasos Papadopulos'u da birer kez arayıp Bürgenstock'tan anlaşma sağlayarak ayrılmalarını istedi. ABD Dışişleri Bakanı Colin Powell da dün Dışişleri Bakanı Abdullah Gül'ü aradı. Gül, AB Komisyonu'nun Genişlemeden Sorumlu Üyesi Günter Verheugen ile bir araya geldi ve Türk tarafının vazgeçilmez önceliği olarak gördüğü, varılacak anlaşmanın AB temel hukuku haline getirilmesi konusu ele alındı. Buradaki formüle göre, Annan planı çerçevesinde yer alan uyum senedi ilk aşamada AB Konseyi ve Komisyonu onaylarına sunulacak, sonra parlamento süreçleri başlatılacak.

ATİNA'DA KIYAMET

Plan, Rum tarafında büyük tepki yarattı. Kıbrıs Rum Ortodoks Kilisesi Rum halkını direnişe çağırdı. Yunan televizyonları da planın büyük hayal kırıklığı yarattığını ve Karamanlis'in köşeye sıkıştığını bildirdiler. Alpha televizyonu Annan'ın 100 Türk talebinden 90'ını kabul ettiğini, iki kesimliğini güçlendirdiğini ve kuzeydeki Rumların hiçbir siyasi hakkı olmayacağını, adadan Türk askerinin çıkması için 20 yıl beklemeleri gerektiğini, bu koşullarda planın kabul edilemeyeceğini belirtti.

Bürgenstock programı

29 Mart:

BM Genel Sekreteri Kofi Annan'ın dün TSİ 13.30'de taraflara sunduğu 9 bin sayfalık plan dün gece boyunca heyetlerce incelendi.

30 Mart:

BM bu sabah itibariyle taraflardan ilk değerlendirmeleri bekliyor. Önümüzdeki 24 içinde bazı yeni düzenlemeler yapılabilecek.

31 Mart:

Planla ilgili son yanıtlar yarın verilecek ve taraflardan ortaya çıkacak nihai belgeyi ayrı ayrı referanduma götürmeleri istenecek.

HURRIYET 30/03/2004

HURRIYET 30/03/2004

ABD Dışişleri Bakanlığı sözcüsü Richard Boucher, yaptığı açıklamada, Dışişleri Bakanı Colin Powell'in Kıbrıs için taraflarla şahsen temasta olduğunu ve cumartesi'den bu yana Annan ile bir, Dışişleri Bakanı Abdullah Gül ile iki defa telefonla görüştüğünü hatırlattı.

Boucher, Annan'ın sunduğu son plan hakkında, ''tarafların, çözüm yönünde anlaşmaya varmasını bekliyoruz. BM Genel Sekreteri'nin çabalarına desteğimiz tam. Tarafların Annan'ın önerilerini kabul etmesi için biz de kendi çalısmalarımızı sürdüreceğiz'' dedi.

(aa)

HURRIYET 30/03/2004

'Olmazsa olmazlar' oluyor

Annan'ın, yeni planda Türk taleplerini önemsemesi Rum tarafını şaşırttı. Adada Türk askeri hep kalacak, derogasyonlar tanınacak

YORGO KIRBAKİ
BÜRGENSTOCK - BM Genel Sekreteri Kofi Annan'ın nihai çözüm taslağı Yunan-Rum tarafında düş kırıklığı yarattı. Rum kaynakları, taslağı
"Beklentilerimizden çok uzak" diye niteledi. Taslakta Rumları sadece rotasyonlu başkanlık konusundaki değişikliğin bir nebze memnun ettiği, diğer tüm değişikliklerin kendi görüşlerinden uzak olduğu dile getirildi.
Rum kaynakları, "BM farklı izlenim yaratmaya çalıştı. Gerçekte hiç müzakere yapılmadı. Boşluklar çok az ve önemli konularda değil" dedi. Rum Milli Konseyi, dün akşam Bürgenstock'ta olağanüstü toplandı. Rum hükümet kaynakları da taslağı n'kabul edilemez' olduğunu, Yunan hükümet kaynakları da 'sorunlu' unsurlar içerdiğini söyledi. Karamanlis, dün kendisini telefonla arayan ve "Çözüm için yardım et" diyen ABD Başkanı George W. Bush'a "Yardım etmek için buradayım. Ancak, 48 saat çok az. İyi niyetimiz mevcut. Gayret edeceğiz" cevabını verdi. Yunanlı ve Rum gazeteciler, bu şartlarda Rum lideri Tasos Papadopulos'un masada kalıp kalmayacağından şüpheli. Papadopulos, bugün Annan'a taslağa dair itirazlarını iletecek.
Rahatsızlık yaratan konular şunlar:
Güvenlik: Rumlar 2 bin 500 Türk askerinin kalmasını istedikleri adanın ileride silahsızlandırılmasını istiyor. Taslak 2011'e dek 6 bin, 2018'e dek 3 bin Türk askeri kalmasına imkân tanıyor. Ardından 1960 Antlaşmalarında öngörüldüğü gibi, 950 Yunan, 650 Türk askeri kalacak.
Kuzeye geçecek Rumlar: Rumlar, önceki versiyonda yüzde 21 olan kuzeye geçecek Rum oranının artmasını ve senatosu için oy kullanmalarını istiyordu. Bu oran yüzde 18'e indirildi. Kuzeye geçecek Rumların, senato seçiminde oy hakkı yok.
Senatoda denge: Senatoyu oluşturanların Kıbrıs Rum ve Türk kurucu devletleri oldukları ifadesi yerine, taslakta 'Kıbrıslı Rumlar ve Kıbrıslı Türklerden oluşacağının' belirtilmesi, 'Milli köken esaslı ayırım Türklerin egemenlik talebini güçlendiriyor' diye niteledi.
Anlaşma birincil hukuk: Çözüm anlaşması AB'de birincil hukuk olacak. Eşbaşkanlar (Rum-Türk) AB'ye ortak mektupla bu konudaki kararlarını bildirecek.
AİHM: Rumların Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'ne başvuruları önlenecek. Başvurular merkezi devletin yargı organlarına yapılabilecek. Eşbaşkanlar kararlarını ortak mektupla AİHM'ye bildirecek. Rumlar AİHM'ye başvuru yolunun açık olacağını hesaplıyordu.
Göçmenler: Adadaki Türkiye ve Yunan vatandaşlarının oranı kurucu devletlerin nüfuslarının yüzde 5'iyle sınırlanacak, bu sınırlama 18 yıl sonra kaldırılacak. Rumların "Kıbrıs'a Türkiye'den gelen yeni yerleşimciler
olacak" talepleri taslağa yansımamış oldu. Rumların Türkiye'den gelip KKTC'ye yerleşen Türklerin azaltılması çabaları da sonuç vermedi.
Derogasyonlar: Rumların, kurucu Türk devletinde, Türklerin kişi başına gelirlerinin Rumların yüzde 85'ine ulaşmasından sonra servet edinebileceklerine ilişkin madde de Rum tarafının tepkisine yol açtı. Dolayısıyla Rum tarafının derogasyonlara dair talepleri de yakın vadede karşılanmadı. Rum kaynaklar, "Kıbrıslı Türklerin kişi başına geliri bugün bizim gelirimizin yüzde 30'u. Yüzde 85 olabilmesi için uzun yıllar geçecek" dedi.
Eşbaşkanlık: İlk 5 yıl için 10 ay dönüşümlü başkanlık olacak. Ardından 20 ay Rum, 20 ay Türk, 20 ay da yine Rum başkan (toplam 40 ay Rum-20 ay Türk) olacak. Konsey 6 yerine 9 üyeden oluşacak (6 Rum-3 Türk), ancak 2 Rum ile 1 Türk'ün oy hakkı bulunmayacak.
Harita: Planın 3'üncü halinden farklı değil. Sadece Rumlardan küçük bir toprak alınarak Britanya üsleri genişletiliyor

Kıbrıs'ta son 72 saat

Erdal Güven

Annan, her iki tarafın temel konulardaki itirazlarını dikkate alarak planda karşılıklı iyileştirme yaptı. Türk tarafı olumlu, Rum tarafı sıkıntılı. Gözler BM'den AB'nin vereceği garantiye kaydı

"Kıbrıs'ta on yılların kemikleşmiş politikaları, çözülmeye başladı. Karın azalması, sisin dağılması ve güneşin yüzünü göstermesiyle Bürgenstock'ta buzlar kırıldı."
BM Genel Sekreteri Annan, dün taraflara yönelik yaptığı sunum konuşmasını bu cümlelerle bezemiş., Bürgenstock'un havasını yansıtmış ama, gelgelelim Kıbrıs'ın havasını ne kadar yansıttığını ancak yarın anlayabileceğiz.

'En uzun üç gün'
Evet, dün Annan Planı'nın üçüncü kez gözden geçirilmiş halinin Kıbrıslı iki taraf ile Türkiye ve Yunanistan'ın önüne konulmasıyla adada son 30 yılın en uzun 72 saati için geri sayım başladı.
Annan 10 Kasım 2002'de ortaya koyduğundan bu yana üçüncü kez gözden geçirdiği 'kapsamlı anlaşma önerisi'ne ilişkin olarak taraflardan,
'biçimlendirilmiş' yanıtlarını en geç bu sabaha kadar iletmelerini istedi. Bugün ve yarın yapılacak görüşmeler sonucunda Annan anlaşmaya referanduma götürülecek son halini verecek.
Aslında İsviçre'deki Kıbrıs görüşmelerinde beklenen oldu ve taraflar, Türkiye ve Yunanistan'ın da katılımına karşın aralarında ilerleme sağlamayı başaramayınca uzlaşı metnini kotarmak BM'ye kaldı. Bir başka deyişle tarafların kendi aralarında yapamadığı 'alver'i BM gerçekleştirdi.

Son dakika çabaları
Taraflar önceki gece son dakikaya kadar Kofi Annan'ın dün ortaya koyduğu metni kendi lehlerine çevirmek için çaba harcadı. Dünü ise kendilerine sunulan metne bakarak söz konusu çabalarının ne kadar sonuç verdiğini anlamakla geçirdi taraflar.

Tek somut madde
Bu noktada kesin olarak söylenebilecek tek şey, Türk tarafının, Türkiye'nin AB'ye üye olduktan sonra da Kıbrıs'ta asker bulundurmayı sürdürmesine ilişkin önerisinin kabul edildiği. Annan Planı, Türkiye ve Yunanistan'ın adadaki asker sayılarını 6 bin 500 olarak belirliyor, Türkiye AB'ye üye olduktan sonra ise tüm bu askerlerin Kıbrıs'ı terk etmesini, adanın silahsızlandırmasını öngörüyordu. Türk tarafının önerisi, söz konusu sayıyı 6 bine indiriyor, ancak Türkiye AB'ye üye olduktan sonra 1959 tarihli İttifak Anlaşması'ndaki düzenlemeye dönülmesini şart koşuyordu. Bu düzenmeye göre adada Yunanistan 950, Türkiye 650 asker konuşlandırmıştı.

Bundan ötesi çıkarım...
Planın, federal hükümetin işleyişi başta olmak üzere devletin işlevselliğine ve çalışabilirliğine yönelik Rum önerileri uzantısında elden geçirildiği anlaşılıyor. Ayrıca geçici düzenlemeler konusunda da planda Rumlar lehine bazı değişiklikler yapıldığı dikkat çekiyor. Rumların bu konudaki değişiklik isteklerinin başında, Türk tarafından Rum tarafına devredilecek toprakların denetiminin üç yıllığını Türk kurucu devleti yerine, BM yönetimine bırakılması geliyor. Rum tarafı lehine bir başka iyileştirmenin, anlaşmanın Rum tarafına getirceği ekonomik yükün hafifletilmesi yönünde yapıldığı anlaşılıyor... Güvenlik konusunda kabul edilen Türkiye önerisine karşılık olarak, Türk askerlerinin adadan çekilmesi sıkı biçimde takvime bağlanıyor.
Planın yeni halinde dikkate alınan güvenlik dışındaki Türk tarafının değişiklik önerilerinden biri de iki kesimliliğin güçlendirilmesi. Mal mülk, ikamet ve siyasi haklar konusunda getirilen düzenlelemelerle, Türk tarafının bu konudaki kaygıları asgariye indirilmeye çalışılıyor. Son olarak, Türk tarafının, anlaşma gereği yerinden edilecek kişilerin akıbetine ve yeniden iskân edilmelerinin mali boyutuna ilişkin çekincelerinin de ortadan kaldırılması için bazı somut önerilerde bulunuluyor.
Velhasıl, her iki taraf için de iyileştirmeler söz konusu.
Ancak anlaşılan o ki kilit nokta hâlâ derogasyonlar. Bu konuda Annan,
"Kıbrıslı Türkler için öngörülen koruyucu önlemlerin hukuki güvenceye alındığını" söylemiş dünkü toplantıda.
Ancak, bu güvencenin, bir yandan derogasyonların AB'nin 'birincil hukuk'u haline getirilmesini 'hayati bir mesele' olarak ısrarla vurgulayan Türk tarafını ne kadar tatmin edeceği, öte yandan bazı derogasyonların kapsamını fazla geniş bulan ve hiçbir kalıcı derogasyonu kabul etmeyeceğinin altını kalın çizgilerle çizen Rum tarafını ne kadar yatıştıracağını kestirmek güç. BM Temsilcisi Alvaro De Soto basın toplantısında bu konuda konuşmak istemedi.
Annan'ın konuşmasından anlaşılan o ki her iki tarafın talepleri de dikkate alındı, dolayısıyla her iki tarafın da dediği olmadı.
Dünden itibaren Günter Verheugen de Bürgenstock'ta ve bu konuda bulunacak
'ortayol'a katkıda bulunmak için kolları sıvadı BM'nin bu konuda söyleyeceğini söylemesiyle zirvede ağırlık merkezi dünden itibaren BM'den AB'ye doğru kaymaya başladı.
Nihai tahlilde tarafların yanıtını aradığı soru başından beri değişmiş değil: Kıbrıs'ta Annan Planı temelinde bir anlaşma mı yoksa statükonun devamı mı?
Bu yazının yazıldığı dün akşam saatlerinde Türk tarafının, planın yeni haline ilişkin ilk yaklaşımının 'genel olarak olumlu' olduğu yönündeydi. Rum tarafından aldığım izlenim ise 'sıkıntılı' bir havayı yansıtıyordu... Bu sıkıntı Türk tarafının değişiklerinin planın yeni haline özlü bir şekilde Rum tarafının değişiklik taleplerinin ise daha kozmetik şekilde yansıtılmasından kaynaklanıyor.
Annan, planının sondan bir önceki halini sunarken yaptığı konuşmayı şöyle bitirmiş: "Umuyorum ki halklarınızın hak ettiği liderliği göstereceksiniz."
'Göreceğiz...'

Annan Kıbrıs kartını açtı

HİLAL KÖYLÜ
BÜRGENSTOCK - BM Genel Sekreteri Kofi Annan, İsviçre'de garantör ülkeler Türkiye ile Yunanistan'ın da katıldığı dörtlü konferansta planının 4. versiyonunun taslağını Kıbrıs Türk ve Rum taraflarına sundu. Sunum sırada Kıbrıs için 'kader anı' vurgusu yapan Annan, taraflara 'Çözüm fırsatını kaçırmayalım' çağrısında bulundu. Taraflar bu sabah Annan'a taslağa ilişkin itirazlarını iletecek. Genel Sekreter de, bu görüşler ışığında son şeklini vereceği planı 31 Mart'ta taraflara ulaştıracak.
Bürgenstock'taki görüşmelerin altıncı gününde, ortada BM heyetinin bulunduğu beş masaya oturan taraflar, Annan'ın kendileri için sadece birer kopya yaptığı taslağı teslim aldı. Toplantıda, Türkiye heyetinin başkanlığını Dışişleri Bakanı Abdullah Gül, Kıbrıs Türk heyetinin başkanlığını KKTC Başbakanı Mehmet Ali Talat, Yunan heyetinin başkanlığını Dışişleri Bakanı Petros Moliviatis, Kıbrıs Rum heyetinin başkanlığını ise Rum Yönetimi lideri Tassos Papadopulos yaptı.
Ardından Annan'ın Kıbrıs Özel Temsilcisi Alvaro De Soto, Fürigen Otel'de gazetecilere, Annan'ın sunumunu aktardı. Buna göre, Annan, dört sayfalık bir açış konuşmasından sonra taraflara taslağı dağıttı. 16 Mart'ta Kıbrıslı liderlere 19 Şubat'ta adada başlayan müzakereleri İsviçre'de sürdürmeleri için bir davet mektubu gönderdiğini hatırlatan Annan, Papodopulos'tan başlayarak heyet başkanlarını tek tek selamladı.

'Güneş doğdu, buzlar eridi'
"Bütün kilit oyuncularla buradayız" sözüyle KKTC lideri Rauf Denktaş'ın görüşmelerindeki yokluğunu önemsemeyen Annan, gelinen noktayı şöyle değerlendirdi: "İki tarafın onlarca yıldır korudukları pozisyonlar değişmeye başladı. Kar yağışı durdu, sis kalktı ve Bürgenstock'ta güneş açtı. Buzlar eridi. Keşke bunu daha çok zamanımız varken daha önce sağlayabilseydik. Ama hâlâ bunu yapmak için fırsatımız var. Gelin, bu fırsatı kaçırmayalım."

Asker azalıyor ama kalıyor
Annan, taslağın altı bölümden oluştuğunu aktardı: "Kuruluş anlaşması, kurucu Kıbrıs Türk ve Kıbrıs Rum devletlerinin anlaşmaları, yeni Kıbrıs devletinin hukuki düzene ilişkin anlaşmalar, Birleşik Kıbrıs'ın AB'ye katılımına ilişkin uyum senedi, BM Güvenlik Konseyi'ne sunulacak konular, referandum sonrası adada alınacak önlemler."
Ardından Papadopulos'a dönerek planı 'karşılıklı kazanç' felsefesi üzerine kurduğunu söyleyen Annan, Rumları şöyle tatmin ettiğini anlattı: "Planın yaşayabilir ve işlevsel olmasını istiyordunuz. Yeni planda, federal hükümetin işleyişi, güncellenmiş geçici düzenlemeler, mülkiyet değişimleri, planın mali açıdan sağlamlığı ve tamamlanmış yasalar ile anlaşmalar konusunda kaygılarınıza yanıt verdiğimi düşünüyorum. Asker indirimine gidilmesi ve toprak taleplerinize de yanıt veriyoruz."

Türk tarafından istekler...
Annan, daha sonra Talat'a dönerek, Türk tarafının isteklerini şöyle yerine getirdiğini aktardı: "İki kesimliliğin coğrafi açıdan güçlendirilmesini, Türk kurucu devleti kimliği ve güvenliğinin korunmasını istemiştiniz. Buna yanıt verildiğini göreceksiniz. Mülkiyet düzenlemeleri, yerleşim hakları ve federal senatodaki oy sistemine ilişkin düzenlemelere bakınca, gerekli yanıtları alacaksınız. Yer değiştireceklerin rehabilitasyonu konusunda istediğiniz güvenceyi bulacaksınız. Türkiye'nin AB üyesi olduktan sonra makul sayıda asker bırakabileceği iznini de göreceksiniz. Planın hukuksal korumasını da güvence altına aldığımızı unutmayın."

Yoğun görüşme trafiği
Annan, tarafların taslağa görüş ve itirazlarını hangi sorular çerçevesinde ileteceklerini şöyle sıraladı: Yeni plan, üzerinde tartıştığınız plandan daha mı iyi, yoksa daha mı kötü? İyileştirmeler temel endişelerinizi karşılıyor mu? Planla halkınızı ikna edebilir misiniz? Size göre karşı tarafın temel çıkarlarına saygı gösteriyor mu? Annan, bu sorulara, "Bence evet" yanıtını verdi.
Dün her iki taraf yoğun bir diplomasi trafiği yürüttü. ABD Dışişleri Bakanı Colin Powell Dışişleri Bakanı Abdullah Gül'ü arayarak taslakla ilgili görüşlerini alıp Washington'ın AB nezdinde girişimlerini sürdürdüğünü iletti.
Dışişleri Bakanı Gül, Türk tarafının temkinli bir iyimserlik içinde olduğunu söyledi.
AB'nin genişlemeden sorumlu üyesi Günter Verheugen de Gül'le yaptığı görüşmede, varılacak anlaşma ile derogasyonların AB'nin birincil hukukuna dahil edilmesini prensipte kabul ettiği söyleniyor. Buna göre, 25 AB üyesi ülkenin parlamentolarında onayı süreci tamamlanana dek uyum senedi geçerli olacak. Yunanistan Başbakanı Kostas Karamanlis de ABD Başkanı George W. Bush ile telefonda görüştü. Bush'un Karamanlis'ten, çözüm için yardımcı olmasını istediği belirtildi. Karamanlis ayrıca Günter Verheugen ile bir araya geldi. Karamanlis'in Verheugen'e de taslaktaki AB müktesebatıyla uyumsuzlukları ilettiği kaydedildi.
ABD Dışişleri Bakanlığı'nın Kıbrıs Özel Temsilcisi Thomas Weston ile Britanya'nın Kıbrıs özel temsilcisi Lynn Parker, baş döndürücü bir diplomasi trafiği yürütüyor.

Türk devleti sahnede

RADİKAL - BÜRGENSTOCK - 4. Annan Planı taslağı üzerindeki ilk incelemelerin ardından iyimserliğe kapılan Türk heyetinin, güvenlik, garantiler ve siyasi eşitliğin korunması konusunda ilk izlenimleri olumlu. Kıbrıs'ta yaklaşık 650 Türk askerinin 'ilelebet' kaldığını saptayarak, 'Demek ki, garantörlüğümüz sürecek. Annan, kaygılarımızı en üst düzeyde paylaşmış' diyen Türk heyeti, Birleşik Kıbrıs için öngörülen tüm federal kurumlarda temsil oranının da 'yerli yerine' oturduğunu düşünüyor. Türk kesiminin Türk kimliğinin korunduğunu, üstelik Türkiye'den gelebilecek vatandaşların sayısının artırıldığını kaydeden kaynaklar, "Bir tarafın diğer taraf üzerinde hakimiyet kurması da engelleniyor" dedi.
Bir Türk diplomat, kazanımları "Herkesin tanıdığı ve AB'nin eşiğinde olan Kıbrıs Rum Cumhuriyeti tarihe karışıyor ve kimsenin tanımadığı Kıbrıs Türk Devleti yeni ortaklığın eşit parçası olarak tarih sahnesine çıkıyor" diye anlattı. Türk tarafı, kazanımları şöyle sıraladı:
İlk aşamada asker sayısı 6'şar binle sınırlı. Rum tarafı 2500'e inilmesini istiyor. Daha önce, Türkiye AB üyesi olunca, adada yabancı asker kalmaması öngörülüyordu. Son metinde, Türkiye AB üyesi olduktan sonra da, adada Türk ve Yunan askerleri kalıyor. 1960'taki gibi 650 Türk, 950 Yunan askeri olması bekleniyor.
Larnaka'daki Hala Sultan Türbesi özel statüyle Türk Vakfı'na devredilecek. Dipkarpaz'da bulunan Apostrof Andreas Kilisesi de, özel statüyle Rum tarafına verilecek.
Rumların geri dönüş oranı tatmin edici.
Kıbrıs Türk Devleti, Türkiye ile ticari, ekonomik, kültürel ve finansman anlaşmaları imzalama hakkına sahip olabilecek.
Balıkçılık ve tarım alanlarında, Kıbrıs Türk Devleti tam yetkili olacak.
Birleşik Kıbrıs Avrupa Birliği'ne girdikten sonra, devleti AB nezdinde Türk ve Rum iki başkan birlikte temsil edecek.
Senatoda 24-24 sandalye dağılımı kalıcı kılınıyor. Rum ve Türk taraflarına veto hakkı tanınmazken, söz hakkı tanınıyor.
Yerinden olacak Kıbrıslı Türklerin yerleşimi için bütçeye ek kaynak konulacak.
Siyasi eşitlik ve garanti anlaşması sağlanıyor.
Türkiye ve Yunanistan'dan adaya yerleşecek olanlara yüzde 5 kısıtlaması kaldırılıyor. KKTC Başbakanı Mehmet Ali Talat ise, daha temkinli bir yaklaşım izleyerek, taslakta henüz netleşmeyen bazı noktalar bulunduğunu, olumlu ya da olumsuz bir değerlendirme yapmak için henüz erken olduğunu söyledi. Talat, "Plana ilişkin yapılan ilk yorumlar KKTC açısından bağlayıcı değil" dedi.

Erdoğan'dan sıkı diplomasi

RADİKAL - ANKARA/BÜRGENSTOCK - Başbakan Tayyip Erdoğan, dün İsviçre'ye hareketi öncesi Avrupalı liderlerle görüşüp destek isterken, Bürgenstock'a vardığında da ABD Başkanı George W. Bush ile telefonla konuşup, BM Genel Sekreteri Kofi Annan ile bir araya geldi.
Dün henüz Ankara'da iken Almanya Başbakanı Gerhard Schröder, Fransa Cumhurbaşkanı Jacques Chirac ve Avrupa Komisyonu Başkanı Romano Prodi ile telefon diplomasisi yapan Başbakan Erdoğan, varılacak anlaşmanın AB müktesebatına katılmazsa referanduma gidilmesinde 'ciddi sıkıntı doğacağı' uyarısı yaptı.
Erdoğan, Britanya Başbakanı Tony Blair'den de anlaşmanın birincil hukuka dahil edilmesi için ellerinden geleni yapacaklarını belirten bir mektup aldı. Erdoğan, Ankara'dan ayrılmadan havaalanına gelen Britanya'nın Ankara Büyükelçisi Peter Westmacott, Blair'in yazılı mesajını iletti. Başbakan, Blair'in mesajında Türkiye'nin birincil hukuk konusundaki talebine destek bulunduğunu belirterek, "Ellerinden geleni yapacaklarını söylüyorlar. Tabi tek tek teminat yetkisi diye birşey yok. Biz umudumuzu koruyoruz" dedi. Başbakan, AB liderleriyle görüşmelerinin içeriğini de, "Birincil hukuk konusu çözülemese yapılan çalışmaların anlamı kalmaz. AB bize destek olmalı. Bunun sözlü olmasının da anlamı yok. Resmi kayıtlara girmelidir" sözleriyle aktardı.

Bush'tan teşekkür telefonu
Erdoğan, Bürgenstock'a ulaşır ulaşmaz Dışişleri Bakanı Abdullah Gül ve Dış Politika Danışmanı Ahmet Davutoğlu'ndan taslakla ilgili ilk bilgileri aldıktan sonra BM Genel Sekreteri Kofi Annan ile bir araya geldi. Erdoğan daha sonra, Yunanistan Başbakanı Kostas Karamanlis ile de görüştü. Erdoğan, Karamanlis'e, Türk ve Yunan tarafları olarak Bürgenstock'ta bulunmalarının memnuniyet verici olduğunu belirtti ve bunun sonuç için ciddi bir adım olduğunu kaydetti. ABD Başkanı George W. Bush da Erdoğan'ı telefonla arayarak, çözüme yönelik atılan adımlar nedeniyle teşekkürlerini iletti.

ABD'den Annan planına tam destek

BM Genel Sekreteri Kofi Annan'ın sunduğu son Kıbrıs planına tam destek veren ABD, Annan'ın önerilerinin taraflarca kabul edilmesi yönünde yoğun çaba göstermeyi sürdüreceğini açıkladı.
ABD Dışişleri Bakanlığı sözcüsü Richard Boucher, Dışişleri Bakanı Colin Powell'ın Kıbrıs için taraflarla şahsen temasta olduğgunu ve geçen cumartesiden bu yana Annan ile bir, Dışişleri Bakanı Abdullah Gül ile iki defa telefonla görüştüğünü hatırlattı. Boucher, Annan'ın sunduğu son plan hakkında, "Tarafların, çözüm yönünde anlaşmaya varmasını bekliyoruz. BM Genel Sekreteri'nin çabalarına desteğimiz tam. Tarafların Annan'ın önerilerini kabul etmesi için biz de kendi çalısmalarımızı sürdüreceğiz" dedi.
Kıbrıs'ta Türk ve Rum taraflarının da BM ile birlikte büyük bir çaba gerçekleştirerek 9 bin sayfalık federal yasa ve çözümün parçası olan bin 134 anlaşma hazırladığını belirten sözcü Boucher, "BM Genel Sekreteri'nin belirttiği gibi, nihai bir çözüm herkes için kazanmak anlamına gelecek. Genel Sekreterin, bu fırsatın yakalanarak bütün Kıbrıslılar için daha iyi bir gelecek sağlanması yönünde taraflara yaptığı çağrıya biz de aynen katılıyoruz" diye konuştu.
Boucher, Powell'ın, İsviçre'deki taraflarla bizzat veya ABD Dışişleri Bakanlığı'nın Kıbrıs özel koordinatorü Thomas Weston aracılığıyla temas kurmaya devam edeceğini söyledi. Powell'ın İsviçre'deki toplantıya bizzat katılmayı düşünüp düşünmediğinin sorulması üzerine Boucher, "Şu noktada spekülasyon yapmak istemiyorum. Başkan Bush ve bakanımız, bu süreç boyunca ne gerekiyorsa yapacağımızı zaten söylemişlerdi" dedi.

Türk tarafının Annan Planı’nda en fazla önem verdiği konulardan biri varılacak anlaşmanın Avrupa Birliği müktesebatına eklenmesi.
Bu konuda bugün Avrupa Birliği’nin Genişlemeden Sorumlu üyesi Günter Verheugen Dışişleri Bakanı Abdullah Gül ile görüştü. Gelişmeler hakkında bilgi veren bir üst düzey yetkili, Türk heyetinin derogasyonlar (istisnalar) konusunda bu şekilde çift mekanizmayla güvence alınmış olduğunu söyledi.

Avrupa Birliği Komisyonu kaynaklarından edindiğimiz bilgilere göre de, birlik, Annan Planı’nın müktesebata nasıl uyarlanacağına dair idari ve hukuki prosedürü gösteren bir belge verecek.

VERHEUGEN UZLAŞMADAN UMUTLU
AB Komisyonu’nun genişlemeden sorumlu üyesi Günter Verheugen’in, Kıbrıs’ta çözüm umudunun arttığını düşündüğü bildirildi. İsviçre’de bulunan Verheugen’in Brüksel’deki Sözcüsü Jean Christophe Filori tarafından gazetecilere yapılan açıklamada, BM Genel Sekreteri Kofi Annan’ın sunduğu son planın ardından, 1 Mayıs’tan önce bir uzlaşma sağlanma şansının arttığı görüşü savunuldu.
Sözcü Filori, Verheugen’in, “Ortam iyi. Masada yeni bir metin var. Umut arttı, bir uzlaşmaya varma şansı daha fazla” dediğini bildirdi.

Kıbrıs görüşmelerinde taslak planın taraflara sunulmasının ardından, Bürgenstock’da yoğun bir diplomasi trafiği yaşandı. Edinilen bilgiye göre, Bush, Erdoğan’la görüşmesinde Başbakan’ı, yerel seçim sonuçlarından dolayı kutladı. Dışişleri Bakanı Colin Powell’ı, Kıbrıs’la ilgili görevlendirdiğini hatırlatan Bush, bu konuya çok önem verdiklerini söyledi. Başbakan Erdoğan da Bush’a, Türk tarafının taslak planda istediği değişikliklere ilişkin görüşlerini aktardı.
Bush’un, Yunanistan Başbakanı Karamanlis’le yaptığı görüşmede de, Atina’dan, Kıbrıs sorununun çözümü için yardımcı olmasını istediği bildirildi. Karamanlis’in de ABD Başkanı’na, planı incelemek için önlerinde çok kısa bir süre olmasına karşın, ellerinden geleni yaptıklarını söylediği belirtildi.
Başbakan Erdoğan, dün akşam saatlerinde BM Genel Sekreteri Annan ve Karamanlis’le ayrı ayrı bir araya geldi. ABD Dışişleri Bakanı Powell da, Dışişleri Bakanı Abdullah Gül’ü telefonla arayıp taslak planla ilgili görüşünü sordu. Gül, ayrıca, AB Komisyonu’nun genişlemeden sorumlu üyesi Verheugen’la da görüştü.

‘ÇÖZÜMDE HERKES KAZANACAK’
ABD Dışişleri Bakanlığı, BM Genel Sekreteri Kofi Annan’ın son Kıbrıs planına tam destek verdi ve Annan’ın önerilerinin taraflarca kabul edilmesi yönünde Washington’ın elinden gelen çabayı göstermeyi sürdüreceğini bildirdi.
Boucher, Annan’ın sunduğu son plan hakkında,”Tarafların, çözüm yönünde anlaşmaya varmasını bekliyoruz. Genel Sekreter’in çabalarına desteğimiz tam. Tarafların Annan’ın önerilerini kabulu için biz de kendi çalışmalarımızı sürdüreceğiz” dedi.
Sözcü Boucher, Kıbrıs’ta Türk ve Rum taraflarının da, birlikte büyük bir çaba gerçekleştirerek 9 bin sayfalık federal yasa ve çözümün parçası olan bin 134 anlasma hazırladığını belirtti ve “Annan’ın belirttiği gibi, nihai bir çözüm herkes için kazanmak anlamına gelecek. Genel Sekreter’in, bu fırsatın yakalanarak bütün Kıbrıslılar için daha iyi bir gelecek sağlanması yönünde taraflara yaptığı çağrıya biz de aynen katılıyoruz” diye konuştu.
Sözcüye Powell’ın İsviçre’deki toplantıya bizzat katılmayı düşünüp düşünmediğinin sorulması üzerine “Şu noktada spekülasyon yapmak istemiyorum. Başkan Bush ve bakanımız, bu sureç boyunca ne gerekiyorsa yapacağımızı zaten söylemişlerdi” yanıtını verdi.

Denktaş: Anlaşma geçmişi yaşatmasın

KKTC Cumhurbaşkanı Denktaş, Kıbrıs konusunda her iki tarafın kabul edebileceği bir anlaşmanın esas olduğunu belirtti ve yapılacak anlaşmanın Kıbrıs Türklerine 1963-1974 yıllarını yaşatmayacak bir anlaşma olması gerektiğini söyledi.

KKTC Cumhurbaşkanı Rauf Denktaş, her iki tarafın kabul edebileceği ve Kıbrıs Türklerine 1963-1974 yıllarını yaşatmayacak bir anlaşmanın yapılması gerektiğini belirterek, “Bunun için uğraşıyorlar. İnşallah başarırılar. Başarırlarsa sevineceğiz, başarmazlarsa devletimize sahip çıkmaya devam edeceğiz” diye konuştu.

‘TÜRKİYE’NİN YARDIMI HESABA GEÇMELİ’
Denktaş, Türkiye’nin yardımları ile restore edilen Posta Dairesi’nin Lefkoşa Sarayönü’ndeki merkez binasının açılışında yaptığı konuşmada, Türkiye’nin yaptığı yardımların, Rumlarla karşılıklı hesaplaşma başladığında kayda geçirilmesi gerektiğini ifade etti. KKTC Cumhurbaşkanı, “Bunlar herhalde gün gele bir hesaba geçilecektir. Karşılıklı hesaplaşma başladığında, Türkiye neler yaptı, burada neler bıraktı, Rumlar neler bıraktı, neler yaptı, bizim tazminatlarımız nedir, bizim alacağımız nedir, vereceğimiz nedir. Bunların gün gele hesaplaşması lazımdır" dedi.

Planda iki gün içerisinde Rum kesiminin arzu ettiği değişikliklerin yapılmamasının ve referandumda “hayır” çıkmasının Yunanistan ile Rum kesimi için olumsuz etkileri olacağı değerlendirmesinde bulunan televizyonlar, özellikle Atina olimpiyatları öncesi uluslararası yankısı olacak bir başarısızlığın Atina ve Rum yönetimine büyük etkisi olacağını kaydettiler.
Televizyonlar, Annan planı temelinde çözüm arzusunu Rum ve Yunan tarafının dile getirdiğine dikkati çekerek, “Bu durumda Ada’nın bölünmesi kesinleşerek, Türk tarafının tanınması söz konusu olabilir. BM’nin de buna itiraz etmemesi sürpriz olmaz” ifadelerini kullandılar.

Taraflar, BM Genel Sekreteri Kofi Annan sunduğu çözüme yönelik planının 4’üncü versiyonuyla ilgili değerlendirmelerini tamamlayarak, görüşlerini BM’ye yazılı ve sözlü olarak iletti. Türk tarafı geçiş sürecine ilişkin mekanizmanın netleştirilmesini ve iki kesimliliğin güçlendirilmesini istiyor. Türk askerinin durumuyla ilgili maddeye de itirazlar bulunuyor. BM’ye devredilecek bölgeler, derogasyonlar ve Rumların AİHM’ye yaptıkları başvurular konusunda da Türk tarafının çekinceleri bulunuyor. AB’nin genişlemeden sorumlu üyesi Verheugen’in, Burgenstock’a gelirken,Türk tarafını şimdiki statüsüyle tatmin etmeyen AB’ye uyum senedi formülünü daha tatminkar kılmak için bir öneriyle geldiği belirtiliyor.

Kıbrıs Rum Yönetimi Dışişleri Bakanı Yorgo Yakavu, planın yeni şeklinin Türk taleplerini yerine getirirken, Rum tarafının elinden bazı şeyleri aldığını ifade etti. Yunanistan Hükümet Sözcüsü Teodoros Rusopulos da, Yunan tarafının itirazlarının “güvenlik ve derogasyonlar” konuları etrafında toplandığını söyledi. Ancak Rum kesiminin taslağın hemen hemen tamamına itirazı bulunduğu belirtiliyor. Rum yönetimi ve Yunanistan’ın İsviçre’de herhangi bir anlaşmaya imza atmayacağı değerlendiriliyor. Rum ve Yunan tarafı New York’ta böyle bir mutabakat yapılmadığını söylüyor.

YOĞUN DİPLOMASİ TRAFİĞİ
Öte yandan Burgenstock’da yoğun bir diplomasi trafiği yaşanıyor. Rum kesimi lideri Papadopulos, Genel Sekreter Annan’la görüştü. Türk tarafının da Annan’la bir araya gelmesi bekleniyor. Tarafların aynı zamanda telefon diplomasisi ile de Kofi Annan’ın taslak üzerinde yapacağı değişiklikleri etkilemeye çalışacağı belirtiliyor. Bu çerçevede Başbakan Recep Tayyip Erdoğan’ın bugün bir kez daha ABD Başkanı Bush’la görüşebileceği belirtiliyor ve Burgenstock’da bulunan AB Komisyonu’nun genişlemeden sorumlu üyesi Verheugen ile yeniden bir araya gelebileceği belirtiliyor.
Yunanistan Dışişleri Bakanı Petros Molivyatis’in de Verheugen ile telefonda görüştüğü, ayrıca Başbakan Kostas Karamanlis’in Rum lider Tasos Papadopulos ile bir durum değerlendirmesi yaptıkları kaydedildi. AyrıcaYunan heyetine yakın kaynaklar, tarafların Verheugen’den acil bir biçimde bilgi beklediklerini açıkladılar. Aynı kaynaklar, bugün bir metnin ortaya çıkabileceğini de belirttiler.

BM Genel Sekreteri Kofi Annan, tarafların önerilerini değerlendirerek tasarıya son şeklini verecek. Taraflar Annan’ı etkilemek için AB ve ABD’yle yoğun bir diplomasi trafiği sürdürüyor.

Başbakan Mehmet Ali Talat başkanlığındaki KKTC heyetinin BM Genel Sekreteri Annan ile bugün ikinci bir görüşme daha yapması planlanıyor.

Görüşmeye Annan’ın Kıbrıs temsilcisi Alvaro De Soto da katıldı. Türk tarafı, iki kesimlilik, geçiş dönemi, AİHM’ye açılan davalar ve derogasyonlar konusunda tatmin olmadığını genel sekretere iletti. Rum yönetimi de Kuzeye dönecek Rum göçmenlerin oranının artırılmasını ve kısıtlamaların kaldırılması ve Türk askerinin varlığına itiraz etti.
Diplomatik kaynaklar, bu aşamada topun artık BM’de olduğunu ve tarafların ABD ile AB ülkeleri aracılığıyla Genel Sekreter üzerinde etkili olmaya çalıştığını ifade etti.

İsviçre’nin Burgenstock kasabasında izole edilmiş bir otelde devam eden zirvede KKTC, Güney Kıbrıs Rum Yönetimi, Türkiye ve Yunanistan heyetleri ile BM ve AB yetkilileri arasında yoğun diplomasi trafiği bugün de devam etti. BM Genel Sekreteri Kofi Annan, AB’ın Genişlemeden Sorumlu Komiseri Günter Verheugen, Türkiye Başbakanı Recep Tayyip Erdoğan ve Yunanistan Başbakanı Karamanlis’in de son 2 günden beri katılımıyla dünya liderler zirvesine dönüşen Kıbrıs zirvesinin, plana son şeklinin verilmesiyle yarın sona ermesi bekleniyor.

AA’ya göre, Türkiye, Yunanistan, KKTC ve Kıbrıs Rum kesimi heyetleri, BM Genel Sekreteri Kofi Annan’ın dün sunduğu taslak plana ilişkin itirazları ve yapmak istedikleri değişiklikleri bugün BM’ye ayrı ayrı iletiyor. Türkiye’nin değişiklik taleplerinin, Annan’ın istediği şekilde, bütün gece süren çalışmaların ardından sabah saatlerinde sunulduğu, diğer 3 tarafın görüşlerinin ise art arda sunulmakta olduğu belirtildi.

Annan’ın planını yeniden şekillendireceği bu süreçte ise çok yoğun bir diplomasi trafiği yaşanacak. Tarafların bu çerçevede gerek birbirleriyle gerekse ilgili tüm taraflarla yapacakları görüşmelerle metni kendi lehlerine biçimlendirmeye çalışmaları öngörülüyor.

Annan’ı planını yeniden kaleme alırken etkileyebilme süreci olarak adlandırılabilecek bu sürecin ise yarın sabah saatlerine kadar sürmesi bekleniyor.

Ancak diplomatik kaynaklardan edinilen bilgiye göre, Türkiye ve KKTC bu konuda nasıl bir tutum izleyeceğini henüz net şekilde saptamış değil. Buna ilişkin görüşler, söz konusu imzanın “tarafları bağlayarak, taahhüt altına sokacağı” ya da “bağlayıcı bir unsur olmadığı” şeklinde ikiye ayrılıyor.

Verheugen’in Burgenstock’a gelirken, çantasında, Türk tarafını şimdiki statüsüyle tatmin etmeyen uyum senedi formülünü daha tatminkar kılmak için bir öneriyle geldiği belirtiliyor.

Rusopulos, Yunan tarafının itirazlarının “güvenlik ve derogasyonlar” konuları etrafında toplandığını söyledi.

HALKIN SESI 31/03/2004

“Komisyon İsviçre’de, çünkü olası bir uzlaşmanın önemli bir noktası da AB müktesebatına yansımalar olacak. AB Komisyonu ve AB, esnek olacağımızı çeşitli defalar ifade etti. AB’nin temellerini oluşturan ilkelerin saygı görmesi koşuluyla olası bir uzlaşmanın terimlerini dikkate almaya hazırız. Verheugen, bu çerçevenin saygı görmesini garanti altına almak için orada bulunuyor.

Filori, Verheugen’in neden ve ne kadar zaman İsviçre’de kalacağının sorulması üzerine, “Kahve ikram etmek için orada bulunmuyor” dedi ve şöyle devam etti:

HALKIN SESI 31/03/2004

Mülkiyet ve derogasyonlar

YOĞUN GÖRÜŞME TRAFİĞİ... Birleşmiş Milletler'in taraflara sunduğu yeni plana itirazlar şekillenmeye başladı. Taraflar dün itirazlarını hem yazılı hem sözlü olarak Birleşmiş Milletler'e iletti. Başbakan Talat, dün genel sekreter Annan ile iki kez bir araya geldi. Talat ayrıca, Türkiye Başbakanı Erdoğan, Avrupa Birliği'nin genişlemeden sorumlu üyesi Verheugen ve Rum Meclis Başkanı Hristofyas ile görüştü

TÜRK VE RUM TARAFININ İTİRAZLARI... Türk tarafı planda yer alan mülkiyet rejimi ve derogasyonların güvenceye bağlanması noktalarına itiraz etti. Rum tarafının itirazları ise şunlar: "Derogasyonlar kaldırılmalıdır. Geçiş dönemi sıfırlanmalıdır. Rumlara bırakılacak toprak derhal Birleşmiş Milletler'e devredilmelidir. Avrupa Birliği müktesebatı, anlaşmaya dahil edilmelidir. Kıbrıslıların temel insan hakları sağlanmalıdır. Bu çerçevede herkes mülküne ve evine dönebilmelidir. Sadece Güzelyurt değil, Karpaz'ın tümü devredilmelidir. Türk devleti yönetiminde kalacak Girne'ye Rumların dönüşü engellenmemelidir"

RUMLARIN AMACI, PLANI TÜMDEN DEĞİŞTİRMEK... KIBRIS'a konuşan Başbakan Mehmet Ali Talat ve Başbakan Yardımcısı Serdar Denktaş "Yoğun pazarlıklar var... Rumlar, genel sekreter Annan'ı etkilemek için her şeyi yapıyorlar, amaçları planı tümden değiştirmek. Biz gerekli çalışmaları yapıyoruz. Kıbrıs Türkleri açısından sıkıntı yaratabilecek noktaları değiştirmeye çalışıyoruz. Son metin ortaya çıkmadan kesin değerlendirmede bulunmak yanlış olur" dediler

Başbakan Talat başkanlığındaki Türk heyeti, dün sabah ve öğle saatlerinde iki kez Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Kofi Annan ile görüştü.

Plana göre birinci aşamada derogasyonların Birleşik Kıbrıs'ın Avrupa Birliği üyeliği katılım ortaklığı sözleşmesinde yer alması, ikinci aşamada Avrupa Birliği Konseyi'nin derogasyonları onaylaması ve üçüncü aşamada ise derogasyonların 12 ay içinde Avrupa Birliği'ne üye ülkelerin parlamentoları tarafından kabul edilmesi.

Bu arada, Yunanistan hükümet sözcüsü Teodoros Rusopulos, Yunan tarafının Annan taslak planına itirazlarını BM'ye sunduğunu açıkladı. Rusopulos, Yunan tarafının itirazlarının "güvenlik ve derogasyonlar" konuları etrafında toplandığını söyledi.

Öte yandan dün Bürgenstock'ta KIBRIS'a konuşan Başbakan Mehmet Ali Talat ve Başbakan Yardımcısı Serdar Denktaş, "Yoğun pazarlıklar var, Rumlar, genel sekreteri etkilemek için her şeyi yapıyorlar, amaçları planı tümden değiştirmek. Biz gerekli çalışmaları yapıyoruz. Kıbrıs Türkleri açısından sıkıntı yaratabilecek noktaları değiştirmeye çalışıyoruz. Son metin ortaya çıkmadan kesin değerlendirmede bulunmak yanlış olur" dediler

KIBRIS 31/03/2004

Denktaş: Arkadaşlarımızdan kendi değerlendirmelerini bekliyoruz. Gazete haberleriyle kendinizi avutmayınız, üzülmeyiniz, fazla kararlara varmayınız. Değerlendirmeler geldikçe kendi değerlendirmelerimizi yaparak halka duyuracağız. Esas olan güzel bir anlaşmanın olmasıdır

Değerlendirmeler geldikçe kendi değerlendirmelerini yaparak halka duyuracağını açıklayan Denktaş, "Esas olan güzel bir anlaşmanın olmasıdır. Her iki tarafın kabul edebileceği ve Kıbrıs Türklerine 63-74 yıllarını yaşatmayacak bir anlaşmanın olmasıdır. Bunun için uğraşıyorlar. İnşallah başarırlar. Başarırlarsa sevineceğiz, başarmazlarsa devletimize sahip çıkmaya devam edeceğiz" şeklinde konuştu

KIBRIS 31/03/2004

"Şu anda geceli gündüzlü gerek Dışişleri Bakanı Abdullah Gül, gerek milletvekili arkadaşlarımız, hep birlikte el ele, omuz omuza gece gündüz bir çalışmayla şu ana kadar müzakere sürecini yürüttüler.

Türk yetkililerle BM uzman heyetinin bu (dün) sabah bir çalışması olduğunu, şimdi de KKTC heyetinin bu çalışmayı yaptığını kaydeden Erdoğan, "Tabii tek şeyimiz, kazan-kazan anlayışıyla buradan olumlu bir neticenin çıkmasıdır. Titizlik, ihtiyat ve kararlılıkla bunu devam ettiriyoruz" dedi.

Bürgenstock'tan notlar

Başbakana yürüyüşü sırasında Başbakanlık Başdanışmanı Nabi Avcı, Yaşar Yakış, Egemen Bağış, AK Parti Genel Başkan Yardımcısı Şaban Dişli ve Dışişleri Bakanlığı bürokratları eşlik etti. Başbakan Erdoğan'ın ardından BM Genel Sekreteri Kofi Annan'ın da aynı koruda yürüyüşe çıktığı görüldü.

KIBRIS 31/03/2004

Hemen herkesin merak konusu olan mal-mülk konusunda da yeni düzenlemeler hedefleniyor.

Mülkiyet

4. planda, Kıbrıs sorununun temelini oluşturan mülkiyet konusunda, güneyde mülkleri bulunan Kıbrıslı Türklerin kuzeyde mal mülk sahibi olmalarıyla ilgili düzenlemeler bulunuyor.

Toprak

Tarihi köyler de kendi devletçiklerine verilecek. Buna göre Beyarmudu ve Akıncılar, Türk tarafına geçecek. Harita önceden belirtildiği gibi düz olmayabilecek.

