Başbakan Talat, yemek öncesinde basın mensuplarının sorularını yanıtlarken, BM’ye sunulan TC kökenli KKTC vatandaşlarının listesini, Cumhurbaşkanı Rauf Denktaş’ın istemediğini, dolayısıyl listenin kendisine verilmediğini belirtti ve liste üzerinde spekülasyon yapılmaması için gizlilikle çalışıldığının doğru olduğunu kaydetti. Talat, TC kökenli olup da Kıbrıs’ta yaşayan ve bu listede yer almayan kimsenin bulunmadığını söyledi.

"AKEL’İN FİKİR DEĞİŞİKLİĞİ…”

Rum tarafında AKEL’in fikir değişikliği ‘evete’ dönük bir politikaya yol açabilir mi?” sorusuna, “evet yol açar” şeklinde yanıt veren Talat, tüm dünyanın ilgisinin Kıbrıs konusunun çözümüne odaklandığını belirtti. Talat, AB parlamentosundaki bir toplantıda bir milletvekilinin, “biz, tüm Avrupa, bu planı destekliyoruz, var gücümüzle bu plana odaklandık. Bu koşullar altında AB’ye üye olacak bir ülke bu planı reddederek nasıl bize katılacak?” sorusunu sorduğunu anlattı ve buna kimsenin cevap veremediğini kaydetti.

Çözümle ortaya çıkacak yeni koşullarda Kıbrıs Türk sanayicisinin ve işadamlarının desteğe ihtiyaç duyacağını kaydeden Başbakan, Anan Planı’nın daha önce müzakere edilmediğini ve ilk kez Bürgenstok’daki çalışmalar neticesinde Kıbrıs Türk tarafı için kabul edilebilir bir hale geldiğini belirtti.

HALKIN SESI 19/04/2004

EN FAZLA CTP, ÇABP VE BDH TABANI ÇÖZÜM İSTİYOR... Ankette, çözümsüzlükten en fazla endişe duyanların CTP'liler olduğu ortaya çıktı. CTP ile birlikte ÇABP ve BDH tabanı da Annan Planı zemininde bir çözüm bulunmadığı taktirde, ülkenin olumsuz etkileneceğini belirterek, "Kıbrıs'ta çözüm şart" diyor

VERİLECEK KÖYLERDEKİ DURUM... Türk devletine kalacak bölgelerde yaşayanlar, az farkla da olsa Rum devletine kalacak yerlerdekilerden daha fazla çözüm istiyor. İki bölge arasındaki fikir farklılığı çok büyük olmasa da Türk devletine kalacak bölgelerdeki vatandaşlar yüzde 62.3 ile mutlaka çözüm olması gerektiğini, aksi takdirde Kuzey Kıbrıs'ın olumsuz etkileneceğini söylüyor

Bu iki yaş grubundakiler kadar olmasa da 35-44 yaş grubundakiler de yüzde 62.7 ile ülkede çözüm olmasından yana.

CTP ile birlikte ÇABP ve BDH tabanı da "Kıbrıs'ta çözüm şart" diyor.

En fazla üniversite ve yüksek okul mezunları çözümsüzlüğün ülkeyi olumsuz etkileyeceğine inanıyor.

Hiçbir okulu bitirmeyenler ise genellikle çözümsüzlüğün ülkemize herhangi bir etkisi olmayacağını düşünüyor.

Kıbrıslı Türklerin, güneydeki referandumla ilgili tahmini

Tablo 1

a) Genel sonuçlar

Olumlu 11,5%

Herhangi bir etkisi olmaz 20,4%

Olumsuz 60,4%

Bilmiyorum/Cevap yok 7,7

Açıklama 18-24 25-34 35-44 45-54 55+ Genel

Olumlu 10,8% 12,8% 10,8% 8,0% 15% 11%

Herhangi bir etkisi olmaz 17,3% 14,5% 20,9% 25,6% 26,9% 20,4%

Olumsuz 66,2% 69,1% 62,7% 55,1% 42,5% 60,4%

Bilmiyorum/ Cevap yok 5,8% 3,5% 5,6% 11,4% 15,6% 7,7%

c) Parti

Açıklama UBP DP CTP-BG BDH MBP ÇABP KAP

Olumlu 8,4% 19,1% 11,1% 18,3% 28,6% 12,5% -

Herhangi bir etkisi olmaz 40,1% 30,3% 7,8% 5,6% 28,6% 12,5% -

Olumsuz 42,3% 39,3% 79,8% 71,8% 42,9% 75% -

Bilmiyor/Cevap yok 9,3% 11,2% 1,3% 4,2% - - -

Açıklama Okur-Yazar İlk- Orta Lise- Meslek Üniversite Genel

Olumlu 11,4% 10,7% 12,8% 10,5% 11,55

Herhangi bir etkisi olmaz 42,9% 25,2% 16,9% 16,4% 20,4%

Olumsuz 25,7% 52,2% 65,5% 68,5% 60,4%

Bilmiyorum/Cevap yok 20% 11,9% 4,8% 4,6% 7,7%

Açıklama Türk devletine kalacak yer Rum devletine kalacak Genel

Olumlu 9% 19,8% 11,5%

Herhangi bir etkisi olmaz 21,8% 16,1% 20,4%

Olumsuz 62,3% 54,1% 60,4%

Bilmiyorum/ Cevap yok 7% 9,9% 7,7%

Tablo 3

a) Genel sonuçlar

Bilmiyorum/ Cevap yok 13,4

b) Parti

Evet daha yüksek çıkacak 30,8% 25,8% 33,9% 35,2% 57,1% 62,5% - 31,5%

Bilmiyorum/ Cevap yok 11% 18% 9,3% 12,7% 14,3% - - 13,4%

Tablo 2

a) Genel sonuçlar

Bilmiyorum/cevap yok 13.4

b) Parti

Evet daha yüksek çıkacak 30.8% 25.8% 33.9% 35.2% 57.1% 62.5% - 31.5%

Bilmiyorum/cevap yok 11% 18% 9.3% 12.7% 14.3% - - 13.4%

KIBRIS 19/04/2004

TÜRK TARAFI, AB'DEN SEMPATİ GÖRDÜ... "Kıbrıs'ta güneyde 'hayır', kuzeyde 'evet' çıkarsa, Türk tarafına haksızlık yapılmaması gerektiği konusunda AB dışişleri bakanlarından büyük sempati ve kararlılık gördük. Referandum öncesinde adadaki iki tarafın pozisyonları ve çeşitli alternatiflerin geniş biçimde değerlendirilmesi yararlı oldu"

Türkiye Dışişleri Bakanı ve Başbakan Yardımcısı Abdullah Gül, Ülkü Ocakları'nın Kıbrıs'ta düzenleyeceği yürüyüş etkinliğini yanlış bulduğunu belirterek, bu durumun adadaki ortamı zedeleyeceğini söyledi.

İrlanda'dan dönüşünde AA'nın sorularını yanıtlayan Gül, "Toplantıda, Kıbrıs'ta referandumdan önce Türkiye'nin pozisyonu, adadaki iki tarafın pozisyonu, tüm bunlar gözden geçirildi. İhtimaller konusunda, her iki tarafta 'evet' çıkması halinde veya kuzeyde 'evet', güneyde 'hayır' çıkarsa, ki bugün öyle gözüküyor, neler yapılması gerekir? Bunlar geniş bir şekilde tartışıldı. Toplantının ana gündemi bu oldu ve neredeyse bunun için toplantı yapılmış gibi oldu" dedi.

"Eğer Türk tarafı 'evet', Rum tarafı 'hayır' derse, o zaman Rum tarafı Avrupa Birliği'ne girerken Türk tarafına uygulanacak tüzüğün gözden geçirilmesi gerektiği ve Türk tarafının cezalandırılmaması, böyle bir olumsuzluk karşısında yapılacak uygulamaların Türk tarafını cezalandırıyor gibi bir durum ortaya çıkarmaması gerektiğinin altı çizildi. Bunu hem ben söyledim, hem de diğer bakanlardan büyük bir destek ortaya çıktı" diyen Gül, "Referandumdan önce böylesine bir toplantıda her şeyin gözden geçirilmesi, alternatiflerin gözden geçirilmesi, alternatiflere karşı AB'nin alacağı tavrın, planlanmamış olmasına rağmen, geniş bir şekilde, sanki tek gündem maddesiymiş gibi tartışılması çok yararlı oldu" diye konuştu.

Abdullah Gül, "AB bakanları nasıl bir olasılık üzerinde duruyorlar, ilk planda akıllarından geçen ne?" şeklindeki bir soruya karşılık, "Tabii herkes 'bu tarihi bir şey, bu fırsat kaçırılmamalı ve plan kabul edilmeli' fikrinde. Ama eğer böyle olmazsa ve bütün kamuoyu yoklamalarının gösterdiği gibi bir sonuç ortaya çıkarsa, Türk tarafına haksızlık yapılmaması ve bunun dikkate alınmasının genel ve geniş bir anlayış haline geldiğini gördüm. Aslında büyük bir sempati gördük. Kararlılık gördüm. Türk tarafına karşı sorumlulukları olacağını, bunu görmezden gelemeyeceklerini açık bir şekilde ortaya koyup söylemekten çekinmediler" dedi.

Gül, ülkü ocaklarının 15 Nisan'da Ankara'dan başlayan ve 24 Nisan'da Kıbrıs'ta sona ermesi planlanan "hayır" yürüyüşü hakkındaki değerlendirmesinin sorulması üzerine de, "Ben bunları yanlış görüyorum. Yani Kıbrıs'ı Kıbrıslılar, onların sorununu da oradakiler organize etmeli, Türkiye'dekiler organize etmemeli" diye konuştu.

KIBRIS 19/04/2004

Yeliz K. SARICA

Hangi bölgeye hangi şehirlerin ve köylerin taşınacağı da isim bazında belirtiliyor. Araştırmada, su kaynaklarından ağıllara, seracılığa, elektrik, telefon ve yola kadar her türlü altyapı ve bunların maliyetine yer verildi.

Üç yeni merkez

Aslanköy-Kurudere bölgesindeki merkez

Yeniiskele bölgesi

Rehabilite edilecek merkezlerde toplam maliyet, 3 milyar 869 milyon 812 bin 3 dolar olarak tespit edildi.