Dönemler halinde

3)Toprak transferinin 3-6'ncı dönemlerinin son aylarında BM'nin, toprak ayarlamaları kapsamına giren ilgili aktiviteleri ve bu kapsam içerisine giren bölgelere yayılması sırasında yönetim, yükümlü devlet ile BM tarafından ortak olarak üstlenilir. Bu bölgelerin toprak sorumluluğu, yükümlü olan otoritenin yerel nüfusun günlük yaşamlarının idare şeklini etkilemeksizin, BM'nin kontrolü altına verilecektir. BM, yerel yöneticilere direktif verme, gerekli gördüğü takdirde yerel yöneticileri görevlerinden men etme ve bu bölgelerde tam yetkili olacak BM polisi, yerel polise işlevsel (operasyonel) direktifler verme hakkına sahiptir.

KIBRIS 31/03/2004

Utku Çakırözer


Türkiye, Yunanistan, KKTC ve Güney Kıbrıs Rum Kesimi'nin İsviçre'de yürüttüğü Kıbrıs görüşmeleri bugün sona eriyor. İsviçre'de bulunan Başbakan Tayyip Erdoğan, BM Genel Sekreteri Annan'a, "Kıbrıs meselesi başıma çok iş açtı. Son seçimlerde 6 puanımı MHP'ye ve muhalefete kaptırdım" diyerek, Türkiye'nin taleplerinin karşılanmasında ısrarcı oldu. Annan'ın verdiği taslağı ana hatlarıyla "dengeli ve tatmin edici" bulan Türkiye, planın Rumlar lehinde değiştirilmemesi ve biraz daha iyileştirilmesi için diplomatik mücadelesini sabaha kadar sürdürdü.

Son pazarlıklar yapılıyor
4. planı önceki gün masaya koyan Annan, dün 12.00'ye kadar dört tarafın değişiklik taleplerini topladı. Türkiye 8 - 10 maddelik listesini, Annan'a ileten ilk taraf oldu. Daha sonra Yunanistan, Güney Kıbrıs ve KKTC taleplerini iletti. Değişiklik taleplerini toplayan Annan, daha sonra al - ver süreci başlattı. Bir yandan BM'yle görüşen taraflar, Annan'ın bugün son halini masaya koyacağı planı etkilemek için yoğun bir diplomatik trafiğe girişti. Annan, bu sabah taraflara vereceği metnin imzalanmasını istedi. Papadopulos ve Talat'tan metni referanduma götürecekleri ve garantör ülkelerden de referandum sonuçlarını tanıyacakları için imza atmaları istendi. MGK toplantısı öncesi Erdoğan'ın bu imzayı atıp atmayacağı belirsizliğini korurken, Türk heyetinin tavrının "İmza, planın onaylandığı anlamına gelmez, referandum sonucunun kabul edileceği anlamına gelir" olduğu kaydedildi. Erdoğan, Bürgenstock'ta yaptığı yazılı açıklamada da, "Omuz omuza müzakere süreci yürütülüyor. Tek hedefimiz kazan - kazan anlayışıyla olumlu netice çıkmasıdır" dedi.

204 sayfalık planı inceleyen Türk heyetinin Annan'a sunduğu listede şu talepler yer alıyor:
• Türk devletine geri dönmelerine izin verilecek Rumların oranı yüzde 16'ya indirilsin.
• Rumların Türkiye aleyhine AİHM'de açtıkları davaların sorumluluğunu yeni Kıbrıs devletinin üstlenmesi konusunda taslaktaki öneri yetersiz.
• Türkiye'den KKTC'ye giden ve ortak devletin vatandaşlığı verilecek 45 bin Türk'ün çocukları bu sayıya dahil olmasın.
• Karpaz konusunda tazminat.
• 1 Temmuz 2004'e kadar öngörülen Kıbrıs'ın eşbaşkanlıkla yönetilmesi süresi 12 - 15 aya çıkarılsın.
• Türk askerinin harekât ve tatbikat sınırları genişletilsin.
• Sınırlar daha düz hale getirilsin.
MILLIYET 31/03/2004

Yorgo Kırbaki
Annan'ın Bürgenstock'ta taraflara verdiği çözüm taslağı Yunanistan ve Kıbrıs Rum Kesimi'nde büyük gürültü kopardı. Yunanistan Başbakanı Kostas Karamanlis'in İsviçre'deki sürecin olabildiğince dışında kalma çabası da sonuç vermedi. Atina, BM'nin talebi üzerine, Rumlardan ayrı olarak, taslak hakkındaki görüşlerini yazılı iletti. Yunan hükümet sözcüsü Teodoros Rusopulos, Atina'nın itirazlarının güvenlik ve derogasyon konularında olduğunu söyledi. Kıbrıs Rum Kesimi kaynakları ise taslağa yapılan itirazları söyle sıraladı:
• Adada kalacak Türkiye'den gelen göçmen sayısı azaltılsın.
• Kuzeye geçecek Rumların oranı, yüzde 18'den 22'ye çıkarılsın.
• Kıbrıs, geçiş sürelerinin tamamlanmasının ardından askerden arındırılsın.
• Daimi istisnalar olmasın.
• KKTC, Rumlara bırakılacak bölgelerin denetimini derhal BM'ye versin.
• Rumların Loizidu örneğine dayanarak AİHM'de açtıkları davalar sonuçlandırılarak kararlar uygulansın.

Papadopulos: İstifa ederim
Rum Yönetimi Dışişleri Bakanı Yorgo Yakovu "Annan Planı Türk tarafından birşey almadan, Rum tarafına bir şeyler veriyor. Buna karşın Rum tarafından bir şeyler alarak Türk tarafına bir şeyler veriyor" diyerek memnuniyetsizliğini dile getirdi. Bu arada Rum Yönetimi lideri Tasos Papadopulos'un, Karamanlis'e "BM imzada ısrar ederse, istifa edeceğim" dediği iddia edildi.

'Kafamıza tabanca dayayacak değiller'
Sayısı 20'nin üzerinde olan değişiklik taleplerinin birçoğunun nihai plana yansımayacağı endişesi içine giren Rumların, New York mutakabatının Bürgenstock'ta hiç uygulanmadığını, dolayısıyla bir kez daha uygulanmayarak, nihai planın sunulmasının geciktirilerek yeni müzakereler yapılmasını istediği belirtildi. Bir Rum kaynak, "Zaten 29 Mart gece yarısından sonra New York mutabakatı gereğince müzakere süresi bitmişti. Dün hakemlik süresi başlamıştı. Hiçbir müzakere yapılmadı" dedi.
Dün gece kulislere yansıyan bilgilere göre, Rum tarafı, derogasyonlar için tatmin edici bir değişikliğin memnuniyet verici olacağını ve taslakta kendileri için olumsuz gördükleri bazı bölümleri kabul edebileceklerini ifade etti. Bürgenstock'ta imza atmaları konusunda ise bir gün öncesine göre çok daha esnek görünen Rum kaynaklar, "İmza da müzakere konusudur. Ancak tabancayı şakağımıza da dayayacak değiller" diye konuştu

MILLIYET 31/03/2004

YORGO KIRBAKİ Bürgenstock

İsviçre'deki görüşmelerde yer alan Kıbrıs Rum Yönetimi eski lideri ve Rum Milli Konseyi üyesi Hür Demokratlar Partisi lideri Yorgos Vasiliu, Rum tarafının karşılık alması halinde Annan Planı taslağındaki değişikliklerden bazılarından vazgeçebileceği sinyalini verdi.
Milliyet'in sorularını yanıtlayan Vasiliu, şunları kaydetti:

Planı nasıl buldunuz?
- Olumlu unsurları var. Düzelebilecek unsurları da var.

Hangileri fazla? Olumlu mu, olumsuz mu?
- Sayıca kıyaslamak istemiyorum.

Hangileri olumsuz?
- Derogasyonlar. Daimi istisnalar olamaz. Kuzey'e geçmesi öngörülen Rumların sayısının azaltılmasını kabul edemeyiz. Senato'da kurucu devletler yerine Kıbrıslı Türklerden ve Rumlardan söz edilmesi de olumsuz. Türk askeri konusu da öyle. Üstelik eğer herhangi bir olumsuz unsuru kabul edebilmemiz için bir karşılık da verilmiyor.

Olumlu unsurlar?
- Kıbrıs yeniden birleşiyor. Avrupa Birliği (AB) üyesi bir Kıbrıs olacak. Kıbrıslı Türklerin yaşam standartları yükselecek. Türkiye, Yunanistan ve Kıbrıs ile bambaşka ilişkiler geliştirebilecek.

Sürenin dolmasına saatler kaldı?
- Son saatler hep kritiktir. Son 3 saat bile kritik olabilir.

Taslak bu sürede Rum istekleri doğrultusunda değişebilir mi?
- İyi niyet önemli. Başbakan Recep Tayyip Erdoğan seçimlerden çok güçlenmiş çıktı. Kaybedenin olmayacağı, herkesin kazanabileceği bir sonuç olabilir.

Siz, Rum Yönetimi lideri olsaydınız, bu taslağı bu şekliyle imzalar mıydınız?
- Değişiklikler yapmak için elimden ne geliyorsa yapardım."
MILLIYET 31/03/2004

1-Türk ve Yunan askeri varlıkları 2011 yılına kadar 6 bin, 2018'e kadar 3 bin olarak korunurken, daha sonra 950 Yunan, 650 Türk askeri adada Türkiye'nin AB üyeliği sonrasında da kalacak.
2-Eski planda kuzeydeki kurucu devlet denirken, bu planda Kıbrıs Türk kurucu devleti ifadesi kullanılacak. Kuzeye yerleşecek Rumlar federal düzeyde seçme ve seçilme haklarını Rum devleti içinde kullanacak. Ortak devletin senatosunda iki devletin 24'er sandalyesi olacak.
3-Kuzeye geçecek Rumların yüzde 21'den 18'e çekilecek. Bu, 20 bin daha az Rum'un kuzeye geçmesini sağlayacak.
4-Türkiye'den KKTC'ye yerleşerek vatandaşlık alanlar arasından 45 bin kişilik bir liste BM'ye verilecek. Bunlar yeni devletin de vatandaşı olacak. Türkiye'den gelen hiç kimse adadan ayrılmak zorunda kalmayacak.
5-Anlaşma hukuk yoluyla delinmemesi için AB üyesi ülkelerin parlamentoları tarafından onaylanacak.
6-Rumlar kuzeyde kalan mallarının sadece üçte birini geri alabilecek. Kalan üçte ikisi için tazminat ödenecek. Tazminatları ortak devlet üstlenecek.
7-Türk tarafında kişi başına düşen milli gelir Rum tarafındakinin yüzde 85'ine ulaşana kadar anlaşmada Rumlara getirilen Türk tarafında mülk edinme yasağı korunacak.
8-Rumların, kuzeydeki malları nedeniyle Türkiye aleyhinde açılan davaların tüm sorumluluğu Birleşik Kıbrıs Devleti'ne geçecek.
9-6 kişilik başkanlık konseyi 9'a çıkarılacak. 3'ü Türk, 6'sı Rum olacak. Ancak 1 Türk ve 2 Rum'un oy hakkı olmayacak. Karar alınması için Türk üyelerden en az birinin de evet demesi yetecek.
10-AB'de temsil, eş başkanlık şeklinde eşit olacak.

Annan'ın planlarının mevcut haliyle kabul edilemez olduğu yolunda görüş bildiren KKTC Cumhurbaşkanı Denktaş, önceki gün taraflara sunulan planın 4. versiyonuna açık bir itiraz getirmedi. Denktaş, Kıbrıs konusunda iki tarafın da kabul edebileceği bir anlaşmanın esas olduğunu ifade etti. Esas anlaşmanın, Kıbrıs Türkleri'ne 1963 - 1974 yıllarını yaşatmayacak bir anlaşma olması gerektiğini ifade eden Denktaş, "Bunun için uğraşıyorlar. İnşallah başarırlar. Başarırlarsa sevineceğiz, başarmazlarsa devletimize sahip çıkmaya devam edeceğiz" dedi.

KKTC liderine tasfiye
4. Annan Planı'nda, Başkanlık Konseyi'nin 6 Rum ve 3 Türk üyesinin seçimlerden çıkacak parlamentolar tarafından belirlenmesi öngörülüyor. Buna göre, Denktaş Başkanlık Konseyi'ne seçilse bile, ortak devletin başkan ve başkan yardımcısı seçimi 2 Türk ve 4 Rum üyenin oylarıyla gerçekleşeceği için Denktaş'ın bu unvanları alamama riski yüksek.

Bush da devrede
Türkiye'nin, Kıbrıs müzakerelerinde devreye girmesi yönündeki isteğine uyan ABD Başkanı Bush, önceki gün Başbakan Erdoğan ve Yunanistan Başbakanı Karamanlis'le görüştü. Tarafların Annan Planı'nın son şekli üzerindeki görüşlerini dinleyen Bush, çözüm için telkinde bulundu. Bush, Erdoğan'a Dışişleri Bakanı Powell'ın devrede olacağını hatırlattı. Bush'un, Karamanlis'e de Atina'nın çözümü kolaylaştırıcı bir rol oynaması beklentisini dile getirdiği belirtildi. ABD Dışişleri Sözcüsü Boucher, Annan'ın son planını olumlu karşıladıkları belirterek, BM Genel Sekreteri'nin plan kapsamında çözüm çağrısına katıldıklarını söyledi. Boucher, "Nihai çözüm, herkesin kazanması anlamına gelecek" dedi.

Ana gündemi Kıbrıs olan Milli Güvenlik Kurulu, Başbakan Recep Tayyip Erdoğan'ın İsviçre'deki görüşmelere katılması nedeniyle, tarihinde ilk kez üst üste iki gün toplanacak. Toplantının önemini ve alınacak kararları dikkate alarak, hükümetin başı olan Erdoğan'ın MGK'ya katılmasını isteyen askeri kanat, Cumhurbaşkanlığı nezdinde girişimde bulunarak kararda etkili oldu. MGK bugün iç gelişmeleri, yarın da Kıbrıs'ı masaya yatıracak. Askeri kanat, 20 Nisan'da yapılacak referandumun değerlendirileceği MGK'ya büyük önem verirken, Erdoğan'ın toplantıda yer almaması gibi bir ihtimalin yanlış olacağını dile getirdi.
MGK için Erdoğan'ı bekleyen askerler de dün Genelkurmay karargâhında bir araya geldi. Toplantıda, Genelkurmay Başkanlığı Yunan ve Kıbrıs Masası Daire Başkanı Tuğamiral Mücahit Şişlioğlu'ndan gelen bilgiler değerlendirildi.
MILLIYET 31/03/2004

AVRUPA Türkiye'ye Sevr'i uygulamak istiyor! Önceki akşam, CNN Türk'te 9. Cumhurbaşkanı Süleyman Demirel bunu söylediğinde, arkadaşımız Sedat Ergin soruyor:
- Avrupa'nın tamamı mı, yoksa bazı gruplar mı?
Demirel cevap veriyor:
- Tamamı!
Sayın Demirel'e göre, Avrupa, Kıbrıs'ı hallettikten sonra sıra Ege'ye ve Güneydoğu'ya gelecek!
Arşivime bakıyorum. Aralık 1999... Helsinki zirvesinde Türkiye "aday ülke" ilan ediliyor, Cumhurbaşkanı Demirel Sedat Ergin'e şunları söylüyor:
"Helsinki kararı Türkiye'yi Avrupa'ya bağlayan bir karar. Bu Türkiye için başarıdır... Her şeyden önce Türkiye'nin prestijini artıracaktır. Bu, hudutları aşan bir olaydır. Avrupa'nın dışında kalması Türkiye'ye güç kaybettirir. Avrupa ile olması ise Türkiye'ye güç kazandırır, her bakımdan güçlendirir..." (Hürriyet, 12 Aralık 1999)
***
HELSİNKİ zirvesinde Türkiye aday ülke ilan edilirken, Kıbrıs meselesinin çözülmesi isteniyor, ama bunun "kriter" olmadığı belirtiliyordu. Rum kesiminin AB'ye tam üye olacağı da açıklanıyordu. Dahası, Ankara ile Atina'nın Ege meselelerini 2004'e kadar çözmesi, aksi halde Lahey Adalet Divanı'na gidilmesi de isteniyordu.
Kıbrıs'ın bundan nasıl etkileneceği konusunda Başbakan Ecevit tereddüt ettiğinde, Cumhurbaşkanı Demirel ağırlığını koyarak bunu hükümetin kabul etmesini sağlıyordu.
Siyasette şartlar değişince elbette görüşler de değişir. Atatürk gibi bir dâhi de Misak-ı Milli'nin Güneydoğu sınırları hakkındaki görüşünü birkaç yıl içinde değiştirmişti; çünkü fiiliyatta çok şey değişmişti.
Ama, 1999 yılında Türkiye'ye "güç kazandıran" AB, ne zaman ve nasıl yeni bir Sevr politikasını benimsedi, ben bilmiyorum.
Avrupa bir devletler ve gruplar camiasıdır. Birinci Dünya Savaşı felaketinin eseri olan Sevr'i hâlâ isteyenler de var, öyle bir istikrarsızlığın Avrupa'yı mahvedecek felaketlere yol açacağını görenler de var ve çok daha etkinler.
***
İSVİÇRE'NİN tatil beldesi Bürgenstock'ta "dörtlü zirve" yapılıyor. Türk tarafının "olmazsa olmaz"ları konusunda olumlu işaretler var. Annan, Türk tarafının iki kesimlilik, siyasi eşitlik, garanti ve asker bulundurma konularındaki şartlarına yatkın gözüküyor.
En önemli gelişmelerden biri, Türkiye'den göçmüş "yerleşimci"lerden 45 bininin yeni Annan planında "vatandaş" olarak kabul edilmesidir, hem AB vatandaşı hem Kıbrıs vatandaşı... Bu, 1974'ten bu yana Türkiye'nin tasarruflarının hukuken onaylanması demektir.
Müzakere sürecinde inişler, çıkışlar olur. Saatten saate hava değişir.
Önemli olan, sonuçta Annan'ın ortaya koyacağı ve referanduma sunulacak olan belgenin ne ölçüde 'kabul edilebilir' olacağıdır.
Bürgenstok'taki Türk diplomasisinin arkasında, yılların birikimi ve son aylardaki yoğun trafik var. Ankara'nın ABD ve AB ile sürdürdüğü diplomasi trafiği, olumlu etkilerini Bürgenstock'ta kendini hissettiriyor.
Ben iyimserim. AB üyesi bir Türkiye'nin Lozan'ı büsbütün pekiştireceğinden de eminim.
Düzeltme: Dünkü yazımda AKP'nin Adıyaman'da seçimlere katılmadığı sehven yazılmıştır. Doğrusu Batman'dır. Düzeltir özür dilerim.
TAHA AKYOL MILLIYET 31/03/2004

BM Genel Sekreteri Kofi Annan'ın İsviçre'de sunduğu planın dördüncü versiyonuna Türk tarafının yaklaşımı, "ihtiyatlı iyimserlik" olarak tanımlanabilir.
Planın genel dengesi İsviçre'deki Türk heyetinde iyimser bir beklenti yaratmakla birlikte itiraz ve tereddüt noktaları da ihtiyatlı bir bakışı gerekli kılmış görünüyor.
İsviçre'deki Başbakan Erdoğan, Dışişleri Bakanı Gül, KKTC Başbakanı Mehmet Ali Talat ve Dışişleri Bakanı Serdar Denktaş'a hakim olan bu havanın KKTC Cumhurbaşkanı Rauf Denktaş'ta da bulunduğunu söyleyebiliriz.
Planın dördüncü versiyonunun taraflara sunulmasından itibaren İsviçre'deki Türk heyetiyle KKTC Cumhurbaşkanı Rauf Denktaş arasında da yoğun bir telefon ve yazışma trafiği yaşandı. Planı inceleyen Cumhurbaşkanı Denktaş ve danışmanlarının itiraz, görüş ve önerileri İsviçre'deki Türk heyetine aktarıldı. KKTC Cumhurbaşkanı Denktaş ile Dışişleri Bakanı Abdullah Gül, KKTC Başbakanı Mehmet Ali Talat ve Dışişleri Bakanı Serdar Denktaş, sık sık telefonla görüş alışverişinde bulundular. Bu yoğun temas trafiği sonunda Türk tarafının görüşü Annan'a sunuldu. Başbakan Erdoğan ve Dışişleri Bakanı Gül'ün ortaya çıkan ortak yaklaşım çerçevesinde Annan, ABD Dışişleri Bakanı Powell, İngiltere Dışişleri Bakanı Straw ve Verheugen'le yaptıkları yoğun temaslar da planda Türk tarafı aleyhine dengesizlikler yaratılmasını önlemeye yönelikti.
KKTC Cumhurbaşkanı Denktaş'ın da devreye girmesiyle İsviçre'deki Türk heyetinin birlikte yürüttüğü çalışmalar sonucunda ortaya çıkan sonuçtan Rum tarafının rahatsız olduğu tepkilerinden belli.
Türk tarafında ise olağanüstü bir memnuniyet ve zafer havasından çok ihtiyatlı bir bekleyiş gözleniyor. Türk heyetini ihtiyatlı davranmaya iten ve itirazlarına neden olan konular ise şöyle sıralanabilir:
Varılacak anlaşmanın AB'nin birincil hukuka dahil edilmesinin güvence altına alınması. Bu konuda önerilen uyum senedi formülünün tatmin edici bir niteliğe kavuşturulması.
Annan'ın daha önce de sunduğu haritadaki girintili çıkıntılı sınırların mümkün olduğunca düzleştirilmesi, özellikle Magosa yolunun bölünmesi nedeniyle karmaşık hale gelen girinti ve çıkıntılarda Türk askeri ve güvenlik güçlerinin geçişlerine olanak sağlanması.
Mal mülk sorunlarının nasıl çözüleceğinin netliğe kavuşturulması. Toplu çözümün kolaylaştırılması. Kuzey'e geçecek Rumların oranının yüzde 18'in de altına indirilmesi. Türkiye'den göçmüş olanların haklarının korunması ve ileriye dönük olarak da güvence altına alınması.
Güzelyurt'un büyük bölümünün Rumlara bırakılması, Karpaz'daki yerleşim serbestliği ve Maraş'ın Rumlara terk edilmesi gibi konularla Türklere bırakılacak toprak oranının yüzde 28'e düşürülmesi hususunda da bazı kaygılar BM'ye iletilmiş durumda. Türk tarafı bu itiraz ve kaygılarla planda oluşacak denge konusunda iyimserliğini koruyor.
FIKRET BILA MILLIYET 31/03/2004

BÜRGENSTOCK, İsviçre
Hava pazar gününden beri enfes. Lüzern Gölü, karlı dağlar ve ılık bahar güneşinin altında renk cümbüşüyle gerçekten harikulade bir doğa manzarası çiziyor, insana yaşama sevinci aşılıyor.
Ama Rumlar sinirli!
Pazartesi günü açıklanan Annan planının dördüncü versiyonu Rum tarafını rahatsız etti. Yunanistan'ın yeni Başbakanı Karamanlis'e yakın Yunanlı bir yazar arkadaşım önceki gece otelin lobisinde dert yandı:
"Bugün sizin gününüz. Ama yarın bizim günümüz olacak."
Türk tarafının tedirginliği işte bundan kaynaklanıyordu. Planın son halinden memnundu Türk heyeti. Daha yapılacak iş, düzeltilecek çarpıklıklar olsa da, dördüncü taslak Türk tarafının önceliklerini genel olarak karşılıyordu.

Ama bu havayı karşı tarafa fazla belli etmek istemiyordu Türk heyeti. Müzakere pozisyonunun zayıflayacağını, Rumların ertesi günü büyük bir yaygara koparıp dengeyi lehlerine çevireceğinden kaygı duyuyorlardı. Başbakan Erdoğan da pazartesi gecesi haber salıyordu, etrafta sevinç gösterisi yapılmasın, zaten böyle bir durum da henüz yok diye...
Bir başka deyişle: Türk tarafı karambolden son dakika golü yemek istemiyordu.
Malum, Başbakan Mehmet Ali Talat en az renk verenlerden biriydi. Genellikle heyecanlı olmayan bir yapıya sahip Talat yakın çevresine şu itirafı yapıyordu:
"Ama doğrusu bu defa planı beklerken heyecan duydum. Daha önceden ışık almıştık iyi şeyler olacak diye... Ama yine de heyecanlandım planı elime alırken..."
Salı sabahı durum böyleydi.
Rumların neden sinirli olduklarını Türk heyetinden üst düzeyde bir diplomatik kaynağa sorunca şu karşılığı aldım:
"Rumların kafasına bir şey yeni yeni dank etmeye başladı. Devlet elden gidiyor, yeni bir devlet kuruluyor. Yanlarına da bir ortak geliyor. Üstelik eşit... Oysa Rumlar Türkleri hep azınlık olarak gördüler. Bu gerçeği yeni fark etmeye başladılar. Ama aynı zamanda özellikle sinirli gözükmek de işlerine geliyor, Genel Sekreter'i etkilemek, ekstra bir şeyler alabilmek için..."

Oyun bu. Dünkü yazımda da belirtmiştim. Rum ve Türk taraflarının birbirleriyle müzakere ettikleri söylenemez. Pazarlığı daha çok Kofi Annan ve yardımcısı Alvaro de Soto'yla yapıyorlar.
Örneğin Başbakan Erdoğan, Annan'la pazartesi akşamı yaptığı görüşmede derogasyonla ilgili olarak bazı ince ayarları, bu çerçevede AİHM'nin rolünü, Kuzey'e gelecek Rumların sayısını, Karpaz'ı, yeni devletin vatandaşı olacak Türkiyeli göçmenlerin sayısını gündeme getirdi. Bu konuda bazı iyileştirmeler istedi BM Genel Sekreteri'nden...
Salı günü perde böyle açıldı.
Rumlar bastırdı. Türk tarafı ne aldı görünüyorsa, Rumlar tersini istedi. Biz ise memnun olsak bile biraz daha fazlasını talep ettik. Kuzey'e gelecek Rum sayısını yüzde 21'den yüzde 18'e indirdiler. Biraz daha indirin dedik. Derogasyon ve birinci hukukla ilgili olarak daha çok güvence ve uzun zaman talebinde bulunduk. Bu konuda AİHM'ye ortak başvuru ve mektup formülünün yetersizliğini gündeme getirdik. Son isteklerimizi sekiz on maddede toplayıp dün sabah Annan'a verdik.
Biz bastırdık, Rumlar bastırdı. Birinin istediğinin tam tersini öbür taraf istiyordu.
Dünkü ikinci perde buydu.
Sonuç ne kadar değişir? Annan planında bu saatten sonra çok fazla bir değişiklik olması gerçekçi bir beklenti değil. Tarafların durumdan tümüyle memnun olmaları da eşyanın tabiatına aykırı...
Şimdi ne olacak?
Annan, hakemlik yetkisini kullanıp bugün iki tarafa da bir metin, yani Annan planını verecek, 20 Nisan'da Güney'de ve Kuzey'de referanduma sunmaları için...
Bir haftadır Bürgenstock'tayım. Türk tarafını olabildiğince yakın markajda tutmaya çalıştım. Annan planının son halinden memnun oldukları anlaşılıyor.
Daha önemlisi: AKP hükümeti, Kıbrıs'ta çözümle ilgili siyasal kararlılığını devam ettiriyor. Bu bakımdan seçim sonuçları da hükümetin elini güçlendirmiş durumda. Erdoğan - Gül ikilisinin bu saatten sonra armudun sapı üzümün çöpü diyerek Kıbrıs'ta çözümü yatıracaklarına, çözüme taş koyacaklarına ihtimal vermiyorum. Davos sonrası, New York zirvesiyle girilmiş olan tünelin ucunda böyle bir olumsuzluk gözükmüyor.
Ayrıca, bugün gelinmiş olan noktada Kıbrıs'ta çözümü engelleyeni tarih affetmez diye düşünüyorum.
Peki ya Rumlar ne yapar? Buraya bir soru işareti koymak, hiç olmazsa bir 24 saat daha beklemekte yarar olabilir.
MILLIYET 31/03/2004 HASAN CEMAL

BURGENSTOCK

Buradaki görüşmelerin içinde bulunan bir Türk diplomatına göre, Türk tarafı 1974'ten bu yana Kıbrıs ile ilgili çözüm görüşmelerinde hiçbir zaman bugünkü kadar avantaj elde etmiş değil. İsteklerin büyük bir bölümünün sağlandığına inanılıyor. Hatta o kadar ki, Başbakan Erdoğan'ın dünkü kaygısı, basının zafer çığlıkları atıp Rumları kışkırtmasıydı.
Herşeye rağmen dünkü son pazarlıklarda ve Başbakanın Kofi Annan ile görüşmesi sırasında Türk tarafı yeni bazı düzeltmeler istedi:
1. Anlaşmanın Avrupa Birliği temel yasası konumuna getirilmesi ve Avrupa mahkemesinde ilerde açılacak olası davalara karşı kapıları daha sıkıca kapatacak formülün biraz daha kesinleştirilmesi.
2. Kuzeye yerleşecek Rum sayısının 40 binden 30 bine indirilmesi
3. Vatandaşlık hakkı verilecek Türkiyeli göçmenlerin sayısının 45 binin de üstüne çıkarılması
4. Karpaz'a geri dönecek Rumların yerleşecekleri topraklarda yaşayan Türklerin de tazminata hak kazanmaları.

BİZ BU PLANLA YAŞARIZ...
Türk tarafı bu isteklerini ileri sürerken karşılığında da birşeyler vermesi gerektiğini biliyor. Bundan dolayı, BM bu taleplerimizi dikkate almasa dahi büyük rahatsızlık duyulmayacak.
Üst düzey bir Türk yetkili bana açıkça, dördüncü Annan planında hiçbir değişiklik yapılmasa dahi, Türk tarafının rahatsız olmayacağını söyledi.
" Plan bu haliyle bizim tarafımızdan kabul edilebilir ve referandumda savunulabilir durumda" dedi.
Durumdan o kadar memnunlar ki, Türk basının zafer çığlıkları atıp Rumları kışkırtmasından korkuyorlar.
"Bu aşamada bizim en büyük kaygımız son dakika golü yemektir. Rumların çıkarttıkları gürültüye kanacak olan BM'nin o tarafı tatmin edtmek için son anda bazı ödünlür vermesidir" diyen Türk yetkili, en güç 24 saatin yaşanmaya başlandığını söyledi.
Durum bugün netleşecek.
BM Genel Sekreteri, dün geç saatlere kadar tarafları dinledi, telefonlar işledi ve bugün planın son halini açıklayacak.
Bir BM yetkilisi, bana planda büyük değişikliklerin olmayacağını, küçük rotüşlerle yetinileceğini, özellikle de Türk tarafının duyarlık gösterdiği noktalarda (asker, mal-mülk vs) geri adım atılmasının söz konusu olmadığına dikkat çekti ve "Annan Türk tarafının duyarlıklarına daha fazla ağırlık verdi"dedi.
Bugün, herşey planlandığı gibi giderse, BM referanduma sunulacak çözümün son halini 4 tarafa bir törenle imzalatmak istiyor. Ancak Yunanlılar ve Kıbrıslı Rumlar hala tepkililer. Böyle bir törene katılmak istemediklerini belirtilyorlar.
Anlayacağınız dananın kuyruğu bugün kopacak.

* * *

KKTC Cumhurbaşkanı yıllardan beri bir noktaya dikkat çeker. Sürekli olarak bir kaygısının altını çizer.
Bu kelimelerle değil, ancak aynı anlama gelen sözler söyler:
"Gerekli önlemler alınmadığı, Rumlar içimize bırakıldığı, her türlü serbestlik (dolaşma, yerleşme, mal-mülk alma ve satma) tanındığı taktirde, 10-15 yıl içinde Kıbrıs'ta Türk kalmaz".
Bu söylemin ne anlama geldiğini isterseniz bir de ben günlük yaşamda kullanılan dile tercüme edeyim:
"... Kıbrıs Türk toplumu öylesine kolaya alışmıştır ki, Rumlar bol parayla geldikleri zaman, dayanamayacaklardır. Rumlar öyle fiyatlar teklif edeceklerdir ki, paranın cazibesine kapılacak olan Türk toplumu herşeyini satacaktır. Sonradan pişman olacağını bilmesine rağmen satacaktır. Rumlar bir şekilde Ada'nın kuzeyini satın alacaklardır..."
Denktaş ne yazık ki, hem toplumunu tanıyor, hem de gerçekleri söylüyor. Ancak bu olasılık sadece Kıbrıs'lı Türklere özgü değildir. Her fakir toplum, zengin tarafından ya satın alınır veya teslimiyete zorlanır.
Denktaş işte bu tehlikeyi gördüğü için, KKTC etrafında yüksek bir duvar çekmek istiyor. Bu nedenle Annan planına karşı çıkıyor. KKTC'yi Türkiye'ye bağlamaya çalışıyor.
Gerçekten böyle bir tehlike mevcut mudur, yoksa Denktaş abartıyor mu?
Bu sorunun iki yanıtı var:

1. EVET, DOĞRUDUR:
Eğer Kıbrıs Türk toplumu yıllardan beri alıştırıldığı gibi, dışardan (şimdiye kadar Türkiye'den) gelen paralarla yaşamak, emekli maaşıyla geçinmek ve az çalışarak işini idare etmek isterse...
Yine alışkanlıklarına kapılıp, Avrupa Birliğinden gelecek paralarla yaşamını sürdürmek, yan gelip yatmak niyetindeyse...
Rumlar, belki de 10 yıla kalmadan dahi Türklerin elinde ne varsa satın alırlar. Buna kimseler de itaraz etmez. Alan da memnundur, satan da...
Rauf Dentaş, bu olasılık çerçevesinde haklıdır.

2. HAYIR, ABARTIDIR:
Rauf Denktaş'ın tehlike olarak işaret ettiği bu durumu Kıbrıs Türkleri tam aksine dönüştürebilirler.
Eğer sırt üstü yatıp "AB bize para yağdırsın" demezler ve tam aksine önlerine açılacak AB olanaklarından Rumlar gibi yararlanır, tuttuklarını koparırlarsa, Kıbrıs'taki Türk varlığını kimse yok edemez.
Özetlemem gerekirse, herşey Türk toplumunun elindedir. Kazanmakta, kaybetmekte onlara bağlıdır.
Türkiye, sırt üstü yatıp armudun ağzına düşmesini bekleyecek bir toplumu ayakta tutabilmek için ne geleceğini tehlikeye düşürebilir, ne de fakir bütçesinden yüzmilyonlarca dolar harcayabilir.
Kıbrıs Türklerinin bir bölümü, Denktaş'ın korkulu rüyasıdır. Bambaşka koşullarda yetiştiklerinden dolayı korunmaları ve kollanmaları gerekir.
Kıbrıs Türklerinin diğer bir bölümü ise, tam aksine Rumları satın almaya hazırlanıyor. Genç kuşakların gözleri dönmüş durumda. Hele bu senaryoya bir de ülke dışında yaşayan Kıbrıs Türklerini ekleyin. Çözüm olur olmaz ellerindeki tüm sermaye ve bilgi birikimiyle Kıbrıs'a koşmayı planlamalarını hesaplayın.
İşte bütün bu olasılık ve varsayımlara bakınca, Denktaş'ın sözleri daha iyi anlaşılıyor.
KKTC Cumhurbaşkanı hem haklı, hem değil.
Herşey Kıbrıs Türklerine bağlı.

MEHMET ALI BIRAND MILLIYET 31/03/2004

Bürgenstock’ta, dün sabaha kadar kimse gözünü kırpmadı. Türkiye, Yunanistan, Kıbrıs Türk ve Rum heyetleri, stresli günlerinin en ağırını son 48 saatte yaşadılar. Dün BM Genel Sekreteri Annan’a dört ayrı talep listesi sunuldu. Annan ve özel temsilcisi De Soto, gece geç saatlere kadar taraflar arasında mekik dokuyarak, zaman zaman otel balkonuna çekip kendi aralarında tartışarak metne son halini verdiler. Ancak belgenin imzalanması konusunda kriz yaşanıyor.

BM Genel Sekreteri Kofi Annan’ın, planının son haliyle ilgili tasarıyı Bürgenstock’da dörtlü bir toplantıda Türkiye ve Yunanistan da dahil olmak üzere taraflara sunmasıyla ortalık karıştı. Kıbrıs Türk ve Rum liderleri Rauf Denktaş ile Tasos Papadopulos’un 13 Şubat’ta New York’ta bir araya gelişlerinden bu yana, en keskin dönemecine giren müzakere süreci bugün BM Genel Sekreteri’nin nihai metni taraflara sunmasıyla noktalanıyor. New York’ta belirlenen takvime göre süreç 31 Mart gecesi, yani bu gece yarısı sona eriyor.

Ancak, noktayı koymak pek kolay olmayacak. Özellikle Yunanistan ve Kıbrıs Rum Yönetimi temsilcileri, bu planı imzalamaya yanaşmıyorlar. Türk tarafında da bu konuda iki farklı görüş ortaya çıktı.

GARANTÖR İMZASI

Plandaki mutabakat metinleri arasında garantör ülkeler Türkiye, Yunanistan ve İngiltere için hazırlanmış ayrı bir metin var: Yunanistan, Türkiye ve Büyük Britanya, Kuruluş Anlaşması’nın iki tarafta referandumlara sunulmasını, kabul edilme ve içeride onaylanmaları sürecinin ardından Kıbrıs Birleşik Cumhuriyeti ile Nisan ayında anlaşma imzalayacaklarını ve bunun uluslararası nitelik taşıyacağını kabul ederler. Eğer referandumlardan birinde anlaşma kabul edilmezse, ya da garantör güçlerden biri anlaşmayı imzalamazsa bu mutabakatın hiçbir hukuki değeri kalmaz.

İMZALANMALI

Nihai metnin imzalanmasından yana olanlar, bunun sadece referandum taahhüdü olacağını savunuyor. Eğer referandumlardan geçerse, anavatanlar kendi meclislerine konuyu getirme sözü vermiş oluyor. ‘Kıbrıs Sorunu’na Kapsamlı Çözüm’ başlıklı metinlerde, taraflardan birinde ‘Hayır’ oyu çıkarsa, plan baştan sona sıfırlanacak. Anavatanların meclislerinden birinde planın kabul edilmemesi durumunda da aynı sonuç ortaya çıkıyor. İmzalar da buna dahil. Bu nedenle, imzalar planın içeriğine onay verildiği anlamını taşımıyor.

İMZALANMAMALI

Plan imzalanmamalı çünkü, hukuki olmasa da bu siyasi taahhüt anlamına gelir. Türkiye ve Kıbrıs Türk kesiminin temsilcilerinin imzasını taşıyan böyle bir metin, referandumu da etkileyebilir. Kamuoyu üzerinde, ‘Hükümetler kabul etti, demek ki kabul edilemez bir yönü yok’ yorumlarına yol açabilir. Halkın iradesini yönlendirir.

Şimdi konuşmam

KKTC Cumhurbaşkanı Rauf Denktaş, son Annan planı ile ilgili süreç sona ermeden görüş bildirmeme kararı aldı. Denktaş, zamanı gelince konuşacağını da belirtti. Rauf Denktaş, İsviçre’ye gelmese de Lefkoşa’dan görüşmeleri yakından takip ediyor. Başbakan Mehmet Ali Talat ve Başbakan Yardımcısı Serdar Denktaş’la sürekli telefon bağlantısı kuran, belgeleri, kriptolu mesajlarla alan Denktaş, yeni taslağı hukuk danışmanlarına inceletiyor.

Hurriyet 31/03/2004

AB’den ‘Birincil Hukuk’a yeşil ışık

Verheugen bunu İsviçre’de Türk tarafına iletti ve bir günlüğüne geldiği Strasbourg’da da AB Komisyonu üyelerine aktardı. Verheugen, üye ülke hükümetlerinin bu anlaşmayı kendi meclislerinde onaylatmak için çaba göstermesi gerektiğini söyledi.

Kıbrıs’ta tarafların tüm konularda anlaşması halinde, AB anlaşmayı ‘birincil hukuk’ haline getirmenin önünü açacak. Böylelikle anlaşmasının, AB Adalet Divanı ya da Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi tarafından delinmesinin önüne geçilecek. Bunun için şu süreç izlenecek:

Anlaşma, önce ‘Uyarlama Yasası’ çerçevesinde AB Konseyi’ne sunulacak. Konseyin oybirliğiyle onaylaması gerekiyor.

Konseydeki hükümetler, anlaşmanın kendi parlamentolarından geçmesi için çaba göstereceklerine ilişkin deklarasyon yayınlayacaklar. Böylelikle AB müktesebatı, Birleşik Kıbrıs’ın 1 Mayıs’taki üyeliğinden sonra, Kuzey Kıbrıs’ta da geçerli hale gelecek.

Anlaşmanın ‘birincil hukuk’ haline gelmesi için, önce Rum Yönetimi’nin katılım anlaşması yenilenecek. Ardından Hükümetler arası konferans toplanacak.

Üye ülke meclislerinde onaylanma süreci başlatılacak. Birkaç yıl alabilecek bu süreçte ‘uyarlama yasası’ çerçevesinde Kuzey Kıbrıs’ta AB müktesebatı uygulanabilecek.

HURRIYET 31/03/2004

Konseyi izleyen kaynaklara göre, Rumlar bu gece yarısına kadar 2 yoldan birini seçmek zorunda kalacaklar: 1- 1974’de savaşı kaybettiklerini kabul edip evet diyecekler. 2- Papadopulos, planın referandumda da reddedilmesi yönünde tavır koyar ve Rumlar da reddederse KKTC’ye ambargo kalkacak ve siyasi tanınma yolu açılacak. Rumlar dün Annan planına 5 noktada itiraz etti:

1- KALICI KISITLAMAYA HAYIR

Plandaki kısıtlamaların kalıcı olmasını kabul edemeyiz. Anlaşma AB temel hukukuna dahil edilemez. AB’nin vereceği güvence de kısıtlamaların kalıcı olmasını sağlayamaz.

2- RUM SAYISINA HAYIR

Kuzey’e geçecek Rum göçmenlerin sayısı yeniden Yüzde 18’den yüzde 21’e çıksın .

3- GÖÇMENLERE HAYIR

Kuzey’de kalacak Türkiye’li göçmenlerin sayısı azaltılsın

4- TÜRK ASKERİNE HAYIR

Ada nihai olarak tamamen askerden arındırılsın. Türk askerlerinin adadan çekilmesi 14 yıl daha bekleyemeyiz.

Son planda asker sayısının 2011’de 6 bine, 2018’de de 3 bine indirilmesini öngörüyor. Türkiye AB’ye üye olunca da 1960 anlaşmasındaki gibi garantörlük anlaşması sürecek ve 650 Türk askeri adada kalacak.

5-TAZMİNAT İSTERİZ

Rumların, mülklerini geri almak için şimdiye kadar Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine yaptıkları başvurular geçerli sayılsın.

Plana göre, Rum ve Türk eş başkanları AİHM’ye ortak bir mektup yazıp, bütün tazminat davalarına federal mahkemelerde bakılacağını bildirecekler

HURRIYET 31/03/2004

James Bond filmine set olan Bürgenstock’ta Türk ve Rum medyası arasında 007 filmlerini andıran sahneler yaşanıyor. Hürriyet’te yayınlanan ‘Rumlar belge sızdırıyor’ haberi Rum ve Yunan medyasının ‘Türklerden saklayın’ talimatına neden oldu.

TÜRK tarafının taleplerini içeren resmi belgenin Rum basınına sızdırılması ve ardından da Hürriyet’in belgeyi Rum gazetecilerden ele geçirerek, ‘Rumlar belge sızdırdı’ diye haber yapması, Rum lider Tasos Papadopulos’u çılgına çevirmiş. Rum gazetecilere göre, Hürriyet’in haberinden sonra Papadopulos suçlu duruma düşünce, ‘bizden aldığınız belgeler Türkler’e nasıl ulaşıyor, bizi zor durumda bıraktınız’ diye medyaya kızmış.

Rum görüşme heyeti önceki gün Annan’ın sunduğu 206 sayfalık yeni belgeyi hızlı şekilde 200’e yakın Rum ve Yunan medyasına sızdırdı. Gazeteciler belgeyi fotokopiyle çoğaltmaya çalıştılar. Ancak Atina ve Lefkoşa’daki yayın merkezleri, ‘Türk medyasının eline geçmeden hemen bize fakslayın’ talimatını verince Rum ve Yunanlı gazeteciler, Fürigen dağ köyünden bir anda kayboldu. Türk medyasının eline geçmemesi için komşu köylere akın eden Rumlar, saatlerce 206 sayfalık belgeyi merkezlerine fakslamaya çalıştılar. Sonra umudu keserek geri döndüler. Belgeler masalar üzerinde dolaşmaya başladı.

Gizlilik çöktü

Belge Türk medyasının eline KKTC üzerinden bilgisayar kaydı olarak geçince Rum gazetecilerin James Bond taktiği de çöktü. Rum gazeteciler, Türk gazetecilerden taslak planı merkezlerine mail atmaları için kuyruğa girdi. Rumların en önce ele geçirdiği taslak plan Türk gazetecilerin mail adresleriyle Rum ve Yunan medyasına ulaştı.

O Arap bizi sattı

Rum gazeteciler, kendi aralarında yaptıkları tartışmalarda Annan’ı şiddetle eleştiriyor. Ganalı Annan’ı ‘O Arap Türklerin her istediğini yaptı. Erdoğan, Bush’la görüşmeden önce hep hayır diyordu. Sonra Annan planını görüşmeye evet dedi. Bush, o Arap’ı aradı ve Türklerin her istediği oldu’ diye eleştiriyor.

SİYASİ EŞİTLİK

Anayasa'nın girişinde ‘‘Bir tarafın diğer taraf üzerinde otorite yetkisi yoktur’’ cümleciği yer alacak.

TÜRKÇE KONUŞULACAK

Kuzeye yerleşen Rumların, vatandaşlık hakkı kazandıktan sonra Meclis'te çoğunluğu etkileyecek güce kavuşmalarını önlemek için Türk yerel meclisine gireceklerin konuşmalarını Türkçe yapmaları zorunluluğu geliyor.

RUM SAYISI AZALIYOR

Türk tarafına en az beş yıl Rumlar yerleşemiyor. Türkiye AB'ye girene kadar Kuzey'e giren Rumların sayısı yüzde 21 ile sınırlanıyordu, şimdi ise yüzde 18'i geçemez deniyor. Türkiye AB üyesi olduktan sonra da yerleşecek yabancıların sayısı 3'de 2'yi aşamayacak.

Tarafların etnik kimlikleri değişmeyecek.

Kurucu devletler Senato'da 24 kişiyle temsil ediliyor. Bu temsilciler kendi devletlerinin kökenlerinden olacak.

AB'de Türk ve Rum liderler Kıbrıs'ı birlikte temsil edecekler. İki tarafın AB nezdinde birer bakanı olacak.

Federal kurumlarda Türk tarafına veto hakkı verilmiyor ama eşit oranda temsil garantileniyor.

ÖNCE ZENGİNLEŞECEKLER

Avrupa Birliği temel hukuku, Kıbrıslı Türklerin gayri safi milli hasılası güneyin yüzde 85'ine ulaşıncaya kadar uygulanmayacak.

Türkiye AB'ye girdikten sonra Türklerin kalıcı iskan ve ikameti yüzde 5 ile sınırlanıyordu. Bu sınırlandırma kalkıyor.

Anlaşmadan sonra Rum tarafına bırakılan topraklarda yaşayan Türk nüfusun yeni bölgelere iskanı için bütçeye ödenek konacak.

FEDERAL YÖNETİM

Federal Yönetimin başı Başkanlık Konseyi olacak. Konsey kendi içinden bir Rum bir Türk başkan seçecek. Kıbrıs Birleşik Cumhuriyeti'nin AB üyeliğinden 1 Temmuz'a kadar geçen iki aylık geçiş süresinde iki başkan, eş başkan olarak birlikte görev yapacaklar. Sonraki beş yıl, başkanlık konseyi 6 Rum ve 3 Türk üyeden oluşacak. Ve 10 ay Türk üye, 10 ay Rum üye başkanlık yapacak. Başkan yardımcıları her zaman diğer kurucu devletten olacak. 2009'dan itibaren rotasyon süresi 10 aya çıkacak. Konsey'de veto kullanılmayacak ancak federal kararlar oybirliği ile alınacak.

HARİTA DÜZ DEĞİL

26 Şubat 2003 tarihli plandaki harita korunuyor. Ankara, sınırın düz bir çizgi halinde belirlenmesini istiyordu. Ancak Annan'ın tasarıya eklediği harita, düz değil ve Kıbrıs topraklarının yüzde 29.2'sini Türk tarafına bırakıyor

HURRIYET 31/03/2004

Yunan medyası BM Genel Sekreteri Kofi Annan’a ateş püskürdü. İşte gazetelerden başlıklar:

Elefterotipia:

Annan değil Aman planı. Yunanlılar da çok bunaldıkları ve tepki gösterdikleri zaman Türkçe olarak ‘Aman’ diyorlar. Gazete Türklerin bayram ettiğini, Karamanlis’in ise şaşkınlık içinde ne yapacağını bilmediğini yazdı.

Ta Nea:

Bush ve Annan masaya fesli planı koydu. Türk isteklerinin 10’da 9’unu kabul ettiler. Karamanlis ne yapacağını bilemiyor

HURRIYET 31/03/2004

Nur BATUR / BÜRGENSTOCK

Rum heyetinde bulunan eski cumhurbaşkanı Yorgo Vasiliu, Hürriyet’e konuştu: ‘Çözümün anahtarı Karpaz’dır. Orayı bize verin.’

KIBRIS Rum Yönetimi eski Cumhurbaşkanı Yorgo Vasiliu’ya Bürgenstock’ta süren tarihi pazarlığın en kritik saatlerinde konuştuk. Vasiliu’yla , yıllar önce de uzun bir söyleşi yapmıştık. ‘Denktaş’a gidin söyleyin çözüm istiyorum. Bana güvensin’ demişti. Cumhurbaşkanı Denktaş’a bu mesajı aktardığım zaman ‘Bizim Yorgos Eskimo’ya bile buzdolabı satar’ diye kahkahayı patlatmıştı. Bu sefer Vasiliu’ya, Rumların referandumda planı reddetmesini önlemek için ne yapılması gerektiğini sorduk, yanıtı şöyle oldu: ‘Henüz pazarlık bitmedi. Bakın Karpaz yarımadasında daima Rumlar yaşadı. Her türlü güvenceyi vermeye hazırız. Karpaz’ı Rum tarafına iade edin. Çözüm anahtarı Karpaz’da.’

Vasiliu şu mesajları verdi:

Kıbrıslı Türklerin ve Türkiye’nin Birleşik Avrupa’nın ne anlama geldiğini tam olarak kavradıklarına inanmıyoruz. AB’ye girmenin ne demek olduğunu anlamıyorlar. Özellikle de Denktaş anlamıyor. Kimlikte ısrar etmenin bir tehlikesi yok ama, bütün Kıbrıslılar Avrupa’da ve ülkelerinde de istedikleri yerde yaşayabilmeli.

Geçmişte Rumlar hata yaptı. Ama Türkler de yaptı. Karşılıklı olarak birçok suç da işledik. Artık bu korku yersiz. Fransızlarla Almanlar da geçmişte savaştılar. Tabii ki korkuyu aşmak için bazı garantiler verebiliriz Ama, bu korku aslında Denktaş’ın kafasında.

HURRIYET 31/03/2004

Çözüme bir adım kaldı
Sekiz günlük süreç
İsviçre'de KKTC, Rum Kesimi, Türkiye ve Yunanistan'ın sekiz gündür yürüttüğü Kıbrıs müzakerelerinde son yaklaştı. BM Genel Sekreteri Annan, dün itirazları topladı, bugün de planının nihai şeklini sunuyor.
Telefon diplomasisi
Annan, referandumu garantileyecek imza da istiyor. Anlaşmanın, AB'nin birincil hukuku olması için Verheugen'le görüşen Türk tarafı, ABD ve AB nezdindeki telefon diplomasisiyle Annan üzerinde baskı kurdu.
Milli Konsey onayı
Rum tarafı, taslak beklentilerini karşılamadığı için Annan'ı eleştirdi. Rum lider Papadopulos, acil toplanan Milli Konsey'in onayıyla itirazlarını hazırladı. Dört heyet de Annan'ın 'İmzalayın' baskısından rahatsız.

RADIKAL 31/03/2004

Talat'tan 'imza' açıklaması

KKTC Başbakanı Mehmet Ali Talat, İsviçre'de devam eden Kıbrıs görüşmelerinde, BM'nin plan için değil, planın son şekliyle referanduma sunulacağı konusunda imza isteyebileceğini söyledi.
Bürgenstock'taki görüşmelerde KKTC heyetine başkanlık eden Talat, Türk Ajansı-Kıbrıs'a (TAK) telefonla yaptığı açıklamada, taraflardan dün alınan öneriler çerçevesinde planın son şeklinde esasa yönelik değişiklik beklemediklerini, hataların düzenlenmesi şeklinde bazı küçük değişiklikler olabileceğini kaydetti. Talat, bir soru üzerine, BM'nin taraflardan plan için değil, planın son şekliyle referanduma sunulacağı konusunda imza isteyebileceğini, ancak bu konunun da netlik kazanmadığını belirtti

Annan planında değişiklik beklenmiyor

BM Genel Sekreteri Kofi Annan'ın Kıbrıs planının son halini taraflara bugün sunması beklenirken, Genel Sekreter'in planda çok büyük değişiklik yapmayacağı görüşü ağırlık kazanıyor.
Annan'ın planının son halini sunmasından önce Bürgenstock'da taraflar arasında teknik düzeydeki görüşmeler süreci, TSİ 04.00 sularında bitti. Diplomatik kaynaklar, bundan sonraki süreçte, Genel Sekreter'in birkaç saat içinde planını sunmak üzere tarafları davet etmesi ve akşam saatlerine kadar metni incelemeleri için zaman vermesinin söz konusu olabileceğini belirtiyor.
Aynı kaynaklar, planda, taslak hali üzerinden çok büyük değişiklikler yapılması ihtimalini az görürken, fazla değişiklik yapılması durumunda taraflardan yeni itirazlar yükselebileceğini ve bunun da süreci daha karmaşık hale getireceğini ifade ediyor.
Bu arada, Türk tarafının sürecin başından beri hassas olduğu hukuki güvencenin sağlanıp sağlanmadığı konusu da henüz netlik kazanmış değil. Varılacak anlaşmayı üye ülkelerin parlamentolarına götürme sürecini başlatmayı prensipte kabul eden AB'ye karşın, Yunan ve Rum taraflarının parlamento sürecine karşı çıktığı belirtiliyor.
Annan'ın bugün planının son halini sunmasının ardından taraflardan akşam saatlarinde bir imza isteyip istemeyeceği ve tarafların imza verip vermeyeceği konusu da hala 'ortada.' Yunan ve Rum tarafının Bürgenstock'dan herhangi bir belgeyi imzalayarak ayrılmaya sıcak bakmadığı bilinirken, Türk tarafı bu konuda kesin kararını vermiş değil.

YORGO KIRBAKI
BÜRGENSTOCK - Kıbrıs Rum Yönetimi eski lideri ve İsviçre'de bulunan Rum Millİ Konseyi üyesi Yorgos Vasiliu, Rum tarafının karşılık alması durumunda, taslaktaki değişikliklerin bazılarından vazgeçebileceklerinin sinyallerini verdi. Yorgo Vasiliu, Kıbrıs görüşmelerinde son dönemece girilen Bürgenstock'ta Radikal'in sorulanı yanıtladı.
Planı nasıl buldunuz?
Olumlu yanları var. Ama düzelebilecek unsurları da mevcut.
Hangileri fazla?
Böyle bir kıyas yapmak istemiyorum.
Olumsuzlar hangileri?
Derogasyonlar. Bunlar olamaz. Kuzeye geçmesi öngörülen Rumların sayısının azaltılmasını kabul edemeyiz. Senato'da, kurucu devletler yerine, Kıbrıslı Türklerden ve Rumlardan sözedilmesi olumsuz. Türk askeri konusu da öyle. Üstelik olumsuz bir unsuru kabul edebilmemiz için karşılık da verilmiyor.
Peki ya olumlu unsurlar?
Kıbrıs yeniden birleşiyor. AB üyesi bir Kıbrıs olacak. Türklerin yaşam standartları yükselecek. Türkiye, Yunanistan ve Kıbrıs ile ilişkilerini geliştirebilecek.
Süre dolmak üzere.
Son saatler hep kritiktir. Son üç saat bile kritik olabilir.
Taslakta bu sürede içinde Rumların istekleri doğrultusunda değişiklik olabilir mi?
İyi niyet önemli. Erdoğan seçimlerden çok güçlenmiş çıktı. Kaybedenin olmayacağı, herkesin kazanabileceği bir sonuç olabilir.
Siz Rum yönetimi lideri olsaydınız taslağı bu şekli ile imzalar mıydınız?
Değişiklikler yapmak için elimden ne geliyorsa yapardım.

İsviçre'de 'final'e doğru

Annan dün anlaşma taslağına taraflardan ilk tepkiyi aldı. Bugün itirazlar ışığında anlaşmanın son şeklini sunacak olan BM Genel Sekreteri, referandum için imza güvencesi de talep ediyor

HİLAL KÖYLÜ
BÜRGENSTOCK - İsviçre'nin Bürgenstock beldesinde Türkiye ve Yunanistan'ın da katılımıyla sekiz gündür yürütülen dörtlü Kıbrıs müzakerelerinde son yaklaştı. Önceki gün çözüm planının dördüncü versiyonunu sunan BM Genel Sekreteri Kofi Annan, dün de taslağa ilişkin tarafların görüş ve itirazlarını topladı. Annan, itirazlar ışığında son şeklini vereceği planını bugün taraflara ulaştırarak, referanduma sunulması konusunda anlaştıklarına dair imzalarını almaya uğraşacak. Genel Sekreter, böylelikle New York mutabakatında öngörülen referandum garantisini güçlendirmeye çalışacak.
Önceki gece Başbakan Recep Tayyip Erdoğan, ABD Başkanı George Bush'la telefonda görüşüp Washington'ın destek mesajını aldı. Yunan Başbakanı Kostas Karamanlis'le görüşmesinde de 'Kıbrıs'ta çözüm için birlikte ilerleme' mutabakatını tazeleyen Erdoğan, Dışişleri Bakanı Abdullah Gül ve diğer üst düzey diplomatlarla gece mesaisi yaptı. Türkiye heyeti ile KKTC heyetinin çalışmalarını paylaşmasına karşın, heyetler Annan'ın talebi doğrultusunda BM'ye ayrı ayrı belge verdi.

Herkes Annan'ı aradı
Rum tarafında da yoğun telaş yaşandı. Taslağın beklentilerini karşılamaması nedeniyle Annan'a 'bozuk çalan' Rum tarafı, acilen Milli Konseyi topladı. Karamanlis ile Rum lideri Tassos Papadopulos, konseyin de
onayıyla itirazlarını hazırladı. BM'ye ilk itiraz belgesini dün sabah erken saatlerde Türkiye heyeti ulaştırdı. Dört tarafın da belgelerini alan Annan, taslağa son şeklini verirken, Türkiye ile Yunanistan'ın yoğun diplomatik baskısını hissetti. Bir yandan İsviçre'ye gelen Avrupa Komisyonu üyesi Günter Verheugen'le görüşerek varılacak anlaşmayı AB'nin birincil hukuku yapmaya uğraşan Türk tarafı, ABD ve AB nezdinde yoğunlaştırılan telefon diplomasisiyle de Annan üzerinde baskı kurdu.
"Annan'ın planının son şekline tüm isteklerimizi yerleştirmesi için olanaklı en yoğun baskıyı yaptık" diyen Türk heyeti, bu baskının 'meyvelerini' bugün toplamayı umuyor. "Taslakta belli bir dengenin kurulduğunu gördük. Annan'ın bu dengeyi bozacağını düşünmüyoruz. Taslakta bizi mutlu eden unsurlar mutsuz eden unsurlardan daha fazla" diyen Türk kaynakların tek endişesi, 'son dakika' golü ihtimali. Tarafların Annan'ı etkileyebilme çabalarının bu sabaha dek sürmesi bekleniyor.

Dün gece üçlü yemek
Annan'ın İsviçre'den taraflardan 'anlaştık' imzası alarak törenle ayrılmak istemesi ise kaygı veriyor. "New York'ta imza attık. Planı 9 Nisan'a dek parlamentolarımızda onaylama taahhüdünde bulunduk. Şimdi, imza atmak çok yersiz" sıkıntısı yaşayan heyetler, itirazlarını son dakikaya kadar Annan'a kabul ettirmeye çalışacak. Ama Türkiye heyeti, anlaşma için 'gereken' her çabayı göstermeye razı görünüyor: "Şu aşamada bu konuda çok ciddi itiraz yanlış. İsterse, imza veririz." Dün değişiklik taleplerinin iletilmesinin ardından Erdoğan, Annan ve Karamanlis uzlaşma için dün gece üçlü yemekte buluştu

Rumların itirazı da stresi de çok

RADİKAL - BÜRGENSTOCK - BM Genel Sekreteri Kofi Annan'ın plan taslağı Atina ve Rum Kesimi'nde büyük görültü koparttı. Yunan Başbakanı Kostas Karamanlis'in sürecin dışında kalma çabası ise sonuçsuz kaldı. BM'nin baskısına dayanamayan Yunan hükümeti, görüş ve itirazlarını Rum Yönetimi'den ayrı olarak yazılı halde Genel Sekreter'e iletti.
Yunanistan hükümet sözcüsü Teodoros Rusopulos, temel itirazların güvenlik ve derogasyonlardan kaynaklandığını açıkladı. Kıbrıs Rum tarafı ise daha kapsamlı bir itiraz listesi verdi:
Kuzeydeki Türkiyeli göçmenlerin sayısı azaltılsın, bu konuda bir sayı belirlensin.
Taslakta yüzde 18 olarak belirlenen kuzeye geçecek Rumların oranı yüzde 22'ye çıkarılsın.
Geçiş süresinin tamamlanmasından sonra Kıbrıs tamamen askeri güçlerden arındırılsın.
Anlaşmada AB müktesebatından daimi istisnalar olmasın.
Rum tarafına verilecek bölgelerin denetimi derhal Birleşmiş Milletlere bırakılsın.
Rumların Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'nde (AİHM) açtıkları davalar sonuçlandırılsın ve kararlar uygulansın.

'Bizden onlara verdi'
Rum tarafı, memnuniyetsizliğini açıkça dile getirmekten de geri durmadı. Rum Dışişleri Bakanı Yorgos Yakovu "Annan Planı, Türk tarafından bir şey almadan, Rum tarafına bir şeyler veriyor, buna karşılık, Rum tarafından bir şeyler alarak Türk tarafına bir şeyler veriyor" dedi. Rum kaynaklar, itiraz noktalarının değiştirilmesi için Kıbrıs Türk tarafından daha fazla mücadele vermeleri gerektiğini belirtti. Yunan kaynaklar da, dün Strasbourg'a giden Avrupa Komisyonu üyesi Günter Verheugen'den acil bilgi beklediklerini söyledi.

İstifa söylentisi çıktı
Günlerdir 'New York mutabakatında imza öngörülmüyor' diyerek Bürgenstock'ta
imza atılmayacağını söyleyen Yunan kaynakları, dün ağız değiştirip 'İmza konusu önem taşımıyor. Önemli olan referandumlar' demeye başladı. Papadopulos'un Yunan Başbakanı Kostas Karamanlis'e "BM imzada ısrar ederse, istifa edeceğim" dediği iddiası ortaya atıldı. Ancak Yunan hükümet kaynakları bu iddiayı doğrulamadı.
Rum tarafı şimdi istediği dört sayfalık değişiklik taleplerinin ne kadar tatmin edileceği, AB'nin derogasyonlarla ilgili yanıtı ve planı imzalamak için hangi baskıların yapılacağını merak ediyor. Papadopulos, yarın saat 11.30'da Bürgenstock'tan ayrılmayı planlıyor. Rum kaynaklar, nihai planın bu geceye dek sunulacağını söylüyor. Rum tarafı, planın sunulmasını geciktirerek yeni müzakereler istiyor.

Basın Annan'a kızgın
Rum ve Yunan basını da Annan'a ateş püsküren başlıklar attı.. Rum Politis gazetesi, 'Ankara'yı tatmin ettiler', Simerini 'Her şeyi Türklere verdiler' manşetini attı. Rum basınına göre, ABD'de taslağa kızan Yunan ve Rum kökenliler, Beyaz Saray ile Dışişleri Bakanlığı'nı, taslağı protesto eden e-posta bombardımanına tuttu. Yunanistan'da, Elefterostipos gazetesi 'Plan Ankara'nın ölçülerine göre kesilmiş', Ta Nea 'Plan birlikte var olmayı zorlaştırıyor', Etnos 'En kötü Annan Planı', Kathimerini
'Çözüm artık daha zor' başlıklarıyla yayımlandı.

Türk tarafının itiraz noktaları ayrıntıda saklı

RADİKAL - BÜRGENSTOCK - BM Genel Sekreteri Kofi Annan'ın önceki gün sunduğu plan taslağından genel anlamda memnun kalan Türkiye ve KKTC heyeti, önceki gece irtibat halinde aralıksız çalışarak görüş ve itirazlarını netleştirerek, dün ayrı listeler halinde sundu. Ancak Türk tarafının asıl derdi, varılacak anlaşma ile derogasyonların AB'nin birincil hukuku sayılması ve AİHM'de açılacak davalarla anlaşmanın delinmesi riskinin ortadan kaldırılması gibi gözüküyor.
Türk tarafının BM'ye sunduğu listedeki talepleri şöyle:
Eşbaşkanlık: Taslakta haziran ortasındaki seçim sürecine kadar eşbaşkanlık, hemen ardından da dönüşümlü başkanlık yer alıyor. Bu süre Türk tarafının liderinin yetkili kılınması için kısa. İlk etapta eşbaşkanlık için süre 15 aya çıkarılsın.
Merkez Bankası: Merkez Bankası'nın başına sınırsız yetkilerle Kıbrıs dışından bir yabancının getirilmesi kabul edilemez. Türk tarafı, Merkez Bankası'nda yetki sahibi olmalı.
Kıbrıs parası: Euro'ya geçinceye dek Birleşik Kıbrıs Devleti'nin para biriminin Kıbrıs lirası olması öngörülüyor. Bu süreçte kuzeyde Türk lirası, güneyde Kıbrıs lirası yürürlükte olmalı.
Karpaz: Birleşik Kıbrıs kurulduğunda yer değiştirmek zorunda kalacak ve güneyde mülkiyet hakkı bulunmayan Karpaz'daki Türkiye kökenli KKTC yurttaşlarına tazminat ödenmeli. Sunulan plan taslağı ise böyle bir tazminatı öngörmüyor. KKTC'deki Türkiye kökenlilerin durumu: Kıbrıs'ta yaşayan Türkiye kökenlilerle ilgili 45 bin kişilik bir liste hazırlanması ve bu listeye çocukların da dahil edilmesi öngörülüyor. Türk heyeti, çocukların 45 bin kişilik listenin dışında tutulmasını istiyor, yani 45 bin rakamına çocuklar da eklenerek bu sayının yükseltilmesinden yana tavır koyuyor.
Kuzeydeki Rumların ikamet oranı: Kıbrıs Türk Devleti'nde daimi ikamet edecek Rumların oranı yüzde 21'den yüzde 18'e düşürüldü. Türk tarafı bunu daha da aşağıya çekmek için pazarlık yapıyor.

'Amaç kazan-kazan'
Başbakan Tayyip Erdoğan da, dün Bürgenstock'ta kaldığı otelden gündemdeki gelişmelerle ilgili üç sayfalık bir mesaj yayımladı. Erdoğan, "Şu anda geceli gündüzlü gerek Dışişleri Bakanı Abdullah Gül, gerek milletvekili arkadaşlarımız, hep birlikte el ele, omuz omuza gece gündüz bir çalışmayla şu ana kadar müzakere sürecini yürüttü. Bizim katılımımızla bu süreç devam ediyor. Tabii tek şeyimiz, kazan-kazan anlayışıyla buradan olumlu bir neticenin çıkmasıdır" dedi

Verheugen 'mekik' dokuyor

GÜVEN ÖZALP
BRÜKSEL - AB, Türkiye'nin Kıbrıs'ta 'olmazsa olmaz' gördüğü anlaşma ile derogasyonların birliğin birincil hukuk olması talebini karşılamaya çalışıyor. AB Komisyonu'nun genişlemeden sorumlu üyesi Günter Verheugen, Bürgenstock'taki temaslarının ardından, komisyonla danışmalarda bulunmak için dün Strasbourg'a gitti. Anlaşmanın AB'nin birincil hukuku olabilmesi için 25 üye ülke parlamentosunun onayı gerek. Ancak Birleşik Kıbrıs'ın 1 Mayıs'ta AB üyeliği takvimi buna vakit bırakmıyor. Verheugen'in 'Kıbrıs'ta varılacak anlaşma parlamentoların onayına sunulsun, süreç tamamlanana dek uyum senedi formülü geçerli olsun' önerisi ise Türk heyetini tümüyle tatmin etmiş değil.

'Yakınlaşma sinyali görüldü'
Komisyon sözcüsü Jean Christophe Filori, "AB'nin temellerini oluşturan ilkelerin saygı görmesi koşuluyla olası uzlaşmanın terimlerini dikkate almaya hazırız" dedi. Sözcü, taraflar arasında yakınlaşma sinyali görüldüğünü, ancak atılması gereken adımlar olduğunu belirtti.
Verheugen Bürgenstock'a dönüp Annan ile taraflara komisyonun görüşlerini iletecek. AB kaynakları, Türkiye'nin müzakerelerde takındığı tavırdan memnun görünüyor. Ancak Verheugen parlamento onayı konusunda tüm başkentlerden garanti alabilmiş değil. Çözüm halinde, Kıbrıs'ın Katılım Antlaşması, AB Konseyi tarafından onaylanacak. Ama bir parlamento onay vermezse ne olacağı ve sürecin ne kadar devam edeceği belirsiz.

Denktaş ilk etapta temkinli

AA - LEFKOŞA - İsviçre'de pazarlıklar sürerken Annan Planı'na karşı Türkiye ve KKTC'de 'hayır' kampanyaları düzenleyeceğini açıklayan KKTC Cumhurbaşkanı Rauf Denktaş, planın sunulmasının ardından ilk açıklamasında temkinli davrandı. Planı incelemeye aldığı belirtilen Denktaş, dün bir açılış töreni sırasında anlaşmanın 'geçmişi yaşatmaması'nı dilemekle yetindi.
KKTC lideri, "Esas olan her iki tarafın kabul edebileceği ve Kıbrıs Türklerine 1963-1974 yıllarını yaşatmayacak anlaşma olmasıdır. İsviçre'de buna uğraşılıyor. İnşallah başarırlar. Başarırlarsa sevineceğiz. Başarmazlarsa devletimize sahip çıkmayı sürdüreceğiz" dedi.

'Türkiye'nin hesabı ödensin'
Türkiye'nin KKTC'nin altyapısını tamamlamak için harcadığı paranın haddi hesabı olmadığını anlatan Denktaş, Rumlarla karşılıklı tazminatlar belirlenirken, Türkiye'nin harcadığı paranın da kayda geçirilmesi gerektiğini söyledi. Denktaş, "Karşılıklı hesaplaşma başladığında, Türkiye neler yaptı, burada neler bıraktı, Rumlar neler bıraktı, neler yaptı, bizim alacağımız, vereceğimiz nedir? Bunların hesaplaşması lazımdır" diye konuştu. Denktaş'ın basını halka şikâyet eden tavrının yerini de
'ılımlılık' almıştı: "Gazete haberleriyle kendinizi avutmayın, üzülmeyin. Arkadaşlarımızdan değerlendirmeler geldikçe, biz değerlendirmemizi size duyuracağız".
KKTC liderinin, bazı toplantılara katılmak için 4-5 Nisan'da Bursa ve 9-10 Nisan'da İstanbul'a gelmesi bekleniyor. Denktaş'ın İsviçre'de alınacak sonuç doğrultusunda Ankara'ya da davet edilebileceği belirtildi.

ABD'den taslağa destek

AA - WASHINGTON - ABD yönetimi, Bürgenstock sürecine Dışişleri Bakanı Colin Powell'ın taraflarla telefon diplomasisiyle katkı yaparken, BM Genel Sekreteri Kofi Annan'ın sunduğu son Kıbrıs planına tam destek verdi.
ABD Dışişleri sözcüsü Richard Boucher, Powell'ın Kıbrıs için taraflarla Kıbrıs Koordinatörü Thomas Weston aracılığıyla ve şahsen temasta olduğunu ve cumartesiden beri Annan ile bir, Dışişleri Bakanı Abdullah Gül ile iki defa telefonla görüştüğünü hatırlattı. Boucher, "Tarafların, anlaşmasını bekliyoruz. BM Genel Sekreteri'nin çabalarına desteğimiz tam. Tarafların Annan'ın önerilerini kabulü için çalışmalarımız sürecek" dedi.
Türk ve Rum taraflarının da büyük çaba göstererek 9 bin sayfalık federal yasa ve çözümün parçası olan bin 134 anlaşma hazırladığını belirten sözcü Boucher, "Nihai bir çözüm herkes için kazanmak anlamına gelecek. Annan'ın, bütün Kıbrıslılar için daha iyi bir gelecek sağlanması yönünde yaptığı çağrıya biz de aynen katılıyoruz" diye konuştu. Powell'ın İsviçre'ye gitme olasılığı sorulduğunda Boucher, ne gerekiyorsa yapılacağını söyledi.

Hükümetin Kıbrıs sınavı

Murat Yetkin

Askerler ve Sezer, hükümetin elini zora sokacak demeç vermekten kaçınıyor

Kıbrıs'ta süreç daraldıkça çözüm trafiği baş döndürücü hızlara ulaşıyor. Başbakan Tayyip Erdoğan, aralarında ABD Başkanı George Bush, Fransa Cumhurbaşkanı Jacques Chirac ve Almanya Şansölyesi Gerhard Schröder'in de bulunduğu dünya liderleriyle (seçim günü dahil) yaptığı telefon görüşmelerinin başlıca konusu, varılması muhtemel Kıbrıs anlaşmasının AB birincil hukuku sayılması. Böylece anlaşmayla gelecek özel uygulama ve ayrıcalıkların, daha sonra Kıbrıs Rumlarınca Lüksemburg'daki Avrupa Birliği Adalet Divanı'nda açılacak davalarla geçersiz hale gelmemesi. Bu konu New York görüşmelerinden bu yana temel sorun olmayı sürdürüyor. Önceki gün İngiltere'nin Ankara Büyükelçisi Peter Westmacott tarafından Başbakan Erdoğan'a iletilen İngiliz Başbakanı Tony Blair'in mektubu da asli olarak bu konuya değiniyordu. İngiltere'nin Türkiye'nin hassasiyetini anladığı ve bu konuda çalışmayı sürdürdüğü mesajı iletiliyordu. Hem İngiltere, hem de ABD bu konuda baskı ve ikna çabaları yürütüyorlar. (Türkiye'nin Londra Büyükelçisi Akın Alptuna, Washington Büyükelçisi Faruk Loğoğlu ve özellikle de İsviçre'nin Bürgenstock kasabasındaki görüşmelerde yer alan Türkiye'nin BM Temsilcisi Ümit Pamir'in bu süreçteki rolü, herhalde ileride daha çok anlaşılacak.)
BM Genel Sekreteri Kofi Annan'ın çözüm planının dördüncü halindeki değişiklikler bir yönüyle Türk tarafını tatmin edici bulunuyor. Uzlaşmanın Türk tarafına daha çok egemenlik hakkı, Rum tarafına da daha çok toprak ve mülkiyet tanınması denklemiyle bulunabileceği daha Annan Planı'nın ilk şeklinden zaten belliydi. Bu dördüncü baskıda Türk Silahlı Kuvvetleri'nin Adada Türk toplumuna güven veren varlığının vurgulanması ve iki kesimliliğin altının çizilmiş olması bu çerçevede rahatlatıcı unsurlar. Ancak bu durumun bile Lüksemburg mahkemelerinden dönmeye açık olması en büyük ve haklı endişe kaynağı.
Dolayısıyla baskı ve ikna çabalarının odağında, daha doğrusu hedefinde AB Komisyonu bulunuyor. Diplomatik kaynaklar, BM'nin ve Türk tarafının elinden geleni yaptığını, artık topun tamamen AB'de olduğunu vurguluyorlar.
Bu nedenle baskıların odağında aslında AB'nin genişleme sorumlusu Günther Verheugen ve ona bağlı çalışan hukuk bürosu bulunuyor. Verheugen ve ekibi de Bürgenstock'da. Hukukçuların anlaşmayı asli metne uyarlama konusundaki itirazları siyasi baskıyla ne kadar aşılabilecek, bu belki bugün, belki de yarın görülecek.
Ancak Türk tarafının Yunanistan'da 7 Mart'ta yapılan seçimleri PASOK yerine Yeni Demokrasi'nin kazanmış olmasından o kadar da memnun olmadığı söylenebilir. Gelişmelerin içindeki bir kaynak, doğrusu Papandreu'yu aradıklarını söylerken, yeni Yunan Dışişleri Bakanı Moliviadis'in Kıbrıs Rumlarını ikna çabasında halefi kadar aktif olmadığını ima ediyor.
Ankara cephesindeyse tam siper bekleyiş söz konusu. Gerek Cumhurbaşkanı Ahmet Necdet Sezer, gerekse Genelkurmay Başkanı Orgeneral Hilmi Özkök,
İsviçre'de hükümetin elini zorlaştıracak demeç ve hareketlerden kaçınıyor.
Bu çerçevede 27 Mart'ta Ankara'nın Armada Alışveriş Merkezi'nde düzenlenen asker ressamlar sergisini açacağı duyurulan Kara Kuvvetleri Komutanı Orgeneral Aytaç Yalman'ın törene 10 dakika kala gelemeyeceğini söylemesi de dikkat çekiyor. Kulislere yansıdığı kadarıyla, açılışa gazetelerin sanat muhabirlerinden çok savunma ve dış politika muhabirlerini gönderdikleri anlaşılınca, muhtemelen Kıbrıs konusunda daha sonra sıkıntı verebilecek sorulara muhatap olmamak amacıyla bu karar alınıyor.

Sorumluluk çok ağır
İsviçre görüşmeleri tamamlanamadığından Erdoğan ve Gül bugün yapılan MGK toplantısına katılamayacak. Toplantı yarında devam edecek ve Erdoğan ile Gül İsviçre'deki zorlu müzakereler hakkında kurula bilgi verecek. Bu durum bile hükümetin Kıbrıs konusunda üstlendiği sorumluluğun ağırlığını göstermeye yetiyor. Erdoğan'ın muhtemel Kıbrıs anlaşmasını AB hukuku yapmaktaki bu ısrarı, Cumhurbaşkanlığı ve Genelkurmay'dan da çok kendi politikası icabı.
Hükümetin bu sınavdan başarıyla çıkmasının yalnızca Türkiye'nin değil, kendi siyasi geleceğini de ilgilendireceğini her halde en iyi bilen Erdoğan olsa gerek

Dengeli plan

Erdal Güven

Annan, Kıbrıs'ta çözüm için iki yıl önce sunduğu planı, tarafların değişiklik talepleri uyarınca revize edip ortaya bir taslak anlaşma koydu. Planın geçirdiği evrime dair bazı örnekler şöyle:

YERLEŞİM SORUNU
Annan Planı'nın önceki hali: Anlaşmanın yürürlüğe girmesinden sonra altı yıl boyunca Rumlar Türk tarafına yerleşemesin. Yalnızca 65 yaş üstü kişiler ve eşleri ya da bir kardeşleriyle üç Karpaz köyü ahalisi bu kısıtlamadan muaf tutulsun; bu kişiler anlaşma yürürlüğe girdikten iki yıl sonra da dönüş hakkına sahip olsun. Türk tarafına yerleşecek tüm Rumların oranı yüzde 21'i geçmesin, ancak Türkiye AB'ye üye olduktan sonra tüm kısıtlamalar kaldırılsın.
Türk tarafının önerisi: Moratoryum yedi yıla çıkarılsın. Bundan yalnızca Karpaz köylüleri muaf tutulsun, ancak onlar da üç yıl sonra dönüş hakkına sahip olsun. Rumların toplam oranı yüzde 12'ye düşürülsün ve Türkiye AB'ye girdikten sonra da bu oran değişmesin.
Taslak anlaşma: Moratoryum beş yıl. Rumların nihai oranı yüzde 18. Bu sınırlamalar Türkiye AB üyesi olana ya da 19'uncu yılın sonuna kadar geçerli. Sonrasında da bu oran ancak yüzde 33'e kadar yükselebilecek.
Karpazlılar ile 65 yaş üstü kişilerle ilgili düzenleme aynı.

MAL-MÜLK KONUSU
Annan Planı'nın önceki hali: Rumların Türk tarafında sahip olabileceği ev ve arsa oranı köy ve belediye çapında yüzde 20, Türk tarafının tümünde yüzde 10 olsun.
Türk tarafının önerisi: Bu oranlar sırasıyla yüzde 10 ve yüzde 5'e çekilsin. Bunun dışındaki Rum şahıs ve şirketlerin mal- mülk edinmesi Türk kurucu devletinin iznine tabi kılınsın. Anlaşmaya bu düzenlemenin, Avrupa Birliği'nin temel yasalarıyla çelişmediğine dair bir ifade konulsun.
Taslak anlaşma: Türk tarafında kişi başına düşen milli gelir Rum tarafının yüzde 85'ine ulaşana kadar Rumların Türk tarafında mal-mülk edinmesi Türk kurucu devletinin iznine tabi olacaktır.

SENATO SEÇİMLERİ
Annan Planı'nın önceki hali: Türk kurucu devleti vatandaşlığına geçen Rumlar federal senato için oy kullanabilsin.
Türk tarafının önerisi: Türk kurucu devleti vatandaşı Rumlar, federal senato için oy kullanamasın. Rumlar ancak belediye başkanlığı ve muhtarlık için oy kullansın.
Taslak anlaşma: Kıbrıs Türk kurucu devletinin senatörleri yalnızca Kıbrıslı Türklerce seçilsin. Diğer federal haklar ise kurucu devlet vatandaşlığına görev verilsin. Ayrıca, Türk kurucu devleti kimliğini koruyabilmek için AB mevzuatıyla çelişmemek şartıyla vatandaşı olmayan Rumların daimi ikamet hakkına sınırlama getirebilsin.

ASKER KONUSU
Annan Planı'nın önceki hali: Türkiye ve Yunanistan adada 6 bin 500'er asker konuşlandırabilsin. Buna karşılık Türkiye AB'ye üye olduğunda bu askerler karşılıklı geri çekilsin ve ada silahsızlandırılsın.
Türk tarafının önerisi: Asker sayısı 6 bine insin. Türkiye AB'ye üye olduktan sonra 1959 tarihli İttifak Anlaşması'nın öngördüğü uygulamaya dönülerek Yunanistan Rum tarafında 950, Türkiye Türk tarafında 650 askeri kalıcı olarak konuşlandırabilsin.
Taslak anlaşma: Asker sayısı 2011'e kadar 6 bine, 2018'e kadar 3 bine indirilsin. Sonra Türkiye 650, Yunanistan da 950 asker bıraksın. Amaç tam askerden arındırma olmak üzere bu durum her beş yılda bir gözden geçirilsin.

ASKERİ HAREKETLİLİK
Annan Planı'nın önceki hali: Türkiye ve Yunanistan birliklerinden askeri hareketliliklerini 48 saat, tatbikatlarını ise 72 saat önceden BM'ye ve birbirlerine haber vermeleri isteniyor.
Türk tarafının önerisi: Askeri hareketliliğe sınırlama getirilmesin, buna karşılık tatbikatlar yedi gün önceden bildirilsin.
Taslak anlaşma: Plandaki düzenlemenin aynısı.

VATANDAŞLIK
Annan Planı'nın önceki hali: Kıbrıslılarla evlenmiş Türkiyeliler vatandaş olsun. Ayrıca bazı ölçütlere bağlı olarak 45 bin Türkiyeliye daha vatandaşlık verebilsin.
Türk tarafının önerisi: Kıbrıslılarla evlenmiş Türkiyelilere ek olarak Kıbrıs'ta doğmuş Türkiyeliler de doğrudan yeni devletin vatandaşın olsun. 45 binlik sayı hiçbir ölçüte bağlı kalınmaksızın 50 bine çıkarılsın.
Taslak anlaşma: Planın ilk haliyle aynı.

İKAMET KONUSU
Annan Planı'nın önceki hali: Rum ve Türk kurucu devletlerinde daimi ikâmet edebilecek Yunanistan ve Türkiyelilerin oranı yüzde 10'la sınırlansın.
Türk tarafının önerisi: Bu oran yüzde 5'e indirilsin, buna karşılık Türkiye AB'ye girdiğinde sınırlama ortadan kaldırılsın.
Taslak anlaşma: Oran yüzde 5 olsun, 19 yıl sonra ya da Türkiye AB üyesi olduğunda sınırlama kaldırılsın.

ULUSLARARASI ANLAŞMALAR
Annan Planı'nın önceki hali: Senatoda uluslararası anlaşmalar, bütçe vb. özellikli konularda karar alınırken Türk senatörlerin beşte ikisinin onayı yeterli olsun.
Türk tarafının önerisi: Türk senatörlerin çoğunluğunun onayı gereksin.
Taslak anlaşma: Planın ilk haliyle aynı.
Annan Planı'nın önceki hali: Kıbrıs Türk tarafı üçüncü ülkelerle ticari ve kültürel ilişkiler kurabilir.
Türk tarafının önerisi: Kıbrıs Türk tarafının Türkiye'yle kuracağı ilişkiler kültürel ve ticari ilişkilerle sınırlandırılmasın.
Taslak anlaşma: Planda öngörülen düzenlemenin aynısı.

TÜRK TALEPLERİNE YANITLAR
Türk tarafının bunların dışında talepleri ve taslakta buldukları karşılıklar şöyle:
Türk tarafının önerisi: Egemenliğe ilişkin ifadeler pekiştirilsin.
Taslak anlaşma: Taraflar birbirleri üzerinde otorite ya da kanuni yetki iddiasında bulunamaz.
Türk tarafının önerisi: Rumlarca Türkiye aleyhine Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'nde açılmış ve açılacak tüm davaların muhatabı yeni Kıbrıs devleti olsun.
Taslak anlaşma: Birleşik Kıbrıs Cumhuriyeti, Kurucu Anlaşma'nın tüm mal-mülk sorunların çözümü için bir iç hukuk yolu sunduğunu göz önünde bulundurarak, 1950 tarihli Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin 37'nci maddesi uyarınca Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'ne bir mektup göndererek, halihazırda Kıbrıs'taki mal-mülk sorunlarına ilişkin tüm davaların muhatabının artık yalnızca Birleşik Kıbrıs Cumhuriyeti olacağını bildirecek mahkemeden, bu davaları sonuçlandırmak için kurulması üzerinde anlaşılan iç hukuk mekanizmasının çalışmaya başlayabilmesi söz konusu davaları düşürmesini isteyecek.

Rumlara bırakılacak yerleşimler
Annan Planı'nın ekinde yer alan haritaya göre, KKTC'deki 65 köy Rumlara bırakılıyor. Böylece 48 bin 950 Kıbrıslı Türk yer değiştirecek. Yeni plana göre, Lefkoşa-Mağusa anayolunun güneyi BM kontrolüne verilecek. Haritada Rumlara verilecek yerleşimler şöyle:
104 günde verilecek köyler:
Erenköy, Süleymaniye, Şirinköy, Madenliköy, Pile, Kapalı Maraş.
6 ayda verilecek köyler:
Taşköy, Düzce.
1 yılda verilecek köyler:
Bademliköy, Ömerli, Gaziler, Kırklar.
2 yılda verilecek köyler:
Günebakan, Yukarıyeşilırmak, Yeşilırmak, Gayretköy, Akdoğan, Türkmenköy, İncirli, Çayönü, Güvercinlik, Yukarı Derinya.
2.5 yılda verilecek köyler:
Aşağıbostancı, Yukarıbostancı, Alayköy, Haspolat, (Mağusa'da) Aşağı Maraş, Derinya, Kapalı Maraş, Canbulat Mahallesi, Veyseller Mahallesi, Zafer Mahallesi, Pertevpaşa Mahallesi, Lala Mustafa Paşa Mahallesi, Anadolu Mahalle.
3 yılda verilecek köyler:
Yedidalga, Gemikonağı, Yeşilyurt, Aydınköy, Güneşköy, Güzelyurt, Koruçam, Akçay, Yuvacık, Kalkanlı, Zümrütköy, Mevlevi, Karpaşa, Şahinler, Çamlıbel, Serhatköy, Özhan, Gürpınar, Kılıçaslan, Kozan, Alemdağ, Yılmazköy, Şirinevler, Akçiçek, Türkeli, Paşaköy, Vadili, Pirhan, Dörtyol, Korkuteli.

Nedir bu telaş?

Medyaya bakarsanız Annan planının 4. versiyonu bir harikaymış, Rumlar müthiş hayal kırıklığına uğramışlar vb. Bir I. Dünya Savaşı şarkısı vardı, 'Ne zaman öğrenecekler' diye.
Annan, metni geçen pazartesi dağıttı ve tarafların 24 saat içinde cevap vermesini istedi. Taraflar da kuzu kuzu bu talebi yerine getirdi. Kimse 'Ne oluyoruz, neden bu telaş' diye sormadı. Oysa bu kadar önemli bir belgenin çok iyi çalışılması gerekiyordu.
Annan Planı'na ilişkin çözümün AB birincil hukuku yapılmasına ilişkin meşhur uyum senedi (act of adaptation) metnin en arkasına eklenmiş. Senetler AB üçüncül hukukunu oluşturuyor. Bağlayıcılıkları yok gibi bir şey. Yani çözüm anlaşmasında (bundan böyle sadece 'Anlaşma') Türklere tanınan istisnai (koruyucu) hükümlerin Lüksemburg AB Adalet Divanı'nda açılacak davalarla ortadan kaldırılmasını engelleyecek gücü yok. Bu nedenle bir protokol hazırlanması ve AB üye ülkelerinin parlamentolarınca onaylanması gerekiyor.
Kaldı ki senedin dili yeterince bağlayıcı değil ve göz boyamak amacıyla bulunmaması gereken birçok paragrafla doldurulmuş. Kısaca, senet metninin yeniden kaleme alınması lazım.
Verheugen'in iddiasının aksine, 'Anlaşma'yı birincil hukuk yapmak için, üye ülke parlamentolarınca onaylanmasının 18 ay gibi uzun bir süre alması söz konusu değil. Zaten onun da çaresi var. Protokol imzayla yürürlüğe girebilir. Onay işlemleri sonra yapılabilir.
Bir şey apaçık: 'Anlaşma' AB birincil hukuku yapılmazsa, hiçbir işe yaramaz. Hükümet böyle bir 'Anlaşma'nın referanduma konmayacağını en açık bir dille dünyaya ilan etmeli.
Yeni versiyonda lehimize bazı değişiklikler yapılmış. Kuzeye çıkacak Rum göçmen sayısı yüzde 21'den 18'e indiriliyor. Ama 65 yaşının üstündekilerle Karpaz'a yerleşecekler bu rakamın dışında kalıyor. Yani kuzeye gelecek Rumlar 70 bin civarında.
'Anlaşma' referandumla otomatik olarak yürürlüğe giriyordu. Şimdi yürürlük için, garantör ülkelerin, ekinde 'Anlaşma' bulunan 'Antlaşma'yı (yani 'Treaty'yi) imzalaması şartı da aranıyor. Böylece 1960 düzeni gibi yenisi de, garantörlerin imzasıyla uluslararası yükümlülük niteliği kazanıyor.
Türk oluşturucu devletinden gelecek senatörlerin Türk olması ve Rum emlakinin üçte birinin iade ya da tazminat konusu olması da Türk tarafı lehine.
Çözüm sonucunu Avrupa Konseyi'ne bildiren mektup metni, Loizidou türü davaların AİHM'ye gidişini önlemeyebilir. Zira bu davalar Rumların 1974'ten bu yana emlaklerini tasarruf edememelerinden doğan zararların tazminini amaçlıyor. Bu nedenle mektup metninde uygun bir değişiklik yapılması gerekiyor.
Harita, garanti sistemi, eşitlik adı altında eşitsizlik, yeni devletin eskisinin devamı olması, adada kalacak Türkiyeli Türk sayısıyla Türkiye'nin AB üyeliğine kadar kalacak asker sayısı ve askerin harekât imkânlarına getirilen kısıtlamalar değişmemiş.
Rumlar lehine iki temel değişiklik yapılmış: Çözümle birlikte yeni federal devletin inanılmaz bir süratle kurulması öngörülüyor. Bu amaçla kısa zamanda incelenmesi imkânsız, çok sayıda yasa referanduma sunulmak üzere 'Anlaşma'ya ekleniyor. Tüm federal kurumlar, bina ve personeliyle hazır ediliyor. Adaki tüm seçimlerin, 13 Haziran AP seçimleriyle birlikte yapılması ve geçiş döneminin birkaç aya indirilmesi planlanıyor.
Öte yandan, Rumların isteği doğrultusunda, güneye bırakılacak toprak parçası, referandumla birlikte hukuken güneye geçiyor. Tam devir 3.5 yılda yapılıyor ama BM son 10 ayda toprağı fiilen devralıyor. Orada yaşayan 57 bin Türk hazırlıklar tamamlanmadan kuzeye gönderiliyor.
Anlaşılıyor ki Rumlar, AB üyesi olamazsak, adadaki çözümü durduramayalım diye, yangından mal kaçırmaya çalışıyor.
Bu kadar telaş içinde çok büyük hatalar yapılabilir. Bu nedenle süreci hemen yavaşlatmak, metni iyice incelemek, olmazsa olmazlara uymasını sağlamak, aksi halde referanduma gitmemek en akıllıca yol olur. Hükümet bunları yapmadan referanduma gitme taahhüdü içeren metni, sakın ola ki, İsviçre'de imzalamasın! Zaten 10 Nisan'a kadar vakti var. Kaldı ki onay için öngörülen usul de bizim mevzuata aykırı.
Yoksa son pişmanlık fayda vermez.

Adada kalıcı sınırlama olmaz

THEO GORGİOU
Kısa bir zaman önce Türkiye'de yüksek konumda olan bazı insanlar ağız birliğiyle Türkiye AB'ye girdiğinde, Kıbrıs'ta varılacak bir anlaşmadaki her derogasyonun anlamını yitireceğini söylüyorlardı. Yani eğer Türkler adaya yatırım yapıp yerleşebiliyorlarsa, o halde Kıbrıslı Rumların da aynı şeyi Kuzey Kıbrıs'ta yapmaları sorun değil. Ancak bugünlerde bu önermeye aynı kişiler dudak bükmekte. Annan Planı'nın üçüncü versiyonunda Kıbrıs Türk parça devletine dönebilecek olan Kıbrıslı Rum sayısının anlaşmayı takip eden birkaç yıl içinde oldukça az olacağı, 15 yıl sonra ise toplam nüfusun maksimum yüzde 21'i olması önerilmişti. Ancak burada önemli bir nokta, yerleşim özgürlüğüne getirilen sınırlamaların Türkiye AB'ye girdiğinde kaldırılacağının da planda belirtilmesidir. Fakat bunu öngören sadece değişiklik yapıldığı haliyle Annan Planı değildir. Avrupa Birliği'nin dayandığı ilkeler, emeğin, paranın ve düşüncenin serbest hareketi üzerinde temellenmekte. Bunları sınırlama yolunda atılacak herhangi bir adım örgütün varlık amacını sarsmak olur. AB tabii ki geçiş dönemlerine izin vermekte. Örneğin Almanya, Polonya AB'ye üye olduktan sonra sınırları içinde Polonyalıların çalışmasına yedi yıl kadar izin vermeyecek. Burada söylemek istediğim, getirilecek her sınırlamanın mutlaka geçici olduğu. Buradaki büyük soru bu geçici sürenin ne kadar süreceği. Bazı Kıbrıslı Türkler eğer bu süre çok kısa olursa, ekonomilerinin Rum tarafının çok daha güçlü olan ekonomisinin ağırlığı altında çökeceğine inanmakta. Bu anlaşılır bir endişe çünkü birleşmeden sonra hiçbir sınırlamanın konmadığı Doğu Almanya örneğinde olduğu gibi, büyük balığın küçük balığı yutması durumu söz konusu. Ancak madalyonun bir de öteki yüzü var. Kuzey Kıbrıs Ticaret Odası'nın da kısa bir süre önce belirttiği üzere, iş hayatıyla ilgili sınırlandırmalar kısa süreli olmalı, çünkü uzarsa yerel ticaret ciddi bir biçimde rekabet edemez hale gelecek.
Dahası, sınırlamaların 'kana susamış Kıbrıs Rumlarının' kendi yurttaşlarına saldırıp onları öldürmesini engellemek amacıyla kalıcı olmasını savunmak ise artık ciddiye alınmamakta. Geçiş üzerindeki kısıtlamaların yeşil hat boyunca kısmi olarak kaldırılması her iki topluluktan Kıbrıslıların birçok ortak yönünün olduğunu ve çoğunluğun karşı tarafı düşman olarak görmediğini göstermiştir.

Anlaşma AB hukukuna uymalı
Bundan başka Türkiye'nin bir süre sonra AB'ye katıldığında kabul etmeyeceği bir şeyi Kıbrıslılar'ın kabul etmesini istemek onlardan çok fazla şey beklemek olur. Kürt olmayan Türk vatandaşlarının 1980 ve 1990'larda olanlardan dolayı güneydoğuyu ziyaret etmelerini engelleyen kısıtlamalar olduğunu hayal edebiliyor musunuz? Kısa bir süre öncesine kadar Kürtler anadillerini bile okulda öğrenemiyorlardı, ancak bu onların (dolayısıyla da Kıbrıslı Türklerin) üniter ya da federe bir devlet çatısı altında yaşayamayacakları anlamına gelmez.
Herhangi bir anlaşmanın AB temel yasasıyla uyum içinde olması gerektiğini söylemeye gerek yok. Ancak genişlemeden sorumlu yetkilinin geçen hafta belirttiği gibi, Rauf Denktaş ve Türkiye eğer geçen şubat ayındaki görüşmelerde daha yapıcı ve uzlaşmaya daha istekli olsaydı, Kuruluş Anlaşması'nın yasallığı meselesi gündeme gelmeyecekti. Yasallık, bu arada, uluslararası yasalara ve ilgili BM kararlarına da uymak anlamına gelmektedir. Söz konusu yasaların hepsi Kıbrıs mültecilerinin evlerine dönmelerine çağrı yapmaktadır.
Sonuç olarak, o halde, AB'nin Kıbrıs'ta barışı sağlayacak şartları sağlaması gerektiğini ancak varılacak anlaşmanın bir Avrupa hukuk kurumu olan Acquis ilkeleriyle, yani AB'nin temel aldığı ilkelerle ve BM Güvenlik Konseyi'nin kararlarıyla da tutarlılık içinde olması gerektiğini söyleyebiliriz. Son Avrupa Konseyi'nin almış olduğu karar tam olarak budur.
(Kıbrıslı araştırmacı)

RADIKAL 31/03/2004

Eski Kıbrıs Rum yönetimi lideri ve Bürgenstok’taki Rum heyetinde yer alan Yorgos Vasiliu, 4. Annan Planı’nda olumlu unsurlar olduğunu, ancak bazı değişiklikler yapılması gerektiğini söyledi. Vasiliu, özellikle Türk tarafının hayati konu olarak gördüğü derogasyonların kabul edilemeyeceğini savundu. Yorgos Vasiliu, “Derogasyonlar daimi istisnalar olamaz. Kuzeye geçmesi öngörülen Rumların sayısının azaltılmasını kabul edemeyiz. Senato’da kurucu devletler yerine Kıbrıslı Türklerden ve Rumlardan söz edilmesi de olumsuz. Türk askeri konusu da öyle. Üstelik herhangi bir olumsuz unsuru kabul edebilmemiz için bir karşılık da verilmiyor” dedi.
Vasiliu, Rum tarafının istekleri doğrultusunda planda son dakika değişiklikleri olup olamayacağı sorusuna ise “İyi niyet önemli. Kaybedenin olmayacağı, herkesin kazanabileceği bir sonuç olabilir” yanıtını verdi.