KIBRIS 19/04/2004

Kuzeyliler güneyde 'Evet' için çalışıyor

Erdal Güven

KKTC'li işadamları, Rum tarafında 'Evet'lerin artması için gazete ilanları verecek. Türk tarafında ortak kanı 'Evet'çilerin galibiyeti

GİRNE - Bugüne kadar 'Hayır' dedik de ne oldu? Referandum muhabbeti daha uçakta yakaladı beni. Yanımda oturan 50'li yaşlarındaki Arseven bey, doğma büyüme Kıbrıslı. Ama yıllardır Londra'da yaşıyor. Statüko nedeniyle hayatını yurtdışında kazanmak zorunda kalmış kendi hesabıyla 40 bin (diğer aile üyelerini de katınca 120-150 bin) Kıbrıslıdan sadece biri. Bir İngiliz şirketinde mali müşavir olarak görev yapıyor.
24 Nisan'da ne diyeceğine hâlâ karar vermiş değil. Gönlüyle aklı arasında kalmış bir hali var. Kuzey Kıbrıs'taki düzenden şikâyetçi, değişmesi gerektiğini düşünüyor. Ama anlaşmanın getireceği sıkıntıları da görmezden gelemiyor.
"Bazen gönlünüzün istediği değil, aklınızın istediği seçimi yaparsınız" diyor. "Herhalde oyumu kullanırken karar vereceğim."
İlginç de bir not aktarıyor Arseven bey. Londra'dan Lefkoşa'ya gelmek için 300 pound ödemiş uçak biletine. "Oysa bir Rum Londra'dan Larnaka'ya gelmek için 100 pound öder. Hem o direkt uçar, biz aktarmalı."

'Yatırım için akılları neredeydi?'
Önümüzde TÜSİAD Başkanı Ömer Sabancı oturuyor. Kuzey Kıbrıs İşadamları Derneği'nin 'Kıbrıs'ta yatırım olanakları' konulu paneline katılmaya gidiyor. Sabancı'yla ayaküstü sohbetimize kulak misafiri olan Arseven bey bana dönüp, "Akılları yeni geldi başlarına" diyor. "Yatırım yapacaklarmış. 30 yıldır akılları neredeydi?.."
Girne yolunda taksici Ali beyle laflıyoruz. O, 24 Nisan'da ne diyeceğini biliyor. Hep UBP'ye oy vermiş. UBP şimdi de 'Hayır' kampanyası yapıyor. Ama Ali bey, "Artık onlara oyum yok" diyor: "Bu kez 'Evet' diyeceğim. Bugüne kadar 'Hayır' dedik de ne oldu. İşte halimiz ortada."
Ali bey Magosa yakınlarındaki Akdoğan kasabasından. Akdoğan, Annan Planı'na göre Rum tarafına devredilecek yerlerden. Tüm ahali göç edecek. Ali bey de evini Rum sahibine bırakacak muhtemelen. Ama içi rahat. "Bizi sokağa atacak halleri yok. Bir çözüm bulacaklar elbet. Ben de güneyde mal bıraktım. Ama ne oraya gideceğim var, ne de tazminat alacağım. Onun yerine bana kuzeyde mal verecekler. Başımın çaresine bakacağım."
"Peki" diyorum, "Sizin gibi UBP'li ya da DP'li olup da şimdi 'Evet' diyecekler var mı etrafınızda?" Yanıt tek sözcük: "Çok."
Dağ yolundan Girne'ye doğru yol alıyoruz. Ali bey eskilere gidiyor. "1974 öncesinde Rumlar yaptı bu yolu. Biz Lefkoşa-Girne arasındaki ana yolu kesmiştik. Rumlar da Girne'ye ulaşabilmek için tuttu bu yolu yaptı. 1974'ten sonra hepsi gitti buralardan. Şimdi yeniden gelsinler diye oy kullanacağız. İşe bak sen... Zaman değişti tabii."

Hem de nasıl...
Referanduma bir hafta kala, Kuzey Kıbrıs'ta herkesin gözü kulağı güneyde aslında. Kuzeyde sokaktaki adamdan işadamına, siyasetçisinden gazetecesine hemen herkes, 'Hayır'cılar bile 'Evet' çıkacağından emin. Yüzde 60'ın altında tahminde bulunan yok... Kimileri yüzde 80'e kadar çıkıyor.

'Rumlar bizi ezip geçecek'
Girne esnafından Neslihan hanım, 'Hayır'cı. "Körü körüne 'Evet' diyecek bizim halk. Ama sonra ne olacak? Bunu bilen yok... Rumlar bizi ezip geçecek."
'Hayır' kampanyasının başını Denktaş çekiyor. Artık sahaya da inmeye başladı. Cumartesi günü Karpas'ı gezip, ahaliyi 'Hayır' demeye çağırdı. Dünkü bir gazetede tam sayfa bir de imzalı ilanı vardı Denktaş'ın. Başlığı, 'Enosis'e Hayır, 9 Bin Sayfalık Meçhul'e Hayır.' Ve altında da artık herkesin ezberlediği bildik görüşleri: Rum işgaline uğrayacağız. Her şeyinizi alacaklar. Geleceğinizi tehlikeye atmayın...
Denktaş'a rağmen, 'Evet'çilerin morali yüksek. Özellikle AKP'nin, Annan Planı'nın arkasında durması, Genelkurmay Başkanı Hilmi Özkök'ün de plana 'Hayır' dememesi doping etkisi yapmış. Nitekim Kıbrıs gazetesinin iki gündür yayımladığı kamuoyu araştırması sonuçları, bu ay başına göre 'Evet'lerin oranının 4 puanlık artışla yüzde 62'ye dayandığını gösteriyor.
Lefkoşa'da karşılaştığım Türkiyeli Göçmenler Derneği'nden Abdurrahim Türkmen, "Halk kararını verdi, Bundan sonra kim ne derse desin, kim gelirse gelsin halk dönmez artık" diyor.
Lefkoşa'da İŞAD-TÜSİAD panelindeyim. Kıbrıs Türk Ticaret Odası Başkanı Ali Erel de yüzde 60'ın üstünde 'Evet' bekliyor kuzeyden. Güneyden de umudunu kesmiş değil: "Yüzde 40'a yüzde 60'la 'Hayır'cılar önde görünüyor. Ama cumartesi gününe kadar denge değişebilir. Uğraşıyoruz..."

Rum gazetelerine 'Evet' ilanı
Evet, gariptir, kuzeydeki 'Evet' cephesinin önde gelenleri, siyasetçisiyle,
işadamıyla, sivil toplum örgütleriyle artık çabalarını güneye yoğunlaştırmış durumda. Erel, Rum gazetelerine 'Evet' ilanı vermeye hazırlanıyor. Talat'tan sonra Barış ve Demokrasi Hareketi (BDH) Genel Başkanı Mustafa Akıncı da, güneye geçip ikna girişimlerinde bulunuyor. Sivil toplum örgütleri ortak toplantılar yapıyor, eylemler tasarlıyor...
Genel beklenti, 24 Nisan'da Rum tarafından 'Hayır' çıksa bile, eğer yüzde 40-45'lik bir 'Evet' oranına ulaşılabilirse, ikinci bir referandum için toplumsal bir baskı ortamı oluşacağı yönünde.
Erdoğan'ın, Özkök'ün yükselttiği 'Evet'çilerin moralini, AKEL bir hayli bozmuş Kuzey Kıbrıs'ta 'Hayır' kararıyla...
Geçenlerde Talat'ın Güney Kıbrıs ziyaretini izlerken bir yazı yazmayı tasarlamıştım. Talat, Eroğlu'nu devirdi, Denktaş'ın gücünü azalttı, Türk Dışişleri'yle cebelleşti, Serdar Denktaş'ı iyi kötü yanında tutmayı başardı, hatta Papadopulos'u bile köşeye sıkıştırdı, şimdi de Hristofyas'la
uğraşıyor diye.
Anlaşılan Talat yalnız değil, tüm 'Evet' cephesi yanında

Kıbrıs senaryoları

İsmet Berkan

ÖZÜR: İsmet Berkan'ın cumartesi günkü yazısı, Radikal yazıişlerinin 'ortak başarısı'yla pazar günü tekrar yayımlanmıştır. Okurlarımızdan ve yazarımızdan özür dileriz.

Biliyorum Kıbrıs duymaktan, Kıbrıs'la ilgili yazı okumaktan sıkıldınız ama şunun şurası son haftaya girdik Kıbrıs'ta. Bu bir hafta, yakın dönem Kıbrıs tarihinin en önemli haftası olmaya aday. Cumartesi günü yapılacak referandumda çıkacak sonuç adanın geleceğini belirleyecek. O yüzden bugün referandumun olası dört sonucu hakkında biraz spekülasyon yapacağım.
1. Evet-Evet : Muhtemel sonuçların bana göre en iyisi bu. Yani adanın her iki tarafından da evet çıkması. Bu durumda, Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri hemen sonuçları ilan edecek, ardından Türkiye, Yunanistan ve Birleşik Krallık (İngiltere)
1 Mayıs'tan önce garanti anlaşmalarını ve referandumdan geçen planı meclislerinde onaylayacaklar. Adada 'Birleşik Kıbrıs Cumhuriyeti' adlı yeni bir devlet doğacak ve o devlet 1 Mayıs'ta Avrupa Birliği'nin tam üyesi olacak. Bu sonucun çıkma ihtimali bana göre yüzde 30.
2. Hayır-Hayır: Bana göre muhtemel en kötü sonuç. Bu durumda Kofi Annan referandumun sonucunu açıklarken referanduma konu olan anlaşmaların, yasaların ve her türlü belgenin 'keellem yekûn' yok ve geçersiz (null and void) olduğunu açıklayacak. Kıbrıs'ta mevcut statü devam edecek. Adanın güneyindeki 'Kıbrıs Cumhuriyeti' adanın tamamını temsilen Avrupa Birliği üyesi olacak. AB mevzuatı adanın kuzeyinde geçmeyecek ama kuzey AB toprağı sayılacak. Kuzeyde yaşayan Türklerden 1960 Kıbrıs Cumhuriyeti'nin de vatandaşı olanlar, Rum tarafından aldıkları pasaportlarıyla AB üyesi bireyler olabilecek, her türlü dolaşım özgürlüğünden yararlanabilecek, eğer iş buluyorsa adanın güneyine ya da istediği bir başka AB ülkesine yerleşebilecek. Buna karşılık kuzeydeki Türkiye göçmeni KKTC vatandaşları dünyanın geri kalanına Türkiye üzerinden ve Türk pasaportuyla gidip gelebilecek. KKTC'ye yönelik ambargolar sürecek, KKTC menşeli mallar başta AB olmak üzere dünyanın hiçbir yerine satılamayacak. Bana göre bu ihtimalin, yani adanın iki tarafında da hayır oyu çıkmasının gerçekleşme şansı yüzde 10.
3. Hayır-Evet: Yine en kötü sonuç. Adanın kuzeyinde hayır, güneyinde evet çıkması halinde gerçekleşecekler az önce ikinci ihtimalde saydıklarımdan temelde farklı değil. Ancak Rum tarafının evet, Türk tarafının hayır demiş olması, Türk tarafı üzerindeki baskıyı daha da artıracaktır. Bana göre bu sonucun gerçekleşme şansı en çok yüzde 5.
4. Evet-Hayır: Kötü ama diğer ikisine göre biraz daha az kötü bir sonuç. Türklerin evet demesi, Rumlarınsa hayır demesi AB'yi zor durumda bırakacak bir sonuç. Ama aslında temel hukuki durum değişmiyor, yani Rumlar yine AB üyesi oluyorlar. Hukuken adanın tamamını temsil ediyorlar ama siyaseten bunu savunamıyorlar, bir anlamda oylarıyla adanın bölünmüşlüğünü tescil ettiler çünkü. Böyle bir sonucun çıkması halinde Türk tarafına uygulanan ekonomik ambargoların kaldırılması ya da hafifletilmesi söz konusu olacaktır. Tabii bunun mekanizması da bilinmiyor,
çünkü ambargolar bir mahkeme kararıyla kondu, siyaseten devletlerin tek taraflı kararlarıyla kalkabilir mi, biraz karışık. İşler KKTC'nin tanınmasına kadar varır mı, bu da kolay değil.
Ama öte yandan bu sonuç Rum-Yunan tarafının karizmasını büyük ölçüde bozacak bir sonuç. O yüzden AB'nin güneyde referandumun tekrarını istemesi söz konusu olabilir.

'Baharda Avrupa'dayız'

BDH'nin KKTC'deki 'İşte bahar işte Avrupa' şölenine gençlerin ilgisi büyüktü.

AA - LEFKOŞA - KKTC'de 'Evet'in hararetli savunucularından olan Barış ve Demokrasi Hareketi (BDH), 'Güzel Bir Gelecek 'Evet'le Gelecek' sloganıyla şölen yaptı.
Yakın Doğu Üniversitesi Atatürk Kongre ve Kültür Merkezi'ndeki 'İşte bahar, işte Avrupa' şöleninde konuşan BDH Genel Başkanı Mustafa Akıncı, anlaşmayı uygulamanın en büyük güvencesinin halkın çözüm yönündeki kararlılığı olduğunu, Annan Planı'na bu nedenle 'Evet' dediklerini söyledi.
"Çözüme, baharda Avrupa'ya bir hafta, bir evet kadar yakınız" diyen Akıncı, çözüm için iki 'Evet'e ihtiyaçları olduğunu, bu nedenle Rumları da ikna görevleri bulunduğunu kaydetti.
Akıncı, bu amaçla bugün Rum tarafına geçerek AKEL partisini ziyaret edeceklerini belirtti. Annan Planı'nına hem Türk hem Rumlar için yararlı uzun bir liste olduğunu anlatan Akıncı, "Annan Planı'yla gerçek anlamda devlet ve egemenliğe kavuşacağız. Kendi kendimizi yöneteceğiz, evimizin efendisi olacağız" dedi.

Gül: Portakalını bile satamıyorsun

RADİKAL - ANTALYA - Dışişleri Bakanı Abdullah Gül, isim vermeden KKTC Cumhurbaşkanı Rauf Denktaş'ı eleştirdi.
Partisinin Antalya kampında milletvekillerinin sorularını yanıtlayan Gül, "Annan Planı'yla egemenlik elimizden alınıyor deniyor. Hangi egemenlik. Bir sandık portakal bile satamıyorsun, ülken uluslararası spor müsabakası yapamıyor. Kimse sizi tanımıyor. Hangi egemenlik?" dedi. Dışişleri Bakanı Gül, Rumların 'Hayır', Türklerin ise 'Evet' demesi halinde ortaya çıkacak tabloyu "Birincisi ambargonun kaldırılmasını isteyeceğiz.
İkincisi tanıtım süreci başlatacağız" diye özetledi. Rum kesiminin son anda 'Evet'e dönebileceğini, çünkü ABD'nin büyük bir baskı uyguladığını anlatan Gül, planın Enosis'in sonu olacağını da vurguladı.

Rum Kesimi'nden 'evet'çiler birleşti

Akıncı, AKEL'i ziyaret etti

KKTC'deki Barış ve Demokrasi Hareketi'nin (BDH) Genel Başkanı Mustafa Akıncı, beraberinde bir heyetle, Rum komünist AKEL partisinin Genel Sekreteri ve Rum Meclis Başkanı Dimitris Hristofyas'ı ziyaret etti.
Hristofyas-Akıncı görüşmesinden önce basın mensuplarının görüntü almasına izin verilirken açıklama yapılmadı. Parti heyetleri arasındaki görüşmede, Akıncı'nın AKEL'den Annan Planı konusunda destek istemesi bekleniyor. AKEL geçen hafta, "Referandum tarihi ertelenmezse 'hayır' diyeceğiz" kararı almıştı. Ancak Hristofyas önceki gün BM Güvenlik Konseyi ve Avrupa Birliği'nin planın uygulanmasında bazı güvenceler vermesi halinde tavırlarının değişebileceğini söylemişti.

Karamanlis'ten tarihi karar

YORGO KIRBAKİ
ATİNA - Yunanistan Başbakanı Kostas Karamanlis, 30 yıl sonra Kıbrıs konusunu Ankara-Atina ve Türkiye-AB ilişkilerinden ayırıyor. Karamanlis, Rumların 24 Nisan'da Annan Planı için yapılacak referandumda 'Hayır' demesi halinde 'ertesi gün' planları çerçevesinde Türkiye'nin AB yolunda artık Kıbrıs engeli çıkarmamayı kararlaştırdı. Atina ve Kıbrıs Rum Kesimi'nde verilen haberlere göre, Yunan Başbakanı, muhtemelen çarşamba günü Bosna Hersek'te düzenlenecek olan Balkanlar zirvesinde buluşacağı Başbakan Tayyip Erdoğan'a "Kıbrıs'ta sonuç ne olursa olsun Türk-Yunan ilişkilerinin etkilenmesine izin vermemeleri ve Türkiye'nin AB perspektifinin hararetli bir savunucusu olacağı" mesajını iletecek.
Aynı haberlerde, İsviçre'deki Kıbrıs görüşmelerinde Kıbrıs'ın ikili ilişkileri etkilememesi için Erdoğan ve Karamanlis'in 'centilmenlik anlaşmasına' vardıkları belirtildi. Karamanlis'in geçen hafta Atina'daki devlet zirvesinde dile getirdiği bu niyetinin ana muhalefetteki PASOK lideri Yorgos Papandreu'dan "30 yıllık milli stratejiyi bozacaksın" diye tepki aldığı da öne sürüldü.

Ege müzakereleri başlıyor
Öte yandan Yunan Dışişleri Bakanı Petros Moliviatis, Türk ve Yunan dışişleri bakanlıkları arasında Ege ile ilgili istikşafi görüşmelerin Ankara'da yeniden başlayacağını açıkladı. Moliviatis "Bu görüşmeler Ege kıta sahanlığı ile ilgili. Ancak, anlaşmalar, deniz hukuku ve teknoloji gibi nedenlerle başka konular da karışıyor" dedi.

Rumlar AB'yi dert etmiyor

RADİKAL - ATİNA - Yunanistan ve Rum Yönetimi, 24 Nisan'daki referandumlarda Rum tarafından 'Hayır' yanıtı çıkarsa, KKTC ile ilişkileri değiştirme sinyalleri veren AB ve ABD'ye 'fark etmez' diyor. Yunan Dışişleri Bakanı Petros Moliviatis, AB'nin KKTC'yi tanımasının imkânsız olduğunu söylerken, "Kıbrıs'ın kuzeyi muktesebat uygulansın veya uygulanmasın AB toprağıdır" diyerek üçüncü ülkeler KKTC'yi tanırsa sorun yaşanacağını belirtti. Ancak Moliviatis, AB'nin kuzeye ekonomik destek gibi özel yollara başvurabileceğini belirtirken, "Mesele Türklere ekonomik yardım değil, bu yardımın nasıl verileceğidir. Kıbrıs Cumhuriyeti (Rum kesimi) devre dışı bırakılarak yardım doğrudan Kıbrıslı Türklere verilebilir" dedi. Rum lideri Tasos Papadopulos da AB'nin Kıbrıslı Türklerle ticarete başlaması ve ekonomik yardım yapmasına itirazı olmadığını söyledi. Papadopulos, "Kıbrıslı Türklerin yaşam standartları yükseldikçe aramızdaki ekonomik uçurum kapanır. Kıbrıs birleştiğinde de biz daha az para öderiz" ifadelerini kullandı.

Kıbrıs nere, Filistin nere...

Ceyda Karan

Amerikan Başkanı George W. Bush ve yoldaşları sık sık çıkıp, Kıbrıs'ta Rum ve Türk halklarının birlikte yaşama arzusunu destekleyen manidar açıklamalar yapıyor. İş kutsal topraklara gelince her derde deva pragmatizm devreye giriyor. Judea-Hristiyan zihniyetin tezahürü, "Burası Yahudilere vaat edildi, onlar Filistinlilerle yaşayamaz. Eh tabii insanlık icabı Filistinlilere bir devletçik kurdururuz" deniliveriyor.
Bush geçen hafta 'barışçı, demokratik ve yaşayabilir Filistin devleti için' İsrail Başbakanı Ariel Şaron'un 'ayrılık' planına onayını verdi. İsrail işgal altındaki Gazze Şeridi'nin kara hava ve denizden kontrolünü sürdürürken, Yahudi yerleşimlerini boşaltacak. Buna karşılık yine işgal altındaki Batı Şeria'da altı büyük yerleşim ilelebet payidar kalacak. Yani Gazze'de 1.3 milyon Filistinlinin yanı başında yaşayan 7 bin 500 Yahudi 'feda edilecek' ama Batı Şeria'da 100 bine yakın yerleşimci ve İsrail'i bekası sağlanacak.
Tüm Batı Şeria'da 240 bin Yahudi yaşıyor. Buna Kudüs'ün doğusunu eklersek sayı 400 bine çıkıyor. Zaten işgal topraklarını iade etmemek için rakamlar da işin gerekçesi yapılıyor. "Artık demografik gerçekler var" diyor Amerikan Başkanı. Eh tabii Yahudiler savaş meydanında bileklerinin hakkıyla ya da hiç kimseye aldırmadan silah zoruyla yerleşivermiş bu topraklara. Filistinlilerle yaşamak istemiyorlarsa, onlar gidecek değiller a! Bush-Şaron planı yolunda giderse Filistinliler 194 sayılı BM kararı gereği yurtlarına dönme hakkına sahip olamayacak. Ortada bir Annan Planı filan da yok. Öyle yurtlarına dönemeyenlere Kıbrıs'taki gibi tazminat filan ödenmeyecek. İşgal altında yaşayanlar bölük pörçük topraklarında, enselerinde İsrail'in soluğu ya yaşayacak, ya da öldürmeye çalışacak. Tabii kutsal kent Kudüs'ü de kalplerine gömecekler.
ABD hazırlanmasına katkı yaptığı ve yerleşimleri 'yasadışı' gören
'Ortadoğu yol haritasını' böylelikle toprağa gömdü. Ama zaten Arap-İsrail savaşıyla 1967'de çizilen sınırlar fiilen tarih olmuştu. Ben, şahsen Bush'un 1980 seçiminde Demokrat eğilimli Yahudi seçmenlerin oylarının
yüzde 40'ını kapan Reagan'ın başarısını yakalayıp yakalayamayacağını merak ediyorum.