KKTC Başbakanı Mehmet Ali Talat, İsviçre’de devam eden Kıbrıs görüşmelerinde, BM’nin plan için değil, planın son şekliyle referanduma sunulacağı konusunda imza isteyebileceğini söyledi. Lefkoşa
AA

31 Mart 2004 — İsviçre’deki Kıbrıs görüşmelerinde KKTC heyetine başkanlık eden Başbakan Talat, taraflardan dün alınan öneriler çerçevesinde planın son şeklinde esasa yönelik değişiklik beklemediklerini, hataların düzenlenmesi şeklinde bazı küçük değişiklikler olabileceğini kaydetti.

Talat, bir soru üzerine, BM’nin taraflardan plan için değil, planın son şekliyle referanduma sunulacağı konusunda imza isteyebileceğini, ancak bu konunun da netlik kazanmadığını belirtti.
BM Genel Sekreteri Kofi Annan, Kıbrıs’ta bir ay süren, ardından İsviçre’de 10 gündür devam eden sıkı pazarlıklar sonunda kendi adını taşıyan çözüm planına son şeklini vererek, taslak halinde Pazartesi günü taraflara sunmuş, dün de tarafların son önerilerini almıştı

Papadopulos: Garanti yoksa, imza da yok

Kıbrıs Rum Yönetimi lideri Tasos Papadopulos, devletin çalışabilirliğini garanti altına almayan herhangi bir anlaşmayı kabul etmeyeceğini belirtti. Papadopulos, “Baskılara ve şantajlara boyun eğmeyeceğiz” dedi. Bürgenstock
NTV

31 Mart 2004 — Tasos Papadopulos, Rum Yedek Komandolar Kurultayı’na gönderdiği mesajda, Kıbrıs’a döndüğü zaman halka bilgi vererek, kesin tutumunu göstereceğini belirtti.

ABD VE İNGİLTERE DEVREDE
İsviçre’deki Kıbrıs müzakerelerinin son gününde Genel Sekreter’i etkilemek için tarafların diplomatik çabaları da sürüyor. Dışişleri Bakanı Abdullah Gül, ABD Dışişleri Bakanı Colin Powell’la telefonla görüştü. Edinilen bilgilere göre, görüşmede Gül Powell’a, Rum tarafının manipülasyonuna gelinmemesi ve plandaki dengelerin değiştirilmemesi mesajını verdi. Powell’ında Türk tarafının tutumundan memnun olduğunu ve gereken katkıyı yapacağını söylediği kaydediliyor. Powell’ın Annan’ı arayarak bir görüşme yapması bekleniyor. Gül’ün İngiltere Dışişleri Bakanı Jack Straw’u da arayarak plandaki dengelerin korunması konusunda destek isteyebileceği ifade ediliyor.
Yunanistan Dışişleri Bakanı Kostas Karamanlis de sabah saatlerinde BM Genel Sekreteri Kofi Annan’la görüştü. Taraflar dün akşam da yoğun bir görüşme trafiği yaşadı. Başbakan Erdoğan, Yunanistan Başbakanı Kostas Karamanlis ile bir araya geldi.
Erdoğan-Karamanlis görüşmesine Yunan ve Türk Dışişleri Bakanları da katıldı. Başbakan Erdoğan, dün akşam AB Komisyonu’nun genişlemeden sorumlu üyesi Günter Verheugen’la da bir toplantı yaptı.

Ayrıca BM Kıbrıs Özel Temsilcisi Alvaro De Soto, KKTC Başbakanı Mehmet Ali Talat ve Rum Yönetimi lideri Tasos Papadopulos ile ayrı ayrı görüştü.
Bu arada Yunanistan Dışişleri Bakanı Petros Molivyatis’in telefonda ABD Dışişleri Bakanı Colin Powell’ı arayarak müzakerelere ilişkin bilgi verdiği öğrenildi. Yunan Bakan’ın, Powell’a, görüşmelerde henüz önemli bir gelişme kaydedilmediğini söylediği belirtildi.
Başbakan Erdoğan’ın dün Annan’la görüşmesinde ise, Genel Sekreter’in planda çok radikal değişiklikler yapamayacağını belirttiği, Erdoğan’ınsa Kıbrıs’ta daha fazla taviz veremeyiz dediği bildirildi.

TÜRK VE RUM TARAFININ İTİRAZLARI
Tüm taraflar, BM Genel Sekreteri Kofi Annan sunduğu çözüme yönelik planının 4’üncü versiyonuyla ilgili değerlendirmelerini tamamlayarak, dün görüşlerini BM’ye yazılı ve sözlü olarak iletmişti.
Türk tarafı, iki kesimlilik, geçiş dönemi, AİHM’ye açılan davalar ve derogasyonlar konusunda değişiklik istiyor. KKTC Cumhurbaşkanı Rauf Denktaş’ın özellikle planda yer alan harita ve birincil hukuk konusunda hassasiyetini arttırarak koruduğu ve İsviçredeki heyeti bu iki konuda uyardığı belirtiliyor.
Birincil hukuk güvencesi verilmediğini hatırlatan Ada’daki kaynaklar, anlaşmaya hukuki koruma sağlamak için AB’nin önerdiği uyum senedi formülünün ise bir geçerliliği olmadığını söylüyor. Avrupadaki uyum senedi uygulamalarını inceleyen Denktaş’ın danışmanları, senedin Avrupa mahkemelerince iptal edilebildiğini kaydetti.
Rum yönetimi de Kuzeye dönecek Rum göçmenlerin oranının artırılmasını ve kısıtlamaların kaldırılması ve Türk askerinin varlığına itiraz ediyor. Planda anlaşmaya varılamayan kısımları, Annan kendisi dolduracak.

İMZA KONUSU BELİRSİZLİĞİNİ KORUYOR
Annan’ın bugün planının son halini sunmasının ardından taraflardan akşam saatlarinde bir imza isteyip istemeyeceği ve tarafların imza verip vermeyeceği konusu da hala “ortada”. Yunan ve Rum tarafının Burgenstock’dan herhangi bir belgeyi imzalayarak ayrılmaya sıcak bakmadığı bilinirken, Türk tarafı bu konuda kesin kararını vermiş değil.

‘Derogasyonlar için her üye onay vermeli’

Avrupa Komisyonu Başkanı Romano Prodi, Kıbrıs’ta daimi derogasyonların geçerli olabilmesi için tüm üye ülkeler tarafından kabul edilmesi gerektiğini vurguladı. Strasbourg
NTV

31 Mart 2004— Prodi, Strasbourg’da düzenlediği basın toplantısında, Kıbrıs konusunda varılacak bir anlaşmanın AB müktesabatı ile uyumunun sağlanması için Avrupa Komisyonu’nun her türlü önlemi aldığını da ifade etti

Avrupa Komisyonu Başkanı Romano Prodi, Kıbrıs’ta daimi derogasyonların geçerli olabilmesi için tüm üye ülkeler tarafından kabul edilmesi gerektiğini, aksi halde derogasyonların kabul edilemez olduğunu söyledi

İsviçre’de bulunan Avrupa Komisyonu’nun genişlemeden sorumlu üyesi Günter Verheugen, Kıbrıs müzakerelerine fiilen katılıyor. NTV

31 Mart 2004— Verheugen’in Rum Yönetimi adına pazarlığa oturması Türk tarafında tepkilere yol açtı.

Günter Verheugen, Türkçe’nin AB kurumlarında resmi dil olarak kullanılması için 5 yıllık geçiş süreci talep etti. Bununla birlikte Karpaz’ın yönetiminin Rumlara devredilmesi gerektiğini savunan Verheugen, Kıbrıslı Rumların KKTC’den emlak alımının 15 yıl ile sınırlanmasını da talep etti.
Son Annan Planı’nda, Kıbrıslı Türklerin yaşam seviyesinin Rumların yaşam seviyesine yaklaşana kadar kısıtlamanın sürmesi öngörülüyordu. Rumlar, bunun hiçbir zaman gerçekleşemeyeceğini söyleyerek bu maddenin değişmesini istiyordu.

KKTC Cumhurbaşkanı Rauf Denktaş, BM Genel Sekreteri Annan’ın sunduğu son planda Türk tarafı için olumsuz unsurların değişmediğini belirterek, mevcut haliyle referanduma götürülmesi halinde “hayır” kampanyası başlatmaktan başka çare olmadığını söyledi.

KKTC Cumhurbaşkanı Denktaş, Annan’ın sunduğu son taslakta Türk tarafı için olumsuz olan unsurların değişmediğini söyledi. Garantiler konusunda görüşmelerin tıkandığını belirten Denktaş, planının AB’nin birincil hukuku haline getirilmesi konusunun da çözüme kavuşmadığını ifade etti.
Rauf Denktaş, BM’nin Kıbrıs sürecinde uyguladığı yöntemin dünyanın hiçbir yerinde uygulanmadığını söyledi ve “Bütün metodoloji halkı kandırmak üzerine” dedi. KKTC Cumhurbaşkanı, ” Verilen mücadele devletin halkımızdan alınması, egemenliğin ortadan kaldırılması ve Türk askerinin Ada’dan atılmasıdır” diye konuştu.
Tarafların mutabık kalmayacağı bir metni referanduma götürmenin etik olmayacağını anlatan Denktaş, dördüncü Annan Planı’ndaki unsurların değişmemesi halinde “hayır” kampanyası başlatmaktan başka seçeneği olmadığını söyledi.

VERHEUGEN NAZİ GENERALİ GİBİ’
AB’nin genişlemeden sorumlu üyesi Günter Verheugen’ın görüşmelerde Rum tarafı adına masaya oturmasını da eleştiren Denktaş şöyle konuştu: “Verheugen İsviçre’ye gidip Rumlardan yana ağırlığını koyuyor. Türk tarafını tehdit ederek Rum tarafının hakkını yiyorsunuz diyor. Nazi generali gibi insanlarımıza bağırıp çağırarak, istediğini elde etmeye çalışmaktadır. Bu kadar tarafgirlik olmaz”

‘TARAFLAR REFERANDUMU ERTELETEBİLİR’
Tarafların mutabık kalmadan planın referanduma götürülmesinin de ahlak ve adalet anlayışına ters düşeceğini öne süren Denktaş, referandum olmama ihtimalini de değerlendirdi. “Taraflar Annan’a gider ve ‘planın, sorunumuzu çözmüyor. Referandumu erteleyelim’ der” diyen Denktaş, zoraki evliliğe mecbur olunmadığının altını çizdi. Bürgenstock’ta yapay bir iyimserlik yaratıldığını öne süren Cumhurbaşkanı, bu havanın, referandum için propaganda amacıyla oluşturulduğunu belirtti.

ABD VE İNGİLTERE DEVREDE
İsviçre’deki Kıbrıs müzakerelerinin son gününde Genel Sekreter’i etkilemek için taraflar diplomatik çabaları sürdürdü. Dışişleri Bakanı Abdullah Gül, ABD Dışişleri Bakanı Colin Powell’la telefonla görüştü. Edinilen bilgilere göre, görüşmede Gül Powell’a, Rum tarafının manipülasyonuna gelinmemesi ve plandaki dengelerin değiştirilmemesi mesajını verdi. Powell’ında Türk tarafının tutumundan memnun olduğunu ve gereken katkıyı yapacağını söylediği kaydediliyor. Powell’ın Annan’ı arayacağı belirtiliyor. Gül’ün İngiltere Dışişleri Bakanı Jack Straw’u da arayarak plandaki dengelerin korunması konusunda destek isteyebileceği ifade ediliyor. Bugün Dışişleri Bakanı Gül, Yunanistan Dışişleri Bakanı Molivyatis’le de görüştü.

Yunanistan Başbakanı Kostas Karamanlis de sabah saatlerinde BM Genel Sekreteri Kofi Annan’la bir araya geldi. Karamanlis’in ABD Dışişleri Bakanı Colin Powell ile de telefon görüşmesi yaptığı, Powell’ın Yunan tarafından çözüm için çaba harcanmasını istediği belirtildi. Yunanistan Dışişleri Bakanı Petros Molivyatis de İngiltere Dışişleri Bakanı Jack Straw ve AB’nin genişlemeden sorumlu üyesi Günter Verheugen’le görüştü. Bu arada, Yunan hükümet sözcüsü Teodoros Rusopulos, “müzakerelerde gelinen noktada, taraflar arasında uzlaşma şansının şu an için zayıf göründüğünü” söyledi.

TÜRK VE RUM TARAFININ İTİRAZLARI
Tüm taraflar, BM Genel Sekreteri Kofi Annan sunduğu çözüme yönelik planının 4’üncü versiyonuyla ilgili değerlendirmelerini tamamlayarak, dün görüşlerini BM’ye yazılı ve sözlü olarak iletmişti.
Türk tarafı, iki kesimlilik, geçiş dönemi, AİHM’ye açılan davalar ve derogasyonlar konusunda değişiklik istiyor. KKTC Cumhurbaşkanı Rauf Denktaş’ın özellikle planda yer alan harita ve birincil hukuk konusunda hassasiyetini arttırarak koruduğu ve İsviçredeki heyeti bu iki konuda uyardığı belirtiliyor.

Birincil hukuk güvencesi verilmediğini hatırlatan Ada’daki kaynaklar, anlaşmaya hukuki koruma sağlamak için AB’nin önerdiği uyum senedi formülünün ise bir geçerliliği olmadığını söylüyor. Avrupadaki uyum senedi uygulamalarını inceleyen Denktaş’ın danışmanları, senedin Avrupa mahkemelerince iptal edilebildiğini kaydetti.
Rum yönetimi de Kuzeye dönecek Rum göçmenlerin oranının artırılmasını ve kısıtlamaların kaldırılması ve Türk askerinin varlığına itiraz ediyor. Planda anlaşmaya varılamayan kısımları, Annan kendisi dolduracak.

İMZA KONUSU BELİRSİZLİĞİNİ KORUYOR
Annan’ın bugün planının son halini sunmasının ardından taraflardan akşam saatlarinde bir imza isteyip istemeyeceği ve tarafların imza verip vermeyeceği konusu da hala “ortada”. Yunan ve Rum tarafının Burgenstock’dan herhangi bir belgeyi imzalayarak ayrılmaya sıcak bakmadığı bilinirken, Türk tarafı bu konuda kesin kararını vermiş değil.

''Önümüzde iki seçenek var; ya çözümsüzlük olacak ya bu çözüm olacak'' diyen Annan, ''1960'dan daha iyi tasarlanmış bir devlet yönetiminin gündeme geldiğini, Kıbrıs'ın birleşerek AB'ye planlandığı gibi girmesini umduğunu'' belirtti.

Tarafların önlerinde duran planın, ''geçen yılki plandan oldukça farklı olduğunu'' da dile getiren Annan, ''müzakere sürecinin bir futbol maçı olmadığını, amacın taraflardan birinin diğerine gol atması olmaması gerektiğini'' ifade etti ve her iki tarafın da ''kazançlı çıkacağı bir sonuç için çaba sarfedildiğini'' söyledi.

Erdoğan, Annan'ın, planının son halini taraflara sunmasının ardından düzenlediği basın toplantısında, Türk hükümetinin konuya ilişkin gerekli değerlendirmeleri yapacağını ve planın, öngörülen aşamada TBMM'ye sunulacağını belirtti.

Karamanlis, ''Maalesef, üzerinde uzlaşılmış bir çözüme ulaşmanın imkansız olduğu ortaya çıktı. Şimdi Kıbrıs halkı ve siyasi liderliği son kararı verecek. Bu kararı sorumluluk duygusu ve ileri görüşlülükle alacakları kanısındayım'' dedi.

DE SOTO

HALKIN SESI 01/04/2004

Annan planına ilişkin son düzenlemelerin ardından iki günden beri tüm ısrarlara rağmen basına açıklama yapmayan Cumhurbaşkanı Denktaş, son pazarlıkların yapıldığı bugün Lefkoşa’dan sert açıklamalar yaptı. Saat 16.00’da Cumhurbaşkanlığı’nda günlerden beri açıklama bekleyen basının karşısına çıkan Denktaş, “müzakereler devam ederken konuşmayı zararlı bulduğu için” açıklama yapmadığını söyledi. Denktaş, bugün açıklama yapma gereğini duymasını ise, AB’ın Genişlemeden Sorumlu Komiseri Günter Verheugen’ın İsviçre’deki KKTC heyetine yönelik baskılarından kaynaklandığını söyledi.

OLUMLU HAVA ALDATICI...

İsviçre zirvesinde KKTC’yi temsil eden Başbakan Mehmet Ali Talat başkanlığındaki heyetle devamlı temas halinde çalıştıklarını ve heyetin planda iyileştirme için yoğun bir çalışma yaptığını söyleyen Denktaş, “Bugüne kadar fazla konuşmayı zararlı bulduk. Ama son günlerde ‘herşey iyi gidiyor, her istediğimizi aldık’ diye yönlendirici haberler gelmeye başladı. Bu aldatıcı bir yaklaşım” dedi.

Denktaş, “imza talebi kamuoyunu yönlendirmeye yönelik bir operasyon mu” diye sorulunca da, “Öyledir. ‘İşte imzaladılar, gene maşallah, inşallah, imza da atıldı, bu iş bitti’...Büyük bir oyun oynanıyor. Yine ‘bozguncu’ diyecekler ama bütün metodoloji insanları kandırma esası üzerine kuruldu. Baskıyla istedikleri sonucu almak için gayret sarfediliyor. Kendi istediklerini kabul ettirmek için insanlarımızı da günlerce oralarda tuttular....”diye konuştu.

Verheugen için, “Bir diplomata yakışmayan şekilde bağıra çağıra bizim insanımızın üzerine Nazi subayı gibi yürümektedir. Bu diplomasiye uymayan büyük bir kabalıktır” diyen Denktaş, “Bu görüşmelerde söz söyleme hakkı yok. Söz söyleme, karışma hakkını kim verdi.... Hangi hakla benim insanlarımın üzerine yürüyor, bar bar bağırıyor...Bunlar ayıptır ve bu kadar tarafgirlik olmaz” ifadelerini de kullandı.

“İŞ REFERANDUMA KALACAKSA KALACAK ANCAK..."

“İş, zaten referanduma kalacaksa kalacak. Bu, planın içerisinde vardır ve bunu kabul ettik. Ama referanduma gitmesi için tarafların mutabık kalması da etiktir, gereklidir, hak ve adaletin gereğidir. Tarafların mutabık kalmadıkları bir planı, ‘hayır ben referanduma bunu sunacağım’ diye sunmak ve ondan sonra taraflar üzerinde baskı kullanarak, tehdit yaparak, ‘evet demezseniz şu olur, bu olur’ demek, kavgayı yeniden Kıbrıs’ta başlatmak demektir...”

Cumhurbaşkanı Denktaş, “Eğer sizin söylediğiniz sorunlar çözülmezse bu noktada referandumda ‘hayır’ kampanyası da yapacak mısınız?” şeklindeki soruya karşılık da “Mecburum, görevim budur” dedi.

Denktaş, “Ortaya çıkacak metni referanduma götürmeme ihtimali olabilir mi, bunu bu çok kısa süreçte nasıl görüyorsunuz?” sorusunu ise, “İki taraf, Türk ve Rum tarafları bir araya gelir ve ‘bu gidişat ne senin ne de benim işime yarıyor’ noktasına varırlarsa, Genel Sekreter’e gidilerek, ‘referandumu erteleyiniz, biz Kıbrıs’ta görüşmeye devam edelim ve görüşmeler sonunda ne olacaksa olsun’ derler” şeklinde yanıtlayarak, “Zoraki evlenmeye mecbur değiliz, evliliği bozan hususlar ortadan kalkmadan” diye konuştu.

HALKIN SESI 01/04/2004

Referandum 24 Nisan’da!..
BM Genel sekreteri Kofi Annan, Kıbrıs'ta müzakere sürecinin resmen sona erdiğini belirterek, 24 Nisan'da adanın her iki tarafında referandum yapılmasının öngörüldüğünü söyledi. 
Kıbrıs görüşmelerinin son akşamında, 48 saat boyunca tarafları dikkatlice dinleyip, plandaki gerekli değişiklikleri yaptığını ve metne nihai şeklini verdiğini kaydeden Annan, taraflara birer mektup göndererek, prosedürlerin ana çerçevesi hakkında bilgi verdiğini söyledi. 
Annan, artık liderlerin önlerine konan paketi değerlendireceklerini ve son kararı Kıbrıs halklarının vereceğini belirtti. Annan, liderlerin halklarına kılavuzluk etme ve onları Plan 
hakkında bilgilendirme çağrısında da bulundu.
Bu noktadan sonra kararı halkların vereceğini belirten Annan, "Önümüzde iki seçenek var; ya çözümsüzlük olacak ya bu çözüm olacak" diyen Annan, "1960'dan daha iyi tasarlanmış bir devlet yönetiminin gündeme geldiğini, Kıbrıs'ın birleşerek AB'ye planlandığı gibi girmesini umduğunu" belirtti. 
Tarafların önlerinde duran planın, "geçen yılki plandan oldukça farklı olduğunu" dile getiren Annan, "yapılan spekülasyonların, planın olumlu yönlerinin gözden kaçmasına neden olduğunu" söyledi. 
Planın daha basit ve adaletli mülkiyet haklarını, daha işler hükümet sistemi ve kurucu devletler için daha iyi koruma ve güvenlik unsurları içerdiğini dile getiren Annan, planda geçiş dönemine ilişkin düzenlemeler de olduğunu ve bu düzenlemelerin işe yarayacağını 
belirtti. 
Planın tüm tarafların belli tavizlerde bulunmasını öngördüğünü ancak herkesin temel endişelerinin büyük ölçüde dikkate alındığını ifade eden Annan, Rumların hatırı sayılır miktarının evlerine dönebileceklerini, bu kapsama dahil olmayanlar için de telafi edici 
önlemler alındığını belirtti. 
    Annan, plan uyarınca bazı Kıbrıslı Türklerin de yerlerinden edilmelerinin söz konusu olduğunu ancak bu kişilerin sayısının beklenenin altında olacağını kaydetti.
    Adadaki askeri güçlerin zaman içinde 1960 öncesindeki gibi mütevazi rakamlara düşeceğini bildiren Annan, iki federe devletten oluşacak Kıbrıs'ta tarafların kendi yönetimlerinden sorumlu olacaklarını belirtti.
    Planı "adil" olarak niteleyen Annan, "Geçmişte birçok fırsat kaçırıldı. Sizlere çağrıda bulunuyorum, bir kez daha aynı hatayı yapmayalım. Birleşik Kıbrıs Devleti için bu şansı yakalayalım" dedi.

4- YeniDÜZEN’in geçtiğimiz hafta yayınladığı, yani 3’üncü Annan Planı’ndaki harita aynen kalıyor. Üzerinde spekülasyonlar yapılan Karpaz’da yeni bir toprak tavizi yok.

YENIDUZEN 01/04/2004

Kıran kırana pazarlık!

YeniDÜZEN - ÖZEL
İsviçre’deki dörtlü görüşmelerin son gününde taraflar arasında ‘kıran kırana’ bir diplomasi savaşı yaşandı. BM Genel Sekreteri Kofi Annan üzerindeki baskıyı artırıp, planın son haline isteklerini yerleştirmek için tüm güçleri ile çaba sarfeden taraflar, gün boyu AB ve ABD nezdindeki girişimlerini yoğunlaştırdılar. Rum tarafı AB’yi devreye sokarken, Türk tarafı ABD’den destek aldı.

Annan Planı’nın 4. versiyonunda ‘tarafların beklentileri’ arasında denge kurulduğuna inanan Dışişleri Bakanı Abdullah Gül, planın son halini almadan önce ABD Dışişleri Bakanı Colin Powell’ı arayarak ABD desteğini ‘cebinde tutmak’ istedi. Gül, Colin Powell’a “Bu süreci iyi niyetle başlatan biziz ve iyi niyetimiz sürüyor. Beklentilerimiz konusunda gereken desteğin verilmesini istiyoruz. Bu doğrultuda, plandaki dengelerin değiştirilmemesi için siz de devrede olun” mesajı iletti. Powell’ın da Gül’ü “Türk tarafının herhangi bir umut kaybına uğramaması gerekir. Siz de çözüm umudunuzu bizim gibi son ana kadar koruyun” sözleriyle umutlandırdığı belirtildi.

Türkiye ve Yunanistan Dışişleri bakanları Abdullah Gül ile Petros Moliviatis, dün başbaşa görüştü. Görüşme talebinin Abdullah Gül’den çıktığı belirtilirken, 15 dakika süren görüşmede Gül’ün Moliviatis’e “40 yıllık sorunu, anlaşma niyetimizi ortaya koyarak göstereceğiz. Sizin de, bizim de bu niyeti göstermememiz için hiçbir neden yok. Anlaşırsak, herşey daha kolay olacak” mesajı verdiği kaydedildi. Gül’ün görüşlerini paylaşan Moliviatis’in görüşmeyi “Bugünü kimse unutmayacak. Bakalım, gün içinde daha neler yaşayacağız” sözleriyle tamamlaması dikkat çekti.

Türk tarafının Annan Planı’nın AB hukukunun değişmez yasası haline gelmesi ve planın son versiyonunda ‘ciddi değişikliklerin’ olmamasına yönelik yürüttüğü mücadeleyi engellemek için Yunanistan heyeti ‘son dakika’ya kadar uğraştı.
Yunanistan Dışişleri Bakanı Petros Moliviatis önce İngiltere Dışişleri Bakanı Jack Straw’u arayıp, ardından Rum lider Tassos Papadopulos ve AB’nin Genişlemeden Sorumlu Üyesi Günter Verheugen ile biraraya gelip, Kıbrıs’ta derogasyonların kalıcı olmaması gerektiğini öne sürdü. Moliviatis daha sonra da ABD Dışişleri Bakanı Colin Powell, Yunanistan Cumhurbaşkanı Konstantin Stefanopulos ile eski başkanlar Kostas Simitis ve Konstantin Mitsotakis ile telefon görüşmeleri gerçekleştirdi. Telefon görüşmelerinde Moliviatis’in gönderdiği tüm mesajlar; “Türk tarafının bizden daha çok kazanmasını önleyelim” çağrısı üzerine yoğunlaştı.

Dışişleri bakanları düzeyinde yaşanan ‘kıran kırana’ diplomasi savaşı, başbakanlar düzeyinde de şiddetini yitirmedi. BM Genel Sekreteri Kofi Annan, planın son hali üzerindeki değerlendirmelerini almak üzere tarafları ayrı ayrı görüşmeye çağırdıktan sonra başbakanların diplomasi savaşı da başlamış oldu.

İsviçre’de Kıbrıs için yaşanan gerginli final gününe AB Komisyonu Başkanı Romano Prodi’nin Brüksel’de yaptığı açıklama da bomba gibi düştü. Prodi, Annan Planı’nındaki sınırlamaların kalıcı olmayacağını açıklarken, Yunanistan hükümet sözcüsü Theodoros Rusopulos Rum medyasına “Burada anlaşma olmaz. Anlaşma ihtimali çok zayıf” açıklaması yaptı. Rusopulos Yunan hükümetinin anlaşmadaki derogasyonların kalıcı olmaması yönünde hükümetinin politikasının kesin olduğunu da sözlerine ekledi.

Daha sonra TC Başbakanı Recep Tayyip Erdoğan ile Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Kofi Annan buluştu. ‘Uzun süreli’ bu toplantılarda taslaktaki son rötuşlar da gündeme geldi. Bu toplantılar sonrasında ‘tepki’ veren Rum tarafı oldu ve ‘değişiklikler bizim açımızdan tatmin edici değil’ açıklamasını yaptı.
Son 24 saat telefon görüşmeleri, pazarlıklar, diplomasi trafiği ve taktik savaşı olarak geçti. Ve Bürgenstock’taki son gece, önceden planlandığı gibi ‘gece yarısı’nda son buldu!..
Kazanan sadece ‘barış’ değil, bir kez daha tüm dünyaya eşsiz bir tanıtım yapan ‘turizm merkezi’ Bürgenstock’ta olmuştu!..

YENIDUZEN 01/04/2004

Türkiye Başbakanı Recep Tayyip Erdoğan Kıbrıs müzakerelerinin tamamlanmasının ve BM Genel Sekreteri Kofi Annan’ın planının son şeklini taraflara sunmasının ardından yaptığı açıklamada “Biz bu planı imzalarız.Bu yola iyi niyetle çıktık, sonucunu almak istiyoruz” dedi. Erdoğan Türkiye’nin adil ve kalıcı çözümden yana olduğunu vurgulayarak “Biz bu planı 4 tarafın İsviçre’de imzalamasını istedik, telep ettik, ama Rum ve Yunan tarafının olumsuz tutumu nedeni ile bu olmadı. Daha sonra buna gerek olmadığı anlaşıldı.” diye konuştu. Türk taraflarının daha önceden hazırlanan ve BM’ye iletilen taleplerini anlatan Erdoğan “Amaç Birleşik Kıbrıs Cumhuriyeti’nin kurulmasıdır. Biz Türkiye olarak gelin barış yolunu birlikte yürüyelim çağrısında bulunuyoruz” diye konuştu.

VERHEUGEN’İ YERDEN YERE VURDU...Denktaş, AB’nin genişlemeden sorumlu üyesi Günter Verheugen’ın görüşmelere Rum tarafı adına katılmasını da sert bir biçimde eleştirdi.

Cumhurbaşkanı Denktaş, Annan’ın sunduğu son taslakta Türk tarafı için olumsuz olan unsurların değişmediğini söyledi. Garantiler konusunda görüşmelerin tıkandığını belirten Denktaş, planın AB’nin birincil hukuku haline getirilmesi konusunun da çözüme kavuşmadığını ifade etti.
Rauf Denktaş, BM’nin Kıbrıs sürecinde uyguladığı yöntemin dünyanın hiçbir yerinde uygulanmadığını söyledi ve “Bütün metodoloji halkı kandırmak üzerine” dedi. Cumhurbaşkanı, ” Verilen mücadele devletin halkımızdan alınması, egemenliğin ortadan kaldırılması ve Türk askerinin Ada’dan atılmasıdır” diye konuştu.
Tarafların mutabık kalmayacağı bir metni referanduma götürmenin etik olmayacağını anlatan Denktaş, dördüncü Annan Planı’ndaki unsurların değişmemesi halinde “hayır” kampanyası başlatmaktan başka seçeneği olmadığını söyledi.

AB’nin genişlemeden sorumlu üyesi Günter Verheugen’ın görüşmelerde Rum tarafı adına masaya oturmasını da eleştiren Denktaş şöyle konuştu: “Verheugen İsviçre’ye gidip Rumlardan yana ağırlığını koyuyor. Türk tarafını tehdit ederek Rum tarafının hakkını yiyorsunuz diyor. Nazi generali gibi insanlarımıza bağırıp çağırarak, istediğini elde etmeye çalışmaktadır. Bu kadar tarafgirlik olmaz”

‘Taraflar referandumu erteletebilir’
Tarafların mutabık kalmadan planın referanduma götürülmesinin de ahlak ve adalet anlayışına ters düşeceğini öne süren Denktaş, referandum olmama ihtimalini de değerlendirdi. “Taraflar Annan’a gider ve ‘planın, sorunumuzu çözmüyor. Referandumu erteleyelim’ der” diyen Denktaş, zoraki evliliğe mecbur olunmadığının altını çizdi. Bürgenstock’ta yapay bir iyimserlik yaratıldığını öne süren Cumhurbaşkanı, bu havanın, referandum için propaganda amacıyla oluşturulduğunu belirtti.(aa)

ERDOĞAN: MÜKELLEFİYETLERİ YERİNE GETİRMEYE HAZIRIZ... TC Başbakanı Erdoğan, planın son şeklinin taraflara sunulmasından sonra düzenlediği basın toplantısında, takvim doğrultusunda bu anlaşmanın öngördüğü mükellefiyetleri yerine getirmeye hazır olduklarını vurguladı. Erdoğan, Yunan ulusuna ve Kıbrıs Rumlarına da seslenerek, "Burada başlatılan barış yolunu birlikte yürüyelim. Gereken adımları birlikte atalım" dedi

KARAMANLİS: MAALESEF ANLAŞAMADIK... Yunanistan Başbakanı Kostas Karamanlis, Bürgenstock'ta üzerinde anlaşılmış bir çözüme ulaşmanın mümkün olmadığını söyledi. Karamanlis, Bürgenstock'ta 24 Mart'tan bu yana süren Kıbrıs görüşmelerinin sona ermesinden sonra basına kısa bir açıklama yaparak, bu aşamadan sonra kararın Kıbrıs Rum halkı ve onun siyasi liderliğine kaldığını belirtti

BM Genel Sekreteri Kofi Annan, Kıbrıs planının son halini taraflara sundu. İsviçre'nin Bürgenstock kasabasında 24 Mart'ta başlayan dörtlü Kıbrıs görüşmeleri süreci çerçevesinde Annan, tarafların değişiklik önerilerini dikkate alarak şekillendirdiği Kıbrıs planının son halini düzenlenen kapanış töreninde sundu. Planın taraflara sunulmasıyla müzakere süreci resmen sona ermiş oldu. Türk tarafı, planın sunulmasından önce bunu imzalamaya hazır olduğunu BM yetkililerine bildirmesine karşın Rum tarafı imzalamamakta direndi. Bunun üzerine BM Genel Sekreteri Annan, kapanış seremonisinde taraflardan imza istemedi.

Referandum 24 Nisan'da

Annan, taraflara birer mektup göndererek, prosedürlerin ana çerçevesi hakkında bilgi verdiğini, bu bağlamda 24 Nisan'da adada referandum yapılmasının öngörüldüğünü söyledi.

İki seçeneğiniz var, çözüm ya da çözümsüzlük

"Önümüzde iki seçenek var; ya çözümsüzlük olacak ya bu çözüm olacak" diyen Annan, "1960'dan daha iyi tasarlanmış bir devlet yönetiminin gündeme geldiğini, Kıbrıs'ın birleşerek AB'ye planlandığı

gözden kaçmasına neden oluyor"

Planın tüm tarafların belli tavizlerde bulunmasını öngördüğünü ancak herkesin temel endişelerinin büyük ölçüde dikkate alındığını ifade eden Annan, Rumların hatırı sayılır miktarının evlerine dönebileceklerini, bu kapsama dahil olmayanlar için de telafi edici önlemler alındığını belirtti.

"Geçmişte birçok fırsat kaçırıldı. Sizlere çağrıda bulunuyorum, bir kez daha aynı hatayı yapmayalım. Birleşik Kıbrıs Devleti için bu şansı yakalayalım."

Türk milletine de seslenen Erdoğan, "Milletimize ait bu irade milletimizin ayrılmaz bir parçasıdır" dedi. 24 Nisan'daki referanduma destek verip vermeyeceği sorulan Erdoğan, "Tabii. Açık ve net söyleyeyim. Biz bu yola iyi niyetle çıktık, bu yolun neticesini almak isteriz" dedi. Erdoğan, Denklaş'la ilgili olarak da, "O ailenin sahibi. Gönlümüzde ayrı yeri var" demekle yetindi.

Türkiye'nin garantörlüğünde ısrarlı olduk ve bunu sağladık. Bu görüşmelere başından itibaren dışişleri bakanımızın başkanlığında geniş bir heyetle katıldık. Bu şamada adadaki iki taraf arasında BM genel sekreterinin iyi niyet misyonu çerçevesinde yoğun ve dolaylı müzakereler yapıldı. Türkiye ve Yunanistan bu müzakerelerde taraflara destek olmuşlardır. Neticede BM genel sekreteri müzakerelerde varılan mutabakat ve neticeleri yansıtan plan üzerinde dördüncü revizyonu yaparak taraflara sundu.

Görüşmelerin BM genel sekreterinin de hazır bulunduğu son 48 saatine ben ve sayın Karamanlis de katıldı. Gerek genel sekreterle, gerekse Karamanlis ile görüşmelerimiz oldu. Türk ve Yunan dışişleri bakanı arasında temas ve görüşmeler sık sık oldu. Bütün bu müzakereler yapıcı bir atmosfer içinde devam etti. Ülkemizin yaklaşımı hep kazan- kazan üzerine oldu. Biz Türkiye olarak Kıbrıs konusunda başlattığımız inisiyatifi bu müzakerelerde de sürdürdük. Başbakanlar düzeyinde süren bu aşamada adil ve kalıcı çözüm bulunması amacıyla hazırlanan Annan Planı'nın nihai şekli 31 Mart'ta taraflara sunuldu."

BM genel sekreterinin öngördüğü şekilde ortaya çıkan metni adadaki iki tarafın imzalaması ve Türkiye ve Yunanistan'ın buna destek vermesi niyetinde olduklarını ifade eden Erdoğan, son aşamada buna gerek olmadığı noktasından hareketle bundan vazgeçildiğini belirtti.

Güvenlik ve garantilerin güçlendirilmesi

Adada yaşayan anavatan kökenlilerin haklarının korunması"

Müzakerelerde kaybeden yok

Bürgenstock zirvesi ve gelişmeler, başta iki halk olmak üzere, Türkiye ve Yunanistan arasındaki işbirliğini bir bütün olarak geliştirecektir. Takvim doğrultusunda bu anlaşmanın öngördüğü mükellefiyetleri yerine getirmeye hazırız.

TBMM'ye de öngörülen aşamada gerekli sunum yapılacak. Kıbrıs'ta şu anda iki halk ve iki ayrı demokrasi vardır. Kıbrıs Türk halkı ve Rum halkı iradelerini referandumlarda ortaya koyacaklardır. Şüphesiz ki biz iki halkın referandum yoluyla ortaya koyacağı iradeye saygılı olacağız. Yunan ulusuna ve Kıbrıs Rumlarına seslenmek istiyorum. Burada başlatılan barış yolunu birlikte yürüyelim. Gereken adımları birlikte atalım.

bir çözüme ulaşmak mümkün olmadı

Powell, "Nihai metni destekliyorum. Sonuç, ister istemez taraflardan hiçbirin arayışlarının hepsini elde edemediği bir uzlaşma oldu" dedi.

KIBRIS 01/04/2004

AB'nin genişlemeden sorumlu komiseri Günter Verheugen'i Rumlardan yana tavır takınmak ve Türk tarafını tehdit etmekle suçlayan Cumhurbaşkanı Denktaş, "Verheugen, bir diplomata yakışmayan şekilde bağıra çağıra bizim insanımızın üzerine Nazi generali gibi yürümektedir. Bu diplomasiye uymayan büyük bir kabalıktır" dedi

İsviçre zirvesinde KKTC'yi temsil eden Başbakan Mehmet Ali Talat başkanlığındaki heyetle devamlı temas halinde çalıştıklarını ve heyetin planda iyileştirme için yoğun bir çalışma yaptığını söyleyen Denktaş, "Bugüne kadar fazla konuşmayı zararlı bulduk. Ama son günlerde 'Her şey iyi gidiyor, her istediğimizi aldık' diye yönlendirici haberler gelmeye başladı. Bu aldatıcı bir yaklaşım" diye konuştu.

"Verilen mücadele devletimizin altımızdan alınması, egemenliğimizin ortadan kalkması, Türkiye'nin adadan çıkması mücadelesidir. Bunların yerine ne alınacak, ne konacak çok iyi hesaplamamız gerekir. 60 binden fazla insanımız göçmen olur, bir o kadar Rum içimize gelir... Bunları hep neticeye göre konuşalım. Arkadaşlarımızın gayretleri sonucu ümit ederim hüsranla neticelenecek bir sonuç alınmaz..."

"Referandum için heyetin imza yetkisi yok"

Denktaş, "İmza talebi kamuoyunu yönlendirmeye yönelik bir operasyon mu" diye sorulunca da, "Öyledir. 'İşte imzaladılar, gene maşallah, inşallah, imza da atıldı, bu iş bitti'... Büyük bir oyun oynanıyor. Yine 'bozguncu' diyecekler ama bütün metodoloji insanları kandırma esası üzerine kuruldu. Baskıyla istedikleri sonucu almak için gayret sarf ediliyor. Kendi istediklerini kabul ettirmek için insanlarımızı da günlerce oralarda tuttular."diye konuştu.

"Verheugen, Nazi generali gibi"

Denktaş, AB'nin genişlemeden sorumlu komiseri Günter Verheugen'i Rumlardan yana tavır takınmak ve Türk tarafını tehdit etmekle suçladı.

Verheugen için, "Bir diplomata yakışmayan şekilde bağıra çağıra bizim insanımızın üzerine Nazi generali gibi yürümektedir. Bu diplomasiye uymayan büyük bir kabalıktır" diyen Denktaş, "Bu görüşmelerde söz söyleme hakkı yok. Söz söyleme, karışma hakkını kim verdi.... Hangi hakla benim insanlarımın üzerine yürüyor, bar bar bağırıyor...Bunlar ayıptır ve bu kadar tarafgirlik olmaz" ifadelerini de kullandı.

KIBRIS 01/04/2004

Prodi, Avrupa Parlamentosu Başkanı Pat Cox, AB dönem başkanı İrlanda Başbakanı Bertie Ahern ile ortak basın toplantısı düzenledi.

"Varılacak anlaşmada Kuzey Kıbrıs'a bazı istisnalar sağlanmasının AB müktesebatına aykırı olup olmayacağı" yolundaki bir soru üzerine ise Prodi, "Varılacak anlaşmayla tarihi bir dönemece girilecek. Önemli olan bu fırsatın kaçırılmaması. AB, bu fırsatın kaçırılmaması için elinden gelen her türlü yardımı yapmaya hazır. Ayrıca, bu yeni bir uygulama değil. Örneğin, Malta için de kalıcı istisnalar yapılmıştı" diye konuştu.

AB Komisyonu'nun genişlemeden sorumlu üyesi Günter Verheugen'in önceki gün Strasbourg'da AB Komisyonu üyelerini Kıbrıs müzakereleri konusunda bilgilendirdiğini ve daha sonra tekrar İsviçre'ye döndüğünü hatırlatan Prodi, "AB Komisyonu, müzakerelere arabulucu olarak değil, çözüme katkıda bulunmak için orada bulunuyor. Verheugen ile, AB Komisyonu'nun, BM Genel Sekreteri Kofi Annan'a tam destek mesajını gönderdim" dedi.

Prodi, "Tarafların sağlayacağı anlaşmanın AB üyesi ülkelerin parlamentoları tarafından da onaylanıp onaylanmayacağına" ilişkin soru üzerine ise bu konunun AB hukuk uzmanları tarafından incelenip araştırıldığını söyledi.

KIBRIS 01/04/2004

Rumlar adayı paylaşmak istemiyor
Erdoğan, 'Biz bu planla yaşayabiliriz' diyerek Annan'a Türk tarafının olumlu yanıtını iletti, 'Gerekirse burada imza atalım' dedi. Ancak uzlaşmaz tavrını ve inadını sürdüren Rumlar yüzünden görüşmeler imza bile atılmadan sona erdi
Utku Çakırözer - Yorgo Kırbaki / Bürgenstock

Kıbrıs müzakerelerinde Rum - Yunan tarafının itirazları nedeniyle anlaşma sağlanamayınca, BM Genel Sekreteri Kofi Annan plana son halini vererek referanduma götürmeleri için dün gece taraflara sundu. Başbakan Tayyip Erdoğan, Annan'a "Türk tarafının bu planla yaşayabileceğini ve gerekirse referanduma götürülmesi için imza atabileceğini" söyledi. Ancak Rum - Yunan tarafı istemediği için görüşmeler imza atılmadan sona erdi. Son söz Kıbrıs'ta iki halka kalırken, dünya ilk kez Rumların adayı paylaşmak istemediği gerçeğine tanık oldu.

Annan'a hayır
Kıbrıs sorununun çözümü için Türkiye ve Yunanistan ile adadaki Türk ve Rum taraflarının katılımıyla İsviçre'nin Bürgenstock tatil köyünde 24 Mart'tan bu yana süren görüşmeler dün geceyarısından sonra sona erdi. Annan'dan 29 Mart'ta taslağı alan taraflar önceki gün ilettikleri değişiklik taleplerinin plana girebilmesi için 48 saat boyunca BM, AB, ABD ve birbirleriyle büyük bir pazarlığa girdiler. Dün sabah 11.00'e kadar süren pazarlıkların ardından Annan'ın görüşme turu Yunanistan Başbakanı Kostas Karamanlis ile başladı. Sırasıyla Rum lider Tasos Papadopulos, KKTC Başbakanı Mehmet Ali Talat'la bir araya gelen Annan en uzun görüşmesini Erdoğan'la yaptı.

"Milyonda bir ihtimal"
Bu görüşme sürerken ilk açıklamayı yapan Rum Yönetimi Sözcüsü Kipros Hrisostomidis, Papadopulos'un sunulan nihai plandaki önerileri tatmin edici bulmadığını Annan'a ilettiğini söyledi. Papadopulos Annan'a, bir gün önce ilettiği taleplerin önemli bir bölümünün nihai planda yer almamasından duyduğu memnuniyetsizliği dile getirdi.
"Annan'ın değişiklik önerilerinden sonra uzlaşma çıkması artık milyonda bir ihtimal bile değil" diyen Rum kaynaklara göre Annan, Papadopulos'a 4. plan taslağı üzerinde şu değişiklikleri önerdi:

Rum Yönetimi'nin, KKTC'nin vereceği topraklarda denetimini talep ettiği BM bir sorumluluk taşımayacak. Rumlar'ın KKTC'de mülk edinmesi sınırlamasına karşı çıkan Papadapulos'tan "kısıtlamaların ya 20 yılda ya da Kıbrıslı Türkler'in kişi başına gelirleri Rumlar'ınkinin yüzde 85'ine ulaşması halinde kaldırılmasını" kabul etmesi istendi. Adada Türk ve Yunan asker sayısı için görüşmelerin 2018'den sonra 5 yıl yerine 3 yılda bir yapılması. Birleşik Kıbrıs Cumhuriyeti'nin (BKC) Türkçe'nin AB'nin resmi dilleri arasında yer alması için yardımcı olması. Kıbrıs'a Türkiye'nin AB üyeliğinden sonra Türkiye ve Yunanistan'dan yerleşeceklerin ya yüzde 5'i geçmemesi ya da 19 yıllık bir sınırlamanın kabul edilmesi. Rumlar sınırlamanın daha geniş olmasını istiyordu. Barış Gücü giderlerinin önce yüzde 50'sinin, daha sonra da yüzde 66'sının merkezi devlet tarafından karşılanması.

Karpaz'a karşı Güzelyurt
Toprak konusunda özellikle Karpaz bölgesinin kendilerine bırakılması için Rum tarafı büyük çaba sarfetti. Rum tarafı, bu konuda Annan'dan çok AB Komisyonu'nun genişlemeden sorumlu üyesi Günther Verheugen'e umut bağladı. Ancak Türk heyetinin tepkisi üzerine BM, Karpaz'da dört köyün Rumlar'a verilmesine karşılık, Bürgenstock'daki ilk taslakta Rumlara verilmesi öngörülen Güzelyurt bölgesinden aynı miktarda toprağın Türk tarafında kalması önerisini ortaya attı. Rum tarafı, bu öneriyi kabul etmedi. "Rum kaynaklara göre", BM, "anlaşmanın AB tarafından birincil hukuk yapılması ve derogasyonların (yerleşim ve mülk edinme gibi alanlarda kısıtlamalar) kalıcı olmasını kabul etmeleri karşılığında Karpaz" önerisinde bulundu, ancak ret yanıtı aldı.

BM Genel Sekreteri Kofi Annan, saat 00.45'te, KKTC Başbakanı ve Dışişleri Bakanı'na sadece isimleriyle hitap ettiği konuşmasında "planın iki halka anlatılmasını ve bir daha aynı hatanın yaşanmamasını" istedi. Annan, şunları söyledi: "Şimdi karar alma ve eyleme geçme zamanı. Önünüzde değiştirilmiş, nihai bir metin var. Plan çok daha adil bir mülkiyet sistemi, kurucu devletler için daha iyi güvenceler içeriyor. Müzakere süreci bir futbol maçı değildir. Mesele bir tarafın diğerine gol atması, birinin kazanması, diğerinin kaybetmesi değildir. Her iki tarafın da kazanmasıdır. İnanıyorum ki başarılı olduk.

'Klavuz olacaksınız'
Artık iki halk için önlerine konulan paketi değerlendirme zamanı geldi. Kıbrıs halkı hem kuzeyde, hem güneyde bunu tartışırken ve geleceklerine bakarken size bakacaklar, liderlerine yönelecekler. Onlara klavuzluk yapma sorumluluğunuz var. Bu adaletli bir plandır. Sonuçta benim ne düşündüğüm değil, halkların ne düşündüğü önemli. Çünkü onlar karar verecekler. Belirsizlikler, gerginlikler yaşanabilir. Kıbrıs için daha iyi bir gelecekten herkes emin olmak istiyor. Hiç kimse geleceğin neler getireceğinden emin olamaz. Bence plan istikrar, barış ve refah sunmaktadır. Çok fırsat kaçırıldı. Bütün halkların çıkarı adına bir kez daha aynı hatayı yapmayın. Barış için, birleşik Kıbrıs için bu şansı yakalayalım."
MILLIYET 01/04/2004

AB baskısıyla devreye sokulan Karpaz ısrarı karşısında Erdoğan, Annan'a "Bizden daha fazlasını beklemeyin" mesajını iletti. Rumlar'ın sürekli itirazlarına karşın Türk heyeti sessiz tavrını sürdürürken Erdoğan, değişiklikleri anlatan Annan'la görüşmesinden tatmin olarak ayrıldı.