Kıbrıs milli dava mı? (2)

Kıbrıs'ta daha iyi bir çözümün müzakere edilmesi mümkündü. Bunun yapılamamasında hükümetin acemiliğinin ve aceleciliğinin payı var. Ama başka nedenler de var.
AKP milletvekilleri 2003'te Meclis'te aldıkları Kıbrıs kararını 2004'te tekrarlayamadılar. Çünkü sorun bu arada milli dava olmaktan çıkmıştı.
Milli dava kavramı, milli mutabakatın mevcudiyetini içerir. Kıbrıs konusunda 1955'ten 2003 başına kadar böyle bir mutabakat vardı. Bu mutabakata dış politikayı uygulamaktan sorumlu devlet kurumlarının yanında, Türkiye'de ve KKTC'de tüm önemli siyasi partiler ve akımlar, medya, büyük ve küçük sermaye, akademi ve geniş halk kitleleri katılıyordu.
Milli mutabakat, Sn. Erdoğan'ın, yanılmıyorsam, başbakan olmadan önce, 40 yıllık çözümsüzlüğün sorumluluğunu Türkiye'ye yüklemesiyle bozuldu. Yani milli mutabakat çözümsüzlüktü. Dolayısıyla çözüm de bu mutabakatın bozulmasıyla olacaktı. Zaten TÜSİAD ve basının önemli bir kesimi, Sn. Denktaş'ı, 2002 yılı boyunca, çözüme engel olarak göstermişti.
Milli mutabakat KKTC'de de aynı zamanda bozuldu.
Bunda oradaki hükümetin iktidar yorgunluğu, yolsuzluk iddiaları ve Türkiye'den sirayet eden ekonomik krizin de payı oldu. Ancak asıl etken, yılların ambargosu ve bunu kullanan dış kaynaklı kampanyaydı.
Kıbrıs konusunda Türkiye ve KKTC derinlemesine bölündü. Bir kesim AB üyeliğine Kıbrıs'ın üzerinde bir stratejik değer atfederken, Kıbrıs'ın milli dava olduğuna inananlar, çözüm fikrini ve AB üyeliği amacını tümüyle terk ederek, adadaki Türk varlığını korumaya yoğunlaştılar. Biri diğerini adayı satmakla, diğeriyse berikini, değişimin dışında kalmak anlamına, statükoculukla suçlamaya başladı.
Annan Planı çerçevesinde çözümü savunanlar, asıl amaçlarının AB üyeliği olduğunu fazla söylemeden, tezlerini uluslararası ilişkilerde vuku bulan paradigma kaymasına ve, buna uyum sağlanamazsa, Türkiye'nin ve Kıbrıs Türklerinin başına büyük gaileler açılacağına dayandırdılar. Bunlara göre Berlin Duvarı'nın yıkılışı ve Sovyetler'in çöküşü, bir tür tarihin sonu olarak, dünyaya demokrasi, özgürlük ve refahın hâkimiyetini getirmişti. Zaten AB'nin uygarlık projesi de bunu amaçlıyordu. Bu ortamda küreselleşme toplumları ekonomik rasyonel etrafında bütünleştiriyordu. Ulus-devletin devri dolmuştu. Ulusalcılık yerini bugüne kadar bastırılan alt-kimliklere bırakıyordu. Artık uluslararası ihtilaflar bu evrensel ölçütlere göre çözümlenecekti. Doğal olarak bu değişim içinde milli dava, milli çıkar, milliyetçilik vb. kavramlar artık tarihe gömülmüştü.
Bu bağlamda Kıbrıs'taki yerel kimlik de Türkiye'den farklıydı. Türkiye garantör olabilirdi, ama çözüm, kimin hangi hakla saptadığı bilinmeyen stratejik önermeleri ve milli çıkarları değil, insanların tercihlerini yansıtmalıydı. Zira yaşayacakları hayat onlara aitti.
Medyada hükümeti destekleyen kesimler bu görüşleri savundular. Hükümet de çeşitli zikzaklar yaptıktan sonra, AB üyeliğine Kıbrıs'ın üzerinde değer verdiğini gösteren bir yaklaşımla Annan Planı'nı ve görüşmeleri başlatmak için Annan'ın şartlarını benimsedi.
Oysa Sovyetler'in çöküşüyle gerçekten bir paradigma değişikliği olmuştu. Ama bu, iddiaların aksine, uluslararası ilişkilere barış, güvenlik ve istikrar getirmemişti. Balkanlar ve Kafkasya'da eski hesapların görüldüğü korkunç katliamlar vuku buldu. Tek kutuplu dünyada Amerika, rakipsiz gücünün fonksiyonu olan tek yanlı bir politikaya yöneldi. Amerika İslam adına terörizme karşı askeri müdahalelere başvurdu. Türkiye'nin etrafı iki kutuplu sistemde rastlanmayan çatışmalara sahne oldu. Kısaca, uluslararası ilişkilerde eski milli değerlerin daha da geçerli olduğu ortaya çıktı. Kaldı ki karşı tarafın tavrını bu milli değerler oluşturuyordu.
Hükümet bu şartlarda, Kıbrıs'a ilişkin milli mutabakatı bozmadan, baş müzakereciyi dışlamadan, Türkiye ve KKTC'yi böylesine bölmeden, kurumların iç dengelerini sarsmadan, AB üyeliği hedefini de koruyarak, sorunu çok daha iyi çözmek imkânına sahipti. Yapamadı. Nedeni gelecek yazıya.

Papadopulos: Türkler unutmasın

KIBRIS Rum Kesimi Cumhurbaşkanı Tasos Papadopulos AB’nin KKTC’yi hiçbir zaman devlet olarak tanıyamayacağını çünkü, Kıbrıs Cumhuriyeti’nin bütün Kıbrıs adına AB’ye üye olacağını söyledi. Etnos Gazetesi’ne demeç veren Papadopulos, ‘KKTC’nin tanınmayacağını Türkiye aklında tutsun aksi takdirde bir hatırlatırız’ dedi.

Rumların referandumda hayır demesi halinde Kuzey Kıbrıs’a ekonomik yardım başlamasına karşı olmadığını söyleyen Papadopulos şöyle konuştu :

‘Kuzey Kıbrıs’a AB’den ekonomik yardım başlamasına karşı değilim. Onların yaşam koşulları ne kadar yükselirse aramızdaki sürtüşmeler de daha azalacak. Ayrıca, ileride her halükarda Kuzey’le birleşeceğiz. Birleştiğimiz zaman Kuzey bölgesinin de yaşam standardı yükselmiş olacak ve birleşmenin faturasını da ödememiş olacağız.’’

Yunanistan Başbakanı Kostas Karamanlis’in tutumunu memnuniyetle karşıladığını da vurgulayan Papadopulos, ‘Plana evet demesi için ağır baskı altında kaldığını biliyorum. Ama Luzern’de anlaştığımız gibi Kıbrıs’ın alacağı karara saygı göstereceğini açıkladı. Sözünde durdu’ dedi. Rum Cumhurbaşkanı, ‘Hayır’ kampanyası açarak büyük hata yaptığı yolundaki suçlamalara ise ‘Hayır diyerek yanlış yaptıysam geriye dönme imkanımız olur ama eğer evet dersek geriye dönüş olmayacak’ karşılığını verdi.

ABD ALKIŞI İSTEMİYORUM

Papadopulos, ABD’nin tepkisinden korkup korkmadığı sorusu üzerine de şöyle konuştu: ‘Ben ABD karşıtı değilim. Ben Amerikan halkını da seviyorum, ama önce ben kendi halkıma hesap vereceğim. ABD’den alkış almak istemiyorum. Hayır dediğim için vicdanım çok rahat. Hesabı sadece halkıma ve tarihe vereceğim.’

Papadopulos, planın uygulanması için BM Güvenlik Konseyi’nin güvence vermesi halinde tutumunu değiştirip değiştirmeyeceği yolundaki soruya ise ‘Bu temel bir sorun. Planla herşeyi önceden Türklere veriyoruz. İleride alacaklarımızı nasıl alabileceğiz? Bu konuda kim bize güvence verecek? BM Güvenlik Konseyi bu konuda çalışıyor. Örneğin bir buzdolabını bile en yakın arkadaşınızdan da alsanız yine de yazılı garanti belgesi istiyorsunuz. Biz burada bir ülkenin kaderinden söz ediyoruz. Sözle güvence kabul edilemez. Yazılı bir güvence istiyoruz’ dedi.

Ambargo kalkarsa itiraz etmeyiz

KIBRIS’ın kaderini çizecek referanduma 6 gün kala Yunanistan Dışişleri Bakanı Petros Molivyatis, Rumların referandumda ‘hayır’ demesi halinde ABD ve AB’nin Türklere ekonomik yardım başlatacağına ilişkin işaretler aldıklarını söyledi. Katimerini Gazetesi’ne konuşan Molivyatis, ambargonun kalkmasına itiraz etmeyeceklerini ilk kez açıkladı. Kıbrıs Cumhuriyeti’nin de Kıbrıslı Türklerin ekonomik açıdan güçlendirilmesi yönünde bir politika izlediğini söyleyen Molivyatis, ‘Kıbrıs Rumları, Türklerin de ekonomik açıdan güçlenmesi için çalışıyorlar. Biz de bunu istiyoruz’ dedi.

BAKÜ’YE TEHDİT

Molivyatis, 24 Nisan’da yapılacak referandumda Rumlar’ın Annan Planı’na hayır demesi halinde KKTC’yi tanıyacaklarını açıklayan Azerbaycan Devlet Başkanı İlham Aliyev’i ise tehdit etti. Molivyatis, ‘Referandumdan sonra KKTC’yi hiçbir ülke tanıyamaz. Tanımaya kalkan hangi ülke olursa olsun karşısında AB’yi bulur’ diye konuştu.

HURRIYET 19/04/2004

DIŞİŞLERİ Bakanı Abdullah Gül, ‘Benim tahminim referandumda Rumların evet diyeceği yönünde. Rum tarafı karşılaşacağı ‘büyük izolasyonu’ göze alamayacaklar’ dedi.

Gül, Rum tarafının hayır demesi durumunda ‘yeni bir zeminin’ oluşacağını kaydetti. Gül, Antalya’daki AKP kampının son gününde milletvekillerine Kıbrıs sürecini anlatarak bazı tereddütleri gidermeye çalıştı. Gül, toplantıdan sonra gazetecilerin sorularını yanıtlarken istisnalara ilişkin bir soru üzerine şunları söyledi:

İSTİSNA İSTEMEDİK

‘Üçüncü Annan Planı ile bugünkü Annan Planı, oradaki istisnalar ile buradaki istisnalar farklı farklı. Çünkü İsviçre’de bunların hepsini biz AB hukukuna uydurduk. Yani geçici yaptık. Kalıcı olmasını biz de istemedik çünkü kalıcı olması AB hukukuna ters bir şey. Dolayısıyla bunları AB hukukuna uydurduk.’

Edinilen bilgiye göre, Gül, milletvekillerine Kıbrıs konusunda bilgi verirken şöyle konuştu: ‘Annan Planı için çok iyi hazırlık yaptık. Sadece iki sayfalık öneri sunduk. Buna karşılık Rum tarafı 40 sayfalık öneride bulundu. Rumların önerilerinin ne olduğu da anlaşılamadı. Onun için Annan boşlukları bizim lehimize doldurdu.’

PLAN ENOSİS’İN SONU

‘Rum tarafı, ‘Türkiye’de demokrasi çok iyi işlemiyor. Birileri çıkar engel olur. Denktaş Ankara’ya sözünü geçirir, bu iş burada kalır. Biz de rahatlarız’ diye düşündü. Annan Planı Enosis’in sonudur. Türk askeri güneyde de etkili olacak ve olay çıkarsa müdahale edebilecek. Bu konular anlaşmaya konuldu.’

SEZER VE ÖZKÖK’LE MUTABIKIZ

Başbakan Tayyip Erdoğan ise yaptığı konuşmada milletvekillerine ‘Bizim kalbimiz rahat, sizin de kalbiniz rahat olsun’ dedi. Erdoğan, gelinen noktada Sezer ve Özkök ile tam bir mutakabat içinde olunduğunu kaydetti.

HURRIYET 19/04/2004

İNGİLİZ The Sunday Telegraph gazetesi, Kıbrıs’ta 24 Nisan’da yapılacak referandumlarda her iki kesimde de ‘evet’ çıkması halinde, KKTC’de yaşayan Asil Nadir’in de aralarında bulunduğu bazı kişilerin İngiltere’ye iade edilebileceğini yazdı. Asil Nadir’in ‘Kıbrıs’ Gazetesi ise KKTC’de ‘evet’ kampanyası yürüten gazetelerin başında geliyor.

KKTC’yi Avrupa’da İngiliz yasalarından kaçanların son sığınma adresi olarak gösteren ve bu adresin de Ada’nın her iki kesiminin de AB’ye girmesiyle birlikte kaybolacağını belirten gazete, halen KKTC’de Brian Wright ve Asil Nadir gibi İngiliz adaletinden kaçmış önemli isimlerin bulunduğunu belirtti. Gazete, Ada’nın birleşik halde AB’ye girmesinin ardından KKTC’de de AB içindeki iade yasalarının geçerli olacağını, böylece İngiltere’ye iadenin mümkün olacağını kaydetti.

Kıbrıs’ta yaşayan 5 bin İngiliz arasında İngiliz polisinin en çok aradığı kişilerin bulunduğu kaydedilirken, havuz başında güneş altındaki bu yaşamın iki haftaya kadar bitebileceğine dikkat çekildi. 30 yıl sonra ilk defa İngiliz kanununun uzun elinin çekinmeden Girne’deki köşklerde yaşayan polisce aranan kişilere ulaşabileceği belirtildi.

Asil Nadir’in geçen yıl 65 ayrı suçlamayla karşı karşıya bulunduğu İngiltere’ye dönmeyi düşündüğünü, ama bunun için şartlar öne sürdüğünü belirten gazete, Nadir’in de, bazı kanun kaçaklarının komşusu olarak yaşadıklarını kabul ettiğini yazdı. Gazete, Nadir’in, ’Evet, bazı komşularım suçlular, katiller, uyuşturucu tacirleri, gangsterler ve benzeri kişiler olabilir. Ama ben hiçbirini tanımam, bilmem, konuşmuşluğum yoktur’ dediğini belirtti.

Kıbrıs da AB’ye girerse, diğer AB ülkelerinde olduğu gibi suçluların iadesi anlaşmasının yürürlüğe gireceğine dikkat çeken The Sunday Telegraph, İngiliz suçlu zanlılarının bu ayrıcalıklarını statülerini kaybedeceklerine işaret etti. 150 milyon sterlin dolandırmakla suçlanınca 1993 yılında İngiltere’yi terk etmek zorunda kalan Asil Nadir’in Scotland Yard’ın arananlar listesinin başında olduğunu yazan İngiliz gazetesi, Kıbrıslı Türk işadamının gazetenin mülakat teklifine ‘Referandumdan sonra olabilir’ demesini ‘Belki de referandumda hayır oyunu desteklemesinden dolayı’ diye yorumladı. Ancak Asil Nadir’in ‘Kıbrıs’ Gazetesi, referandumda ‘evet’i destekliyor.

HURRIYET 19/04/2004

TÜRK Sanayici ve İşadamları Derneği (TÜSİAD) Yönetim Kurulu Başkanı Ömer Sabancı KKTC İŞAD ile TÜSİAD tarafından düzenlenen ‘Kıbrıs Ekonomisi ve Yatırım Olanakları’ konulu seminerin açılışında yaptığı konuşmada, 24 Nisan’da yapılacak referandumların ‘Kıbrıs tarihinin kritik bir dönüm noktası olduğunu’ kaydetti.

Annan Planı’na son şeklinin verildiğini ifade eden Sabancı, ‘bazı riskler ve derogasyonlar konusundaki belirsizliklere rağmen, bu planın KKTC ve Türkiye’nin çıkarlarına hizmet ettiği kanaatindeyiz’ dedi.

Sabancı, ‘Son dönemde gerek KKTC’de, gerekse Türkiye’de çözüm yanlısı yaklaşımların ağırlık kazandığına’ işaret ederek, İsviçre’nin Davos kasabasında başlayan sürece yine İsviçre’de Burgenstock’ta son şeklinin verildiğini söyledi. Annan Planı’nda iki kesimliliğin korunduğunu, mülkiyet konusunda global takasa yakın bir formül benimsendiğini, uzun yıllardır adada yaşayanların haklarının garanti altına alındığını, Türk askerinin varlığının Türkiye’nin AB üyeliğinden sonra da devam edebileceğini ifade eden Sabancı, KKTC’nin refah seviyesinin yükseltilmesi için referandumlardan sonra çaba gösterilmesi gerektiğini kaydetti.

İRADE TESTİ

Referandumların, Kıbrıs’ta iki tarafın ‘bir arada yaşama iradelerinin test edileceğini’ belirten Sabancı, çözüm önerisinin iki tarafın da çıkarlarını koruyacak şekilde hazırlandığına inandıklarını, Rum tarafından da (evet) yanıtının çıkması gerektiğini söyledi. Sabancı, referandumun 1 Mayıstan sonraya ertelenmesinin ya da Türkleri yeni müzakerelere zorlamanın mümkün olamayacağının da ifade etti. Kıbrıs’taki referandumlarda Türk tarafından (evet), Rum kesiminden de (hayır) çıkması durumunda, Güney Kıbrıs Rum yönetiminin AB üyeliği ile ödüllendirilmesinin makul olmadığını kaydeden Sabancı, AB’nin ve dünya kamuoyunun KKTC’nin de ödüllendirilmesi için bir mekanizma geliştirmesi gerekeceğini söyledi.

Türkiye’ye borcumuzu ‘evet’ ile öderiz

KKTC İşadamları Derneği (KKTC İŞAD) Başkanı Ünsal Özbilenler, Kıbrıs Türklerinin Türkiye’ye ödenmesi çok güç olan minnet ve diyet borcu olduğunu belirterek, ‘Türkiye Devletine diyet borcumuzu, Cumartesi günü referandumda (evet) diyerek ödeyebiliriz’ diye konuştu.

Özbilenler, bir hafta önce yapılması planlanan seminerin işadamı Sakıp Sabancı’nın vefatı nedeniyle bugüne ertelendiğini hatırlattı ve tüm iş dünyasına başsağlığı diledi.

KKTC ekonomisinin 1974 yılından itibaren önemli sıkıntılarla karşılaştığını ifade eden Özbilenler, ‘tanınmayan ve ekonomik iklimi belirsiz topraklarda yatırımların son derece az olduğunu’ kaydetti.

‘Kıbrıs’ta 40 yıldır siyasi çözüme ulaşılamıyor, 40 yıldır politikacılar anlaşmamak için görüşüyorlar’ diyen Özbilenler, Annan Planı’nın 40 yıldır iki toplumun görüştüğü konuların özeti olduğunu belirtti.

Annan Planı uyarınca Kıbrıs halklarına referandum hakkıyla kendi geleceklerini belirleme yetkisinin tanındığına işaret eden Özbilenler, referandumlardan (evet) çıkması durumunda Kıbrıs’taki yatırım ikliminin olumlu yönde değişeceğini kaydetti. Özbilenler, şöyle devam etti:

‘Türkiye Cumhuriyeti devletine diyet borcumuz var. Cumartesi günü referandumda (evet) diyerek bu diyet borcumuzu ödeyebiliriz.’