Erdoğan: İmzalayalım
Taraflardan İsviçre'den ayrılmadan "planı referanduma götüreceklerine" dair imza isteyen Annan'a Erdoğan "Biz hazırız" karşılığını verdi. Ancak Rumlar'ın itirazı üzerine imza koşulundan vazgeçildi.
Bürgenstock'taki Rum heyetine göre ilk kez genel hava Türkiye aleyhinde değildi. Yunan ve Rum gazetecilerin birleştikleri ortak nokta "sonuç ne olursa olsun bu işten Türkiye'nin kazançlı çıktığı" şeklinde oldu. Dünkü sonuç Türk heyetinde ise, "Başta BM olmak üzere herkes ilk kez Rumların uzlaşmaz olduğunu yakından gördü" diye özetlendi.

Tam garanti zorda
Annan'ın İsviçre'de verdiği ilk taslağı beğenen Türkiye açısından en büyük sıkıntıyı AB'nin anlaşmanın delinmemesi için garanti vermemesi oluşturdu. İsviçre'de bulunan Verheugen, Ankara'nın, "Anlaşmanın tüm AB ülkelerinin parlamentolarınca onaylanarak birincil hukuk haline getirilmesi" şartına bir günlüğüne gittiği Strasbourg'dan olumlu yanıt getirmedi. AB Komisyonu Başkanı Romano Prodi'nin de benzer bir açıklama yapması rahatsızlığı arttırdı.
Türkiye'nin tek tek ülke onayları kadar güçlü olmasa da AB tarafından önerilen "uyum senedi" önerisini kabul ettiği, ancak ulusal parlamentolarda onaylanma yolundaki arayışını da sürdürme kararlılığında olduğu öğrenildi.

Dengeli plan
Annan'ın planın son halinde mal - mülk değişimi ve tazminatlar konusunda Türkiye lehinde düzeltme yapması dikkat çekti. Annan, Erdoğan'la yaptığı görüşmeden sonra Yunan - Rum taraflarıyla bir görüşme daha yaptı. Bu görüşmede Rumları tatmin edici birkaç son dakika düzeltmesi yapıldığı ileri sürüldü.
Türk tarafı, "plan lehinizde, taviz verin" baskısının gerçekçi olmadığını belirterek, "Bizi iki kesimlilik ve siyasi eşitlik konusunda ne kadar tatmin ettilerse, onları da ortak devletin organlarının çalışması konusunda o kadar tatmin ettiler" değerlendirmesini yaptı.
Müzakereler sırasında Türk ve Yunan tarafları ABD ve AB'yi kendi lehlerine çevirebilmek için sürekli temasta bulundular. Gül, ABD Dışişleri Bakanı Colin Powell'la telefonla görüşürken, Karamanlis ve Papadopulos önce İngiltere Dışişleri Bakanı Jack Straw, bir saat sonra da Powell'ı aradılar. Ancak iki ismin de Karamanlis'e anlaşma için elinden geleni yapması çağrısında bulunması Yunan tarafında hoşnutsuzluk yarattı. Annan, planı sunmadan yarım saat önce Türk ve Yunan başbakanları ile yaptığı toplantıda 24 Nisan'da referanduma gidecek planın kabul edilmesi için taraflardan gayret göstermelerini istedi.
Pazarlıkta uzlaşma sağlanamayınca Annan, planda ufak değişiklikler yaparak 22.30'da taraflara sundu. Yunan - Rum kesimi razı olmadığı için imza atmayan taraflar, olağanüstü bir gelişme olmazsa, planı adada referanduma sunmak zorundalar.

8 NİSAN: Taraflar ortak Merkez Bankası üyelikleri için isimleri BM'ye bildirecek. 9 NİSAN: Annan İsviçre'de talep ettiği imzaları alamazsa, Türkiye, Yunanistan ve İngiltere, referandum sonucu "evet" çıkarsa iç hukuk sistemlerini tamamlayıp anlaşmayı onaylayacaklarına ilişkin bir belgeyi imzalayacak. 10 NİSAN: Türk tarafı Türkiye kökenlilerden oluşan 45 bin kişilik listeyi BM'ye verecek. 16 NİSAN: Referandum sonrasında kurulacak hükümetin yapısı ve çalışanlarının belirlenmesi. 20 NİSAN: Türk ve Rum taraflarında referandum. (Tarih birkaç gün ileri alınabilecek. 22 NİSAN: İki taraftan da "evet" çıkarsa ortak devletin iki aylık geçici yönetiminin eşbaşkanlıkları ve geçici parlamentosunun üyelerinin isimleri BM'ye verilecek. 25 NİSAN: Kurulan Birleşik Kıbrıs Cumhuriyeti'nin (BKC) dünyaya ilanı. 1 MAYIS: BKC'nin AB'ye tam üyeliği

MILLIYET 01/04/2004

UTKU ÇAKIRÖZER Burgenstock
Başbakan Erdoğan, İsviçre'den ayrılmadan önce yaptığı açıklamada, bugün özel gündemle toplanacak MGK'dan önce, planın kabul edilmesi için çalışacakları mesajını verdi.
"Şunu söylemeden edemeyeceğim. Metni adadaki İki tarafın imzalamasını, Türkiye ve Yunanistan'ın da desteklemesi görüşünde olduk. Fakat sonunda gerek olmadığı anlayışından hareketle bundan vazgeçildi" diyen Erdoğan, anlaşmanın, AB'nin birincil hukuku haline getirileceğini de söyledi. Başbakan, "tüm kurumlarla istişare halinde" yürütülen müzakerede sağlanan kazanımları şöyle sıraladı. "Bunların bir kısmını özetleyecek olursak; anlaşmanın AB birincil hukuku haline getirilmesi, iki kesimliliğin korunması, adanın kuzeyindeki devletin siyasi eşitliğinin güvence altına alınması, Türk toplumunun ulusal birliğinin korunması, adadaki askerimizin Türkiye AB'ye tam üye olduktan sonra da kalması, güvenlik ve garantilerin güçlendirilmesi, Kıbrıs Türkü'nün ekonomik gelişmesinin teminat altına alınması, adada yaşayan anavatan kökenlilerin haklarının korunması."

Al-ver mantığı yok
Müzakerede kaybeden olmadığını belirtirken, "Al - ver hesabı gibi bir mantıkla hareket edilmemiştir" diyen Erdoğan, şöyle devam etti:
"Şimdi takvim doğrultusunda anlaşmanın öngördüğü mükellefiyetleri yerine getirmeye hazırız. Konu üzerinde Türkiye'de hükümetimiz tarafından gerekli değerlendirmeler yapılacak ve TBMM'ye de sunulacaktır. İki halk, iradesini referandumlarda ayrı ayrı ortaya koyacaklar."
Erdoğan, referandumdan kabul sonucu çıkması için çalışacaklarının mesajını da İsviçre'de verdi. "24 Nisan'daki referandumdaki evet diyecek misiniz" sorusu üzerine "Tabii, şunu açık net söyleyeyim, biz bu yolculuğa iyi niyetle çıktık, bu yolculuğun neticesini de almak isteriz" diyen Erdoğan, "evet" oyu için çalışacaklarını açıkladı. Başbakan, "Verheugen'e de teşekkür ettiniz, ancak Denktaş'a etmediniz" anımsatması üzerine, gülümseyerek, "O zaten ailenin sahibi. Gönlümüzde onun özel yeri var. Evin sahibi o" dedi.
Erdoğan, "Değerli dostum Kostas'ı daha fazla bekletmeyeceğim" diyerek konferans salonundan ayrıldı. Erdoğan'ın neşeli tavrına karşın gergin olduğu dikkat çeken Yunanistan Başbakanı Karamanlis de, açıklamasında hedeflerinin iyileştirilmiş ve AB müktesebatına uygun bir anlaşma olduğunu söyledi.
"Maalesef tarafların anlaşabileceği bir çözüm sağlanamadı. Bundan sonra karar Kıbrıs Rum kesimi ve halkının" diyen Kostas Karamanlis, soruları yanıtlamadan salondan ayrıldı. Bu arada, referandumun Türk tarafının isteği üzerine 24 Nisan'a ertelendiği belirtildi.
MILLIYET 01/04/2004

Güven Özalp Brüksel

Kıbrıs görüşmelerinin son aşamasına, Günter Verheugen aracılığıyla katılan AB, yetkisini aşan bir yaklaşım sergiledi. Verheugen ve heyeti, "Karpaz Rumlara verilmeli" teklifiyle Türk tarafını çileden çıkardı. Konuyu gerek coğrafi, gerek yerel yönetim, gerekse mülklerin Rumlara verilmesi boyutlarıyla gündeme getiren AB'ye sert tepki gösteren Türk tarafı, "Bu tartışma konusu olamaz" yanıtını verdi. Tartışmayı "Karpaz'a karşı birincil hukuk" eksenine oturtmaya çalışan AB, bu girişiminden de sonuç alamadı.
AB'nin gündeme getirdiği bir başka konu da Türkçenin anlaşma sağlandıktan 5 yıl sonra resmi dil olması. Şu ana kadar, anlaşma olur olmaz Türkçenin AB'nin resmi dillerinden biri olacağını dile getiren Avrupa'nın yaklaşımında Rumların baskısı etkili oldu. Rumlar ellerinde yeterli eleman bulunmadığını, Türkçenin ülke içinde bile sorun yaratacağını ileri sürdü. Oysa AB daha önce teknik açıdan hazır olunduğu yönünde mesaj veriyordu.
MILLIYET 01/04/2004

Annan, Rumları ikna için ek bir koz kullandı. Annan'ın yarın BM Güvenlik Konseyi'ni Kıbrıs için toplantıya çağırdığı haberi Rum - Yunan heyetlerinde hayal kırıklığı yarattı. Güvenlik Konseyi'nin Rum Yönetimi'nin kabul etmediği bir planı onaylayarak karar çıkarması, 30 yıldır "BM kararlarına uygun çözüm" diye bağıran Atina ve Rum Yönetimi'ni güç durumda bırakacak.

Halkın yüzde 74'ü plana karşı
Kıbrıs Rum halkı, Kofi Annan'ın İsviçre'de taraflara sunduğu revize edilmiş 4. plana da karşı çıktı. Rum "ANT 1" televizyonunun Evresis Call Center'a yaptırdığı yeni ankette, Rumların yüzde 74'ü yeni plana "Hayır" dedi.
MILLIYET 01/04/2004

BM Genel Sekreteri'nin Kıbrıs Özel Temsilcisi Alvaro De Soto, haritada değişiklik olmadığını açıkladı. Referandumlardan olumsuz sonuç çıkması durumu için "Halklar egemendir. BM Güvenlik Konseyi'nin, AB'nin, tüm dünyanın mantıklı ve geçerli bulduğu bu zemin üzerinden uzlaşmak istemiyorlarsa, ne yapabiliriz ki?" yorumunu yaptı. De Soto, "Sadece Rumlar, 'hayır' derse ne olacak?" sorusuna, "Herşey geçersiz olacak" yanıtını verdi. Bir Rum gazetecinin "Anlaşma birincil hukuk mu?" sorusuna, "Çok yorgunum hatırlamıyorum" diyen De Soto, süreç içinde 100 bin Rum'un yer değiştirebileceğini söyledi. Bu rakam içinde, Rum tarafına devredilecek topraklara döneceklerin de yer aldığı yorumu yapıldı. Anlaşmada "kalıcı derogasyon" bulunmadığını kaydeden De Soto, iki tarafın da kazançlı çıkacağını ve Kıbrıslı Türklerin tecritten kurtulacağını belirtti.
MILLIYET 01/04/2004

BÜRGENSTOCK, İsviçre
Keşke perde, iki tarafın uzlaşarak altına törenle imza atacakları bir anlaşmayla kapansaydı. Ne yazık ki olmadı. Rum tarafı bu yolu kapattı. BM Genel Sekreteri Annan, sonunda beklendiği gibi hakemlik yetkisini kullandı ve taraflara 20 Nisan'da referanduma götürecekleri metni dün gece yarısına doğru verdi.
Başbakan Erdoğan, BM Genel Sekreteri Annan'a referanduma götürmek için planı imzalamaya hazır olduklarını söyledi. Ama Rumlar karşı çıktığı için böyle bir tören gerçekleşmedi.
Erdoğan, görüşmelerin ardından bir Rum gazetecinin sorusu üzerine, "Biz bu yola iyi niyetle çıktık, sonuna kadar da götürmek isteriz" diyerek, referandumda 'evet' oyu verilmesi için destek olacaklarının mesajını verdi.
BM kaynaklarına göre Başbakan Erdoğan, planda son olarak yapılan değişiklikleri Annan'dan dinledi ve büyük ölçüde tatmin olarak Annan'ın yanından ayrıldı. Ayrıca, yine BM kaynaklarına göre, Erdoğan Annan'a Türk tarafının bu planla yaşayabileceğini söyledi. Bu arada yine BM kaynakları, KKTC Dışişleri Bakanı Serdar Denktaş'ın mal - mülk konusuyla ilgili bazı kaygılarını giderici adımlar atıldığını belirttiler.
Aşağıda, bu gelişmeden önce yazmış olduğum yazı yer alıyor.
Türk tarafı salı gecesini sıkıntılı geçirdi. Annan planının dördüncü versiyonu Türk heyetinde genel olarak kabul görmüştü. Bu haliyle imzalanması yolundaki eğilim daha ağır basıyor, kapıyı çalan büyük fırsatın kaçırılmaması düşünülüyordu.

İstisnalar sorun oldu
Sıkıntıya gelince...
Bunun kaynağında ise derogasyon konusu yatıyordu. Bir başka deyişle, istisna uygulamalarının yeterince hukuki koruma altına alınıp alınmadığı heyette tartışmalıydı, bazı soru işaretleri vardı. Bu konu doğrudan Türkiye'yle Avrupa Birliği arasındaydı. Ankara, istisna uygulamalarına çift dikiş attırıp sağlama almak istiyordu.
Neydi çift dikiş? İstisnaları kalıcı kılmak ve üye ülkelerin parlamentolarından geçirip birincil hukuk haline dönüştürmek... Rum ve Yunan tarafı buna karşı çıkıyordu. Atina böyle karara geçit vermeyeceğini vurgulayarak Rum tarafının son pazarlıkta bir şeyler daha koparmasına çalışıyordu.
AB tarafına gelince... Ankara'nın birincil hukuk konusunda ısrarını biraz abartılı buluyordu. AB Zirvesi'nin derogasyonları uyarlama yasası (act of adaptation) ile Avrupa hukukunun parçası haline getireceğini, bununla birlikte anlaşmada öngörülen istisnaların pratikte birincil hukuk gibi çalışacağını belirtiyordu.

'Pratikte zaten işleyecek'
Türk heyetinden üst düzeyde bir kaynak dün sabah bana şöyle dedi: "Örneğin anlaşmada deniyor ki, Türk tarafında adam başına milli gelir, Rum tarafının yüzde 85'ine gelinceye kadar Rumların Kuzey'de mal mülk edinmesine sınır konacak. Bunun da rahat yirmi sene alması hesaplanıyor. O zamana kadar da Türkiye zaten AB'ye üye olur. Bu çerçevede birincil hukuk ille de gerekmiyor. Pratikte bu uygulama birincil hukuk gibi işleyebilecek." Bir başka kaynak şunu ekledi:
"Loizidu benzeri 4 bin civarında dava başvurusu var Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'ne. Bunun 47'si kabul görmüş durumda... Diğerleri bundan böyle Türkiye'yi değil, yeni Kıbrıs devletini muhatap alacak. Geriye kalıyor 47 dava..."
AB'nin önceki gün getirdiği bu formül, birincil ve ikincil hukukların arasında bir yere, eski deyişle nevi şahsına münhasır (sui generis) bir yere oturacak ve yeterli sayılabilecekti. Türk tarafında da genel hava yeterli olacağı yolundaydı.
Fakat 'ama'sı vardı. Bu ama, AKP hükümetinin iç politika tedirginliğinden kaynaklanıyordu. Hükümet bu konuda, yani çift dikiş - tek dikiş vesaire derken başlangıçta biraz fazla angaje olmuş ve kendi manevra alanını daraltmıştı. Sıkıntı biraz bundandı.
Oysa Annan planının son hali, bir yerde hükümeti bundan iyisi can sağlığı noktasına getirmişti. Türk tarafının öncelikleri karşı tarafı kızdıracak, hatta çıldırtabilecek kadar karşılanmıştı. İşte, üst düzeyde bir diplomatik kaynağın dün sabahki sözleri:
"Son metin bizim için iyi. Bundan iyisi zor... Temel siyasi konularda bir yığın şey alındı, ki bunlar hayati şeyler... Türk askeri ilelebet kalıyor. Garantiler tamam. İki kesimlilik güçlendirildi. Türkler, ilelebet Türkleri idare edecek Kuzey'de... Siyasal eşitlik sağlanıyor. İçimize daha az Rum daha uzun zamanda geliyor. Yeni Kıbrıs devletinde azınlık değil, ortak oluyor Türkler... Rumların asıl tepkisi de bu yüzden..."
Bu son nokta önemli.
Çünkü, Rumların mevcut devleti bu anlaşmayla tarihe karışacaktı. Türkler yeni devlete bir azınlık olarak yamanmayacaklar, eşit ortak olarak katılacaklardı. Rumların içine sinmeyen gerçek nokta buydu. Ankara'da çözüme yönelik siyasal kararlılık ve irade ortaya çıkınca, Kıbrıs'ta çözümü asıl engelleyen tarafın Rumlar olduğu apaçık görülmeye başlamıştı.
Geçelim.

Tarih affetmez!..
İsviçre Alpleri'nde, Bürgenstock'un karlı tepelerinde barış meleği dün gün boyu kanatlarını çırptı durdu. Çünkü Kıbrıs'ın tarihinde çözüm hiç bu kadar yakın olmamıştı.
Eğer bu fırsat, armudun sapı, üzümün çöpü denerek heba edilirse yazık olacaktı. Dünkü yazımda belirttiğim gibi böyle bir fırsatı kaçıranları Kıbrıs'ta çözüm bekleyen Türk ve Rum halkları da, tarih de affetmeyecekti. Bu tarihi fırsatı kullanarak Kıbrıs'ı çözenler ise adlarını tarihe büyük harflerle yazdıracaklardı

HASAN CEMAL 01/04/2004 MILLIYET

BM Genel Sekreteri Kofi Annan'ın Kıbrıs Özel Temsilcisi Alvaro De Soto, son şekli verilmiş Kıbrıs planının, adada ayrı ayrı yapılacak referamdulardan birinde reddedilmesi durumunda, tamamen sona ereceğini kaydetti.
De Soto, düzenlediği basın toplantısında genel olarak plan hakkında bilgi verdi ve basın mensuplarının sorularını yanıtladı.
Konuşmasında Annan'ın sözlerini yineleyen ve Kıbrıs'ta tarafların ''çözümsüzlük ile çözüm arasında seçim yapacaklarını'' söyleyen De Soto, referandumlardan olumsuz yanıt çıkması durumunda neler olacağının sorulması üzerine şunları kaydetti:
''Halklar egemendir. Uzlaşmak istemiyorlarsa bu onların kararı. BM Güvenlik Konseyi'nin, AB'nin, tüm dünyanın mantıklı ve geçerli bulduğu bu zemin üzerinden uzlaşmak istemiyorlarsa, ne yapabiliriz ki?''
01/04/2004 MILLIYET

BM Genel Sekreteri Kofi Annan, Kıbrıs konusunda görüşme ve müzakere sürecinin sona erdiğini belirterek, tarafların önündeki iki seçeneğin ''ya çözümsüzlük ya da bu çözüm'' olduğunu söyledi.
İsviçre'nin Burgenstock kasabasında 24 Mart'ta başlayan dörtlü Kıbrıs görüşmeleri sürecinin kapanış töreninde konuşan ve planın son şeklini taraflara sunan Annan, bu noktadan sonra kararı halkların vereceğini kaydetti.
''Önümüzde iki seçenek var; ya çözümsüzlük olacak ya bu çözüm olacak'' diyen Annan, ''1960'dan daha iyi tasarlanmış bir devlet yönetiminin gündeme geldiğini, Kıbrıs'ın birleşerek AB'ye planlandığı gibi girmesini umduğunu'' belirtti.
Tarafların önlerinde duran planın, ''geçen yılki plandan oldukça farklı olduğunu'' da dile getiren Annan, ''müzakere sürecinin bir futbol maçı olmadığını, amacın taraflardan birinin diğerine gol atması olmaması gerektiğini'' ifade etti ve her iki tarafın da ''kazançlı çıkacağı bir sonuç için çaba sarfedildiğini'' söyledi.
Annan, Kıbrıs müzakere sürecinde taraflara sunulan nihai metnin, önemli bir fırsat olduğunu belirterek, ''yapılan spekülasyonların, planın olumlu yönlerinin gözden kaçmasına neden olduğunu'' söyledi.
İsviçre'nin Burgenstock kasabasında 24 Mart'ta başlayan dörtlü Kıbrıs görüşmeleri sürecinin kapanış töreninde konuşan ve planın son şeklini taraflara sunan Annan, dörtlü müzakereleri yürüten taraflara ve sürece verdiği destekten ötürü AB'ye teşekkür etti ve planın ana hatları hakkında bilgi verdi.
Planın daha basit ve adaletli mülkiyet haklarını, daha işler hükümet sistemi ve kurucu devletler için daha iyi koruma ve güvenlik unsurları içerdiğini dile getiren Annan, planda geçiş dönemine ilişkin düzenlemeler de olduğunu ve bu düzenlemelerin işe yarayacağını belirtti.
Planın tüm tarafların belli tavizlerde bulunmasını öngördüğünü ancak herkesin temel endişelerinin büyük ölçüde dikkate alındığını ifade eden Annan, Rumların hatırı sayılır miktarının evlerine dönebileceklerini, bu kapsama dahil olmayanlar için de telafi edici önlemler alındığını belirtti.
Annan, plan uyarınca bazı Kıbrıslı Türklerin de yerlerinden edilmelerinin söz konusu olduğunu ancak bu kişilerin sayısının beklenenin altında olacağını kaydederek, tarafların ''tecrit edilmekten kurtulup AB çatısı altında bir araya geleceklerini'' söyledi ve sürecin uluslararası camia tarafından da tam olarak desteklendiğini söyledi.
Adadaki askeri güçlerin zaman içinde 1960 öncesindeki gibi mütevazi rakamlara düşeceğini bildiren Annan, iki federe devletten oluşacak Kıbrıs'ta tarafların kendi yönetimlerinden sorumlu olacaklarını, federal hükümetin işleyişine ilişkin de bazı mekanizmaların öngörüldüğünü belirtti.
''Yeniden birleşmenin çok kolay olacağını kimse iddia etmiyor, hatta belki bunun bedeli zaman zaman düşündüğümüzden daha pahalı olacak'' diyen Annan, planı ''adil'' olarak niteledi ve gelecek için güvenli bir çerçeve oluşturulduğunu kaydetti. Annan, planın en iyi barış, istikrar ve refah düzeyini sağlayacağına inandığını da belirtti ve son olarak şunları kaydetti:
''Geçmişte birçok fırsat kaçırıldı. Sizlere çağrıda bulunuyorum, bir kez daha aynı hatayı yapmayalım. Birleşik Kıbrıs Devleti için bu şansı yakalayalım.'' Bu arada, Annan, planını taraflara sunarken, salonda öncekilerden farklı şekilde, ilk kez AB Komisyonuna da bir masa ayrıldı. Törende Komisyonu Genişlemeden Sorumlu üye Günther Verheugen temsil etti.
01/04/2004 MILLIYET

De Soto: İki taraf da somut kazanımlar elde etti

BM Genel Sekreteri Kofi Annan'ın Kıbrıs Özel Temsilcisi Alvaro De Soto, gözden geçirilerek son şekli verilmiş Annan Planı'nın ''daimi derogasyonlar içermediğini'' söyledi.
De Soto, düzenlediği basın toplantısında genel olarak plan hakkında bilgi verdi ve basın mensuplarının sorularını yanıtladı.
Kıbrısta varılacak anlaşmanın, AB birincil hukuku kapsamına alınmasına yönelik bir soru üzerine De Soto, AB Konsey'inin Komisyona bir talepte bulunarak, bu anlaşmanın içeriğinin yasal açıdan güvenli kılınması isteyeceğini kaydetti.
Planın hukuki açıdan güvenli kılınacağını vurgulayan De Soto, ''Plan daimi derogasyonlar içermiyor'' diye konuştu.
Müzakerelerde geleneksel ''al-ver süreci''nin bir ölçüde kullanıldığını, daha çok istişareler aracılığıyla sonuca gidildiğini bildiren De Soto, şunları kaydetti:
''Katılımcıların her biri, epey tavizde bulundukları izlenimi içinde buradan ayrılacaklar. Tam anlamıyla tatmin olmaları mümkün değil ama tavizin özünde de bu var. Kıbrıs çok uzun zamardır ihtilaflı bir konu. İhtilaflı parçaları biraraya getirmek zor bir iş. Kimse tam olarak istediklerini elde edemedi, son derece hassas dengeler gözetildi. Bu iş çok zordu ancak, her iki taraf da elle tutulur birşey elde etti.'' Bazı konuların basın tarafından ''abartıldığına'' da işaret eden ve ''küçük parçalar yerine tablonun bütününe bakılması gerektiğini'' söyleyen De Soto, ''son şansların kullanılıp çözümün yakalanması gerektiğini'' belirtti ve liderlere de çağrıda bulunarak ''çözüm olmazsa nelerin elden gideceğinin iyi düşünülmesini'' istedi.

HARİTADA DEĞİŞİKLİK YOK

De Soto, Annan planında yapılan son değişiklikler arasında haritalar konusunun bulunmadığını, haritaların önceki plandakilerle aynı olduğunu söyledi.
De Soto, düzenlediği basın toplantısında genel olarak plan hakkında bilgi verdi ve basın mensuplarının sorularını yanıtladı.
Bir soru üzerine haritalarda değişiklik olmadığını ifade eden De Soto, New York'a gideceğini ve 2 Nisan Cuma Günü Güvenlik Konseyi'ne gelişmeler hakkında bilgi vereceğini söyledi.
BM'nin de süreç içinde üzerine düşeni yapacağını, özellikle de Kıbrıs'taki Barış Gücü konusunda çalışılması gerektiğini söyleyen De Soto, Barış Gücü'nün yapısının ve katılımcı sayısının değişmesinin söz konusu olduğunu belirtti.
BM'nin, ''Annan planının uygulanmasını denetlemeye de yardımcı olacağını'' kaydeden De Soto, mülkiyet konusuna ilişkin soruları yanıtlarken, ''daha esnek bir yaklaşımın benimsendiğini'' söyledi ancak ayrıntılar konusunda bilgi vermedi

01/04/2004 MILLIYET

Erdoğan: Kıbrıs'ta sorumluluklarımızı yerine getirmeye hazırız

Başbakan Recep Tayyip Erdoğan, BM Genel Sekreteri Kofi Annan'ın öngördüğü işbirliği ve takvim doğrultusunda, hükümet olarak son şekli verilmiş Kıbrıs planının öngördüğü sorumlulukları yerine getirmeye hazır olduklarını söyledi.
Erdoğan, Annan'ın, planının son halini taraflara sunmasının ardından düzenlediği basın toplantısında, Türk hükümetinin konuya ilişkin gerekli değerlendirmeleri yapacağını ve planın, öngörülen aşamada TBMM'ye sunulacağını belirtti.
Başbakan Erdoğan, Yunan ulusuna ve Kıbrıs Rumlarına da seslenerek, ''Burgenstock'ta başlatılan barış yolunu beraber yürüyelim, gereken adımları beraber atalım'' çağrısında bulundu.
Erdoğan, Türkiye'nin yaklaşımının sürekli olarak ''kazan-kazan'' esası üzerinde olduğunu belirterek, Türkiye olarak Kıbrıs konusunda başlattıkları inisiyatifi bu müzakerelerde de sürdürdüklerini söyledi.
Erdoğan, BM Genel Sekreteri Kofi Annan'ın, planının son halini taraflara sunmasının ardından düzenlediği basın toplantısında, aslında bu müzakerelerde kaybeden olmadığını ve ''al-ver'' hesabı gibi bir mantıkla hareket edilmediğini kaydetti.
Erdoğan, ''Bizim yaklaşımımız, sadece yıllara dayalı olan huzursuzluğun ortadan kaldırılarak, artık adadaki tüm yaşayanların Birleşik Kıbrıs Cumhuriyeti adı altında yeni bir yaşam süreci başlatılmasıdır'' diye konuştu.
Burgenstock'taki müzakerelerin yapıcı bir atmosferde geçtiğini ifade eden Erdoğan, hükümet olarak, Annan'ın da öngördüğü şekilde, ortaya çıkan metni adadaki iki tarafın imzalamaları ve bu metinlere Türkiye ve Yunanistan tarafından da destek verilmesi düşüncesinde olduklarını söyledi.
Erdoğan, ancak sonunda buna gerek olmadığı anlayışından hareketle bundan vazgeçilerek, Annan'ın da öngördüğü şekilde imzalamaya gerek kalmadığını anlattı.

''HER ZAMAN KALICI VE ADİL BARIŞTAN YANA OLDUK''

Erdoğan, Türk tarafı olarak Kıbrıs'ta her zaman kalıcı ve adil barıştan yana olduklarını vurgulayarak, ''Bütün eylemlerimiz bu ifadelerimize uygun olarak gelişmiştir'' dedi.
Müzakerelerin her aşamasında Türk tarafının tezlerinin başarılı bir şekilde savunulmasından duyduğu memnuniyeti dile getiren Erdoğan, Türkiye'nin, Kıbrıs siyasetini, sürecin her aşamasında devletin tüm kurumlarıyla gerekli istişareleri yaparak, bir kollektif adım oluşturmak suretiyle yürüttüklerine dikkati çekti.
Bu doğrultuda Kıbrıs Türk halkının varoluş davasını ve Türkiye'nin tezlerini en etkili şekilde savunduklarını belirten Erdoğan, Kıbrıs'ta iki halk ve iki ayrı demokrasi olduğunu ve bunların kurucu devletlerinden oluşan yeni bir ortaklık tesis edileceğini hep vurguladıklarını ifade etti.
Erdoğan, Türkiyenin garantörüğünün muhafazasında da ısrarlı olduklarını ve bunu sağladıklarını kaydetti.

TÜRK TARAFININ ÖNCELİKLERİ

Annan planı son halini almadan önce tarafların öncelikleri çerçevesinde BM'ye çeşitli değişiklik önerileri sunduğuna işaret eden Erdoğan, ''devletin tüm kurumlarıyla istişare edilerek üzerinde daha önce mutabık kalınan konular ve önem verilen hususların planda yer almasına özen gösterdiklerini'' ifade etti.
Başbakan Erdoğan bu önceliklerin özetle, varılan anlaşmanın AB birincil hukuku haline getirilmesi, iki kesimliliğin korunması, adanın kuzeyindeki Kıbrıs Türk devletinin siyasi eşitliğinin güvence altına alınması, Kıbrıs Türk toplumunun ulusal birliğinin korunması, adadaki Türk askerinin Türkiye, AB'ye tam üye olduktan sonra da kalması, güvenlik ve garantilerin güçlendirilmesi, Kıbrıs Türkü'nün refahı ve ekonomik gelişmesinin teminat altına alınması ve adada yaşayan anavatan kökenlilerin haklarının korunması olarak sıraladı.

KIBRIS'TA ÇÖZÜMÜN KATKILARI

İlgili tarafların barış için Annan'ın ortaya koyduğu zeminde müşterek bir anlayışa vardıklarını kaydeden Erdoğan, bu anlayışın Türk-Yunan ilişkilerinde yaşanan yapıcı ve olumlu atmosferin gereği olduğunu ve bu ilişkilerin ileride daha da geliştirilmesine önemli katkıları olacağına inandıklarını kaydetti.
Erdoğan, Kıbrıs'ta çözümün başta Kıbrıs'taki iki halk olmak üzere Türkiye ile Yunanistan arasındaki dostluk ve işbirliğinin artırılmasını ve Doğu Akdeniz'de barış ve istikrarır güçlendirilmesini sağlayacağını söyledi.
Burgenstock'ta aslında Kıbrıs için yeni bir yol haritası çizildiğini belirten Erdoğan, ''Biz şimdi Annan'ın öngördüğü işbiriği ve takvim doğrultusunda bu anlaşmanın öngördüğü sorumuluklarımızı yerine getirmeye hazırız. Konu üzerinde hükümetimiz tarafından gerekli değerelendirmeler yapılacak ve öngörülen aşamada TBMM'ye de sunulacak'' diye konuştu.
Erdoğan, Kıbrıs'ta şu anda iki halk ve iki ayrı demokrasi olduğunu, Kıbrıs Türk halkı ve Kıbrıs Rum halkı bu planla ilgili iradelerini referandumlarda ayrı ayrı ortaya koyacaklarını belirterek, ''şüphesiz ki biz Kıbrıs'ta iki halkın referandum yoluyla ortaya koyacağı iradeye saygılı olacağız'' ifadesini kullandı.

YUNAN ULUSUNA VE KIBRIS RUMLARINA ÇAĞRI

Başbakan Erdoğan, Yunan ulusu ve Kıbrıs Rumlarına da seslenerek, ''Burgehnstock'ta başlatılan barış yolunu berebar yürüyelim. Gereken adımları birlikte atıyoruz, birlikte atalım'' çağrısında bulundu.
Yunan Başbakanı Kostas Karamanlis ve Dışişleri Bakanı Petros Molivyatis'e çabaları için teşekkür eden Erdoğan, Kıbrıs Türk ve Rum heyetlerinin de bu sonuca ulaşılabilmesi için yoğun çabaları olduğunu, bu çabaların çözüm sürecine katkı istikametinde süreceğine inandığını kaydetti.
Erdoğan, bu doğrultuda Annan'ın ve yardımcılarının çabalarına, müzakerelere katılan AB Komisyonu'nun Genişlemeden Sorumlu üyesi Günther Verheugen'e ve ayrıca katkıda bulunan tüm taraflara teşekkür etti.
Başbakan Erdoğan, şöyle konuştu:
''Bu görüşmeler esnasında dünya siyasetinde önemli yeri olan kişilerin bizlere yardımları oldu. Dolayısıyla o yardımı olan bütün dost ülkelerin devlet başkanlarına, başbakanlarına özellikle teşekkür ediyorum. Bu tür müzakere süreçlerinin doğasından kaynaklanan nedenlerle basın mensuplarına istediğimiz ölçüde bilgilendirmediğimizin farkındayız, ama bu durumu anlayışla karşılayacağınızı umut ediyorum. Sizlere de teşekkür ediyorum. Bize çok olumlu müzakere atmosferi ve her türlü kolaylığı sağlayan İsviçre hükümeti ve makamlarına da teşekkürlerimi sunuyorum.
Aziz milletime seslenmek istiyorum. Müsterih olsunlar. Onların gönüllerindeki, akıllarından geçeni kararlılıkla ve cesaretle savunan bir hükümetleri var''.
Erdoğan, KKTC Cumhurbaşkanı Rauf Denktaş'a neden teşekkür etlmediğine ilişkin bir soru üzerine, ''Denktaş'ın zaten ailenin, evin sahibi olduğunu, gönüllerde onun özel bir yeri bulunduğunu'' söyledi.
01/04/2004 MILLIYET

BM Genel Sekreteri Kofi Annan'ın Kıbrıs Özel Temsilcisi Alvaro De Soto, son şekli verilmiş Annan Planı uyarınca, ''Kıbrıs Türk tarafının çok hassas olduğu bir konudaki beklentisinin karşılandığını, Türklerin kendi yönetimlerine sahip olabileceklerini'' söyledi.
De Soto, düzenlediği basın toplantısında genel olarak plan hakkında bilgi verdi ve basın mensuplarının sorularını yanıtladı.
Planın detaylı okunması durumunda, Birleşik Kıbrıs Cumhuriyeti'nin ne şekilde işlerlik kazanacağını, iki taraf arasındaki ilişkilerin nasıl dengeli biçimde düzenlendiğinin anlaşılacağını kaydeden De Soto, çözümün ''daha sağlam mali temeller ve daha esnek mülkiyet hakları'' içerdiğini belirtti.
Birleşik Kıbrıs Cumhuriyeti'nin ''iki kurucu devletten oluşan tek bir devlet olduğunu'' söyleyen De Soto, bu çerçevede ''Türk tarafının da kendi yönetimine sahip olacağını'' vurguladı.
De Soto, ''Rum Kesiminin bu plana hangi nedenlerden ötürü olumlu yanıt vermesi gerektiğinin'' sorulması üzerine, plan uyarınca ''binlerce askerin adadan ayrılacağını ve 100 bin Rumun evlerine dönebileceğini'' kaydetti.
Belli sayıda askeri varlığın adada kalacağına işaret eden De Soto, bunun öncekine oranla küçük bir rakam olacağını ve yıllar içinde gözden geçirme mekanizması çerçevesinde yeni değerlendirmeler yapılacağını belirtti.
Geçiş sürecinin Rum Yönetimi lideri Tasos Papadopulos'un ısrarları sonucu iki aya indirildiğini de hatırlatan DE Soto, ''Rum tarafının beklentileri açısından da çok şey yapıldı'' diye konuştu.
De Soto, adadaki Türk askeri varlığına ilişkin bir başka soru üzerine de, Türkiye ve Yunanistan ilişkileri açısından son yıllarda önemli değişimler olduğuna işaret ederek, adada hem Türk hem de Yunan askeri bulunacağını belirtti ve bunların sayısının 7 yıl içinde altı binden üç bine ineceğini söyledi.
De Soto, ''Belki öyle bir gün gelecek ki, bunlara da ihtiyaç duyulmadığı hissedilecek. Gözden geçirmeler bunun için var'' dedi.
01/04/2004 MILLIYET

BM Genel sekreteri Kofi Annan, Kıbrıs'ta müzakere sürecinin resmen sona erdiğini belirterek, 24 Nisan'da adanın her iki tarafında referandum yapılmasının öngörüldüğünü söyledi.
Annan, İsviçre'nin Burgenstock kasabasında 24 Mart'ta başlayan dörtlü Kıbrıs görüşmelerinin son akşamında, 48 saat boyunca tarafları dikkatlice dinleyip, plandaki gerekli değişiklikleri yaptığını ve metne nihai şeklini verdiğini kaydetti.
Annan, taraflara birer mektup göndererek, prosedürlerin ana çerçevesi hakkında bilgi verdiğini, bu bağlamda 24 Nisan'da adada referandum yapılmasının öngörüldüğünü söyledi.
Annan, 6 haftalık istişare ve müzakere döneminin sona erdiğine işaret ederek, artık liderlerin önlerine konan paketi değerlendireceklerini ve son kararı Kıbrıs halklarının vereceğini belirtti. Annan, liderlerin halklarına kılavuzluk etme ve onları Plan hakkında bilgilendirme çağrısında da bulundu.
01/04/2004 MILLIYET

Karamanlis: "Maalesef, üzerinde uzlaşılmış bir çözüm mümkün olmadı"

Yunanistan Başbakanı Kostas Karamanlis, Burgenstock'da üzerinde anlaşılmış bir çözüme ulaşmanın mümkün olmadığını söyledi.
Karamanlis, Burgenstock'ta 24 Mart'tan bu yana süren Kıbrıs görüşmelerin sona ermesinin sonra basına kısa bir açıklama yaparak, bu aşamadan sonra kararın Kıbrıs Rum halkı ve onun siyasi liderliğine kaldığını söyledi.
Kostas Karamanlis, ''Maalesef, üzerinde uzlaşılmış bir çözüme ulaşmanın imkansız olduğu ortaya çıktı. Şimdi Kıbrıs halkı ve siyasi liderliği son kararı verecek. Bu kararı sorumluluk duygusu ve ileri görüşlülükle alacakları kanısındayım'' dedi.
Yunanistan'ın, görüşmeler sırasında Annan planının mümkün olan en üst düzeyde geliştirilmesi üzerinde yoğunlaştığını belirten Karamanlis, bu çabanın, özellikle planın Avrupa Birliği'nin müktesabatına ve temel prensiplerine uyumu üzerinde durulduğunu vurguladı.
Karamanlis, Yunanistan'ın, New York'ta 13 Şubat'ta varılan bağlayıcı müzakere süreci çerçevesinde davrandığını belirterek, ''Hükümetim, ülkemiz tarafından alınan yükümlüklerini yerine getirmiştir. Amacımız, Kıbrıs sorunun çözümüne katkıda bulunmak oldu. Bu nedenle BM Genel Sekreteri Kofi Annan'ın davetine olumlu yanıt verdim'' diye konuştu.
Görüşmeler süresince Başbakan Recep Tayyip Erdoğan ile birçok kez bir araya gelme fırsatını bulduğunu da ifade eden Karamanlis, ''Bu görüşmelerde, ikili ilişkileri geliştirme ve güçlendirmeye yönelik karşılıklı ve samimi niyetimizi teyit ettik'' dedi.
01/04/2004 MILLIYET

ABD'nin CNN haber televizyonu, Kıbrıs'taki gelişmeleri değerlendirdiği haberinde, Yunanistan Başbakanı Kostas Karamanlis ve Kıbrıs Rum tarafının, BM Genel Sekreteri Kofi Annan'ın referanduma götürülmek üzere sunduğu nihai plana ilişkin Türk tarafına oranla ''daha az hevesli'' olduğunu belirtti.
CNN'in internet sayfasında yayımlanan haberde, Başbakan Recep Tayyip Erdoğan'ın Bürgenstock görüşmelerinin sonunda yaptığı açıklamada, ''Bu yola iyi niyetle başladık, bunun sonucunu görmek istiyoruz'' diyerek Annan planına destek verdiği ifade edildi.
Haberde, Yunanistan Başbakanı Karamanlis'in ise ''daha hevessiz'' bir görüntü çizerek, ''Artık karar Kıbrıslılara kaldı'' dediğine işaret edildi. CNN, daha önceki saatlerde Kıbrıs Rum yönetiminin de Annan planını tatmin edici bulmadığını açıkladığına dikkati çekti.

İngiltere'de yayımlanan The Guardian gazetesi, Kıbrıs'ta tarafların prensipte uzun süreli bölünmüşlüğü ortadan kaldırmak istediklerini, ancak sorunun çözümlenememesinin hala bölgeyi sarsacak sonuçlar doğurabileceğini yazdı.
The Guardian başyazarı, sorunun çözümünün tarafların tümü için belli avantajlar getirdiğini örneklerle açıklarken, bir diplomatın İsviçre'deki süreci, ''Bu sürecin sonunda bir taraf beş çeşit yemek ve şampanyayla masadan ayrılırken, diğerine ise sandviç ve kahveyle idare etmek düşecek'' diye özetlediğini bildirdi.
BM planının son halinin Türkiye'de bir zafer havası, Rum tarafında ise umutsuzluk yarattığını ifade eden Guardian başyazarı, planın bazı ayrıntılarına yer verdi.
Bir Rum milletvekilinin planı değerlendirirken, ''Bu hem tecavüze uğrayıp, hem de tazminatını ödemeye benziyor'' benzetmesinde bulunduğunu belirten Guardian, ''Kıbrıs saati ilerlemeye devam ediyor. Tarafların referanduma gitmesi bekleniyor. Ama eğer Türk tarafının lideri KKTC Cumhurbaşkanı Rauf Denktaş halkını kendi tarafında tutmayı başarırsa Türk tarafından ret kararı çıkabilir'' diye yazdı.
Ancak yine de planın kuzeyde kabul edilip, güneyde reddedilmesi ihtimalinin daha güçlü göründüğünü belirten yazar, ''Adanın zengin tarafı olanlar onlar, nasıl olsa AB'ye de her koşulda girecekler. Onlar açısından bu referandum sadece, fakir olan Türk kuzenlerinin önünü kesme oylaması gibi görülecek'' görüşünü savundu.
''Rum tarafından bölünmüşlüğe yakılacak bir yeşil ışığın AB ile Türkiye arasındaki ilişkileri bozabileceğini'' de ifade eden yazar, ''Ayrıca AB yeniden ticari ambargolar sorununu kucağında bulacak. Ankara ve Yunanistan için de sorunlar yine köşeli hale gelecek. Kısacası bu sorun bölgede sarsıntılar yaratabilecek'' yorumunda bulundu.
01/04/2004 MILLIYET

ABD'nin önde gelen gazetelerinden The Washington Post'ta Kıbrıs'taki önemli gelişmelerle ilgili çıkan haberde, İsviçre görüşmelerinde Rum-Yunan tarafının, ''daha inatçı bir tutum sergilediği'' ve Türk hükümetinin ''Annan Planı'na destek işareti verdiği'' belirtildi.
Gazetenin haberinde, İsviçre-Bürgenstock görüşmelerinin sonunda bir anlaşma sağlanamaması üzerine BM Genel Sekreteri Kofi Annan'ın, hazırladığı nihai çözüm planını 24 Nisan'da Kıbrıs'ta iki tarafta referanduma götürmeyi kararlaştırdığı kaydedildi.
The Washington Post, Kıbrıs'ta son sürecin ivme kazanmasında, kendisi de AB üyeliğine aday olan Türkiye'nin çabalarının rol oynadığına işaret ederek, BM'deki diplomatların, ''bu son turda Rum-Yunan tarafı, daha inatçı olduğunu gösterdi'' dediğini yazdı.
Gazete, Türk hükümetinin, nihai Annan Planı'nı destekleyeceğinin işaretini verdiğini kaydederek, Başbakan Recep Tayyip Erdoğan'ın ''Bu görüşmelerde kaybeden yok'' sözüne dikkati çekti.
01/04/2004 MILLIYET

KKTC basını, BM Genel Sekreteri Kofi Annan'ın, İsviçre'nin Burgenstock kasabasında dün gece tamamlanan Kıbrıs zirvesinin sonunda, nihai planını taraflara sunmasını, ''son söz halkın'' ifadeleriyle duyurdu.
İsviçre'de kıran kırana pazarlık yaşandığını yazan gazeteler, Annan'ın dün gece yarısı nihai planını taraflara sunduğunu ve referadumun 24 Nisan'da yapılacağını belirtti.
Kıbrıs Gazetesi, ''Son Söz Halkın'' başlığını kullandığı manşet haberinde, Annan'ın, ''halka klavuzluk edin'', Başbakan Recep Tayyip Erdogan'ın da ''Mükellefiyetleri yerine getirmeye hazırız'' ve ''Referanduma destek vereceğiz'' sözlerini öne çıkardı.
Planda yapılan değişiklikleri de 5 madde halinde veren gazete, bunları şöyle sıraladı:
''-1960 anlaşmaları temelinde 650 Türk askeri sonsuza dek Kıbrıs'ta kalacak.
-Eşdeğerciler ve yatırım yapanlar haricindeki tüm mülkün 3'te 1'i Rum mal sahibine devredilecek. Geriye kalan 3'te 2 değer de tazminat ve takas yoluyla Rum mal sahiplerine ödenecek.
-Derogasyonlar konusunda 9 Nisan'a kadar görüşmeler sürdürülecek ve 9 Nisan'da karara bağlanacak.
-Harita üzerinde spekülasyon yapılan Karpaz ve Lefke bölgesi Türk tarafına kalıyor.
-Planda bir yanlışlık sonucu Rum tarafına verilen Lefke Avrupa Üniversitesi arazi ve binaları, yanlışlığın düzeltilmesi sonucu Türk tarafına kaldı.'' Halkın Sesi Gazetesi, konuyla ilgili haberini, Başbakan Erdoğan'ın, ''Tezlerimizi başarıyla savunduk'' sözlerini başlığına çekerek, manşetten aktardı.
Yeni Düzen Gazetesi, sürmanşetten ''Erdoğan: İmzalarım'', manşetten de ''Bu İş Tamam'' başlıklarını kullandı.
Vatan Gazetesi, ''Ve Karar İki Halkın'', Kıbrıs Cumhuriyet, ''Son Söz İki Halkın'', Afrika gazetesi, ''Referandum 24 Nisan'da, Türk Tarafı Evet, Rum Tarafı Hayır'' başlığıyla haberini okuyucularına duyurdu.
Kıbrıslı gazetesi, ''Büyük Başarı!'' başlığını kullandığı haberinde, ''Rumların 1 Nisan EOKA günü zehir oldu. İsviçre'de Türk tarafının elde ettiği başarı en az Rumlar kadar statükocuları da üzdü. 40 yıldır düğüm üstüne düğüm atılan Kıbrıs sorununun çözümü yolunda önemli bir adım atıldı'' ifadesini kullandı.
01/04/2004 MILLIYET

Kıbrıs'ta referandum 24 Nisan'da

BM Genel Sekreteri Kofi Annan'ın 11 Kasım 2002'de sunduğu ve geçen sürede tarafların istek ve önerileri ile dört kez değiştirilerek dün son şekli verilen 4. Annan planı, 24 Nisan Cumartesi günü Kıbrıs Türk ve Rum tarafında eşzamanlı referanduma sunulacak.
Her iki referandumdan da ''evet'' oyları ''hayır'' oylarından fazla çıkarsa anlaşma halklar tarafından kabul edilmiş olacak. New York görüşmelerinde 20 Nisan olarak belirlenen referandum tarihi, dün 24 Nisan olarak değiştirildi.
KKTC Cumhuriyet Meclisi Genel Kurulu, Annan planını referanduma sunmak için, ''Kıbrıs Sorununun Çözümüne İlişkin Halkoylaması Özel ve Geçici Kurallar Yasa Tasarısı''nı 22 Mart'ta oybirliğiyle kabul etmişti.
Anamuhalefet Ulusal Birlik Partisi (UBP) milletvekillerinin boykot ettiği ve sadece UBP Grup Başkanvekili Salih Miroğlu'nun görüşlerini ifade etmek için bir süre katıldığı toplantıda, Cumhuriyetçi Türk Partisi (CTP), Demokrat Parti (DP), Barış ve Demokrasi Hareketi (BDH) ile Toplumcu Kurtuluş Partisi (TKP) milletvekillerinin tümü tasarıya olumlu oy vermişti.
Tasarı, Resmi Gazete'de yayınlandıktan sonra yürürlüğe girecek. Tasarının, Resmi Gazete'de yayımlanmadan önce Cumhurbaşkanı Rauf Denktaş tarafından imzalanması gerekiyor.
''Kıbrıs Sorununun Çözümüne İlişkin Halkoylaması Özel ve Geçici Kurallar Yasa Tasarısı'', ''BM Genel Sekreteri Kofi Annan tarafından taraflara sunulan Birleşik Kıbrıs Cumhuriyeti'nin kuruluş anlaşmasını ve tüm eklerini; anayasa ve mevzuatı; Kıbrıs Türk Devleti'nin kurucu ortağı olacağı Birleşik Kıbrıs Cumhuriyeti'nin Avrupa Birliği'ne katılımını halkoylamasına sunmayı' düzenliyor.
Halkoylamasında, son milletvekilliği seçimindeki seçmen kütüklerinde kayıtlı KKTC yurttaşları oy kullanacak. Ancak kütükler son milletvekilliği seçiminden sonraki süreçte yurttaşlık hakkını kaybedenlerin kütüklerden silinmesi ve seçmen niteliğine haiz yeni yurttaşlık kazananlarla 18 yaşını doldurması nedeniyle seçme niteliği kazananların kütüklere eklenmesiyle güncelleşecek.