HURRIYET 19/04/2004

KKTC Cumhurbaşkanı Rauf Denktaş, Kıbrıslı Türklerin Annan Planı referandumunda hayır oyu kullanması için kampanya başlattı. Karpaz bölgesindeki köyleri dolaşarak halkla yüz yüze konuşan Denktaş, Türkiye’ye de seslenerek, ‘Türk hükümetinden rica ediyorum bizi ortada çırılçıplak bırakmasın. Bu plan Kıbrıslı Türklerin sonu olacaktır. Rica ediyorum bize sahip çıksınlar’ dedi.

HURRIYET 19/04/2004

Rumlar OHİ’den vazgeçiyor

KIBRIS’ta 24 Nisan’daki tarihi referandum öncesinde yayınlanan son anketlere göre, hem evet diyen Rumlar’ın, hem de evet diyen Türkler’in oranında artış var. Son anketlere göre, Türkler yüzde 62 oranında evet, Rumlar ise yüzde 54 oranında hayır diyor. KKTC’de Kıbrıs Gazetesi ve Rum kesiminde Politis’in yaptırdığı anketlerde, Türkler’in evet demekte giderek kararlı hale geldiği, Rumlar’ın ise OHİ (hayır) kararlarından dönmekte olduğu sonucu çıkıyor. Hayırdan vazgeçen Rumların büyük bir bölümü kararsızlar cephesine katıldı. Türk tarafında yüzde 62’ye, yüzde 24’le evetçiler arayı açarken, Rum tarafında, üç gün önce yüzde 72 ile hayır diyenlerin oranı yüzde 54’e geriledi.
HURRIYET 19/04/2004

HURRIYET 19/04/2004

ÖNDER YILMAZ Antalya


Dışişleri Bakanı Abdullah Gül, KKTC Cumhurbaşkanı Rauf Denktaş'ın "Egemenlik elden gidiyor" diyerek hükümeti eleştirmesine sert yanıt verdi. "Ne egemenliğinden bahsediyorsunuz? Bir kasa portakal ihraç edemiyorsunuz. Sizi kimse tanımıyor" dedi. Annan Planı'nın enosisin sonu olacağını vurgulayan Gül, Türk askerinin güneyde çıkabilecek olaya müdahale yetkisini anlaşmaya koydurduklarını dile getirdi.
Antalya'daki kampın son gününde milletvekillerinin sorularını yanıtlayan Gül, "Rumlar 'hayır', biz 'evet' dersek, önce ambargonun kaldırılmasını isteyeceğiz. Ardından KKTC'nin tanınması için kampanya başlatacağız" diye konuştu. ABD ve İngiltere'nin de Türkiye'ye destek verdiğini belirten Gül, şunları söyledi: "Tahminim, Rumların plana 'evet' diyeceği yönünde. Çünkü büyük izolasyonla karşı karşıya kaldılar. ABD çok bastırıyor."
Gül, AKEL'in tutumunun önemli olduğunu, Yunanistan Başbakanı Kostas Karamanlis'in seçilmesinde de bu partinin önemli rol oynadığını vurguladı. Karpaz'da Hıristiyanlar için önemli olan yerleri Rumlara bıraktıklarını söyleyen Gül, buna karşılık Hala Sultan Türbesi ve 44 dönüm araziyi aldıklarını, bunun için de KKTC Başbakanı Mehmet Ali Talat'ın çok bastırdığını kaydetti. Gül, AB'nin hukuk bürolarından derogasyonlar için hukuki mütalaa aldıklarını da belirterek "Özellikle uyum senedi için AB hukukunu inceledik. Kaygılarımızı azaltıcı yönde mütalaa aldık. Birincil hukuk süreci daha sonra başlayacak ama senet de önemli güvence" dedi.

'Ülkücü yürüyüş yanlış'
Gül, Ülkü Ocakları'nın Kıbrıs'a yürüyüş düzenlemesinin adadaki ortamı zedeleyeceğini söyledi. 24 Nisan'da Kıbrıs'ta sona ermesi planlanan "hayır" yürüyüşünü değerlendiren Gül, "Ben bunları yanlış görüyorum. Kıbrıs'ı Kıbrıslılar, onların sorununu da oradakiler organize etmeli, Türkiye'dekiler değil" dedi.
MILLIYET 19/04/2004

LEFKOŞA Milliyet


KKTC Başbakanı Mehmet Ali Talat, referandumda iki taraftan da "evet" çıkmasını hedeflediklerini ve Kıbrıs sorununu çözmek istediklerini söyledi.
Talat, "Çözelim ya da çözmeyelim, Brüksel bizi bekliyor" dedi. KKTC'ye dönüşünde Geçitkale Havaalanı'nda açıklamalarda bulunan Talat, Brüksel'deki görüşmeler sırasında büyük destek aldığını söyledi. "Dünyanın dilini yakalayabilirseniz derdinizi anlatabilirsiniz" diyen Talat, Brüksel ziyaretinin Kıbrıs Türk dış politikasında önemli bir değişikliği işaret ettiğini, AB merkezinin başbakan düzeyinde ilk kez ziyaret edildiğini kaydetti. "Bizi anlamaya başladılar" diyen Talat, DP Genel Başkanı Serdar Denktaş'ın, Annan Planı'nın son şekline gelişinde çok büyük katkısı olduğunu anlattı. Talat şunları kaydetti: "Kendisinin de katkısıyla ortaya çıkmış bir ürünü reddetmesi tabii yanlış olurdu. DP de bu sürece en azından bir ekibiyle 'evet' yönünde katılıyor."

Erdoğan Sokağı'nda 'hayır' kampanyası

SEFA KARAHASAN Lefkoşa

KKTC'de yapılacak referandumda sonucu en çok merakla beklenen bölgelerden biri olan Dipkarpaz'da "hayır" kampanyası başlatan KKTC Cumhurbaşkanı Rauf Denktaş, Tayyip Erdoğan Sokağı'nda konuştu. Denktaş, vatandaşlarından, yerlerinden yurtlarından olmamaları için "hayır" demelerini istedi. Cumhurbaşkanı Rauf Denktaş'ın sokak seçimi, Annan Planı'na "evet" denmesini isteyen Başbakan Recep Tayyip Erdoğan'la arasındaki çekişmeyi de yansıttı. Dipkarpaz'ın nüfusunun yüzde 80'i Türkiyeli göçmenlerden oluşuyor.

MILLIYET 19/04/2004

YORGO KIRBAKİ Atina


Yunanistan, 1974'ten bu yana Türkiye ile ikili ilişkilerin düzelmesi ve 1981'den bu yana da Türkiye - AB ilişkilerinin gelişmesi için şart koştuğu Kıbrıs'ta çözüm koşulundan vazgeçiyor.
Yunanistan Başbakanı Kostas Karamanlis, Kıbrıs konusunu Türk - Yunan ve Türkiye - AB ilişkilerinden ayırma kararı aldı. Yunan ve Kıbrıs Rum medyasında yer alan haberlere göre, Karamanlis, Rumların 24 Nisan'daki referandumda "hayır", Türklerin de "evet" demeleri halinde, Türkiye'nin AB yolunda artık Kıbrıs'ı engel olarak çıkarmamaya karar verdi.
Karamanlis, muhtemelen çarşamba günü Bosna'daki Güneydoğu Avrupa Ülkeleri Zirvesi'nde bir araya geleceği Başbakan Recep Tayyip Erdoğan'a "Kıbrıs'ta sonuç ne olursa olsun Türk - Yunan ilişkilerinin etkilenmesine izin vermeyecekleri ve Türkiye'nin AB perspektifinin hararetli bir savunucusu olacakları" mesajını verecek.
Yunan ve Rum medyası, Bürgenstock'taki Kıbrıs görüşmelerinde, Kıbrıs'taki gelişmeler ne olursa olsun ikili ilişkilerin bundan etkilenmemesi için Erdoğan ve Karamanlis'in "centilmenlik anlaşmasına" vardıklarını belirtti.

Papandreu tepki göstermiş
Karamanlis'in geçen hafta Atina'da yapılan siyasi parti liderleri toplantısı sırasında bu niyetlerini dile getirdiğinde ana muhalefet partisi PASOK'un lideri Yorgo Papandreu'nun "30 yıllık milli strateji bozuluyor" diye tepki gösterdiği de kaydedildi. Karamanlis, toplantıdan sonra "Kıbrıs'ta halkın hür iradesini kimse Türkiye ile Yunanistan arasındaki dostluğa şart olarak koşmamalıdır. Komşu ülke, AB yolundaki her gayretinde bizi yanında bulacaktır" demişti.
Rum Yönetimi lideri Tasos Papadopulos'un, Başbakan Karamanlis ile ilişkilerini bozmamak için karara itiraz etmeyeceği belirtiliyor.
MILLIYET 19/04/2004

Kıbrıs'ta 24 Nisan'da yapılacak referandumu dört gözle bekleyenlerin başında üstün performansı nedeniyle 7 yıldır Ankara'da "tutulan" Dışişleri Bakanlığı Müsteşarı Uğur Ziyal geliyor.
Ziyal, Şam Büyükelçiliği görevinden 1997 yılında döndüğü Ankara'da dört yıl müsteşar yardımcılığı görevini yürüttü. Abdullah Öcalan'ın yakalanması sürecini yakından izleyen Ziyal, Adana Mutabakatı'nın mimarları arasında yer aldı. Görev süresi sonunda önemli bir başkente atama beklerken, Faruk Loğoğlu'ndan boşalan müsteşarlık koltuğuna oturan Ziyal bu görevde dördüncü yılına girdi.
Ziyal'in geçtiğimiz yıl yurtdışına atanması gündeme geldi. Ancak Tayyip Erdoğan - Abdullah Gül ikilisi döneminde AB süreci, Irak ve Kıbrıs konularının en üst sıralarına yerleşmesi üzerine Ankara'dan ayrılamadı.
Gül, deneyimli bürokratının yerini doldurabilecek bir isim belirlerse, Ziyal 7 yıl aradan sonra yurt dışına çıkma fırsatı bulacak. Ziyal'in gidebileceği iki önemli merkezin Roma ve New York olduğu kulislerde dile getiriliyor. Ziyal'in Türkiye'nin New York'taki BM Daimi Temsilcisi Ümit Pamir'in yerine gönderilebileceği de belirtiliyor.
MILLIYET 19/04/2004