BEYAZ ZEMİNE EVET, SİYAH ZEMİNE HAYIR
Halkoylamasında seçmenlere verilecek oy pusulasında beyaz zemin üzerine siyah yazıyla ''EVET'' ve onun yanında siyah zemin üzerine beyaz yazıyla ''HAYIR'' kelimeleri ve her birinin altında birer kare bulunacak.
Pusulada yer alacak diğer ifadeler Bakanlar Kurulu'nca belirlenecek. Seçmenler, karelere tükenmez kalemle işaret koymak ya da çarpı işaretli mühür basmak ve oy pusulasını, gizliliği bozmayacak biçimde katladıktan sonra sandık kurul önündeki kapalı oy sandığına atarak oy kullanacak.
Tasarının 9. maddesi şu ifadeleri içeriyor:
''Seçim ve Halkoylaması Yasası'na uygun olarak Yüksek Seçim Kurulu'nca saptanan ve ilan edilen halkoylaması kesin sonucunda, geçerli oyların yarısından bir fazlasının 'evet' oyu olması halinde, BM Genel Sekreteri Kofi Annan tarafından taraflara sunulan kuruluş anlaşması ve tüm ekleri, anayasa ve mevzuatı, Kıbrıs Türk Devleti'nin kurucu ortağı olacağı Birleşik Kıbrıs Cumhuriyeti'nin Avrupa Birliği'ne katılımı halk tarafından kabul edilmiş sayılır.''
01/04/2004 MILLIYET

CHP milletvekili yazar arkadaşımız Zülfü Livaneli, Kıbrıs görüşmelerinin iyi gittiğini belirterek soruyor:
"Lozan'da tavizler vermek zorunda kalan Atatürk ve İsmet Paşa 'ver kurtul'cu muydu?!"
Şimdi Lozan günlerine gidelim. İsmet Paşa, Gazi'ye ve Başvekil Rauf Orbay'a çektiği 27 Ocak 1923 tarihli uzun telgrafta, Musul meselesi konusunda Türk heyetindeki görüş farklarını anlatıyor:
"Ben, Musul'dan feragat ederek sulh aramak fikrindeyim...
Rıza Nur, Musul bize pek lazımdır, sonuna kadar direnelim diyor...
Hasan Saka Bey ise Musul çok önemli olduğu için karar veremiyor..."
Neticede Gazi ve İsmet Paşalar Musul'dan "feragat" ederek barışa ve şimdiki sınırlarımız içinde devrimlere öncelik vermişlerdir.
Meseleye böyle geniş bir açıdan değil de Musul'un konumu açısından bakarsak, "Musul'dan feragat etmeyi" eleştirmek için birçok sebep vardır.
Patrikhane konusunda da Kemalist yönetim "Türkiye'den dışarıya çıkarmak" tezinden taviz vermiş, bilinen statüyü kabul etmiştir.
* * *
KIBRIS konusunda, türban savaşının büyük kahramanı Alemdaroğlu gibi "40 bin şehit vererek Kıbrıs'ı alacak" değilsek, yapılacak şey, karşılıklı tavizleşmelerle Türkiye için 'en iyi' noktaya ulaşmaktır.
Doğru diplomasi budur. Türkiye de bunu yapıyor.
Bu satırlar yazılırken, İsviçre'nin Bürgenstock beldesindeki tartışmalar "derogasyonlar" denilen "istisnalar" üzerinde toplanmıştı: Annan planında Türkler ve Türkiye lehine konulmuş istisnaların nasıl "birincil hukuk" düzeyine çıkarılacağı meselesi...
Tabii Yunanistan direniyor, aslında bunun karşılığında başka tavizler istiyordu.
Diplomasi bir tavizleşmeler savaşıdır.
"İstisnalar"ı sağlam bir hukuk kuralı haline getirmek için teknik formüller var, AB adına Prodi'nin yaptığı açıklama da olumlu...
Neticede, Annan planının dengesi belli olmuştur: Türkiye ve Türkler hiç de "feragat" etmiyor; bir 'denge' kuruluyor.
Tabii bunun da eleştirilecek yönleri var. Ama meselenin çözümüyle Türkiye'nin ve KKTC Türklerinin kazanacağı şeyler daha çok.
* * *
EVVELA Kıbrıs Türklüğü 30 yıldır geldiği gibi bundan sonra devam edebilir mi?
Türkiye'nin ekonomi, aşırı nüfus artışı, işsizlik, altyapı yetersizliği, teknoloji açığı gibi sorunları var.
Bunların çözümü için dünyaya daha fazla açılmamız gerekiyor ve bunun birkaç yolundan biri Kıbrıs meselesinin çözümünden geçiyor.
Türkiye'nin en ciddi sorunu olan etnik milliyetçilik meselesini çatışmasız çözmenin de, Ortadoğu ve Kafkaslar'da stratejik olarak güçlenmenin de birinci şartı güçlü bir ekonomidir; o da dünyaya açılmayla ilgilidir.
Böyle karmaşık bir meseleyi Alemdaroğlu kafasıyla ele almak veya "ver kurtul" diye damgalamak sadece yanlış değil, aynı zamanda ülke için zararlıdır.
Kıbrıs meselesine sırf Kıbrıs açısından bakmak doğru açılardan sadece biridir. Aynı zamanda Türkiye'nin, yani "anavatan"ın bu sorunları ve ufukları açısından da bakmak lazımdır

TAHA AKYOL MILLIYET 01/04/2004

Kıbrıs Rum Kesimi Hükümet Sözcüsü Kipros Hrisostomides'e göre Annan dördüncü planı ile "Türk tarafına 5 yıldızlı otelde ikamet kuponu ve şampanya ikram etmiş... Rum tarafına ise kahve ve sandviç..." Peki Türk tarafı bu ikramı ne yapacak?
Cevap:
"Ret..."
Neden:
"Erdoğan ve Gül alkol kullanmadıkları için şampanya içmezler."
O halde anlaşma yatıyor mu?
Kıbrıs Rum Kesimi basını ise 4. Annan planını şöyle tanımlıyor:
"Türk tarafına Kıbrıs kebabı sufla... Rum kesimine ise kahve sandviç..."
Türk tarafı, işte bunu kabul edebilmiş.

Kafa karıştırmak
İkisi de 4. Annan planı değil mi?
Aynı metne hem "hayır" hem "evet" nasıl olabilir?
Çünkü...
Eğer, 4. Annan planına "teknik" içerik açısından bakılırsa, her şey karışık.
Örneğin... Daha temelinden karışık olanını yansıtayım.
4. Annan planında nüfus, göç, mal iadesi, toprak, siyasal temsil, egemenlik... Akla gelen her şey, tümüyle Türk tarafının istediği şekliyle olsa, hem Türk hem Rum tarafında referandumlarla kabul edilse bile... Hem güvencesi var, hem yok...
Yani - teknik yoruma göre - kalıcı bir anlaşma da olabilir... İskambil kağıdından şato gibi yıkılabilir de.
Açayım...
Referandumlardan geçen anlaşmada, bunun AB hukuku sayılacağı öngörülmekte.
Avrupa Parlamentosu'nda da onaylanabilir.
Ama...
Bir yoruma göre, adada bir Rum vatandaşı AB hukukuna göre, "anlaşmanın birincil hukuk olmadığı iddiasıyla, AB Lüksemburg Yüksek Mahkemesi'ne dava açarak iptal kararı alabilir."
O nedenle Türk tarafı işi garantiye almak için AB üyesi 25 ülke parlamentosundan "bu anlaşmanın AB birincil hukuku olduğu yolunda bir karar çıkarılmasını ve bunun da Annan'ın olası 4 buçukuncu(!) planında yer almasını" istemektedir.
Diğer yoruma göre ise, "25 ülke parlamentosundan karar çıkartmak koşulu, bu anlaşmanın birincil hukuk olmadığının bizim tarafımızdan peşinen kabulü ve ileride tek bir üye ülke parlamentosunda takılması halinde bile adanın Rumlarına yağmur gibi iptal davaları açmak olanağını altın tepside sunmaktır."
Böyle düşünenler Belçika örneğini veriyorlar.
"Valonlar ve Flamanlar yıllardır tek bir iptal davası açtılar mı?" diyorlar.
Kısacası...
Durum da, kafalar da karışık.

Siyaset çözer
Bu tür teknik tartışmalar, KKTC penceresinden bakıldığında farklı bir "optimizasyon" yani "en az vererek, en çoğunu, en büyük güvenceyle almak" arayışını gösterir.
Nihayet tüm bunlar olmasa bile, oradakilerin hemen tamamının bir cebinde Türkiye pasaportu güvencesi var... Pek çoğunun diğer cebinde ise 1 Mayıs'tan itibaren AB yurttaşlığı demek olan - gizlice alınmış - Kıbrıs Rum Kesimi pasaportu.
Bir de Türkiye penceresinden "optimizasyon" görülmeli.
Bu da "Kıbrıs'ta mümkün olan en iyi koşullarda çözümle yetinmek... Mümkün olmayanı zorlamamak... KKTC'liden daha fazla KKTC'li olmaksızın, Türkiye'nin AB yolu üzerindeki bu virajı devrilmeden, dingil kırmadan, lastik patlatmadan dönmektir."
KKTC'li nasıl ki, "Ben Türk'üm ama Türkiyeli değil, Kıbrıslı Türk'üm" diyor... Türkiye insanı da bu gerçeği görmeli, "Ben Türk'üm, Kıbrıslı soydaşımı (ırkımı değil) olabildiğince kollarım ama Kıbrıs Türkü değil, Türkiye Türküyüm" diyebilmenin akıl bileşkesinde kalmalıdır.
Ayrıca, KKTC'deki son genel seçimler de Türkiye insanının, en azından KKTC'li Türklerden yarısı kadarını aşan şovenliğindeki anlamsızlığı ortaya koymuştur.
Türkiye'nin AB üyeliği, KKTC'de 10 yıl sonra asker bulundurmasından daha büyük güvencedir.
KKTC'nin de suflayı geri çevirmemesi ve AB üyeliği statüsünü paylaşması Türkiye'nin yararına olur.
Ve nihayet, çözümsüzlüğün de bıkkınlık verdiği, KKTC'nin yeni kuşaklarına işkence gibi görünmekte olduğu görülmelidir.
GUNERI CIVAOGLU MILLIYET 01/04/2004

BU satırlar yazılırken, Bürgenstock'ta, tam bir kargaşa ve belirsizlik hüküm sürüyordu. İsviçre kasabasında günlerdir yapılan çetin pazarlıkların sonunda, BM Genel Sekreteri Kofi Annan'ın, daha önce New York'ta belirlenen takvime göre, gün içinde kendi adını taşıyan planına "son nokta"yı nasıl koyacağı dahi belli değildi...
Eğer şimdiye kadar ısrarla sürdürülen süreçte ve yöntemde bir değişiklik olmayacaksa, bundan sonra dördüncü ve "son aşama"ya girilmesi, yani Annan planının 20 Nisan'da referanduma sunulması gerekiyor.
Dün akşama kadar gelen haberler, Rum tarafının planın dördüncü versiyonuna karşı tavır aldığı, hele Rum halkının referandumda büyük çoğunlukla (yüzde 74) "hayır" diyeceği yönünde idi. Türk tarafında ise Bürgenstock'ta "son nokta" konmadan, Rauf Denktaş'ın çok sert çıkışları, KKTC'yi - ve de Türkiye'yi - zor günlerin beklediğini gösteriyor.
BM, AB, ABD başta olmak üzere uluslararası camianın "son fırsat" diye nitelendirdiği çözüm şansını kaybetmemek için baskılarını yoğunlaştıracağı açık. Ancak - adanın iki kesimindeki havaya bakılırsa - planın kabulü ve çözümün gerçekleşmesi, hiç de bazılarının başta tahmin ettiği gibi "cepte keklik" görünmüyor...

Örnek alınsa...
AVRUPA'da siyasetin belirli akımların etkisine girdiği, bazen sağa, bazen de sola yöneldiği dönemler vardır.
Son olarak iki ülkede yapılan seçimlerde sağ iktidarların yenilgiye uğraması, yaşlı kıtanın "sola kaymakta" olduğunun işareti sayılıyor.
Bu iki ülke İspanya ve Fransa'dır. Birincisinde genel seçimler sonunda Sosyalistler iktidara geldi. İkincisinde ise bölgesel seçimler "sol ittifak"ın zaferi ile sonuçlandı, ancak merkez - sağ iktidar, Millet Meclisi'ndeki çoğunluğu sayesinde, yerinde duruyor.
Kuşkusuz Avrupa'nın çeşitli yerlerinde solun başarısını - veya sağın başarısızlığını - aynı nedene (veya nedenlere) bağlamak mümkün değil.
İspanya'da Aznar hükümetinin dış (özellikle Irak) politikası, terör şokunun etkisi altındaki seçmenleri, muhalefetteki Sosyalistleri işbaşına getirmeye itti...
Fransa'da ise, seçmenlerin sola meyletmelerinde dış değil, tamamen iç nedenler rol oynadı. (Chirac Irak konusunda başından beri İspanya'dakinden tamamen farklı, ABD karşıtı bir politika izliyor)...
* * *
BUNA karşılık Avrupa'da solun gerilediği ve sağın işbaşına geçtiği yerler de var. Örneğin Yunanistan'da, Sosyalistler (uzun süre iktidarda kalmanın bedeli olarak) yenilgiye uğradı.
Türkiye'de son yerel seçimler, siyasal akımın sağın lehinde olduğunu ortaya koydu. Üstelik sol da ciddi bir sarsıntı geçiriyor.
Bu konuda Fransa'daki seçimlerden alınacak dersler var. Fransa'da Sosyalistler zaferini önemli ölçüde diğer yakın partilerle kurduğu "sol ittifak"a borçlu... Ayrıca Başbakan Reffarin, partisinin uğradığı yenilgiden sonra, Batı demokrasilerinde yaygın olan anlayışa uygun olarak, istifasını verdi. (Ancak Chirac daha bir süre işbaşında kalmasını istedi)...
Kazanan veya kaybeden (sağ ya da sol) kim olursa olsun, Avrupa'da demokrasi böyle işliyor...
SAMI KOHEN MILLIYET 01/04/2004

BURGENSTOCK

Bu yazıyı yazdığım sırada, Kıbrıs pazarlığının son aşamasına girilmişti. İçeride kıyametler kopuyordu. İkili görüşmeler, telefon trafiği, zaman zaman yükselen sesler. Her kafadan bir ses çıkıyor, herkes karşı tarafı etkilemek için sürekli "yarı doğruları" açıklıyordu. Gazetecilerin yanına gelen sözcüler iyi planlanmış söylentileri yayıp avantaj elde etmeye çalışıyorlardı. Bir an Yunanlılarla Rumlar salonu terkettiler haberi geliyor, bir saat sonra Türk tarafının canının çok sıkkın olduğu söyleniyor, bir süre sonra bütün bunlar yalanlanıyordu.
Bir pazarlığın en zor yönü son dakikalarıdır.
Blöfler yapılır, büyük abilere telefonlar edilir, medya kullanılır ve bir iki noktada avantaj sağlanmaya çalışılır. Bazen karşı tarafın avantaj sağlamaması için yalanlar söylenir, dramlar sahnelenir. Herşey o kadar hızlı gelişir ki, sizde neyin doğru neyin yanlış olduğunu bir türlü anlayamazsınız.
Bundan dolayı sizleri gereksiz ayrıntılara boğmak, her saat başı değişen gelişmelerle yanıltmak istemiyorum. Dördüncü Annan planının ortaya koyduğu büyük resmi sizlerle paylaşmayı arzuluyorum. Burada varılan anlaşmanın, bildiğimiz kadarıyla, imzalansa da imzalanmasa da, referandumda kabul edilse veya reddedilse dahi Türk tarafına şimdilik ne getirdiğine bakmak istiyorum.
1. Rumların denetimi ve yönetimi altındaki Kıbrıs Cumhuriyeti yok oluyor. Türkler ile Rumlar yeni bir Cumhuriyet kuracaklar. Herşey yeni, bayrağından milli marşına, yasalarından yargısına kadar eski ile ilgisi bulunmayan bu Cumhuriyet Türk ve Rum halklarından oluşuyor.
2. Şimdiye kadar Rumlar tarafından azınlık diye nitelendirilen Türk toplumunun ilk defa siyasi eşitliği sağlanıyor.
3. Türk toplumu tamamıyle kendi kendini yönetme hakkını elde ediyor. Kendi anayasası, kendi parlamentosu, kendi yasalarıyla apayrı bir varlık oluyor.
4. Bugüne kadar sadece Türkiye'nin tanıdığı, kağıt üstünde kalan, ambargolar altında inleyen, Uluslararası kamuoyunda itilip kakılan, kişi başına geliri 2.500 dolarda kalan KKTC, Uluslararası saygın bir statü kazanıyor, dünyanın tanıdığı yeni Kıbrıs Cumhuriyetinin ortak kurucu devleti haline geliyor. Avrupa Birliğine'de üye oluyor.
5. Türk tarafı ilerde Rumlar tarafından istila edilme tehlikesine karşı, göçmen sayısına ve mal-mülk edinme konularına getirilen kısıtlamalarla kesin ve somut güvenceler alıyor.
6. Türk askerinin adada süresiz kalması ve garanti anlaşmalarının geçerliliği sağlanıyor.
7. Kıbrıs Türk devletinin Türkiye ile ilişkisini sürdürebilmesine izin veriliyor.
8. Avrupa insan Hakları Mahkemesinde sıra bekleyen 4.000 ve karar aşamasına giren 47 davadan kurtulunuyor.
9. Türkiye'nin AB ile müzakereleri başlatma yolundaki en büyük engel olarak görülen Kıbrıs sorunu ortadan kalkıyor.

BUNDAN İYİSİ OLABİLİR Mİ?
Yukarıdaki listeyi daha uzatabilirim.
Ancak bir an için duralım ve kendi kendimize soralım: " dördüncü Annan planından daha da iyi bir çözüm elde edilemez miydi? Daha fazla avantajlar sağlanamaz mıydı?"
Gayet tabii sağlanabilirdi.
Ancak bu mantığın sonu yok.
İyisinin de iyisi olur.
Dimyata pirince giderken evdeki bulgurdan olmakta vardır.
Bazılarımız için en ideali, KKTC'nin bağımsızlığını ilan etmek, dünyanın tanımasını sağlamak veya Kuzey Kıbrıs'ı Türkiye'ye ilhak etmektir!
Bunlara gücümüz yetse son 30 yıl içinde belki yapabilirdik. Oysa yapamadık ve bundan sonra yapılması da imkansız.
Bugün varılabilecek en iyi çözüm dördüncü Annan planı ile önümüze konmuştur. Orasıyla burasıyla oynamak, bardağın boşlukları üzerine politika yapmak yerine bu planı nasıl işletebileceğimize bakalım. Kıbrıs Türklerinin elde ettikleri avantajları iyi kullanabilmeleri için yardımcı olalım.

YUNANLILAR VE RUMLAR İŞTE BUNDAN DOLAYI KIZGINLAR
Dördüncü Annan planı Yunanistan'da ve Kıbrıs Rumları arasında önce büyük hayal kırıklığı yarattı, ardından da hayal kırıklığı kızgınlığa ve tepkiye dönüştü.
35 yıldır bu tip görüşmeleri izliyorum. Şimdiye kadar hiçbir zaman bu kadar rahat etmemiştim. İlk defa Türk tarafı ne istediğini biliyor, topu taca atmak yerine kararlı şekilde hedefine yürüyordu.
Buna karşılık Rumlar sinir içinde kaçırdıkları bir treni son dakikada yakalamanın çarelerini arıyorlardı.
Rumların bu kadar sinirli olmaları son derece doğal.
Nasıl olmasınlar ki:
- Sahip oldukları Cumhuriyeti kaybediyorlar ve düne kadar parya muamelesi yaptıkları, azınlık olarak gördükleri Türklerle ortaklığa zorlanıyorlar. Devleti birlikte yönetmek zorunda bırakılıyorlar.
- Türk tarafı üzerindeki bütün ambargolar, tüm siyasi baskılardan vaz geçme durumunda kalıyorlar.
- Kişi başına 18 bin dolarlık gelirlerini birkaç misli arttırmak varken Türklerle paylaşma durumunda bırakılıyorlar.
- Bütün bunlara karşılık Kuzeyden doğru dürüst toprak alamıyorlar, göçmenlerinin büyük bir bölümünü geri gönderemiyorlar, Kuzey'deki mal-mülklerine geri dönemiyorlar.
Siz Rumların yerinde olsanız çıldırmaz mısınız?
Artık oyun bitti.
Bundan sonra Türk toplumunun kendi geleceğine hakim olması ve politik oyunları bir yana bırakması gerekir. Bundan sonra zenginleşmek ve rahat etmek artık onların elinde. Bundan sonra Ankara'dan gönderilecek paralarla yaşamını nasıl sürdüreceğinin hesaplarını yapmak değil, Avrupa Birliği üyesi olarak Türkiye'ye nasıl avantaj sağlayacağını düşünmek gerekir.
Gelin artık bugün memnun olalım.
Birbirimizi yiyeceğimize elimize geçen bu fırsatı iyi kullanalım

MILLIYET MEHMET ALI BIRAND 01/04/2004

KKTC Cumhurbaşkanı Rauf Denktaş, "Şu ana kadar incelediğimi kadarıyla bu belgeye evet demek mümkün değil ama İsviçre'den gelen arkadaşlarla yapılacak tetkik sonucu daha sağlıklı bir karar vermek mümkün olacaktır" dedi. Denktaş, gazetecilerin ısrarlı soruları karşısında bir gün daha sabredilmesini isteyerek, yarın yapılacak tetkiklerin ardından tavrının netleşeceğini söyledi.

(aa)

HURRIYET 01/04/2004

''İlk kez Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti'nin gayretleriyle diplomaside, dış politikada bir büyük başarı kazanıldı. Toplumlararası görüşmeler başladı, daha sora diğer aşamalar geçildi. Türkiye'nin atak, kararlı ve dinamik yapısı sadece kendi bölgemizi değil, bütün dünyayı etkiledi. Türkiye bu dinamik tavrıyla söz sahibi olduğunu ve sorunları çözmek istediğini gösterdi, sorunların uzlaşma ve diplomasi yoluyla nasıl çözülebileceğini ortaya koydu. Bence takdir edilmesi ve sevinilmesi gereken en büyük olay budur.''

(aa)

HURRIYET 01/04/2004

Ferai TINÇ/BÜRGENSTOCK

Bürgenstock’taki tarihi Kıbrıs görüşmelerinde BM Genel Sekreteri Annan hazırladığı son planı dün gece yarısı taraflara sundu. Plan 24 Nisan’da Kıbrıs’ın her iki kesiminde referanduma götürülecek.

Planın adil ve kalıcı olduğunu söyleyen Annan, tarafların uzlaşıp uzlaşmadığı konusunda bilgi vermedi. Ancak ABD’li bir kaynak, her iki tarafın da plan üzerinde anlaşmaya vardığını açıkladı.

BM Genel Sekreteri Kofi Annan dün gece, kalan son boşlukları da doldurarak Birleşik Kıbrıs Cumhuriyeti’ni oluşturacak anlaşmaya son noktayı koydu ve taraflara teslim etti. Böylece Türk ve Rum tarafları arasında 13 Şubat’ta New York’ta başlayan görüşme süreci dün Bürgenstock’ta sona ermiş oldu.

Annan tarafların uzlaşıya varıp varmadığı konusunda bilgi vermezken, Reuters haber ajansı, ABD_Dışişleri Bakanı Colin Powell’la birlikte Berlin’de bulunan bir yetkiliye dayanarak, tarafların plan üzerinde anlaşmaya vardıklarını bildirdi.

TÜRKLER YERİNDEN OLACAK

Her iki tarafı da tatmin edecek unsurlar taşıyan planın adil ve kalıcı olduğunu belirten Annan, planın 24 Nisan’da Kıbrıs’taki iki halkın onayına sunulacağını açıkladı. Planı uygulamanın kolay olmadığını, önemli bir maliyeti bulunduğunu ve bazı Kıbrıslı Türklerin yerlerinden olacağını belirten Annan, ancak uluslararası toplumun yardımlarıyla konut sorununun da aşılacağını söyledi.

TÜRKİYE’YE TEŞEKKÜR

Annan’ın planı açıklamasından önce Başbakan Recep Tayyip Erdoğan ‘Biz imzaya hazırız’ diyerek, Türk tarafının Annan planını referanduma götürmeye hazır olduğunu açıkladı. KKTC heyeti de imzaya atmayı kabul etti. Böylece Türk tarafı 30 yıllık Kıbrıs görüşmeleri tarihinde ilk kez masadan çözüm isteyen taraf olarak kalktı. Annan, bu inisiyatifinden ötürü Türkiye’ye teşekkür etti.

Erdoğan’ın ‘imzaya hazırım’ açıklaması Yunanistan ve Rum yönetimini zor durumda bıraktı. Annan, Yunanistan Başbakanı Kostas Karamanlis’le son bir kez görüştü ancak Yunan liderini imza konusunda ikna edemedi.

Aramız açılmasın

KIBRIS görüşmelerinin en kritik 24 saatinde Yunanistan, Kıbrıs’ta varılacak bir anlaşmayı yaşatmak için Türkiye’nin AB’den hukuki koruma arayışına set çekti. Ancak, Yunanistan Başbakanı Kostas Karamanlis, önceki gece Başbakan Tayyip Erdoğan ile yaptığı görüşmede, Kıbrıs konusunda anlaşmaya varılamasa da iki ülke arasındaki yakınlaşma sürecinin bundan etkilenmemesini istedi;

‘Biz çözüm istiyoruz. Fakat anlaşmazlıklarımızı çözebilmiş değiliz. Sorunlar hala ortada duruyor’ dedi. Erdoğan ise ‘Biz gerçekten çözüm istiyoruz ve bunun için uğraşıyoruz’ demekle yetindi. Çözümün tıkanması halinde ilişkilerin de bundan olumsuz etkilenebileceği mesajını taşıyan bu tavrın nedeni, Atina’nın Günter Verheugen’e verdiği yanıt oldu. AB Komisyonu’nun genişlemeden sorumlu komiseri Verheugen, Annan Planı’nda, dolaşım ve mülkiyet konularındaki bazı kısıtlamaların, AB’nin birincil hukuku çerçevesinde kabul gören ‘istisnalar’ haline gelmesi için kurulacak yeni Birleşik Kıbrıs Cumhuriyeti’nin AB’ye katılımını meclislerinde onaylamalarını istedi.

Yunanistan ise, bu öneriyi kabul etmedi.

Bürgenstock’ta dünün hikayesi

DÜN tarafların son sözlerini söylediği müzakareler boyunca, özellikle Rum basınında anlaşmanın sağlanamayacağı yönünde bir hava hakimdi. Bu hava, Yunan hükümet sözcüsü Teodoros Rusopulos’un ‘Taraflar arasında uzlaşma şansının şu an için zayıf göründüğünü’ açıklamasıyla pekişti.

Yunanistan Başbakanı Kostas Karamanlis ile TSİ 11.15’te yaptığı görüşmenin ardından Annan, 14.15’te Kıbrıs Rum yönetimi lideri Tasos Papadopulos ile bir araya geldi. Annan, 15.30’da KKTC Başbakanı Mehmet Ali Talat ve Başbakan Yardımcısı Serdar Denktaş, son olarak da 17.00’de Başbakan Recep Tayyip Erdoğan ile görüştü.

Görüşmelerin ardından Rum Yönetimi sözcüsü Kipros Hrisostomidis, Papadopulos’un Annan’la görüşmesinde planda yapılan değişikliklerin Rum tarafını tatmin etmediğini ve ‘İçinde bizim değişiklik önerilerimiz yok. Bu dengesiz bir plan’ dediğini kaydetti.

ABD Dışişleri Bakanı Colin Powell ve AB Komisyonu Başkanı Romano Prodi, bu saatlerde telefonla devreye girerek, taraflara anlaşmaya varmaları çağrısı yaptılar. Ancak kilit konulardaki anlaşmazlıklar giderilemedi.

AB’nin genişlemeden sorumlu üyesi Günter Verheugen’in, derogasyonların kalıcı olmayacağı yönünde Yunanistan’a güvence verdiği bildirilirken, Rumlar, dün öğle saatlerinde yeni bir öneri getirdi. Karpaz’ın, devredilmesi karşılığında, anlaşmanın AB temel hukukuna eklenmesinin kabul edildiği açıklandı.

Yunan ve Rum tarafının anlaşmanın tatmin edici olmadığı, dolayısıyla imzalanmayacağı yönünde iyice belirginleştirdikleri tavrın ardından, imza töreni BM tarafından iptal edildi. Tarafları TSİ 23.30’da kapanış törenine davet eden Annan da, anlaştıkları için tarafları kutlamak yerine, planın son halini sunmakla yetindi.

HURRIYET 01/04/2004

Karamanlis, Bürgenstock'ta 24 Mart'tan bu yana süren Kıbrıs görüşmelerin sona ermesinin sonra basına kısa bir açıklama yaparak, bu aşamadan sonra kararın Kıbrıs Rum halkı ve onun siyasi liderliğine kaldığını söyledi.

Kostas Karamanlis, ''Maalesef, üzerinde uzlaşılmış bir çözüme ulaşmanın imkansız olduğu ortaya çıktı. Şimdi Kıbrıs halkı ve siyasi liderliği son kararı verecek. Bu kararı sorumluluk duygusu ve ileri görüşlülükle alacakları kanısındayım'' dedi.

Yunanistan'ın, görüşmeler sırasında Annan planının mümkün olan en üst düzeyde geliştirilmesi üzerinde yoğunlaştığını belirten Karamanlis, bu çabanın, özellikle planın Avrupa Birliği'nin müktesabatına ve temel prensiplerine uyumu üzerinde durulduğunu vurguladı.

Karamanlis, Yunanistan'ın, New York'ta 13 Şubat'ta varılan bağlayıcı müzakere süreci çerçevesinde davrandığını belirterek, ''Hükümetim, ülkemiz tarafından alınan yükümlüklerini yerine getirmiştir. Amacımız, Kıbrıs sorunun çözümüne katkıda bulunmak oldu. Bu nedenle BM Genel Sekreteri Kofi Annan'ın davetine olumlu yanıt verdim'' diye konuştu.

Görüşmeler süresince Başbakan Recep Tayyip Erdoğan ile birçok kez bir araya gelme fırsatını bulduğunu da ifade eden Karamanlis, ''Bu görüşmelerde, ikili ilişkileri geliştirme ve güçlendirmeye yönelik karşılıklı ve samimi niyetimizi teyit ettik'' dedi. (aa)

HURRIYET 01/04/2004

Güvenlik Konseyi’ne bugün sunulacak

BM Genel Sekreteri Annan, 19 Şubat’tan bu yana taraflar arasında görüşülen planın son halini BM Güvenlik Konseyi’ne bugün rapor halinde bildirecek.

Siyasi partiler tutum belirleyecek

Türk ve Rumlar, referanduma kadar nasıl tavır takınacaklarını belirleyecek. Siyasi partiler, evet ya da hayır yönünde tutum belirleyecek.

Merkez Bankası başkanı seçilecek

9 Nisan’a kadar taraflar yeni devletin Merkez Bankası Başkanı ile yönetim kurulunu atayacak. Bu tarihe kadar yapmazlar ise, BM atama yapacak.

Garantörlerden onay gelecek

9 Nisan’a kadar garantör ülkeler Türkiye, Yunanistan ve İngiltere, planın referanduma götürülmesini Bakanlar Kurulu kararıyla onaylayacak.

24 Nisan’da referandum

Taraflar, 24 Nisan’da eş zamanlı olarak Annan planını referanduma götürecek. Hem plana, hem de AB üyeliğine giriş onayı sorulacak ve her ikisine sadece bir kez evet ya da hayır sorusu sorulacak.

Evet çıkarsa

Taraflar iki gün içinde, yeni federal devletin geçiş döneminde görev alacak eş başkanları, bakanları, yüksek mahkeme üyelerini BM’ye bildirecek. Bildirmez ise, isimleri BM Genel Sekreteri ya da temsilcisi belirleyecek.

Hayır çıkarsa

Taraflardan biri, planı referanduma götürmeme kararı alırsa, siyasi sonuçlarına da katlanacak.

1 Mayıs AB üyeliği

1 Mayıs 2004’te AB, yeni Kıbrıs Cumhuriyeti’ni 9 yeni ülkeyle birlikte tam üye olarak alacakl. Avrupa Birliği böylece 25 üyeli bir birlik olacak.

HURRIYET 01/04/2004

BÜRGENSTOCK’taki pazarlık dün son saatlerine yaklaşırken, Güney Kıbrıs’ta esen ‘hayır’ havası da iyice şiddetlendi. Güneydeki Baf kentinde okul çocukları bile dün sokaklara dökülüp Annan’ın yeni plan taslağına hayır gösterileri yaptılar. Planın yeni halini ‘ihanet’ ve ‘Türklere satış’ diye tanımlayan kalabalık öğrenci grubu, baştan beri birleşmeye karşı olan Baf Piskoposu Hırisostomos’a bir hayır dilekçesi sundular. Hırisostomos çocuklara hitaben konuşmasında ‘Bu plan uygulamaya konulduğu takdirde çökecektir. Şimdi artık gururla hayır deme hakkı halkın elindedir. Türkler ayrıca işgalin bedelini de bize ödeyecekler’ dedi.

HURRIYET 01/04/2004

Anlaşma Karpaz ve AB’ye takıldı

BÜRGENSTOCK’taki Kıbrıs Konferansı’nın son gününde, Annan planı KKTC’nin Karpaz bölgesi ile AB’nin hukuk garantisine kilitlendi. AB’nin genişlemeden sorumlu komiseri Günter Verheugen, Yunanistan Dışişleri Bakanı Petros Molivyatis’e anlaşmanın sınırlayıcı maddelerine süreklilik garantisi vermeyeceği vaadinde bulundu. Ardından Yunanistan hükümet sözcüsü Theodoros Rusopulos, ‘Göründüğü kadarıyla anlaşma olasılığı çok zayıf’ açıklamasını yaptı. Rumlar, Türkiye’nin kesinlikle kabul etmeyeceğini bile bile son dakikada masaya Karpaz’ı sürdüler: ‘Karpaz’ı verin kısıtlamaları kabul edelim’ dediler. BM Genel sekreteri Kofi Annan bile Rumların istediğine şaşırdı. Böylece, pazarlık kilitlendi. Ancak Annan, BM Güvenlik Konseyi’ni 2 Nisan’dan toplantıya çağırınca Rumlar ve Yunanistan üzerindeki baskı ağırlaştı. Konsey planı kabul ederse, Rumlar 1974’den bu yana ilk kez istemedikleri bir Konsey kararıyla karşı karşıya kalacaklar.

HURRIYET 01/04/2004

BM Genel Sekreteri Annan, Kıbrıs halklarının onayına sunulacak olan planı taraflara sundu. Türk tarafı masadan oldukça memnun ayrılırken, Rum tarafı planı beğenmedi. Referandum 24 Nisan'da yapılacak

HİLAL KÖYLÜ, YORGO KIRBAKİ
BÜRGENSTOCK - İsviçre'nin Bürgenstock beldesindeki dörtlü Kıbrıs görüşmelerinin son gününde, kıran kırana pazarlıkların ardından, çözüm anlaşmasına dair umulan mutabakat sağlanamadı. BM Genel Sekreteri Kofi Annan, dün gece nihai şeklini vererek sunduğu planı Türkiye ile Kıbrıs Türk tarafı tatmin edici buldu. Başbakan Tayyip Erdoğan planın son haline imza atabileceğini Annan'a iletti. BM'den Karpaz'ı talep eden ve anlaşmanın AB'nin birincil hukuku, derogasyonlarının da kalıcı olmasını kabul etmeyen Rum Yönetimi ise planın son halinin referanduma sunulacağına dair güvenceye imzayı atmayı kabul etmedi. Bu durumda çözüm planı tarafların mutabakatı almaksızın nisanda referanduma götürülecek. Rum lideri Tasos Papadopulos büyük itirazları bulunan bir planı halkının onayına sunacak.

'Ya bu çözüm ya da...'
BM Genel Sekreteri yoğun pazarlıkların ardından dün gece TSİ 00.40'te tarafları bir araya getirerek komuoyuna sonucu duyurdu. AB ve garantör ülke Britanya'nın da ayrı masalarla temsil edildiği toplantıda Annan,
"Artık müzakere zamanı geçti, şimdi karar alma ve eyleme geçme zamanı" diyerek adanın iki yanında referandumların 24 Nisan'da yapılacağını duyurdu. Annan, "24 Nisan'da bu planla başka bir plan arasında değil, bu planla çözümsüzlük arasında seçim yapılacak" dedi.

Rumlar alkışlamadı
Annan liderlere şöyle seslendi: "Müzakere süreci futbol maçı değildir. Mesele gol atmak, birinin kaybedip diğerinin kazanması değil, iki tarafın da kazanır duruma gelmesi. Halklar gelecek 3.5 haftada kılavuzluk etmeleri için liderlerinebakacak.Halklarınızı bilgilendirmesorumluluğunuz var. Kimse geleceğin ne getireceğinden emin olamaz, ama ben planımın en iyi barış, istikrar ve refah düzeyini sunduğundan eminim. Geçmişte bir çok fırsat kaçırıldı, bir daha aynı hayatayı yapmayalım, barış ve birleşik Kıbrıs için bu fırsatı kaçırmayalım."
Rum-Yunan tarafı, konuşmayı alkışlamadı. Seremoni sonrası basın toplantısı düzenleyen Erdoğan ise "Anlaşmanın tüm taraflarca imzalanmasını isterdik" dedi.
BM Genel Sekreteri bu sonuca ulaşmadan önce taraflarla mekik diplomasisi yürüttü. En son akşam Yunan Başbakanı Kostas Karamanlis ve Başbakan Erdoğan'la bir araya geldi. Annan, son aşamada, taraflara nihai çözüm planı ile biri garantör ülkelere diğeri KKTC ile Rum Yönetimi'ne olmak üzere iki mektup verip süreci anlattı.

Metne giren yenilikler
Erdoğan'ın Annan'la iki saatlik baş başa görüşmesinden 'tatmin
olarak' ayrıldığı belirtildi. BM kaynakları, "Erdoğan Annan'la verimli değerlendirme yaptı" dedi ve başbakanın planı referanduma götüreceğine dair Annan'a 'imza' verebileceğini söylediğini iletti. Planın yeni halinde Türk tarafının derogasyonlar talebi geçici olarak kabul edildi. AB'nin anlaşmayı birincil hukuku kılacağı konusundaki taahhüdü metne sokuldu. Mülkiyet konusunda Türk tarafı lehine biraz daha iyileştirme yapıldı. Denizcilik, havacılık ve balıkçılık konularında Türk parça devletinin
egemenlik alanı genişletildi.
Rum Yönetimi Sözcüsü Kipros Hrisostomidis ise, Annan'ın önerilerinden Papadopulos'un tatmin olmadığını ilettiğini söyledi. Papadopulos, Rumların talep listesinin önemli kısmının nihai planda yer almayacak olmasından duyduğu memnuniyetsizliği dile getirdi.

Annan'ın önerileri
Rum tarafının beğenmediği Annan'ın değişiklik önerileri şöyle:
Rum Yönetimi'ne bırakılacak yerler için BM sorumluluk taşımayacak. (Rumlar toprakların derhal BM denetimine girmesini istedi.)
Rumların KKTC'de servet edinmeleriyle ilgili sınırlamalar, ya Türklerin kişi başına gelirleri Rumlarınkinin yüzde 85'ine ulaştığında ya da 20 yıl sonra kaldırılacak. (AB, 15 yıl sonra kaldırılsın önerisini getirmişti.)
Türk ve Yunan askerinin sayısıyla ilgili görüşmeler, 2018 sonrası beş yerine üç yılda bir yapılacak.
Rumlar ile Türklerin kuzeyde ve güneyde en fazla üst üste üç gece kalmaları yerine, bu süren yılda beş aya uzatılacak.
Birleşik Kıbrıs Cumhuriyeti, Türkçe'nin AB'nin resmi dilleri
arasına girmesine yardım edecek.
Türkiye'nin AB üyeliği sonrası anavatanlardan Kıbrıs'a yerleşeceklerin oranı ya yüzde 5'i geçmeyecek ya da 19 yıllık sınır olacak.
Barış Gücü masraflarının önce yüzde 50, sonra yüzde 66'sını merkezi devlet karşılayacak.
Anlaşma, referandumlar sonrası garantör ülke meclislerinde süratle onaylanacak.

Karpaz pazarlıkları
Toprak konusunda yoğun çaba harcayan Rum heyeti, Karpaz konusunda ümidini Avrupa Komisyonu'nun genişlemeden sorumlu üyesi Günther Verheugen'e bağlamıştı. Günboyu Türk tarafı Karpaz'ın Rum Yönetimi altına girmesine iknaya çalışıldı. Papadopulos, BM Temsilcisi Alvaro De Soto'yla görüşmesinde, "Karpaz'ı verin" dedi. Türk tarafının tepkisi üzerine, BM, Karpaz'da dört köylük bir bölgenin Rumlara verilmesine karşılık, Rumlara verilmesi öngörülen Güzelyurt'tan aynı miktarda toprağın Türk tarafında kalmasını önerdi. Bu öneriyi de Rum tarafı kabul etmedi. Ardından BM, Türkiye'nin istediği gibi anlaşmanın AB'nin birincil hukuku ve derogasyonlarının kalıcı olmasına karşılık, Karpaz'ın Rumlara verilmesini önerdi. Rumlar yine 'hayır' dedi.

Son ana dek kıran kırana

RADİKAL - BÜRGENSTOCK - Bürgenstock'ta dün kıran kırana diplomasi savaşı yaşandı. Rum tarafı AB, Türk tarafı ise ABD 'atını' öne sürdü. Dışişleri Bakanı Abdullah Gül, ABD'li muhatabı Colin Powell'ı arayıp "Bu süreci iyi niyetle başlatan biziz ve iyi niyetimiz sürüyor. Beklentilerimiz için gereken desteğin verilmesini istiyoruz. Plandaki dengelerin değiştirilmemesi için devrede olun" dedi. Powell, "Türk tarafının herhangi bir umut kaybına uğramaması gerekir. Çözüm umudunuzu bizim gibi son ana dek koruyun" yanıtını verdi.
Yunanistan Başbakanı Kostas Karamanlis ile Dışişleri Bakanı Petros Moliviatis de, Türk tarafının destekçisi olan Britanya Dışişleri Bakanı
Jack Straw ile Powell'ı aradı. Ancak hem Straw hem de Powell, Karamanlis'e anlaşma için elinden geleni yapması çağrısında bulundu. Karamanlis, Annan'la görüşmesinde tavrını sürdürdü: "Güvenlik ve derogasyonlarla ilgili bölümleri iyileştirin."

Annan'dan BM şantajı
Rum lideri Tasos Papadopulos da, Rum Milli Konseyi'ni toplayarak, "Şu ana dek memnun kalabileceğimiz bir gelişme yok" dedi. Annan ise, Yunan-Rum tarafını ikna için bir kozunu daha kullandı. BM Genel Sekreteri'nin yarın Güvenlik Konseyi'ni Kıbrıs için toplantıya çağırdığı haberi Rum-Yunan heyetlerinde bomba tesiri yarattı. Konsey'in Rum Yönetimi'nin kabul etmediği bir planı onaylayarak karar çıkarması, 30 yıldır "BM kararlarına uygun çözüm" diye bağıran Atina ve Rum Yönetimi'ni çok güç durumda bırakacak. Yunan-Rum kaynaklarına göre, Annan'ın yaptığı 'düpedüz şantaj.'

Denktaş: Kıbrıs elden gidiyor

Verheugen'e 'Nazi subayı' yakıştırması yapan Denktaş, Annan Planı'na karşı kampanya başlatacağını ilan etti

AA - LEFKOŞA - KKTC Cumhurbaşkanı Rauf Denktaş, Annan Planı'nın 4. versiyonuna temkinli yaklaşımını, dün Avrupa Komisyonu'nun genişlemeden sorumlu üyesi Günter Verheugen'in Kapraz'ın Rumlara verilmesi önerisi üzerine terk edip, "Kıbrıs elden gidiyor" dedi. Verheugen'i 'Nazi generaline' benzeten Denktaş, "Hiçbir yetkisi yokken AB adına İsviçre'ye giden Verheugen, Türk tarafına akıl almaz baskı yapmakta. Bir Nazi generali, çavuşu gibi insanlarımıza bağırıp çağırarak, istediğini elde etmeye çalışmaktadır" diye konuştu.
Bir basın toplantısı düzenleyen ve NTV'ye demeç veren KKTC lideri Rauf Denktaş, derogasyonlar ve birincil hukuk konusunda AB'ye sert eleştiriler yöneltti.

'Derogasyon yoksa, gerisi laf'
Denktaş NTV'ye demecinde, derogasyonların (istisnalar) AB'de 'birincil hukuk' olması dışındaki hiçbir seçeneğin kabul edilemeyeceğini belirterek,
"Bu konuda gevşemek verilecek hakların sıfırla çarpılması demek. Derogasyonlara birincil hukuk statüsü verilmezse, gerisi laftır, boştur.
İstediklerimiz verilmezse bu iş biter. Kıbrıs elden gidiyor. Rumlarla kavga bitmemiştir. Rumlar Kıbrıs'ı almak için AB'yi arkalarına almıştır" dedi. Denktaş, tarafların mutabık kalmadıkları planı tehditle referanduma sunmanın Kıbrıs'ta kavgayı yeniden başlatacağını belirtti.
ABD'nin hep Rumlardan yana tavır alıp Annan Planı'nı 'fevkalade' diye satmaya çalıştığını savunan KKTC lideri Denktaş, "Görelim bakalım Türkiye'ye verdiği sözleri tutacak mı" diye sordu. Denktaş, plan mevcut haliyle referanduma sunulursa 'hayır' kampanyası başlatacağını, ayrıca Annan'a 'referandum ertelensin' önerisi götürülebileceğini belirtti.

'Halkımız çocuk değildir, aptal değildir'
Cumhurbaşkanı Denktaş, dün düzenlediği basın toplantısında da Kıbrıs Türk halkında 'referandumda evet demezsek Türkiye maaşı kesecek', yerinden olacaklara şahane havuzlu evler yapılacak' dedikoduları dolaştığını söyleyip, "Halkımız çocuk değildir, aptal değildir. Bu gibi söylentilere inananlar varsa kendi bilecekleri iştir. Bunlar hep hayaldir. Kandırmacadır" dedi.

'Verheugen Türk düşmanı'
Verheugen'in İsviçre'de Türk tarafını tehdit edercesine, 'Haksızsınız, Rumların hakkını yiyorsunuz' diye bağıra bağıra konuştuğunu' öne süren Denktaş, "Bugüne kadar çok şahit olduğumuz Türk düşmanlığını yeniden sergiledi" dedi. Verheugen'in birincil hukuk konusunda kendilerini kandırdığını söyleyen Denktaş, "Türk hükümetinin halka vaadi var. Bu temin edilmedikçe bize verilir görünmüş haklar sıfırlanır, hiçbir hükmü olmaz" diye konuştu. KKTC lideri, Verheugen'e "Kendisine söz söyleme hakkını kim verdi. Hangi hakla benim insanlarımın üzerine bir Nazi çavuşu gibi yürüyor, bar bar bağırıyor. Ayıptır. Ve bu kadar tarafgirlik olmaz. Zaten birkaç ay sonra kendisi görevde olmayacaktır. Ondan sonra geriden bakıp halimize gülecektir" diye çıkıştı.

'KKTC heyetinin imza yetkisi yok'
Denktaş, İsviçre'deki KKTC heyetinin imza yetkisi olup olmadığı sorulduğunda, şu yanıtı verdi: "Böyle bir imza yetkileri yok. Çünkü benim de imza yetkim yoktur. Esasen imzalamaya neden yoktur. İstenilen imza, 'bunu referanduma sunacağız'. Denktaş, bir gazetecinin 'imza konusuyla kamuoyunun yönlendirildiği' yorumu üzerine, "Öyledir. Yani, işte imzaladılar, maşallah, inşallah, imza da atıldı, bu iş bitti" ifadesini kullandı.

AB, Rum tarafının Truva atı oldu

Rumların devreye soktuğu Verheugen, Türklere verilen istisnaları fazla bulmakla kalmadı, 'Karpaz'ı Rumlara verin' önerisi getirdi

GÜVEN ÖZALP
STRASBOURG - Bürgenstock görüşmelerinde BM Genel Sekreteri Kofi Annan'ın ortaya koyduğu son çözüm planı taslağıyla köşeye sıkışan Rum tarafı, devreye AB'yi soktu. Avrupa Komisyonu'nun genişlemeden sorumlu üyesi
Günter Verheugen, dün Kıbrıs görüşmelerinin en kritik eşiğinde, danışmanlığı bırakıp, Rumlar lehine pazarlığa girişti. Önceki gün Strasbourg'a gidip AB Komisyonu ile görüştükten sonra Bürgenstock'a dönen Verheugen, Komisyon'un Türk tarafına tanınan derogasyonların çok fazla olduğu görüşünü iletmekle kalmadı, "Karpaz Rumlar'a verilmeli. Zaten tarihi olarak Rumların" ifadelerini kullandı.
Avrupa Komisyonu temsilcisi, Karpaz'ın denetiminin Rumlara verilmesi karşılığında anlaşmanın AB'nin birincil hukuku olmasıyla ilgili çalışma başlatılması vaadinde bulundu. Karpaz'ın coğrafi, yerel yönetim ve ve mülkleriyle Rumlara devrini masaya koyan Verheugen'e Türk heyetlerinin tepkisi ilk etapta 'Bu kesinlikle tartışma konusu olamaz' şeklinde oldu.

Türkçe beş yıl sonra
Verheugen ikinci bombasını ise Türkçenin AB dili olması konusunda patlattı. Strasbourg'dan sonra AB temsilcisinin sunduğu 'uyum senedine' göre, Türkçe ancak Kıbrıs'ın üyeliğini takip eden beşinci yılda AB dili olabilecek. AB'nin Türkçe konusundaki tutumunda Rumların itirazlarının etkili olduğu belirtildi. Rumlar ellerinde yeterli eleman bulunmadığını, Türkçenin ülke içinde dahi sorun yaratacağını ileri sürdüler. Ancak AB, daha önce teknik açıdan buna hazır olunduğu mesajını vermişti.
AB, ayrıca başka bir manevra ile Rumların kuzeyde emlak almasıyla ilgili şartların hafifletilmesini istedi. Kuzeydeki alım gücü Rum tarafındakinin yüzde 85'ine ulaşıncaya kadar Rumların kuzeyde mülk almalarını engelleyen çözüm önerisine ilişkin süre itirazında bulunan AB, bu sürecin çok uzun zaman alacağını, dolayısıyla mülk alımı kısıtlamasının 15 yılla sınırlandırılması gerektiğini savundu.

Yunanistan'ı ikna edin
Türk tarafının anlaşmanın birincil hukuku olmasına ilişkin kaygılarının giderilmesinde uyum senedinin yeterli olacağı iddiasını bir kez daha yineleyen AB tarafı, karşılaştığı itirazlar karşısında, 'Siz bu işten anlamıyorsunuz, biz olur diyorsak olur' söylemini benimsemesi dikkati çekti. AB, anlaşmanın birliğe üye tüm ülke parlamentolarınca onaylanması konusunda güvence verilemeyeceğini yinelerken 'Mesela Yunanistan'ın ikna olması gerekir' mesajı verdi.
Verheugen'in manevraları, önceki gün Strasbourg'da komisyon üyeleriyle görüşmelerine bağlanıyor. Edinilen bilgilere göre, Komisyon'da Verheugen'e,
Türklerin istediği derogasyonların sayısının çok fazla olduğu, kalıcı derogasyonların kabul edilemeyeceği ve ABD'nin sürekli olarak devreye sokulmaya çalışılmasından AB'nin rahatsızlık duyduğu iletildi. Komisyon, 'Rum tarafının kısa bir süre içinde AB ailesine katılacağının unutulmaması' uyarısı da yaptı. Bu arada Verheugen'in sözcüsü Jean-Christophe Filori de, "Verheugen, Strasbourg toplantısından sonra
İsviçre'ye cesaretlenmiş, tatmin olmuş ve AB Komisyonu'nun uzlaşma halinde süratle tepki göstereceğine inanmış bir şekilde döndü" açıklamasında bulundu.

Powell: Plan iki taraf için de adil

ABD Dışişleri Bakanı Colin Powell, BM Genel Sekreteri Kofi Annan'ın, Kıbrıs'ta 24 Nisan'da referanduma götürülmek üzere sunduğu son çözüm metninin iki taraf için de adil olduğunu ve ABD'nin, bu ay yapılacak Kıbrıs'a yardım ön konferansında önemli bir mali katkı bildireceğini söyledi.
Powell'ın Berlin'de yayımladığı Kıbrıs'a ilişkin açıklamasının tam metni ABD Dışişleri Bakanlığı'nca duyuruldu. Annan'ın son çözüm planına tam destek veren Powell, Bürgenstock'ta varılan noktayı 'tarihi bir an ve uzlaşmaya yönelik güçlü bir işaret' olarak nitelendirdi.
Powell, son noktada iki tarafın da uzlaşma çerçevesinde tam istediğini alamamasına karşın nihai metnin, iki taraf için de adil olduğunu ve Kıbrıslı Türk ve Rumlar'a AB üyeliğinin faydalarını paylaşma olanağı sunduğunu söyledi.
Açıklamasına, Annan'ın nihai çözüm planını desteklediğini belirterek başlayan Powell, "Bu, tarihi bir an ve uzlaşma yönünde güçlü bir işaret. Onlarca yıl süren kavga ve bölünmenin ardından bu çözüm planı, 1 Mayıs'tan itibaren Kıbrıs'ın geleceğinin Avrupa'da olmasına yönelik garantinin kapısını açıyor. Bu plan, Kıbrıslı Rumlar ve Türkler için, geçmişin acılarının bir tarafa bırakılması, barış, refah ve ortaklık içinde ileriye doğru ilerlenmesi ve AB üyeliğinin faydalarının paylaşılması yönünde bir yol öneriyor" dedi. Powell, şunları kaydetti:
"Uzlaşma gereğinden dolayı sonuçta iki taraf da isteklerinin tamamını elde edemedi, ancak nihai metin iki taraf için de adil. Biz, nihai çözümün, iki taraftaki halkın temel çıkarlarını karşıladığı ve ortak bir gelecek için güvenli bir çerçeve oluşturduğu yönünde BM Genel Sekreteri'nin yaptığı değerlendirmeyi paylaşıyoruz.
Bundan sonra çözüm, Kıbrıslıların elinde. Bu seçimi, bütün Kıbrıslıların geleceğini gözönüne alarak yapacaklarını biliyoruz. Kıbrıslılar kararlarını verirken bilmeliler ki ABD, bu çözümün tam olarak uygulanmasını desteklemeyi taahhüt eder. Avrupa Komisyonu'nun Kıbrıs'a yardım için (15 Nisan'da) düzenleyeceği ön konferansa katılacağız ve önemli bir (mali) katkı vereceğiz. Diğer yönlerden de yardım için elimizden geleni yapacağız."
Powell, açıklamasının sonunda, Türkiye, Yunanistan ve Kıbrıs'ta iki tarafın liderlerini yapıcı katkılarından dolayı kutladı ve Annan ile Kıbrıs özel temsilcisi Alvaro de Soto'yu ayrıca tebrik etti.

CNN'IN KIBRIS YORUMU

ABD'nin CNN televizyonu, Kıbrıs'taki gelişmeleri değerlendirdiği haberinde, Yunanistan Başbakanı Kostas Karamanlis ve Kıbrıs Rum tarafının, BM Genel Sekreteri Kofi Annan'ın referanduma götürülmek üzere sunduğu nihai plana ilişkin Türk tarafına oranla 'daha az hevesli' olduğunu belirtti.
CNN'in internet sayfasında yayımlanan haberde, Başbakan Recep Tayyip Erdoğan'ın Bürgenstock görüşmelerinin sonunda yaptığı açıklamada, "Bu yola iyi niyetle başladık, bunun sonucunu görmek istiyoruz" diyerek Annan planına destek verdiği ifade edildi.
Haberde, Yunanistan Başbakanı Karamanlis'in ise 'daha hevessiz' bir görüntü çizerek, "Artık karar Kıbrıslılara kaldı" dediğine işaret edildi.
ABD'nin önde gelen gazetelerinden The Washington Post'ta Kıbrıs'taki önemli gelişmelerle ilgili çıkan haberde, İsviçre görüşmelerinde Rum-Yunan tarafının, 'daha inatçı bir tutum sergilediği' ve Türk hükümetinin 'Annan Planı'na destek işareti verdiği' belirtildi.
Gazetenin haberinde, İsviçre-Bürgenstock görüşmelerinin sonunda bir anlaşma sağlanamaması üzerine BM Genel Sekreteri Kofi Annan'ın, hazırladığı nihai çözüm planını 24 Nisan'da Kıbrıs'ta iki tarafta referanduma götürmeyi kararlaştırdığı kaydedildi. Gazete, Kıbrıs'ta son sürecin ivme kazanmasında, kendisi de AB üyeliğine aday olan Türkiye'nin çabalarının rol oynadığına işaret ederek, BM'deki diplomatların, 'bu son turda Rum-Yunan tarafı, daha inatçı olduğunu gösterdi' dediğini yazdı.
Gazete, Türk hükümetinin, nihai Annan Planı'nı destekleyeceğinin işaretini verdiğini kaydederek, Başbakan Erdoğan'ın "Bu görüşmelerde kaybeden yok" sözüne dikkati çekti.

De Soto: Bir taraf reddederse, plan sona erer

BM Genel Sekreteri Kofi Annan'ın
Kıbrıs Özel Temsilcisi Alvaro De Soto, son şekli verilmiş Kıbrıs planının, adada ayrı ayrı yapılacak referamdulardan birinde
reddedilmesi durumunda, tamamen sona ereceğini söyledi.
De Soto, müzakerelerin yapıldığı İsveçre'nin Bürgenstock kasabasında düzenlediği basın toplantısında genel olarak plan hakkında bilgi verdi ve basın mensuplarının sorularını yanıtladı. Konuşmasında Annan'ın sözlerini yineleyen ve Kıbrıs'ta tarafların 'çözümsüzlük ile çözüm arasında seçim yapacaklarını' söyleyen de Soto, referandumlardan olumsuz yanıt çıkması durumunda neler olacağının sorulması üzerine şunları kaydetti:
"Halklar egemendir. Uzlaşmak istemiyorlarsa bu onların kararı. BM Güvenlik Konseyi'nin, AB'nin, tüm dünyanın mantıklı ve geçerli
bulduğu bu zemin üzerinden uzlaşmak istemiyorlarsa, ne yapabiliriz ki?"
De Soto, son şekli verilmiş Annan
planının kabul edilmesiyle 'Kıbrıslı Türklerin uzun yıllar süren tecridinin sona ereceğini, yalnızca AB ile değil tüm dünya ile entegrasyonlarının sağlanacağını' söyledi. Liderlerin önümüzdeki dönemde metni dikkatlice inceleme fırsatı
bulacaklarını dile getiren de Soto, 'Kıbrıs'ta liderlerin
düşündükleri çözümle gerçekler arasında farklılıklar bulunduğunu, şimdi tarafların tatmin olabilecekleri bir metnin önlerinde durduğunu ve liderlere büyük sorumluluklar düştüğünü' belirtti.
"Liderlerden sağduyulu açıklamalar ve daha objektif tartışmalar bekliyorum" diyen de Soto, planın, bir yıl öncesine oranla büyük
ölçüde değiştiğini, bu nedenle de plandaki değişikliklerin halka anlatılması konusunda liderlerin sorumlulukları olduğunu kaydetti ve "Liderlik ve vizyona inanıyorum" dedi.
De Soto, bir soru üzerine, planın referandumlarda kabul edilmesine
kadar 'hiçbir kutlama yapmayacağını' kaydetti.

'HARİTADA DEĞİŞİKLİK YOK'

Bir soru üzerine haritalarda değişiklik olmadığını ifade eden de Soto, New York'a gideceğini ve 2 Nisan Cuma Günü Güvenlik Konseyi'ne gelişmeler hakkında bilgi vereceğini söyledi. BM'nin de süreç içinde üzerine düşeni yapacağını, özellikle de
Kıbrıs'taki Barış Gücü konusunda çalışılması gerektiğini söyleyen de
Soto, Barış Gücü'nün yapısının ve katılımcı sayısının değişmesinin söz konusu olduğunu belirtti.
BM'nin, 'Annan planının uygulanmasını denetlemeye de yardımcı olacağını' kaydeden de Soto, mülkiyet konusuna ilişkin soruları
yanıtlarken, 'daha esnek bir yaklaşımın benimsendiğini' söyledi, ancak ayrıntılar konusunda bilgi vermedi.

'100 BİNDEN FAZLA RUM EVLERİNE DÖNECEK'

Planın detaylı okunması durumunda, Birleşik Kıbrıs Cumhuriyeti'nin ne şekilde işlerlik kazanacağını, iki taraf arasındaki ilişkilerin nasıl dengeli biçimde düzenlendiğinin anlaşılacağını kaydeden de Soto, çözümün 'daha sağlam mali temeller ve daha esnek mülkiyet hakları' içerdiğini belirtti. Birleşik Kıbrıs Cumhuriyeti'nin 'iki kurucu devletten oluşan tek bir devlet olduğunu' söyleyen de Soto, bu çerçevede 'Türk tarafının
da kendi yönetimine sahip olacağını' vurguladı.
De Soto, 'Rum Kesiminin bu plana hangi nedenlerden ötürü olumlu yanıt vermesi gerektiğinin' sorulması üzerine, plan uyarınca 'binlerce askerin adadan ayrılacağını ve 100 bin Rumun evlerine
dönebileceğini' kaydetti.
Belli sayıda askeri varlığın adada kalacağına işaret eden de Soto, bunun öncekine oranla küçük bir rakam olacağını ve yıllar içinde gözden geçirme mekanizması çerçevesinde yeni değerlendirmeler
yapılacağını belirtti.
Geçiş sürecinin Rum Yönetimi lideri Tasos Papadopulos'un ısrarları sonucu iki aya indirildiğini de hatırlatan de Soto, "Rum tarafının beklentileri açısından da çok şey yapıldı" diye konuştu.
De Soto, adadaki Türk askeri varlığına ilişkin bir başka soru üzerine de, Türkiye ve Yunanistan ilişkileri açısından son yıllarda önemli değişimler olduğuna işaret ederek, adada hem Türk hem de Yunan
askeri bulunacağını belirtti ve bunların sayısının 7 yıl içinde altı binden üç bine ineceğini söyledi. De Soto, "Belki öyle bir gün gelecek ki, bunlara da ihtiyaç duyulmadığı hissedilecek. Gözden geçirmeler bunun için var" dedi.

'PLAN DAİMİ DEROGASYONLAR İÇERMİYOR'

Kıbrıs'ta varılacak anlaşmanın, AB birincil hukuku kapsamına alınmasına yönelik bir soru üzerine de Soto, AB Konseyi'nin Komisyona bir talepte bulunarak, bu anlaşmanın içeriğinin yasal açıdan güvenli
kılınması isteyeceğini kaydetti. Planın hukuki açıdan güvenli kılınacağını vurgulayan de Soto, "Plan daimi derogasyonlar içermiyor" diye konuştu.
Müzakerelerde geleneksel 'al-ver süreci'nin bir ölçüde kullanıldığını, daha çok istişareler aracılığıyla sonuca gidildiğini
bildiren de Soto, şunları kaydetti:
"Katılımcıların her biri, epey tavizde bulundukları izlenimi içinde buradan ayrılacak. Tam anlamıyla tatmin olmaları mümkün değil ama tavizin özünde de bu var. Kıbrıs çok uzun zamardır ihtilaflı bir konu. İhtilaflı parçaları bir araya getirmek zor bir iş. Kimse tam
olarak istediklerini elde edemedi, son derece hassas dengeler gözetildi. Bu iş çok zordu ancak, her iki taraf da elle tutulur bir şey elde etti."
Bazı konuların basın tarafından 'abartıldığına' da işaret eden
ve 'küçük parçalar yerine tablonun bütününe bakılması gerektiğini' söyleyen de Soto, 'son şansların kullanılıp çözümün yakalanması gerektiğini' belirtti ve liderlere de çağrıda bulunarak 'çözüm
olmazsa nelerin elden gideceğinin iyi düşünülmesini' istedi.

Erdoğan: Kaybeden yok

Başbakan Recep Tayyip Erdoğan, Türkiye'nin müzakerelerdeki yaklaşımının sürekli olarak 'kazan-kazan' esası üzerine kurulduğunu belirterek, Kıbrıs konusunda başlattıkları inisiyatifi İsviçre'de de sürdürdüklerini söyledi.
Erdoğan, BM Genel Sekreteri Kofi Annan'ın, planının son halini taraflara sunmasının ardından düzenlediği basın toplantısında, aslında bu müzakerelerde kaybeden olmadığını ve ''al-ver' hesabı gibi bir
mantıkla hareket edilmediğini kaydetti. Erdoğan, "Bizim yaklaşımımız, sadece yıllara dayalı olan huzursuzluğun ortadan kaldırılarak, artık adadaki tüm yaşayanların
Birleşik Kıbrıs Cumhuriyeti adı altında yeni bir yaşam süreci başlatılmasıdır" diye konuştu.
Bürgenstock'taki müzakerelerin yapıcı bir atmosferde geçtiğini ifade eden Erdoğan, hükümet olarak, Annan'ın da öngördüğü şekilde, ortaya çıkan metni adadaki iki tarafın imzalamaları ve bu metinlere
Türkiye ve Yunanistan tarafından da destek verilmesi düşüncesinde olduklarını söyledi. Erdoğan, ancak sonunda buna gerek olmadığı anlayışından hareketle bundan vazgeçilerek, Annan'ın da öngördüğü şekilde imzalamaya gerek kalmadığını anlattı.
Erdoğan, Türk tarafı olarak Kıbrıs'ta her zaman kalıcı ve adil barıştan yana olduklarını vurgulayarak, "Bütün eylemlerimiz bu ifadelerimize uygun olarak gelişmiştir" dedi.
Müzakerelerin her aşamasında Türk tarafının tezlerinin başarılı bir şekilde savunulmasından duyduğu memnuniyeti dile getiren Erdoğan, Türkiye'nin, Kıbrıs siyasetini, sürecin her aşamasında devletin tüm kurumlarıyla gerekli istişareleri yaparak, bir kollektif adım oluşturmak suretiyle yürüttüklerine dikkati çekti.
Bu doğrultuda Kıbrıs Türk halkının varoluş davasını ve Türkiye'nin tezlerini en etkili şekilde savunduklarını belirten Erdoğan, Kıbrıs'ta iki halk ve iki ayrı demokrasi olduğunu ve bunların kurucu devletlerinden oluşan yeni bir ortaklık tesis edileceğini hep vurguladıklarını ifade etti. Erdoğan, Türkiyenin garantörüğünün muhafazasında da ısrarlı olduklarını ve bunu sağladıklarını kaydetti.

TÜRK TARAFININ ÖNCELİKLERİ

Annan planı son halini almadan önce tarafların öncelikleri çerçevesinde BM'ye çeşitli değişiklik öhnerileri sunduğuna işaret eden Erdoğan, 'devletin tüm kurumlarıyla istişare edilerek üzerinde daha
önce mutabık kalınan konular ve önem verilen hususların planda yer almasına özen gösterdiklerini' ifade etti.
Erdoğan bu önceliklerin özetle, varılan anlaşmanın AB birincil hukuku haline getirilmesi, iki kesimliliğin korunması, adanın kuzeyindeki Kıbrıs Türk devletinin siyasi eşitliğinin güvence altına
alınması, Kıbrıs Türk toplumunun ulusal birliğinin korunması, adadaki Türk askerinin Türkiye, AB'ye tam üye olduktan sonra da kalması, güvenlik ve garantilerin güçlendirilmesi, Kıbrıs Türkü'nün refahı ve
ekonomik gelişmesinin teminat altına alınması ve adada yaşayan anavatan kökenlilerin haklarının korunması olarak sıraladı.
İlgili tarafların barış için Annan'ın ortaya koyduğu zeminde müşterek bir anlayışa vardıklarını kaydeden Erdoğan, bu anlayışın Türk-Yunan ilişkilerinde yaşanan yapıcı ve olumlu atmosferin gereği
olduğunu ve bu ilişkilerin ileride daha da geliştirilmesine önemli katkıları olacağına inandıklarını kaydetti.
Erdoğan, Kıbrıs'ta çözümün başta Kıbrıs'taki iki halk olmak üzere Türkiye ile Yunanistan arasındaki dostluk ve işbirliğinin artırılmasını ve Doğu Akdeniz'de barış ve istikrarır güçlendirilmesini sağlayacağını söyledi.
Burgenstock'ta aslında Kıbrıs için yeni bir yol haritası çizildiğini belirten Erdoğan, "Biz şimdi Annan'ın öngördüğü işbiriği ve takvim doğrultusunda bu anlaşmanın öngördüğü sorumuluklarımızı
yerine getirmeye hazırız. Konu üzerinde hükümetimiz tarafından gerekli değerelendirmeler yapılacak ve öngörülen aşamada TBMM'ye de sunulacak" diye konuştu.
Erdoğan, Kıbrıs'ta şu anda iki halk ve iki ayrı demokrasi olduğunu, Kıbrıs Türk halkı ve Kıbrıs Rum halkı bu planla ilgili
iradelerini referandumlarda ayrı ayrı ortaya koyacaklarını belirterek, "Şüphesiz ki biz Kıbrıs'ta iki halkın referandum yoluyla ortaya koyacağı iradeye saygılı olacağız" ifadesini kullandı.

YUNAN ULUSUNA VE KIBRIS RUMLARINA ÇAĞRI

Başbakan Erdoğan, Yunan ulusu ve Kıbrıs Rumlarına da seslenerek, "Bürgehnstock'ta başlatılan barış yolunu berebar yürüyelim. Gereken adımları birlikte atıyoruz, birlikte atalım" çağrısında bulundu.
Yunanistan Başbakanı Kostas Karamanlis ve Dışişleri Bakanı Petros Molivyatis'e çabaları için teşekkür eden Erdoğan, Kıbrıs Türk ve Rum heyetlerinin de bu sonuca ulaşılabilmesi için yoğun çabaları olduğunu,
bu çabaların çözüm sürecine katkı istikametinde süreceğine inandığını
kaydetti.
Erdoğan, bu doğrultuda Annan'ın ve yardımcılarının çabalarına, müzakerelere katılan AB Komisyonu'nun Genişlemeden Sorumlu üyesi Günther Verheugen'e ve ayrıca katkıda bulunan tüm taraflara teşekkür
etti. Erdoğan, şöyle konuştu:
"Bu görüşmeler esnasında dünya siyasetinde önemli yeri olan kişilerin bizlere yardımları oldu. Dolayısıyla o yardımı olan bütün dost ülkelerin devlet başkanlarına, başbakanlarına özellikle teşekkür ediyorum. Bu tür müzakere süreçlerinin doğasından kaynaklanan nedenlerle basın mensuplarına istediğimiz ölçüde bilgilendirmediğimizin farkındayız, ama bu durumu anlayışla
karşılayacağınızı umut ediyorum. Sizlere de teşekkür ediyorum. Bize çok olumlu müzakere atmosferi ve her türlü kolaylığı sağlayan İsviçre hükümeti ve makamlarına da teşekkürlerimi sunuyorum.
Aziz milletime seslenmek istiyorum. Müsterih olsunlar. Onların gönüllerindeki, akıllarından geçeni kararlılıkla ve cesaretle savunan bir hükümetleri var."
Erdoğan, KKTC Cumhurbaşkanı Rauf Denktaş'a neden teşekkür etmediğine ilişkin bir soru üzerine, 'Denktaş'ın zaten ailenin, evin
sahibi olduğunu, gönüllerde onun özel bir yeri bulunduğunu' söyledi.

KKTC basını: Bu iş tamam

KKTC basını, BM Genel Sekreteri Kofi Annan'ın, İsviçre'nin Bürgenstock kasabasında dün gece tamamlanan Kıbrıs zirvesinin sonunda, nihai planını taraflara sunmasını, 'son söz halkın' başlıklarıyla duyurdu.
İsviçre'de kıran kırana pazarlık yaşandığını yazan gazeteler, Annan'ın dün gece yarısı nihai planını taraflara sunduğunu ve referadumun 24 Nisan'da yapılacağını belirtti. Kıbrıs gazetesi, 'Son Söz Halkın' başlığını kullandığı manşet haberinde, Annan'ın, 'halka klavuzluk edin', Başbakan Recep Tayyip Erdogan'ın da 'Mükellefiyetleri yerine getirmeye hazırız' ve 'Referanduma destek vereceğiz' sözlerini öne çıkardı. Planda yapılan değişiklikleri de 5 madde halinde veren gazete, bunları şöyle sıraladı:
" * 1960 anlaşmaları temelinde 650 Türk askeri sonsuza dek Kıbrıs'ta kalacak.
* - Eşdeğerciler ve yatırım yapanlar haricindeki tüm mülkün 3'te 1'i Rum mal sahibine devredilecek. Geriye kalan 3'te 2 değer de tazminat ve takas yoluyla Rum mal sahiplerine ödenecek.
- Derogasyonlar konusunda 9 Nisan'a kadar görüşmeler sürdürülecek ve 9 Nisan'da karara bağlanacak.
- Harita üzerinde spekülasyon yapılan Karpaz ve Lefke bölgesi Türk tarafına kalıyor.
- Planda bir yanlışlık sonucu Rum tarafına verilen Lefke Avrupa Üniversitesi arazi ve binaları, yanlışlığın düzeltilmesi sonucu Türk tarafına kaldı."
Halkın Sesi gazetesi, konuyla ilgili haberini, Başbakan Erdoğan'ın, 'Tezlerimizi başarıyla savunduk' sözlerini başlığına çekerek, manşetten aktardı.
Yeni Düzen Gazetesi, sürmanşetten 'Erdoğan: İmzalarım', manşetten de 'Bu İş Tamam' başlıklarını kullandı.
Vatan gazetesi, 'Ve Karar İki Halkın', Kıbrıs Cumhuriyet, 'Son Söz İki Halkın', Afrika gazetesi, 'Referandum 24 Nisan'da, Türk Tarafı Evet, Rum Tarafı Hayır' başlığıyla haberini okuyucularına duyurdu.
Kıbrıslı gazetesi, 'Büyük Başarı!' başlığını kullandığı haberinde, 'Rumların 1 Nisan EOKA günü zehir oldu. İsviçre'de Türk tarafının elde ettiği başarı en az Rumlar kadar statükocuları da üzdü. 40 yıldır düğüm üstüne düğüm atılan Kıbrıs sorununun çözümü yolunda önemli bir adım atıldı' ifadesini kullandı.

Denktaş: Benim değil, halkın ne diyeceği önemli

KKTC Cumhurbaşkanı Rauf Denktaş, Annan planında yapılan değişiklikleri incelediğini belirterek, "Şimdiki halimle plana 'evet' denilecek bir şey görmediğini' söyledi.
Annan planının son durumuyla ilgili ilk değerlendirmesini yapan Denktaş, kendisinin 'evet' ya da 'hayır' demesinini
önemli olmadığını, halkın 'evet' ve 'hayır' demesinin önemli olduğunu, bunun için de halkın her şeyi bilmesi gerektiğini kaydetti.
Türkiye ile Yunanistan ve KKTC ile Rum tarafı arasında bir uzlaşma olmadığını ifade eden Denktaş, üzerinde uzlaşılamayan bir belgenin referanduma sunulmasından nasıl sonuç çıkacağını bilmediğini söyledi. Denktaş, KKTC heyeti adaya geldikten sonra birlikte değerlendirme yapacaklarını belirtti.
Mal-mülk ve derogasyonalarla ilgili endişelerini dile getiren Denktaş, Türk heyetinin girişimleriyle planda lehlerine bazı değişiklikler olduğunu, planı tam olarak incelemesi gerektiğini dile getirdi.

Armudun sapı, üzümün çöpü

İsmet Berkan

Önce başlıktaki deyişi anlatayım. Avrupa Birliği'nin 1999 Helsinki zirvesinde Türkiye'ye tam üye adaylığı resmen verildi. Ama bazı şartlarla. Zamanın hükümeti bu şartlardan ötürü tereddüde düştü. Dışişleri Bakanı
İsmail Cem ve bakanlığı, Başbakan Bülent Ecevit ile Başbakan Yardımcıları Devlet Bahçeli, Mesut Yılmaz, Hüsamettin Özkan'dan oluşan zirveye teklifi reddetmeyi önerdi. Başbakan da mütereddiddi. O gün Bakanlar Kurulu toplantısı saatlerce sürdü. ANAP lideri Mesut Yılmaz ile ANAP'lı Devlet Bakanı Mehmet Ali İrtemçelik çok kritik roller üstlendiler, AB'den gelen teklifin kabul edilmesini istediler. Aynı gün kritik rol üstlenen ve Başbakan Ecevit ile ortaklarını ikna eden diğer biri isim Cumhurbaşkanı Süleyman Demirel oldu. AB'nin Türkiye ile ilgili paragrafında yer alan ve Ankara'da hükümetin tereddüde düşmesine neden olan şeylerle ilgili olarak Demirel'in, "Armudun sapı, üzümün çöpü demeyin, kabul edin" diye telkinde bulunduğu çok defa yazıldı ve yalanlanmadı.
Şimdi yeniden, 1999 Aralık ayındaki 'Armudun sapı, üzümün çöpü' noktasındayız. Bu sefer, armudun sapı ile üzümün çöpünü Kıbrıs'ta varılacak anlaşmanın AB müktesebatına dahil edilip edilmeyeceği oluşturuyor.
Geldik takıldık derogasyonlar konusuna ve Annan Planı'nın AB'nin birincil hukuku olup olmayacağı meselesine.
Burada bazı temel konulara dönmekte ve onları hatırlamakta yarar var: AB'ye tam üye olmak demek, AB'nin hukuk düzenini kabul etmek demektir; AB'nin sizin hukuk düzeninizi kabul etmesi değil!
AB'nin temel değerlerine aykırı olan bir şey, birincil hukuk olsa bile, AB mahkemesinde bozulabilir. Bunun sayısız örneği var. Üye ülke parlamentolarında onaylanıp birincil hukuk haline gelmiş her konuya bireyler bu mahkeme nezdinde itiraz edebilir ve bine yakın davada AB mahkemesi devletlere karşı bireyleri haklı buldu.
Çünkü, sonuç olarak Avrupa'da hiçbir anlaşma ya da yasa insan haklarına aykırı olamaz. Bir adamın bundan 30 yıl önce Girne'de bir evi varsa ve 30 yıldır o evine gidemiyorsa, kimse o adamı anlaşma sonrası kurulacak Birleşik Kıbrıs'taki bir mahkemeye, orada sonuç alamıyorsa AB mahkemesine ya da Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'ne gitmekten alıkoyamaz.
Bunlar çok temel bilgiler, çok temel gerçekler.
Şimdi Türkiye ve Kıbrıs Türk tarafı AB'nin anlaşmada yer alan derogasyonları kendi müktesebatına dahil etmesi için var gücüyle yükleniyor. Buna karşılık AB Komisyonu bir garanti veremiyor, onun yerine bazı ara formüller öneriyor.
Başbakan Recep Tayyip Erdoğan, "Derogasyonlar olmazsa görüşmelerin bir anlamı da olmaz" dedi İsviçre'ye gitmezden önce. Şimdi konunun uzmanları, mesela Radikal'de Gündüz Aktan veya KKTC Cumhurbaşkanı Rauf Denktaş, AB'nin önerisini yetersiz buluyorlar. Hatta Denktaş bir adım daha ileri gidip "Bu, anlaşmayla elde edilen hakların sıfırla çarpılmasıdır" diyor ve Annan Planı'na hayır kampanyasını sürdürüyor.
Gerçekten öyle mi? Derogasyonlar olmazsa elde edilenlerin hiçbir anlamı kalmaz mı sahiden?
Ben o görüşte değilim. Bir kere, elde edilen ve edileceklerle kıyaslandığında AB mahkemesi yoluyla yitirilecekler bence çok az kalıyor.
İkincisi, neden bu konuyu Kıbrıs Türk halkına sormuyoruz da, ne olması gerektiğine masa başında karar vermeye kalkıyoruz?
Denktaş, "Bu şartlarda referanduma gidilemez" diyor. Kendisinin gördüğü tuzakları belki iki yıldır bu planla yatıp kalkan Kıbrıslı Türkler görmüyor mu sanıyor? O halkın zamanında kendisini seçtiğini unutup şimdi halkına karşı güvensizliğini ortaya koyuyor.
Bırakın Kıbrıs'taki anlaşmaya Kıbrıs halkları karar versin. Armudun sapı ile üzümün çöpünü onlar değerlendirsin.
Son sözü onlar söylesin.

Kıbrıs'ta çözümden kimin, ne çıkarı var?

Murat Yetkin

Çözümü en az isteyen taraf Rumlar. Kıbrıs çözülürse AB, ABD ve Rusya da rahatlayacak

Kıbrıs konusunun bu kez bir uzlaşmayla sonuçlanıp sonuçlanmayacağını görmek için fazla zaman kalmadı. Ankara ortaya çıkan son durumu değerlendirmek için bugün Milli Güvenlik Kurulu'nu yeniden toplarken, konuyla ilgili bütün başkentlerde de benzeri değerlendirmeler yapılacak. Bu aşamada Kıbrıs'ta uzlaşmaya dayalı, adil ve kalıcı bir çözümden kimin, ne gibi beklentisi olduğunu bir kez daha özetlemekte yarar var.
KIBRIS RUM CUMHURİYETİ: 1 Mayıs 2004 öncesi varılacak bir çözümü en az isteyen taraf. Türk tarafının yıllardır ekonomik ve siyasi ambargo altında yerinde saydığı yıllarda hem siyasi, hem de ekonomik mesafe kat etti. Çözüm olmazsa da Avrupa Birliği üyeliğini garantilemiş olmanın rahatlığıyla
davranıyor. Ancak bu üyeliğin Türk tarafı üzerindeki egemenlik iddiasına son vereceği endişesi ve uluslararası baskı nedeniyle hâlâ masada.
KIBRIS TÜRK CUMHURİYETİ: Lefkoşa'nın en büyük beklentisi Türkiye'nin garantisini ve iki bölgeli yapıyı bozmadan uluslararası tanınma ve AB üyeliğine ulaşma. Cumhurbaşkanı Rauf Denktaş'ın referandum konusundaki tutumu şu anda olumsuz görünüyor. Mehmet Ali Talat ve Serdar Denktaş koalisyonunun böyle bir uzlaşma belgesini halka onaylatabilmesi halinde en çok kazanan taraf olabilir.
YUNANİSTAN: Uzlaşma sağlanamazsa Kıbrıs Rumları AB üyesi olacak ve Atina, Lefkoşa'nın diğer tarafına verdiği sözü tutmuş olacak. Ancak bu
durumda AB'de daha ağır baskı altında kalabilir ve hem adadaki bölünmüşlük, hem de Türkiye'nin dışarıda kalmasından sorumlu tutulabilir. Ayrıca Kıbrıs'ta çözüm bulunamaması, Ege'de çözümü zorlaştırabilir. Bu durum da Yunanistan'ın 'Doğu'dan gelen tehdidi' giderme ve savunma giderlerini azaltma politikasıyla çelişiyor.
TÜRKİYE: Kıbrıs'ta adil ve kalıcı uzlaşma Türkiye'ye birkaç açıdan yarayacak. Öncelikle bu durum Türkiye'nin AB üyeliği yolundaki önemli bir fiili engeli ortadan kaldıracak. İkincisi, belki Kopenhag Kriterleri'yle en bağlantılı olanı, Türkiye'nin Avrupa'nın siyasi uzlaşma kültürü çerçevesinde davrandığı kanıtlanacak. Üçüncüsü, Türkiye 30 yıldır Kıbrıs nedeniyle başka alanlara yönlendiremediği dış politika gücü ve enerjisini, artık daha rahat kullanabilecek. Ortadoğu, Balkanlar ve Kafkaslar'da istikrara yönelik daha etkin adımlar atabilecek.
İNGİLTERE: Kıbrıs'taki garantör ülkelerden üçüncüsü olan İngiltere, Kıbrıs'ın Rum ve Türk taraflarıyla birlikte AB üyesi olmasıyla rahatlayacak. Kıbrıs'la ilgili sorunlar artık AB sisteminin bir parçası haline gelecek. Bu durum Türkiye'nin de AB üyesi olmasıyla sonuçlanırsa, Avrupa'nın güney kanadında güvenlik ve istikrar sağlanmış olacak.
AVRUPA BİRLİĞİ: Kıbrıs'ta çözüm sağlanması AB içinde Türkiye'nin üyeliğine karşı olanların ya da kuşkuyla bakanların ellerini zayıflatacak, yana olanlarınkini güçlendirecek. Bu çerçevede Almanya'nın, Müslüman nüfuslu ve laik Türkiye'nin Batı'lı demokratik değerleri uyguladığı zaman Batı'nın bir parçası haline gelerek diğer Müslüman nüfuslu ülkelerle köprü oluşturacağı tezi de güçlenecek. Fransa da tutumunu netleştirdiğinde birlik içindeki direniş kırılabilecek. Avrupa'nın güney ve doğu sınırları Türkiye'nin katılımıyla çizildiğinde, AB bütünleşme ve uluslarüstü bir
güç, bir kutup olma sürecini hızlandıracak.
ABD:Washington, Kıbrıs'ta çözüm sağlanmasından birden fazla beklentisi olan başkentlerden.
Doğu Akdeniz'de siyasi uzlaşmaya dayalı böyle bir sonuç, ABD açısından hem İsrail-Filistin, hem de Ermeni-Azeri ihtilaflarına gösterilebilecek bir örnek oluşturabilir. Bunlardan birincisini İsrail de destekliyor. Kıbrıs'ta kurulmaya çalışılan egemenliğe karşı toprak formülünün Ermenistan'ın işgal ettiği Azeri topraklarına uygulanması önündeki en büyük engel, ABD'deki Ermeni diasporası. Kıbrıs'taki bir çözüm, ABD'nin Türkiye ve muhtemelen Rusya'nın desteğiyle Ermenileri ikna etmesiyle sonuçlanabilir.
RUSYA: Moskova, en sorunlu bölgesi olan Kafkaslar'da, kendisinden sonra en büyük güç olan Türkiye'nin istikrarlı ve kestirilebilir politikalar izlemesinde yarar görüyor. Türkiye'de laik ve demokratik düzenin güçlenmesinin bu hedefe yardımcı olacağının, Türkiye'nin muhtemel
AB üyeliğinin de bunu garantiye alacağının farkında. Rusya bu nedenle Kıbrıs'ta kendi çıkarları açısından da çözüm umuyor.
Bu uluslararası tablodan çıkan çözüm beklentisinin gerçekleşip gerçekleşmeyeceğini görmek için artık fazla sabretmeye gerek kalmadı.

Eski hatalar yolu kesti

Erdal Güven

Türk tarafı, Kıbrıs'ta çözüm için İsviçre'de varılan anlaşmayı derogasyonlara (istisnalar) feda etmedi. Annan'a 'Evet' dedi. İsviçre'den Rum tarafı sıkıntılı, Türk taraf tatmin olmuş ayrılıyor

BÜRGENSTOCK - Kopenhag ve Lahey'de yapılan hatalar Bürgenstock'ta Türk tarafını zora soktu. Annan'ın önceki gün sunduğu anlaşma taslağından genel olarak memnun kalan Türk tarafı, buna karşılık AB'yi anlaşmayı 'birincil hukuk' haline getirmeye ikna etme çabasından sonuç alamadı. Hal böyle olunca anlaşmadaki derogasyonlar Türk tarafının umduğu ölçüde 'hukuki güvence'ye alınamıyor. Türkiye anlaşmaya ek olarak onaylanacak AB Konseyi'nin 'uyarlama sözleşmesi' diye nitelediği yarı hukuki yarı siyasi güvenceyle yetinmek durumunda kalacak. Bu durumda Türk tarafının kaygısı, anlaşma referendumlarda kabul edilse bile öngörülen derogasyonların Avrupa mahkemelerine götürülme olasılığının ortadan kalkmaması.

AB'nin son sözü
AB son sözünü söyledi. Prodi'nin dün yaptığı açıklamanın anlamı şu: Bizden anlaşmadaki derogasyanları birincil hukuk yapmamızı beklemeyin. Bu ne teknik ne de hukuki olarak mümkün. Ayrıca kalıcı derogasyon peşinde koşmayın. Bu AB hukukuna aykırı.
Dün bu yazı yazıldığı saatlerde AB hukukunu ihlal etmeden söz konusu derogasyonlar konusunda Türkiye'yi tatmin edecek bir arayol bulma çabası sürüyordu.
Konu karışık olduğu için şunları anımsamakta yarar var: AB hukukuna göre bir belgeyi 'birincil hukuk' haline getirip her türlü yasanın üstüne çıkarmanın tek yolu, tüm üye ülkelerin meclislerinde tek tek onaylanması. Bu nereden baksanız 1.5 yıllık bir süreç ve siyasi açıdan da riskli, çünkü herhangi bir meclisin pekâlâ bu derogasyonları insan haklarına aykırı bularak ya da bir çifte standart yarattığından dem vurarak reddetme ihtimali yok değil.
Buna karşılık Kıbrıs Cumhuriyeti'ni AB üyesi yapan 16 Nisan 2003 tarihli Katılım Anlaşması tüm ekleriyle üye ülkelerin meclislerinden onaylandı. Eğer Aralık 2002 Kopenhag ya da Mart 2003 zirvelerinde Türk tarafı, Annan Planı temelinde çözüm anlaşmasına imza atsa ve bu anlaşma Katılım Anlaşması'na eklenebilseydi Türk tarafının şimdiki kaygısı olmayacaktı. Gerçi derogasyanlar yine geçici olacaktı ama, yürürlükte bulundukları süre zarfında dava konusu yapılamayacaklardı. Oysa anlaşma olsa da olmasa da Kıbrıs 1 Mayıs'ta AB üyesi oluyor, ayrıca derogasyanları 15 değil 25 üye ülkenin onaylaması gerekecek.
Siyasi riski Yunan tarafı çok daha açık ortaya koyuyor: Biz derogasyonlara karşıyız. Süreleri uzun ve kapsamları geniş. İnsan haklarına aykırılar. Ayrıca Türk tarafında daimi ikâmet edebilecek Rumların oranıyla ilgili bir de kalıcı derogasyon (yüzde 33) var. Bunları kabul etmemiz mümkün değil. Ancak çözüm uğruna bunları kabul etsek bile derogasyanları içeren bir belgeyi parlamentomuzdan geçirmemiz imkânsız. Zaten dün Prodi'nin, derogasyonları, belli zaman dilimi için ve üye ülkelerin meclislerinden onayına gerek kalmadan AB hukukuna uyarlamaya çalıştıklarını söylemesi de teknik ve siyasi riskten kaynaklanıyor.
Annan Planı'nın pazartesi sunulan halinde derogasyonlar çeşitli koşullara bağlı geçici düzenlemeler getiriyor. Rumların Türk tarafında mal-mülk edinmelerine dair derogasyonlar Türk tarafının gelir düzeyinin Rum tarafının yüzde 85'ine ulaşmasına bağlanıyor. Türk tarafında daimi ikâmet hakkı edinecek Rumların oranı Türkiye AB'ye üye olana kadar yüzde 18'i geçemeyecek. Türkiye AB'ye üye olduktan sonra da bu oran ancak yüzde 33'e kadar çıkabilecek.

Türk tarafının kaygıları...
Türk tarafının tatminsizliğinin bir başka nedeni, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'nde hukuken sonuca bağlanmış Loizidu benzeri davalar. Birleşik Kıbrıs Devleti'nin eşbaşkanları, anlaşma metnine eklenecek bir mektupla, AİHM'den tüm davaların Birleşik Kıbrıs Devleti'ne gönderilmesini istiyor. Ancak bu mektup, sonuca bağlanmış davaların maddi yükünü Türkiye'nin üzerinden kaldırmıyor.
Üst düzey bir Türk yetkilinin dün akşam gelinen noktayı değerlendirmesi şöyleydi: "Önümüzdeki anlaşma fena bir metin değil. Ama bunun günün birinde değiştirilmeyeceğinden emin olmalıyız. Bu açıdan AB bizi tatmin edebilmiş değil. Üzerinde düşünüyoruz."
Anlaşılan o ki Türk tarafının düşündüğü seçenekler şunlar:
1 - İsteklerimizin çoğunu karşılayan ve hem çözümün yolunu, hem de Türkiye'nin AB yolunu açacak anlaşma için gerekli siyasi yükümlülüğü yerine getirmek.
2 - İstediğimiz hukuki güvenceyi alamadığımız için anlaşmanın kazanımlarını önemsememek...
Bu ancak siyasi iradeyle verilebilecek bir karardı ve dün geceki Erdoğan-Annan görüşmesinde ilk seçenek tercih edildi.
Öyle ya da böyle her iki taraf da buradan bir 'anlaşma'yla ayrılıyor. Bu kendi aralarında vardıkları bir 'anlaşma' olamadı ne yazık ki... Doğrusu kimse aksini beklemiyordu... İsviçre'den Türk tarafı mümkün mertebe tatmin olmuş biçimde ve rahat, Rum tarafı ise sıkıntılı ayrılıyor... Artık söz halkların...

BM Genel Sekreteri Kofi Annan yaptığı konuşmada, müzakere sürecinin sona erdiğini ve referandumun 24 Nisan’da yapılacağını duyurdu. BM Genel Sekreteri 48 saat boyunca tarafları dinlediğini ve plana son şeklini verdiğini ifade etti. Bundan sonra kararı Kıbrıs halkı verecektir diyen Kofi Annan, bu süreçte halkın liderlerin değerlendirmelerine bakacağını belirtti.

Önümüzde iki seçenek var; ya çözümsüzlük olacak ya bu çözüm olacak” diyen Annan, liderlerin geçmişteki hataları tekrarlamamalarını istedi. Planın adil olduğunu söyleyen Kofi Annan, tarafların eşit ortaklıkta bir araya geleceğini anlattı.

ERDOĞAN VE KARAMANLİS’İN AÇIKLAMALARI
Başbakan Erdoğan, Kofi Annan’ın taraflara nihai planı sunması nedeniyle yapılan törenin ardından basın toplantısı düzenledi. Müzakerelerin her aşamasında Türk tarafının tezlerini başarıyla savunduklarını anlatan Erdoğan, “Biz nihai metni Ada’daki iki tarafın imzalamalarını, Türkiye ve Yunanistan’ın da bunu desteklemelerini istedik. Ancak bu olmadı” dedi.
Müzakerelerde kaybeden tarafın olmadığını söyleyen Başbakan “kazan-kazan” anlayışı içinde hareket ettiklerini anlattı. Erdoğan, anlaşmanın öngördüğü sorumlulukları Türkiye olarak yerine getirmeye hazır olduklarını belirterek, gerekli değerlendirmelerin TBMM’ye sunulacağını söyledi

Kıbrıslı Rumlara ve Yunan halkına seslenen Erdoğan “Gelin başlatılan barış yolunu birlikte yürüyelim, gereken adımları birlikte atalım” dedi. Bir gazetecinin, “Herkese teşekkür ettiniz Denktaş’tan bahsetmediniz” yorumuna Erdoğan, “O zaten ailenin sahibi. Gönlümüzde ayrı bir yeri var” yanıtını verdi. Erdoğan referanduma destek verip vermeyeceğinin sorulması üzerine ise “Biz bu yola iyi niyetle çıktık. Neticeyi de almak isteriz” dedi.
Başbakan Erdoğan’dan sonra bir açıklama yapan Yunanistan Başbakanı Kostas Karamanlis, Yunanistan’ın, New York’ta 13 Şubat’ta varılan bağlayıcı müzakere süreci çerçevesinde davrandığını belirterek, “Hükümetim, ülkemiz tarafından alınan yükümlüklerini yerine getirmiştir.Amacımız, Kıbrıs sorunun çözümüne katkıda bulunmak oldu. Bu nedenle BM Genel Sekreteri Kofi Annan’ın davetine olumlu yanıt verdim” diye konuştu.

Karamanlis, planın Rum tarafının beklentilerini karşılamaktan uzak olduğunu ancak son kararı Kıbrıslı Rumlara bıraktığını söyledi.

POWELL TARAFLARI KUTLADI
ABD Dışişleri Bakanı Colin Powell, BM Genel Sekreteri Kofi Annan’ın, Kıbrıs müzakere sürecinde sunduğu “nihai metni desteklediklerini söyledi ve uzlaşmaya varan tarafları” kutladı.
Almanya’nın başkenti Berlin’de bulunan Powell, yaptığı açıklamada, Kıbrıslı Türk ve Rum liderlerle Türkiye ve Yunanistan’ı, görüşmelere “yapıcı katkıları”ndan ötürü tebrik etti. Powell, “Nihai metni destekliyorum. Sonuç, ister istemez taraflardan hiçbirin arayışlarının hepsini elde edemeği bir uzlaşma oldu” dedi.

Konuşmasında Annan’ın sözlerini yineleyen ve Kıbrıs’ta tarafların “çözümsüzlük ile çözüm arasında seçim yapacaklarını” söyleyen De Soto, referandumlardan olumsuz yanıt çıkması durumunda neler olacağının sorulması üzerine şunları kaydetti:
“Halklar egemendir. Uzlaşmak istemiyorlarsa bu onların kararı. BM Güvenlik Konseyi’nin, AB’nin, tüm dünyanın mantıklı ve geçerli bulduğu bu zemin üzerinden uzlaşmak istemiyorlarsa, ne yapabiliriz ki?”