Ankara'da bazı sivil toplum örgütleri, sendikalar ve çeşitli siyasi partiler, KKTC Cumhurbaşkanı Rauf Denktaş'a destek amacıyla dün Kıbrıs mitingi düzenledi. Mitinge katılım, yağmur nedeniyle az oldu. Muharip gazilerin de katıldığı mitinge bir mesaj gönderen KKTC Cumhurbaşkanı Denktaş, mesajında "Evet bizim için bir kumardır, bir lükstür. Annan belgesi 'hayır' denilerek ortadan kaldırılmalıdır" dedi. Alanda, "AKP emlaktan satılık devlet", "Tayyip Erdoğan: Bir milli güvenlik sorunu" yazılı pankartlar yer aldı

MILLIYET 19/04/2004

KKTC Cumhurbaşkanı Rauf Denktaş, Başbakan Mehmet Ali Talat'ın, Türkiye kökenli KKTC vatandaşlarıyla ilgili BM'ye verdiği belgenin kendilerine gönderilmemesinin bir eksiklik olduğunu belirterek, ''Bu eksikliğin tamamlanacağını umduğunu'' söyledi.
Cumhurbaşkanı Denktaş, Türk Ajansı-Kıbrıs'a (TAK) yaptığı açıklamada, ''Yabancılarla yapılan her temas ve yabancılara gönderilen her belge hakkında Cumhurbaşkanlığına bilgi verilmesi gerektiğini'' belirtti.
Denktaş, Başbakan Talat'ın, BM'ye verilen belgeyi Cumhurbaşkanı'nın istemediği yönündeki açıklamasına ilişkin şöyle konuştu:
''Başbakan Sayın Mehmet Ali Talat'ın Türkiye kökenli KKTC vatandaşlarının listesini kendisinden istemediğime dair açıklamasını yalanlamak ayıp olur. Ancak listeyi sadece 4 kişiye verdiğini söylediğinde bana ve bir makama daha vermesini istediğimi hatırlıyorum ve o günden bu güne bunu bekliyorum. Ancak yabancılarla yapılan her temas ve yabancılara verilen her belge otomatikman Cumhurbaşkanlığına da gönderilir. Bu önemli belgenin ve bu belgeyle ilgili temasın bize gönderilmemesi bir eksikliktir ve tamamlanacağını ümit etmekteyim.''
MILLIYET 19/04/2004

Şener'den anlaşma olmasa da KKTC'ye ekonomik destek sözü...

Devlet Bakanı ve Başbakan Yardımcısı Abdullatif Şener, bir anlaşma olmaması halinde Türkiye'nin KKTC'ye yönelik ekonomik işbirliği anlaşmalarından doğan yükümlülükleri konusunda, "Kıbrıs davası bizim milli davamızdır. Dolayısıyla biz her şartta Kuzey Kıbrıs'la, Kıbrıs Türkü ile ekonomik ve mali işbirliğimizi sürdürürüz.
Yani koşullar ne olursa olsun" dedi Şener, CNN Türk'de yayınlanan "Kafe Siyaset" programında Kıbrıs'a ilişkin soruları yanıtladı. Annan Planı'nın maliyeti üzerinde fazla söz edilmediğini belirten Şener, maliyetlerin önemine işaret etti.
Şener, nüfusun 3'de 1'inin yer değiştireceğini, böyle bir süreçte insanların yıllardır yaşadıkları, iş ve mesken sahibi oldukları, sosyal dokuyu oluşturdukları atmosferi bırakarak bir başka yerde yeniden iş, mesken sahibi olmaya kalkmalarının önemli bir sorun olduğunu bildirdi.
"Bunu dünyanın neresinde değerlendirirseniz değerlendirin önemli maliyetlerle karşı karşıya kalacağımızı kabul etmek gerekir" diyen Şener, "Annan Planı'nın kabul edilip Ada'da Birleşik Kıbrıs Cumhuriyeti kurulursa yeni cumhuriyet ile birlikte ortaya çıkacak yerleşimden kaynaklanacak rehabilitasyon masrafları nasıl karşılanacak, bunu kim finanse edecek sorusu temel bir sorudur" dedi.
Şener, şöyle devam etti:

MALİYETE ORTAK OLMALARI LAZIM
"Maliyetlerin tamamının Rum kesimine veya Türk kesimine yıkılması maliyetlere de onların katlanmasını beklemek doğru değildir. Kıbrıs sorununun çözümünü isteyen aslında uluslararası camia idi. O halde bütün dünyanın zorladığı oluşturmaya çalıştığı bu plan çerçevesinde bir maliyet ortaya çıkmışsa buna elbette ortak olmaları, katılmaları lazım." Brüksel'de yapılan Donörler Konferansı Hazırlık Toplantısının söz konusu finansmanın nasıl karşılanacağına ilişkin olduğunu belirten Şener, toplantıda "Kıbrıs'ta yaşayan Türklere ve Rumlara hitaben (Yalnız değilsiniz, maliyetleriniz olacak elbette ama bu maliyetleri uluslarası camia paylaşacaktır)" mesajının verildiğini söyledi.

YARDIM VAATLERİ
Şener, taraflardan birinin planı reddetmesi ya da sürecin tıkınması halinde toplantının bir anlamının kalmayacağını da bildirdi. Bir hazırlık toplantısı olmasına karşın bazı ülkelerin rakam da telaffuz ettiğini kaydeden Şener, nihai rakam olmasa da ABD'nin 400 milyon dolar, AB'nin 300 milyon euro, İngiltere'nin 31 milyon sterlin verebileceğini söylediklerini belirtti.
"Rum tarafı hayır dedi AB'ye girdi, Türk tarafı evet dedi. Yine de bizim bir şeyler almamıza imkan var mı sorusuna" Şener, "Annan Planı çerçevesinde bir uzlaşma olmaz, Birleşik Kıbrıs Cumhuriyeti kurulmazsa finansman desteği tamamen askıya alınıyor" karşılığını verdi.

DESTEK SÖZÜ
Ada'da bir anlaşma olmaması halinde Türkiye'nin ne kadar daha KKTC'ye yönelik ekonomik işbirliği anlaşmalarından doğan yükümlülüklerini hayata geçirmeye devam edebileceğinin sorulması üzerine Şener, "Kıbrıs davası bizim milli davamızdır. Dolayısıyla biz her şartta Kuzey Kıbrıs'la, Kıbrıs Türkü ile ekonomik ve mali işbirliğimizi sürdürürüz. Yani koşullar ne olursa olsun. Kıbrıs'la Türkiye'nin sürdürdüğü ekonomik ve mali işbirliğinden dolayı Türkiye'nin üzerinde bir yükün olduğu gibi bir kanaatta olmamak lazım" yanıtını verdi.

KABİNE DEĞİŞİKLİĞİ GÜNDEME GELMEDİ
Şener, AKP'nin Antalya toplantısında parti yönetiminde ya da kabinede değişiklikler konusunun gündeme gelip gelmediği sorusuna, "Hayır böyle bir şey gündeme gelmedi" karşılığını verdi.
MILLIYET 19/04/2004

Kıbrıs Rum kesiminde, 24 Nisan'da referanduma sunulacak Annan planına ''evet'' diyenler, ''Birleşik Avrupalı Kıbrıs Platformu'' adı altında birleşti.
Karar, Rum anamuhalefet Demokratik Seferberlik Partisi'nin (DİSİ) Genel Merkezi'nde dün yapılan toplantıda alındı.
Platforma üye parti ve hareketlerin lider veya temsilcileri, bu akşam yapılacak toplantıda halkın sorularını yanıtlayacak.
Bu arada, Rum kesiminde Annan planına ''evet'' diyenler, Lefkoşa'nın Rum kesimindeki Eleftheriya Meydanı'nda 21 Nisan Çarşamba günü miting düzenleyecek.
MILLIYET 19/04/2004

Rum Kesiminde son günlerde gerçekleştiren bir kamuoyu yoklaması, 24 Nisan'da yapılacak referandumda "hayır" oyunu kullanacaklarının oranında üç gün içerisinde 20 puanlık bir düşüş olduğunu gösterdi.
Politis gazetesinde yayınlanan anket, 14-16 Nisan arasında üç gün ardarda tekrarlandı. Ankete göre, referandumda "hayır" diyecek olan Rumların oranı, 14 Nisan'da yüzde 71 iken, 15 Nisan'da yüzde 62'ye, 16 Nisan'da ise yüzde 54'e geriledi.
Anketin sonuçlarını değerlendiren Cyprus Mail gazetesi ise, Rum halkının, en büyük iki parti, komünist AKEL ve orta sağ DİSİ liderlerinin yaptıkları konuşmalardan etkilenmiş olabileceklerini belirtti.

KARARSIZLAR ORANI FIRLADI

Ancak, aynı anket, "hayır" oyu büyük bir düşüş gösterirken "evet" oyunda aynı oranda bir artış olmadığını da ortaya koydu.
14 Nisan'da yüzde 12 olan "evet" diyeceklerinin
oranının, 15 Nisan'da yüzde 13'ye, 16 Nisan'da ise, yüzde 17'ye çıktığı ifade ediliyor. Anketin sonuçlarına göre, "hayır" oy vermekten vazgeçenlerin çoğu, "kararsızlar"a katıldı. Nitekim, 14 Nisan'da yüzde 17 olan kararsızların oranı, 15 Nisan'da yüzde 25'e, 16 Nisan'da ise, yüzde 29'a fırladı.
MILLIYET 19/04/2004

Kıbrıs'ın geleceğiyle ilgili dönüm noktası olan 24 Nisan'daki referanduma yönelik resmi hazırlıklar sürüyor.
KKTC Yüksek Seçim Kurulu'nun (YSK) açıkladığı referandum takvimi uyarınca, ilçe seçim kurulları, dün Resmi Gazete'de yayımlanan sandık seçmen listeleriyle ilgili başvuru ve itirazları görüşmek üzere, saat 09.00'da toplandı. Listeler, 21 Nisan'da son halini alacak.
Bugün, referandumla ilgili kamuoyu yoklama ve araştırmalarının yayınlanmasının son günü.
Seçimde kullanılacak araç ve gereçler, yarın ilçe seçim kurullarına gönderilecek. Örnek oy pusulalarını hazırlayan YSK, perşembe günü de sandık kurullarında görev yapacak personeli bilgilendirecek.
Referandum takvimine göre, propagandanın son günü olan 23 Nisan'a kadar seçmen kartları da dağıtılmış olacak.
MILLIYET 19/04/2004