‘TÜRKLERİN TECRİDİ SONA ERECEK’
Alvaro De Soto, son şekli verilmiş Annan planının kabul edilmesiyle “Kıbrıslı Türklerin uzun yıllar süren tecridinin sona ereceğini, yalnızca AB ile değil tüm dünya ile entegrasyonlarının sağlanacağını” söyledi. De Soto, “Kıbrıs’ta liderlerin düşündükleri çözümle gerçekler arasında farklılıklar bulunduğunu, şimdi tarafların tatmin olabilecekleri bir metnin önlerinde durduğunu ve liderlere büyük sorumluluklar düştüğünü” söyledi.

HARİTADA DEĞİŞİKLİK YOK
De Soto, planda yapılan son değişiklikler arasında haritalar konusunun bulunmadığını, haritaların önceki plandakilerle aynı olduğunu söyledi. BM’nin de süreç içinde üzerine düşeni yapacağını, özellikle de Kıbrıs’taki Barış Gücü konusunda çalışılması gerektiğini söyleyen De Soto, Barış Gücü’nün yapısının ve katılımcı sayısının değişmesinin söz konusu olduğunu belirtti. BM’nin, “Annan planının uygulanmasını denetlemeye de yardımcı olacağını” kaydeden De Soto, mülkiyet konusuna ilişkin soruları yanıtlarken, “daha esnek bir yaklaşımın benimsendiğini” söyledi ancak ayrıntılar konusunda bilgi vermedi.

‘TÜRKLERİN KENDİ YÖNETİMİ OLACAK’
Alvaro De Soto, son şekli verilmiş Annan Planı uyarınca, “Kıbrıs Türk tarafının çok hassas olduğu bir konudaki beklentisinin karşılandığını, Türklerin kendi yönetimlerine sahip olabileceklerini” söyledi. Planın detaylı okunması durumunda, Birleşik Kıbrıs Cumhuriyeti’nin ne şekilde işlerlik kazanacağını, iki taraf arasındaki ilişkilerin nasıl dengeli biçimde düzenlendiğinin anlaşılacağını kaydeden De Soto, çözümün “daha sağlam mali temeller ve daha esnek mülkiyet hakları” içerdiğini belirtti.
Birleşik Kıbrıs Cumhuriyeti’nin “iki kurucu devletten oluşan tek bir devlet olduğunu” söyleyen De Soto, bu çerçevede “Türk tarafının da kendi yönetimine sahip olacağını” vurguladı.

’100 BİN RUM EVİNE DÖNEBİLECEK’
De Soto, "Rum Kesiminin bu plana hangi nedenlerden ötürü olumlu yanıt vermesi gerektiğinin” sorulması üzerine, plan uyarınca “binlerce askerin adadan ayrılacağını ve 100 bin Rumun evlerine dönebileceğini” kaydetti.
Geçiş sürecinin Rum Yönetimi lideri Tasos Papadopulos’un ısrarları sonucu iki aya indirildiğini de hatırlatan De Soto, “Rum tarafının beklentileri açısından da çok şey yapıldı” diye konuştu.
De Soto, adadaki Türk askeri varlığına ilişkin de, Türkiye ve Yunanistan ilişkileri açısından son yıllarda önemli değişimler olduğuna işaret ederek, adada hem Türk hem de Yunan askeri bulunacağını belirtti ve bunların sayısının 7 yıl içinde 6 binden 3 bine ineceğini söyledi.

DAİMİ DEROGASYON YOK
BM Kıbrıs özel temsilcisi, gözden geçirilerek son şekli verilmiş Annan Planı’nın daimi derogasyonlar içermediğini de söyledi. Kıbrısta varılacak anlaşmanın, AB birincil hukuku kapsamına alınmasına yönelik bir soru üzerine De Soto, AB Konsey’inin Komisyona bir talepte bulunarak, bu anlaşmanın içeriğinin yasal açıdan güvenli kılınması isteyeceğini kaydetti.

AB’deki diplomatik kaynaklar, Türkiye’nin daimi derogasyonlar konusunda herhangi bir geri adım atmadığını çünkü orta vadede Türkiye’nin AB üyeliği göz önünde bulundurulduğunu, bu sayede de Annan Planı’nda yer almadığını belirttiler.
Annan Planı’nın Türkiye’nin AB üyeliğine endeksli olduğunu da hatırlatan Avrupa Komisyonu yetkilileri, “Annan Planı’nda yer alan bazı maddeler Türkiye’nin AB üyeliği ile yürürlüğe girecek. Bazı hususlar da Türkiye’nin AB üyeliği ile kadük olacak. Bu sayede hem Yunanistan ile Güney Kıbrıs Rum kesimi Türkiye’nin AB üyeliğini engellemeyecek, hem de Kıbrıs’lı Türklere, anavatan AB’ye üye olana kadar teminat verilmiş olacak” şeklinde konuştular.
Aynı kaynaklar, Annan Planı’nın birincil hukuk değerine sahip olması için, Komisyon’un Annan Planı’nı tabii tutacağı idari ve hukuki süreci ayrıca BM’ye bildireceğini ileri sürerek, yazılı olarak da gereken garantiyi Annan Planı üzerinde hem KKTC’ye hem de Türkiye’ye verdiklerini söyledi.

‘KIBRIS ARTIK ENGEL DEĞİL’
Türkiye’nin AB üyeli?i ve müzakerelere ba?lanaca??n? göz önünde bulundurularak yap?lan pazarl?klar?n neticeye ula?t???n? kaydeden AB yetkilileri, Kıbrıs sürecinin artık AB-Türkiye ilişkileri için bir engel teşkil etmeyeceğini de dile getirdiler.
Avrupa Komisyonu’nun Ekim 2004 tarihinde yayınlayacağı ilerleme raporunda Türkiye’nin Kıbrıs konusunda attığı adımların fevkalade olumlu bir şekilde yansıyacağını da hatırlatan AB kaynakları, Türkiye ile Yunanistan arasındaki pürüzlerin üstesinden daha çabuk bir şekilde gelinebileceğini belirttiler.
Bundan sonra tüm enerjilerini referandum sürecine ayıracaklarını hatırlatan AB yetkilileri, Rum kesiminin Annan Planı’nı kabul etmemesi durumunda, zor bir süreçle karşı karşıya kalacaklarını da hatırlattılar.

Powell’dan destek ve kutlama mesajı

ABD Dışişleri Bakanı Colin Powell, Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Kofi Annan’ın, Kıbrıs müzakere sürecinde sunduğu nihai metni desteklediklerini söyledi ve tarafları kutladı. NTV

1 Nisan 2004 — Powell, "Sonuç, ister istemez taraflardan hiçbirin arayışlarının hepsini elde edemeği bir uzlaşma oldu” dedi ve ABD’nin, bu ay yapılacak Kıbrıs’a yardım ön konferansında önemli bir mali katkı bildireceğini söyledi

ABD Dışişleri Bakanı Colin Powell, Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Kofi Annan’ın, Kıbrıs müzakere sürecinde sunduğu nihai metni desteklediklerini söyledi ve tarafları kutladı.
Afganistan’a yardım konferansı dolayısıyla Almanya’nın başkenti Berlin’de bulunan Powell, yaptığı açıklamada, Kıbrıslı Türk ve Rum liderlerle Türkiye ve Yunanistan’ı, görüşmelere yapıcı katkılarından ötürü kutladı. Powell, “Nihai metni destekliyorum. Sonuç, ister istemez taraflardan hiçbirin arayışlarının hepsini elde edemeği bir uzlaşma oldu” dedi ve Avrupa Komisyonu’nun Kıbrıs’a yardım için 15 Nisan’da düzenleyeceği ön konferansa katılarak, önemli bir katkı vereceklerini belirtti.

ABD’YE ELEŞTİRİ
Washington’daki gözlemciler ise, özellikle Kıbrıslı Rumlar’ın referandumda “evet” demesi olasılığını mevcut ortamda düşük görüyor. Bazı uzman ve gözlemciler, Powell’ın, Avrupa’ya kadar gelmişken İsviçre’ye uğramamasını da eleştirerek, “ABD yönetimi daha yüksek bir profil çizseydi, çözüm süreci daha güçlenirdi” diyor.

Rum ve Yunan taraflarının itirazlarına karşın, Türk askerlerinin varlığıyla ilgili taslakta yer alan unsur da değiştirilmedi. Planda derogasyonların birincil hukuk olacağı yönünde bir ifadenin de yer aldığı kaydedildi. Ancak bunun yönteminin daha sonra bulunacağı belirtildi.

KARPAZ TARTIŞILMADI
Türkiye’nin müzakerelerde hiçbir harita sunmadığı ve harita pazarlığı yapılmadığı kaydedildi. BM, Türk tarafına Rum-Yunan tarafının “Karpaz’ı kanton olarak verin, buna karşılık yeni açılımlarda bulunmayı düşünelim” önerisini iletti. Ancak, Türk tarafının bu öneriye yanıtı, “Böyle bir şeyi teklif etmeye kalkarsanız süreç tıkanır” oldu. Türkiye’nin bu tutumu sayesinde Karpaz konusunun hiç tartışılmadığı belirtildi.

BM Genel Sekreteri Kofi Annan yaptığı konuşmada, müzakere sürecinin sona erdiğini ve referandumun 24 Nisan’da yapılacağını duyurdu. BM Genel Sekreteri 48 saat boyunca tarafları dinlediğini ve plana son şeklini verdiğini ifade etti. Bundan sonra kararı Kıbrıs halkı verecektir diyen Kofi Annan, bu süreçte halkın liderlerin değerlendirmelerine bakacağını belirtti.

"Önümüzde iki seçenek var; ya çözümsüzlük olacak ya bu çözüm olacak” diyen Annan, liderlerin geçmişteki hataları tekrarlamamalarını istedi. Planın adil olduğunu söyleyen Kofi Annan, tarafların eşit ortaklıkta bir araya geleceğini anlattı.

ERDOĞAN VE KARAMANLİS’İN AÇIKLAMALARI
Başbakan Erdoğan, Kofi Annan’ın taraflara nihai planı sunması nedeniyle yapılan törenin ardından basın toplantısı düzenledi. Müzakerelerin her aşamasında Türk tarafının tezlerini başarıyla savunduklarını anlatan Erdoğan, “Biz nihai metni Ada’daki iki tarafın imzalamalarını, Türkiye ve Yunanistan’ın da bunu desteklemelerini istedik. Ancak bu olmadı” dedi.
Müzakerelerde kaybeden tarafın olmadığını söyleyen Başbakan “kazan-kazan” anlayışı içinde hareket ettiklerini anlattı. Erdoğan, anlaşmanın öngördüğü sorumlulukları Türkiye olarak yerine getirmeye hazır olduklarını belirterek, gerekli değerlendirmelerin TBMM’ye sunulacağını söyledi

Kıbrıslı Rumlara ve Yunan halkına seslenen Erdoğan “Gelin başlatılan barış yolunu birlikte yürüyelim, gereken adımları birlikte atalım” dedi. Bir gazetecinin, “Herkese teşekkür ettiniz Denktaş’tan bahsetmediniz” yorumuna Erdoğan, “O zaten ailenin sahibi. Gönlümüzde ayrı bir yeri var” yanıtını verdi. Erdoğan referanduma destek verip vermeyeceğinin sorulması üzerine ise “Biz bu yola iyi niyetle çıktık. Neticeyi de almak isteriz” dedi.
Başbakan Erdoğan’dan sonra bir açıklama yapan Yunanistan Başbakanı Kostas Karamanlis, Yunanistan’ın, New York’ta 13 Şubat’ta varılan bağlayıcı müzakere süreci çerçevesinde davrandığını belirterek, “Hükümetim, ülkemiz tarafından alınan yükümlüklerini yerine getirmiştir.Amacımız, Kıbrıs sorunun çözümüne katkıda bulunmak oldu. Bu nedenle BM Genel Sekreteri Kofi Annan’ın davetine olumlu yanıt verdim” diye konuştu.

Karamanlis, planın Rum tarafının beklentilerini karşılamaktan uzak olduğunu ancak son kararı Kıbrıslı Rumlara bıraktığını söyledi.

POWELL TARAFLARI KUTLADI
ABD Dışişleri Bakanı Colin Powell, BM Genel Sekreteri Kofi Annan’ın, Kıbrıs müzakere sürecinde sunduğu “nihai metni desteklediklerini söyledi ve uzlaşmaya varan tarafları” kutladı.
Almanya’nın başkenti Berlin’de bulunan Powell, yaptığı açıklamada, Kıbrıslı Türk ve Rum liderlerle Türkiye ve Yunanistan’ı, görüşmelere “yapıcı katkıları”ndan ötürü tebrik etti. Powell, “Nihai metni destekliyorum. Sonuç, ister istemez taraflardan hiçbirin arayışlarının hepsini elde edemeği bir uzlaşma oldu” dedi

MGK, Kıbrıs ve Annan Planı’nı görüşecek

MGK, Kıbrıs konusuyla bugün bu ayki ikinci toplantısını yapıyor. Dün Irak ve PKK konularını ele alan MGK’nın bugünkü toplantısına İsviçre’den dönecek olan Başbakan Erdoğan ve Dışişleri Bakanı Gül de katılacak. MGK’nın bugünkü toplantısında Kıbrıs müzakerelerindeki son durum değerlendirilecek. Dünkü toplantıda ise Irak’ta geçici idari yasanın uygulanmasıyla ilgili sonuçlar ele alındı; Birleşmiş Milletler’in merkezi rol oynamasının gereğine işaret edildi. Toplantıda, PKK’nın Kuzey Irak’taki faaliyetlerine son verilmesiyle ilgili olarak, ABD ile sürdürülen temaslar da gündeme geldi. Kurul ayrıca, ülke genelindeki güvenlik ve asayiş durumunu da değerlendirdi.
NTV 01/04/2004

''HARİTADA DEĞİŞİKLİK YOK''

Bir soru üzerine haritalarda değişiklik olmadığını ifade eden De Soto, New York'a gideceğini ve 2 Nisan Cuma Günü Güvenlik Konseyi'ne gelişmeler hakkında bilgi vereceğini söyledi.

''BM BARIŞ GÜCÜNÜN YAPISI VE SAYISI DEĞİŞECEK''

BM'nin de süreç içinde üzerine düşeni yapacağını, özellikle de Kıbrıs'taki Barış Gücü konusunda çalışılması gerektiğini söyleyen De Soto, Barış Gücü'nün yapısının ve katılımcı sayısının değişmesinin sözkonusu olduğunu belirtti.

''KIBRISLI TÜRKLER KENDİ YÖNETİMLERİNE SAHİP OLABİLECEK''

De Soto, son şekli verilmiş Annan Planı uyarınca, ''Kıbrıs Türk tarafının çok hassas olduğu bir konudaki beklentisinin karşılandığını, Türklerin kendi yönetimlerine sahip olabileceklerini'' söyledi.

''PLAN DAİMİ DEROGASYONLAR İÇERMİYOR''

Müzakerelerde geleneksel ''al-ver süreci''nin bir ölçüde kullanıldığını, daha çok istişareler aracılığıyla sonuca gidildiğini bildiren De Soto, şunları kaydetti:

''Katılımcıların her biri, epey tavizde bulundukları izlenimi içinde buradan ayrılacaklar. Tam anlamıyla tatmin olmaları mümkün değil ama tavizin özünde de bu var. Kıbrıs çok uzun zamardır ihtilaflıbir konu. İhtilaflı parçaları biraraya getirmek zor bir iş. Kimse tam olarak istediklerini elde edemedi, son derece hassas dengeler gözetildi. Bu iş çok zordu ancak, her iki taraf da elle tutulur birşeyelde etti.''

HURRIYET 01/04/2004

Rahatsızlık yaratan ikinci nokta da bu geçiş süresinin kısalında. Planın son şeklinde bu geçiş süresi 50 gün olarak belirleniyor.

KARPAZ’A ÖZEL STATÜ
Rum tarafının son ana kadar tampon olarak kendisine verilmesini talep ettiği Karpaz bölgesi de özel statüye kavuşacak. Karpaz’daki Dört kıyı, Karpaz, Sipahi, Yeniörenköy ve Adaçay bölgelerine geri dönüş yapan Rumlar, bütün mallarını alabilecekler. Bu köylere dönmeyenler ise mallarının yalnızca üçte birini alacak.

ASKER SAYISI
Ada’da kalacak Türk ve Yunan askerleri konusundaysa, asker sayılarının kademeli olarak 1960 anlaşmalarında da kabul edilmiş olan rakamlara çekilmesi öngörülüyor. Asker sayısı kademeli olarak Yunanistan için 950, Türkiye için 650’ye indirilecek.

Taraflar arasında anlaşmaya varılmamasının, İsviçre’deki görüşmelerin başarısızlıkla sonuçlandığı şeklinde yorumlanması gerektiğini ifade eden Verheugen, “Bu planın alternatifi çözümsüzlüktür. Çıkabalicek en dengeli plan oluştu. Çözüm ya şimdi olacak yada hiçbir zaman” dedi.
Verheugen Avrupa Parlamentosu’nda düzenlediği basın toplantısında, Kıbrıs’ta çözüme ulaşım konusunda Kıbrıslı Rumların olumsuz bir tavır içine girmesi halinde uluslararası baskı geleceği uyarısında bulundu ve “Rumların, planın kendi çıkarlarına olduğunu anlamaları gerektiğini” söyledi. Ada’daki Türk ve Rum kesimindeki yöneticilerin siyasi liderlik vasıflarını kullanarak kamuoyunu ikna etmeleri gerektiğini kaydeden Verheugen, “Çözüme çok yaklaşıldığını, görüş ayrılıklarının önemli ölçüde azaldığını” söyledi.

‘UYUM YASASI HAZIRLAYACAĞIZ’
AB’nin, birleşik Kıbrıs’ı birlik içinde görmek istediğini kaydeden Verheugen, planıdaki derogasyonların sürekli olmamasının önemli bir gelişme olduğunu belirtti ve derogasyonların 15 yıllık geçiş dönemiyle sınırlandırılmasının AB tarafından memnuniyetle karşılandığını bildirdi.
Varılacak anlaşmanın AB müktesebatına uygun hale getirilmesi için uyum yasası hazırlanacağını belirten Verheugen, bunun konsey tarafından onaylanmasının yeterli olacağını bildirdi.

SOLANA: GELECEK KIBRIS HALKININ ELİNDE
AB Ortak Dış Politika ve Güvenlik Yüksek Temsilcisi Javier Solana da, Kıbrıs’ta yapılacak referandumların tarihte yeni bir sayfa açma fırsatı yaratacağını söyledi. Annan ve Alvaro de Soto’yu çalışmalarından dolayı kutlayan Solana, referandumların, uzun bir bölünmüşlük dönemi yaşayan adanın tarihinde yeni bir sayfa açılması fırsatı sunduğunu anlattı.
Geleceğin artık Kıbrıs halkının ve liderlerinin elinde olduğunu belirten Solana, AB Konseyi’nin, 1 Mayıs’a kadar adil, uygulanabilir ve kalıcı bir çözüme ulaşabileceğine olan inancını hatırlattı ve bütün Kıbrıslıların bu hedefe yönelmeleri çağrısında bulundu.

Mehmet Ali Talat ve Serdar Denktaş, İsviçre’den KKTC’ye geçerken İstanbul Atatürk havalimanında bir açıklama yaptı. KKTC Başbakanı Talat, “İsviçre’de iyi bir sonuç aldığımızı düşünüyorum ancak bunu bir zafer olarak nitelemek doğru değil” diye konuşurken, planı partililerle görüşüp tavırlarını belirleyeceklerini açıkladı.
Başbakan Yardımcısı ve Dışişleri Bakanı Serdar Denktaş da bunun bir zafer olmadığını belirtti ve planın kalıcılığını iki halkın gönüllülüğünün sağlayacağını söyledi.
Mehmet Ali Talat, derogasyonlar konusuna da değinerek, Yunanistan’dan, Rum tarafında referandumun olumlu olması halinde, AB’de birincil hukuk haline gelmesi için parlamentodan geçirecekleri konusunda sözlü güvence verdiğini söyledi.

MGK toplantısından sonra yayımlanan bildiride, şöyle denildi: “Kurul, Kıbrıs konusunda New York mutabakatı sonrasında başlayan müzakere sürecini ve İsviçre’de yapılan görüşmeleri gözden geçirmiş ve ulaşılan son noktaya ilişkin olarak müzakerelere katılan heyetimiz mensuplarınca yapılan açıklamaları dinlemiştir. Mevcut süreci başlatan taraf olan Türkiye, Kıbrıs’ta adil ve kalıcı bir çözüme ulaşılması çabalarını içtenlikle desteklemeye devam etmektedir. Ortaya çıkan metinlerin kapsamlı bir biçimde değerlendirilmesine fırsat tanımak üzere kurul üyelerinin çalışma programı da dikkate alınarak, kurulun 5 Nisan Pazartesi günü saat 14.30’de yeniden toplanmasına karar verilmiştir.”

BM Genel Sekreteri Annan’ın, bu taahhütleri, dün gece geç saatlerde tamamlanan görüşmeler sürecinin sonunda, kapanış töreninde almak istediği, ancak Rum kesimi ve Yunanistan’ın imza atmak istememesi nedeniyle bu amacına ulaşamadığı öğrenildi. Gelişmelerin böyle seyretmesi ve imza töreninin olmaması üzerine, Ada’daki iki taraf ve garantör ülkelerden New York mutabakatında öngörüldüğü gibi 9 Nisan’a kadar yazılı taahhüt beklendiği bildirildi.

Müzakereler boyunca hangi görüş olursa olsun ortak noktaya ulaşmak için çalıştıklarını söyleyen Talat, görüşmeci heyet ile diğer heyetlerin çok büyük bir özveri gösterdiğini ifade etti.

Halka birlik ve beraberlik çağrısı yapan Başbakan Talat, siyasi görüşü ne olursa olsun halktan özverili destek beklediklerini kaydetti.

farketmez, ortaya çıkacak en önemli gerçek, bu olayın yarattığı en

Önlerine konan bir planda Türkiye heyetiyle birlikte yapılabilecekleri birlikte yapmaya çalıştıklarını ifade eden Serdar Denktaş, ortaya çıkan sonucun beğenilip beğenilmemesinin ayrı bir konu olduğunu söyledi.

Serdar Denktaş, bu dönemde siyasi düşüncelerin bir kenara bırakılarak, birbirlerini kırmadan hareket etmek zorunda olduklarını belirterek, 24 Nisan'daki referandumdan sonra sonuç ne olursa olsun, farklı ve çok daha zor bir döneme girileceğini kaydetti.

Serdar Denktaş, haklarının bir kısmını koruduklarını, bir kısmını koruyamadıklarını belirterek, ''Unutmayalım ki, yan tarafta (Rum tarafı) bizimle ortaklık kuracak kişilerin de en az bizler kadar kazanım içinde olması gerekirdi ki, kurulabilirse bu ortaklık yürüyebilsin. Bunu aklımızdan çıkartmayalım'' diye konuştu.

Burgenstock’tan dönen KKTC heyetini karşılamaya CTP-DP hükümeti bakanları, milletvekilleri ile 200 civarında CTP’li vatandaş ile ellerinde ‘1 Mayıs’a kadar değil sonsuza kadar KKTC’ pankartı bulunan bir grup vatandaş geldi.

HALKIN SESI 02/04/2004

TALAT OLUMLU, DENKTAŞ KARARSIZ... Başbakan Mehmet Ali Talat İsviçre'de Türk tarafının elde edebileceği hakların yeterli düzeye eriştiğini belirterek çözüm yönünde kapmanya yürütecekleri yönünde mesaj verirken Başbakan Yardımcısı Serdar Denktaş, planın eksilerinin çok olduğunu iddia etti ve bunun bir zafer olmadığını savunarak “kararsız” bir tutum sergiledi.

Annan Planı’na nihai şeklinin verildiği İsviçre Zirvesi’nde Kıbrıs Türk tarafını temsil eden Başbakan Mehmet Ali Talat ile Başbakan Yardımcısı Dışişleri Bakanı Serdar Denktaş, “Elimizden geleni yaptık” diyerek, başta garantiler ve mülkiyet olmak üzere temel konularda önemli değişiklikler olduğunu vurguladılar.

"Bu konuda KKTC devleti olarak ürettiğimiz bir karar yok. Herkesin ağırlık verdiği hususlar bakımından kendi değerlendirmeleri olabilir. Bu akşam döndükten sonra birlikte değerlendirmeler yapacağız. Umarız hepimiz aynı noktaya geliriz. Bu olursa hem referandum, hem de uygulama çok daha sorunsuz olur. Olmazsa demokratik ülkelerde herkes , her makam kendi politikalarını belirleyip yürütme hakkına sahiptir. Ve bu olursa sürpriz olmamalı...”

Anlaşmanın AB mevzuatına “birincil hukuk” olarak dahil edilmesi konusunda büyük uğraş verdiklerini ve AB Komisyonu’nun bu konuda teminat verdiğini söyleyen Talat, üye ülkelerin parlamentolarından onay sürecinin ise zaman alabileceğini kaydetti. Talat, “Önce söz verilir, sonra uygulamaya geçilir” ifadelerini kullandı.

YENIDUZEN 02/04/2004

“LEHİMİZE DEĞİŞİKLİKLER OLDU AMA”...BM Genel Sektereteri Kofi Annan’ın taraflara nihai planını sunmasının ardından ilk değerlendirmesini yapan Denktaş, Kıbrıs Türkü lehine de bazı değişiklikler olduğunu, ancak bunların yeterli olmadığını dile getirdi. Denktaş, derogasyonların AB birincil hukukuna dahil olmaması halinde, anlaşmada Türk tarafına verilen hakların anlamsız kalacağını söyledi

Cumhurbaşkanı Rauf Denktaş, “Taraflar arasında bir anlaşmaya varılamamıştır. Üzerinde mutabakata varılamayan bir belge ile referanduma gitmenin sonucu ne olur bilemem” değerlendirmesinde bulundu.
Rauf Denktaş, derogasyonların AB birincil hukukuna dahil olmaması halinde, anlaşmada Türk tarafına verilen hakların anlamsız kalacağını söyledi.
Denktaş, Kıbrıs sorununun çözümü konusunda “her şey oldu bitti” diye bayram havasına girilmemesi gerektiğini belirterek, “Bir şey olmuş bitmiş değildir. Her şey bütün zorluklarıyla, içerisindeki bütün pürüzleriyle halka bırakılmıştır. Halkın bilinçlendirilmesi çok önemlidir” dedi.

YENIDUZEN 02/04/2004

Türkiye ve Kıbrıs Türk heyeti, İsviçre’ye giderken, Ankara ve Lefkoşa ile güvenli bir haberleşme ağı kurmak amacıyla kendi iletişim sistemlerini götürdü. Sistem, Türkiye ve Kuzey Kıbrıs’tan üst düzey yetkililerin kaldığı otelin birinci katının ortasındaki suite kuruldu. Sistem kurulmadan önce suit iyice incelendi ve sistemin güvenliği için elektronik karıştırıcılar kullanıldı.

Edinilen bilgiye göre, heyet üyeleri, içinde binlerce sayfadan oluşan plan bulunan ve yüksekliği yaklaşık 1,5 metreyi bulan el arabasının önünde teker teker hatıra fotoğrafı çektirdi.

Türkiye’nin sürecin başından beri “müzakerelere taraf” olarak nitelemediği Avrua Birliği’ni temsilen Burgenstock’da bulunan AB Komisyonu’nun genişlemeden sorumlu üyesi Günter Verheugen, görüşmeler sırasında bir ara BM de dahil bütün taraflara darıldı.

Aracılar yoluyla yapılan araştırmanın ardından Verheugen’in, nakledilen sözleri söylemediği ortaya çıkarken, AB Komisyonu üyesinin bu küçük çaplı araştırmadan haberdar olması da yeni bir gerginliğe yol açtı. Verheugen, bu olay nedeniyle BM ile Yunanistan ve Türk heyetlerine darılırken, arayı bulan da Dışişleri Bakanlığı Müsteşarı Büyükelçi Uğur Ziyal oldu.

Bu arada, Kıbrıs sorununun çözümüne ilişkin bu son süreç başlamadan hemen önce, Türkiye’nin ABD’ye önerdiği “kolaylaştırıcı rol” için, ilk talibin Verheugen olduğu belirtildi.

Edinilen bilgiye göre, Verheugen, kolaylaştırıcı rolü önermek üzere ABD’ye gitmekte olan Dışişleri Bakanı ve Başbakan Yardımcısı Abdullah Gül’ü, İrlanda’da uçağa yakıt ikmali yapılması sırasında telefonla arayarak, bu rolü kendisinin üstlenebileceğini söyledi.

YENIDUZEN 02/04/2004

Annan Planı’na ilişkin referandumdan ‘hayır’ çıktığı taktirde, ABD ile İngiltere Rum kesimine ekonomik ve siyasi açıdan yapabileceği baskıları hattırlattı

Bu çerçevede, Annan Planı’na ‘hayır’ çıktığı taktirde, İngiltere ve ABD, Ortadoğu’daki “istikrarsız durum ve gerilimden dolayı” İngiliz ve Amerikan turistlerinin Güney Kıbrıs Rum kesimine gitmemesi yönünde uyarı yayınlayabileceklerini söylediler.
Bununla birlikte, kara para aklama konusunda Güney Kıbrıs Rum kesiminin izlemeye alınmasını da talep edebileceklerini hatırlatan İngiliz ve ABD’li yetkililer, Kıbrıs bandıralı yük gemilerinin uluslararası güvenlik standartlarını yerine getirmesi konusunda da UDÖ (Uluslararası DEnizcilik Örgütü) nezninde izleme sürecinin de başlatılmasını talep edebileceklerini hatırlattılar.

Avrupa Komisyonu da uyardı
Avrupa Komisyonu da, 2005 yılında başlayacak mali perspektiflere ilişkin müzakerelerde AB’nin Kıbrıs Rum kesimine cömert davranması için, Annan Planı’nın mutlaka kabul edilmesi gerektiğini ifade etti. Aynı kaynaklar, 2005 yılında iş başına gelecek olan yeni komisyonda görev dağılımlarıın önem teşkil ettiğini hatırlatarak, uzlaşıcı tavır sergilemeyen yapıcı davranmayan ülkelerin memurlarına önemli görevler verilemiyeceğine de dikkat çektiler.
Öte yandan Avrupa Parlamentosu’nun (AP) Türkiye raportörü Arie Oostlander de, “Kıbrıs sorununun çözümü konusunda Rum kesimine baskı yapılması gerektiğini” söyledi. Oostlander, “Rumların çözüm istemez tavrının kabul edilemez olduğunu” belirterek, “bu konuda AB ile AP’nin Rum kesimine baskı yapması gerektiğini” bildirdi.

AB Komisyonu’nun genişlemeden sorumlu üyesi Günter Verheugen, Kıbrıs’ta çözüme ulaşım konusunda Kıbrıslı Rumların olumsuz bir tavır içine girmesi halinde uluslararası baskı geleceği uyarısında bulundu.

YENIDUZEN 02/04/2004

Ada’daki iki tarafın, “bu planı referanduma götüreceklerine dair”, garantör ülkelerin de, “bu planın referanduma götürülmesine onay verdikleri ve referandumlardan olumlu sonuç çıkması durumunda planı, onaylanması için ulusal parlamentolarına sunacakları” taahhütlerini BM’ye vermeleri gerekiyor.

İsviçre’de dün sona eren Kıbrıs görüşmelerinde BM, Türkiye, Yunanistan ve Kıbrıs liderleri arasında yoğun bir pazarlık yaşanırken, Rum ve Yunan tarafı, görüşmelerin son anında ‘Gelin anlaşmayı birlikte bozalım’ teklifini getirdi. Ancak Türk tarafı bu öneriyi kabul etmedi.

BAŞTA Türkiye, Yunanistan, Avrupa Birliği ve ABD olmak üzere bütün dünyanın dikkatlerini İsviçre’nin Bürgenstock kasabasına çeviren Kıbrıs görüşmelerinde çetin bir pazarlık sürerken, Rum ve Yunan tarafının Türk tarafına görüşmeleri bitirecek bir öneri getirdiği öğrenildi. Diplomatik kaynaklardan edinilen bilgiye göre, Rum ve Yunan tarafı, önceki gece BM Genel Sekreteri Annan’ın verdiği sürenin dolmasına çok kısa bir süre kaldığında masaya şu sürpriz teklifi getirdi: ‘Gelin bu planı birlikte bozalım ve görüşmeleri keselim.’ İsmini açıklamayan Türk yetkili, Bu sözleri Kıbrıs Rum Yönetimi Lideri Tasos Papadopulos’un dile getirdiğini kaydetti.

Denktaş’a da söyledik

Teklif karşısında Türk ve KKTC heyetlerinin neye uğradığını şaşırdığını ifade eden aynı yetkili, Papadopulos’un bu sözlerinin hemen arkasından Türk heyetini şaşırtan şu ikinci sözü söylediğini aktardı:

‘Biz aynı teklifi Kıbrıs’ta Denktaş’a da yaptık.’ Ancak masadan kaçan taraf olmak istemeyen Türk heyeti Annan planını tamamen geçersiz kılacak bu teklifi kabul etmedi.

Zirvedeki kahkahaların sırrı

Talat: Plan için kampanya yapacak mısın?

Papadopulos: Yapacağım, ama lehte mi aleyhte mi olacak bilmem.

KIBRIS müzakerelerinin yapıldığı Bürgenstock’ta Başbakan Tayyip Erdoğan, Rum lider Tasos Papadopulos, KKTC Başbakanı Mehmet Ali Talat ve Dışişleri Bakanı Serdar Denktaş’ın kameralara da yansıyan kahkahalarının sırrı anlaşıldı. BM Genel Sekreteri Kofi Annan’ın basın toplantısı beklenirken Erdoğan, Denktaş ve Papadopulos ile birlikte koyu bir sohbete daldı. Sohbete katılan Talat, Papadopulos’a ‘Bu plan için kampanya yapacak mısın’ diye takıldı. Papadopulos da Erdoğan’a dönerek, ‘Yapacağım ama, lehte mi aleyhte mi olacak bilmiyorum? Planı bir görmem lazım’ dedi. Papadopulos’un bu sözleri Annan’ın yapacağı açıklama öncesinde sinirleri gerilen liderleri kahkaya boğdu.

HURRIYET 02/04/2004

Kıbrıs'ta iki kesimdeki siyasi parti liderlerine referandumdan önce Strasbourg'a gelmeleri için yaptığı daveti yineleyen Schwimmer, ''referandumda olumlu sonuç çıkması halinde Avrupa Konseyi'nin elindeki bütün imkanları kullanarak BM planının uygulanması için gerekli her türlü yardıma yapmaya hazır olduğunu'' bildirdi.

HURRIYET 02/04/2004

Sen Sinod meclisi başkan vekili de olan Baf Metropoliti Hrisostomos, Rum halkının, ''gururlu bir şekilde plana 'hayır' diyeceğini'' ve Güney Kıbrıs'ın sıkıntısız olarak Avrupa Birliği'ne gireceğini söyledi.

Cikko Manastırı Piskoposu Nikiforos ise ''Sorumluluğu bize yüklemek ve Türkiye'yi aklamak için bizi 'hayır'a itiyorlar'' yorumunuyaptı.

HURRIYET 02/04/2004

''İsteyen Rumun geri dönüp Kıbrıs Türk devletçiğinde daimi ikamet edebileceğini'' yazan gazete, ''Nihai Annan planı temelinde, 3 yıl içinde isteyen bütün göçmenlerin geri dönüşleri, mülkiyet düzenlemeleri aracılığıyla, oy haklarını Kıbrıs Türk devletçiğinde değil Rum devletçiğinde kullanmak şartıyla, başlayabilir'' ifadesini kullandı.

''210 bin Rum göçmenin yüzde 65'i yani 137 bini Rum idaresine devredilecek bölgelere geri dönüyor. Geriye kalan 73 bin Rum da KıbrısTürk idaresinde kalacak bölgelere geri dönebilecek. Böylece, tümü geri dönebilecek ve 'bütün göçmenler evlerine' sloganı 3 yıl sonra tamamen gerçek olacak.''

HURRIYET 02/04/2004

KKTC'de muhalefetteki Toplumcu Kurtuluş Partisi (TKP), 24 Nisan'da referanduma sunulacak nihai Annan planını olumlu bulduğunu ve referandum'da ''evet'' diyeceğini açıkladı.

HURRIYET 02/04/2004

Londra-Zürih anlaşmasından 2 yıl sonra Rum papazların idaresindeki hükümetin 1963'te Kıbrıs sorununu yarattığına dikkat çekilen makalede,geçmişteki dinci ''Akritas'' örgütünün Glafkos Klerides hariç, Papadopulos, Dr Lisarides, Hristodulos Hristodulu ve hayattaki diğer üyelerinin bugün muhalefetlerini ortaya koydukları kaydediliyor.

Gazetedeki bir başka makalede de Rum yönetiminin ve kamuoyunun, aslında Kıbrıs sorununa nasıl bir çözüm istediğini de hala bilmediği belirtiliyor.

HURRIYET 02/04/2004

BM Genel Sekreteri Kofi Annan’ın nihai Kıbrıs planıyla ilgili ilk değerlendirmelerini yapan KKTC Cumhurbaşkanı Denktaş, kendisinin ‘evet’ ya da ‘hayır’ demesinin önemli olmadığını, halkın kararının önemli olduğunu, bunun için de halkın herşeyi bilmesi gerektiğini kaydetti. Denktaş, halkı 24 Nisan’da yapılacak referanduma kadar bilinçlendirmenin herkese düşen bir görev olduğunu söyledi. Planın referanduma sunulmama olasılığı olup olmadığının sorulması üzerine, ‘Olumlu olasılıklar üzerinde durmak istiyoruz’ diyen Denktaş, plana Türkler ‘evet’, Rumlar ‘hayır’ derse bazılarının, ‘önlerine altın yağacakmış’ gibi bir yaklaşım içinde olduğunu, böyle bir şeyin olmadığını söyledi. Akşam saatlerinde, Ankara’da Denktaş’a yanıt niteliğinde bir açıklama yapan Başbakan Recep Tayyip Erdoğan ise, ‘Kimse estek köstek olmasın. Kimse bunu verkurtulcuymuş, buymuş gibi yerlere çekmesin. Yoksa tarih affetmez’ dedi.

PLAN ZAFER DEĞİL

Bürgenstock’ta KKTC’yi temsil eden Başbakan Mehmet Ali Talat ve Başbakan Yardımcısı Serdar Denktaş, Türk tarafının zafer kazanmadığını ve bu havadan rahatsız olduklarını açıkladılar. İsviçre dönüşü Talat, ‘Bir taraf kaybeden gösterilirse bu anlaşmanın yürümesi zor olur, Rumların da istediği bir çok değişiklik oldu. Bizim de... Biz de isteğimiz herşeyi alamadık, Rumlar da’ diye konuştu.

HURRIYET 02/04/2004

Turan YILMAZ/ANKARA

ABD Başkanı George W. Bush, dün akşam Başbakan Tayyip Erdoğan’ı telefonla arayarak, Kıbrıs sorununun çözümü konusunda sergilediği, olumlu ve yapıcı tavırdan ötürü kutlayıp teşekkür etti.

Bush, Erdoğan’a ‘Artık herkesi çözüm konusunda çok daha iyimser bir noktaya getiren bu süreçte başından beri çözüm yönünde liderliğinizin sergilediği kararlı tutum etkili olmuştur. Sizi kutluyor ve çok teşekkür ediyorum’ dedi. Erdoğan da, destek ve katkıları nedeniyle Bush’a, Dışişleri Bakanı Colin Powell’a ve Ankara’daki büyükelçileri Eric Edelman’a teşekkür etti.

KATKI SÖZÜ

Bu arada Powell, dün yayınladığı yazılı açıklamada, Annan planının uygulama sürecine ABD’den tam destek vaadetti. ‘Şimdi artık karar Kıbrıslılar’ın elinde. Tercihlerini yaparken, ABD’nin çözüm için tam destek verdiğini bilmeliler’ diyen Powell, AB Komisyonu’nun düzenleyeceği donörler konferansında ABD’nin önemli miktarda mali katkıda bulanacağını belirtti.

HURRIYET 02/04/2004

Bürgenstock’taki Kıbrıs görüşmelerinde, AB komiseri Verheugen’in başına gelmeyen kalmadı. Yunan heyetinin, Türkiye konusunda kendi ağzından aktardığı asılsız ifadelere darılan Verheugen, Denktaş’ın ‘Nazi’ benzetmesine de çok bozuldu.

İSVİÇRE’nin Bürgenstock kentinde önceki gün tamamlanan dörtlü görüşmeler boyunca bütün heyetlerin son derece yorulduğu gözlenirken, en çok yıpranan AB’nin genişlemeden sorumlu üyesi Günter Verheugen oldu. 1999 yılında başladığı görevinin en zorlu günlerini yaşayan Verheugen’e ilk darbe, Yunan heyetinden geldi.

ZİYAL BARIŞTIRDI

Anadolu Ajansı’nın haberine göre, Yunanistan Dışişleri Bakanı Petros Molivyatis, bir görüşme sonrasında Dışişleri Bakanı Abdullah Gül’ün koluna girerek, Verheugen’in Türkiye’nin AB üyeliğine ilişkin bazı olumsuz ifadeler kullandığını aktardı. Buna çok üzülen Gül, Verheugen’in bu sözleri sarfedip etmediğini araştırarak, nakledilen sözlerin gerçek olmadığını ortaya çıkardı. Komiserin bu küçük çaplı araştırmadan haberdar olması da yeni bir gerginliğe yol açtı. Verheugen, bu olay nedeniyle BM ile Yunanistan ve Türk heyetlerine darılırken, Dışişleri Bakanlığı Müsteşarı Büyükelçi Uğur Ziyal tarafları barıştırdı.

NAZİ LAFINA KIRILDI

KKTC Cumhurbaşkanı Rauf Denktaş’ın müzakareler sürerken Lefkoşa’dan yaptığı açıklama da Verheugen’in moralini iyice bozdu. Gerginliğe neden olan ‘Nazi çavuşu’ benzetmesinin ardından Verheugen’i gözlemleyen KKTC Başbakanı Mehmet Ali Talat, 60 yaşındaki AB komiserinin buna alındığını bildirdi. Zorlu müzakereler boyunca küçük ayrıntılarda çok fazla zaman harcanmasının sinirlerini yıprattığını açıklayan Verheugen ise, ‘Eşimin dediği gibi, öfkemi gizleyememek gibi bir sorunum var’ dedi.

HURRIYET 02/04/2004

Başbakan Recep Tayyip Erdoğan’ın ‘bayram yaptığını’, Yunanistan ile Rum tarafında ise bunun tersi bir havanın olduğunu yazan Rum basını, Rum lider Papadopulos ve diğer Rum yetkililerin Grand Otel’in barına ‘içmeye gittiklerini’ yazdı.

Simerini:

Herşeyi verip kaçtılar. Erdoğan bayram yapıyor. Türkiye’nin öncelikleri planda yer aldı.

Fileleftheros:

Söz şimdi halkın. Planı referandumlara havale eden Annan tarafından ok yaydan fırlatıldı. Başkan (Papadopulos) hiç de memnun değil.

Cyprus Mail:

Anlaşma yok. Annan doğrudan halka havale etti.

HURRIYET 02/04/2004

Halkın Sesi: Erdoğan, ‘Tezlerimizi başarıyla savunduk’ dedi.

Vatan: Ve karar iki halkın.

Afrika: Referandum 24 Nisan’da, Türk Tarafı Evet, Rum Tarafı Hayır.

Kıbrıslı: Büyük başarı! Rumların 1 Nisan EOKA günü zehir oldu. Türk tarafının başarısı en az Rumlar kadar statükocuları da üzdü.

Yunan basını: Hilkat garibesi plan

Katimerini: Annan planına Yunan hayırı.

To Vima: Atina ve Lefkoşa planı reddetti.

Apoyevmatini: Kıbrıs için yalanlar bitti.

Elefteros Tipos: Atina ile Lefkoşa, Annan’ın Türk yanlısı Hilkat Garibesi planını reddetti.

HURRIYET 02/04/2004

HURRIYET 02/04/2004

Başbakan Mehmet Ali Talat, görüş farklılıklarının bire yana bırakılması gerektiğini belirterek, "Bu dönem içerisinde, tarihi günlerde, bölünmeden, parçalanmadan, kavga etmeden, yarın yine bir birimizin yüzüne bakacağımızı bilerek, bir birimizle el sıkacağımızı bilerek, birlik ve beraberlik içinde hareket etmek durumundayız. Bunu Kıbrıs Türkü'nden talep ediyorum" dedi.

ve beraberlik bekliyoruz

Talat, "Bunun için gerçekten çok yoğun bir uğraş verildi. Bu uğraşın içerisinde siyasetçiler ve bizler de yer aldık. Ama, bizler kadar, hatta bizlerden de fazla emek harcayan 150-200 sayfalık Annan Planı'nın oluşturulması yanında, 9 bin sayfayı bulan ekleri için büyük emek harcayan, ter döken çok geniş bir topluluk, büyük hizmetlerde bulundu. 1.5 ay boyunca 100 kadar kişi ve arkadaşımız çalışarak, büyük emek harcayarak, gece gündüz demeden, kendi zamanlarının dışında olan zamanlarını da kullanarak, ayrıca hiçbir ücret almadan,çok yoğun bir çalışma yaptılar" diye konuştu.

Bu çalışmaların sonucunda olabilecek en iyi sonucu ortaya çıkardıklarını ifade eden Mehmet Ali Talat, bunun hep birlikte yapıldığını, İsviçre'ye 9 kişi gittiklerini ancak işlerin yoğunluğunu, tutulacak notların çok büyük ve insan üstü çaba gerektirmesi, her gece sabahlara kadar süren çalışmaların da yürütülmesi için ekibe iki arkadaşın da dahil edildiğini anlattı.

"Sonuçta hep beraber, sevabıyla, günahıyla yapılabilecek, elde edilebilecek bir planı hep beraber ortaya çıkardık. Bu optimum plana eleştiri de olabilir, destek de. Bu tarihi ve önemli günlerde, birlik ve beraberlik içinde hareket ettik. 11 kişilik ekibimiz her türlü görüşü tartışıp, değerlendirip, ortak noktalara varıp, bunları çok iyi bir şekilde gündeme getirip, savunduğu kendi kişisel görüşleri bir yere bırakarak ortak noktalara varmaya çalıştı ve vardı. Ve bu ortak noktaya göre kimisini başararak plana veya yasalara sokup, ama kimisini de bir değişikliğe imkan verecek şekilde gündeme getirdi ve bunu büyük bir özveri ile gerçekleştirdi. Katkıda bulunan herkese teşekkür ederim"

"Bu hizmetlere ihtiyacımız bitmiyor. Daha süreç devam ediyor. Bu ay içinde yapılacak bir çok iş ve atılacak bir çok adım vardır. Bütün bunlar için aynı şekilde özverili destek istiyoruz. Aynı şekilde görüş farklılıklarını bire yana bırakarak halkımızın desteğinin bizimle olmasını istiyoruz. Bu dönem içerisindeki tarihi günlerde, bölünmeden, parçalanmadan, kavga etmeden yarın yine bir birimizin yüzüne bakacağımızı bilerek, bir birimizle el sıkacağımızı bilerek, birlik ve beraberlik içinde hareket etmek durumundayız. Bunu Kıbrıs Türkü'nden talep ediyorum" dedi.

"Halk yarınını değil, geleceğini belirleyecek"

Başbakan Yardımcısı Dışişleri Bakanı Serdar Denktaş da, 24 Nisan'da yapılacak referandumda halkın yarını ile ilgili değil geleceği ile ilgili bir karar vereceğini söyleyerek, halkın çok net bir şekilde bilgilendirilmesi gerektiği üzerinde durdu.

Denktaş, "İsviçre'de kendi heyetimiz Kıbrıs'tan cumhurbaşkanı ve Türkiye'nin heyetleri hep birlikte yapılabilecekleri yapmaya çalıştık. Beğenilir, beğenilmez ayrı bir hikaye. Ama 24'ünde referanduma gideceğiz. Zor bir dönem geçtik. Şimdi daha zor olan kısmına giriyoruz. Sayın başbakanın da dediği gibi bu dönemde siyasi düşüncemiz ne isterse olsun, oy doğrultumuz ne isterse olsun, bir birimizi kırmadan, dökmeden hareket etmek zorundayız. Çünkü 24 Nisan'dan sonra sonuç ne istese olsun farklı ve çok daha zor bir döneme gireceğiz. Bu bilinçle hareket edersek, siyaset çekişmelerimizi bir kenara koyarsak, bu ülkenin geleceği için, çocuklarımızın geleceği için, en doğru olanın ne olduğu konusunda duygusal değil, mantıklı yaklaşımlarla karar verme aşamasında gelebilirsek en doğru işi yapmış olacağız."

"Haklarımızın bir kısmını koruyabildik, bir kısmını koruyamadık. Unutmayalım ki, yan tarafta bizimle ortaklık kuracak kişilerin de en az bizler kadar kazanım içinde olması gerekirdi ki, kurulabilirse bu ortaklık yürüyebilsin. Bunu aklımızdan çıkartmayalım. Bizim dileğimiz sonucun her şekilde hayırlı olmasıdır. Bu sonuçtan 'evet', 'hayır' çıkmış hiç fark etmez. Ortaya çıkacak en önemli gerçek, Kıbrıs adasının iki sahibinin bulunduğu gerçeğidir. Bunun bir kez daha teyididir. Bu sahipler de Kıbrıs Türkleri ve Kıbrıs Rumlarındır. Bunu bir kez daha dünyaya hatırlatmak da yeterince bir kazanımdır diye düşünmekteyim. Bu akşam buraya gelerek yorgunluğumuzu bizlere unutturan herkese teşekkür ederim" dedi.

YENIDUZEN 02/04/2004