LOZAN hakkında 'olmazsa olmaz' iki eser: Prof. Cemil Bilsel'in "Lozan" adlı mükemmel kitabı, iki büyük cilt. 1933 basımı olduğu için dili epey eskidir.
Seha L. Meray'ın büyüklü küçüklü sekiz ciltlik "Lozan Barış Konferansı - Tutanaklar, Belgeler" adlı kitabını Yapı Kredi Yayınları'ndan alabilirsiniz. Bunun da dili fazla yenidir, aşırı 'arı'dır!
Türkçenin haline bakın!
Kıbrıs, Mithat Paşa'nın basiretsizliği yüzünden çıkan 1877 Savaşı'nda Rusların, Plevne'yi de geçerek İstanbul'da Yeşilköy'e gelmeleri üzerine, desteğini almak için İngiltere'nin 'yönetimine' verilmiştir. İngiliz Büyükelçisi Layard, "Kıbrıs'ı böyle vermezseniz, zorla alırız" diye tehdit de etmişti! Kıbrıs "hukuku şahaneye" yani Osmanlı egemenlik haklarına "halel gelmemek üzere" İngiliz yönetimine verilmiş, Birinci Dünya Savaşı çıkınca da İngiltere Kıbrıs'ı tek taraflı "ilhak" etmiştir.
***
KIBRIS için Lozan'da hiç tartışma olmamıştır. 20. madde ile, Türkiye İngiltere'nin Kıbrıs'ı tek taraflı "ilhak"ını tanımıştır. Tartışılsa bir şeyler sağlanabilir miydi? Hayır, çünkü Meis'i bile almak mümkün olmamıştı.
21. maddede Kıbrıslı Türklere iki seçenek sunulur: Ya iki yıl içinde Türk tabiyetini kaybedip İngiliz tabiyetine geçecekler... Veya Türk tabiyetini tercih ederlerse, bir yıl içinde Kıbrıs'ı terk edecekler!
Türkiye, Kıbrıslı Türklerin Türkiye'ye gelmesini teşvik etmiş, zamanla Türk nüfusu daha da azalmıştır. Ankara 1950'lerin ortalarına kadar "Türkiye'nin Kıbrıs diye bir davasının olmadığını" söylemiştir; Rumlar ve Yunanistan ENOSİS için çalışırken!
Sonra Türkiye Kıbrıs davasına sahip çıkmış, Menderes'le Karamanlis 1959 ve 1960'ta Zürih ve Londra andlaşmalarını imzalamıştır. Bugün Kıbrıs'taki Türk tezleri bu iki andlaşmaya dayanır.
***
EGE adalarından 'Oniki Adalar'ı İtalya Trablusgarp Savaşı'nda işgal etmişti. Öteki adaları ise, tarihimizin en büyük birkaç felaketinden biri olan 1912 Balkan Harbi'nde kaybettik, Yunanistan aldı.
Bunlar Lozan öncesi çeşitli andlaşmalarla onaylandı. Sevr öncesinde elimizde üç ada kalmıştı: Bozcaada, İmroz ve Meis...
Yunanistan Meis'i Sevr'de aldı, biz Lozan'da geri alamadık.
Lozan'da İmroz (Gökçeada) ve Bozcaada'ya ilaveten Semadirek ve Meis adalarını almak için Türk heyeti çalışmış fakat mümkün olmamış, buna karşılık adaların askersizleştirilmesi kabul edilmiştir.
Lozan'da İsmet Paşa'dan sonra ikinci temsilcimiz olan Rıza Nur, hatıralarında, Ege adalarının stratejik önemini vurgular ama Türkiye'nin bu adaları "ne almaya, ne de sonra muhafaza etmeye" kuvvetinin olmadığını yazar. Meis için bahriyeli Başbakan Rauf Orbay ısrarlıdır ama Rıza Nur "Meis bir ufak kayalık yermiş, ne işimize yarayacak?!" diye düşünür!
Adaların bugünkü statüsü Lozan'da 12 - 16. maddelerde düzenlenmiş, Türkiye, Gökçeada ve Bozcaada dışında, Ege'de 3 mil dışındaki bütün ada ve adacıklarda hak iddiasından "feragat" etmiştir. Tarihin getirdiği bir 'durum tespiti' idi bu.
Adalar meselesini Cemil Bilsel çok güzel anlatır. (Cilt 2, sf. 241 vd.)
TAHA AKYOL MILLIYET 19/04/2004

Referanduma doğru Kıbrıs - 3
LEFKOŞA
Yakın Doğu Üniversitesi'nin büyük salonu ağzına kadar dolu. Her yanda evet sözcüğü. Tişörtlerin önünde arkasında, kasketlerde, duvarlarda, sahnede, bayrakların üstünde, her yerde evet...
Genç kızlar, genç erkekler, çocuklar, analar babalar, ellerinde evetli, barış güvercinli, zeytin dallı bayraklar, mavi üstüne sarı yıldızlı Avrupa Birliği bayrakları neşe içinde bir o yana bir bu yana dalgalanıyorlar. Hep bir ağızdan barış şarkıları söyleniyor. Ve belirli aralıklarla, avaz avaza hep aynı slogan atılıyor:
"Kıbrıs'ta barış engellenemez!"
Arada bir başka slogan patlıyor:
Mevsimi geldi artık,
Baharda Avrupa!
Baharda, 1 Mayıs'ta Avrupa için bir değil, iki evet gerekiyor ama... Bir tek Kuzey'in 'evet'i yetmiyor. Rumlardan da evet çıkması lazım. Oysa şimdi hayır ağır basıyor Güney'de...
Can sıkıcı bir konu.
AKEL eleştiriliyor.
Düş kırıklığı uç vermiş...
Barış ve Demokrasi Hareketi'nin (BDH) cumartesi akşamı Yakın Doğu Üniversitesi'nde düzenlediği barış şöleninde sohbetler daha çok Rum tarafındaki hayır eğilimin etrafında dönüyor. AKEL bir son dakika sürprizi yapabilir mi? Bu sorunun ortaya atılma nedeni, AKEL'de cumartesi sabahı su yüzüne vuran yumuşama havası.
AKEL lideri Hristofyas anlaşmanın uygulamasıyla ilgili olarak BM Güvenlik Konseyi'yle Avrupa Birliği'nden daha somut güvence istedi. Bunlar hafta ortasına kadar verilirse, partisinin 24 Nisan referandumu için evet kararı alabileceğini açıkladı.

Neydi bu güvenceler?
(1) 24 Nisan'da referandumdan geçecek anlaşmanın Türkiye tarafından onayının ve uygulanmasının garanti edilmesi... (2) Anlaşmanın uygulamasıyla ilgili büyük mali bedelin uluslararası topluluk tarafından karşılanacağının garantisi...
BM Güvenlik Konseyi'nden ilk açıklama cumartesi günü gecikmeksizin geldi. Ancak Konsey'in en geç çarşamba günü yine toplanması bekleniyor. Bunun gibi AB'den de bir açıklama gündemde. Bu iki gün içinde AKEL'in yetkili organları da toplanacak. BM ile AB'den istediği yazılı güvenceleri alırsa, AKEL'den evet kararı çıkabilir mi?
Bu ihtimal var.
Ama böyle bir karar çıksa bile, Güney'deki hayır eğilimi bu saatten sonra tersine dönebilir mi? Bu konuda farklı görüşler var. Kimine göre artık çok geç.
İyimserler diyor ki:
"AKEL çok disiplinli bir parti. Seçmen tabanına büyük ölçüde hakim olabilir. 48 saat içinde havayı değiştirebilir. Zaten evet oyları yüzde 40 civarında. AKEL'in eveti hayırları aşağı bir anda çekebilir."

BDH lideri Mustafa Akıncı da AKEL'den henüz umudunu tümüyle kesmiş değil. Pazartesi sabahı Rum tarafına geçeceğini, AKEL lideri Hristofyas'la son bir görüşme yapacağını, hayırdan, böylesine büyük bir tarihi yanlıştan dönmeleri için kendisini ikna etmeye çalışacağını, çünkü Kıbrıs'ta çözüm için tek evetin yetmeyeceğini söylüyor.
İkna olabilir mi Rum lider?
Karamsar değil Akıncı. "Yolun sonuna geldik" diye başlıyor konuşmasına, "Bizi ne Rumlar yönetsin, ne de Türkiye'nin sivil - asker bürokrasisi... Biz kendi evimizin efendisi olmak istiyoruz. Kıbrıs ne üniter devlet olsun, ne de konfederal devlet... En iyisi mevcut Annan planındaki, anlaşmadaki federal devlet... Gençlerimizin, çocuklarımızın geleceği için evet evet evet..."

Evet konusunda kuşku yok.
"Teslim oldu hayır!" diyorlar.
"Heyecan bizde, evetçilerde. Hayırın basacağı zemin yok çünkü... Onlar çoktan teslim oldular. 24 Nisan'a, cumartesi gününe kadar yüzde 70'e doğru yükselir evetler. Daha şimdiden yüzde 60'ı geçtik."
Genç kadın salonu coşturuyor:
"Biz büyük bir koroyuz. Hep birlikte daha çok barış şarkıları söyleyeceğiz."
Bir ara CHP konuşuluyor.
Barış ve Demokrasi Hareketi'nin üst düzeyde bir yetkilisi kulağıma eğiliyor:
"Bizim en derin yaramız CHP, Halk Partisi... Kahroluyoruz. Bırakın barış hareketini... Biz adada demokrasiyle ilgili büyük sorunlar yaşarken dahi Baykal elini uzatmadı, yanımıza gelmedi. Ankara'ya gidip kapısını çaldığımız vakit, 'Bana Denktaş aleyhine tek bir söz söyletemezsiniz' demekle yetindi. Kapıyı yüzümüze kapattı demokrasi konusunda bile... Kıbrıs Türkü'nün Tayyip Erdoğan'ı bu kadar sevebileceği hiç aklımıza gelmemişti."
Akıncı, Papadopulos'la Denktaş'ı eleştiriyor.
Arkamdan biri bağırıyor:
"Karagöz'le Hacivat!"
Kulağıma eğiliyor:
"Bizim yakın zamana kadar anavatan yağcıları dediğimiz kesim şimdi Denktaş'la birlik olmuş anavatana küfrediyorlar. Devir değişiyor, ilginç..."
Kıbrıs'ta kader haftası!
Bunun ilk bir iki günü AKEL'i evete ikna etmekle geçecek anlaşılan...

Kıbrıs yazıları devam edecek...
HASAN CEMAL MILLIYET 18/09/2004

KKTC Başbakanı Mehmet Ali Talat, "Bizim arzumuz iki 'evet' çıkmasıdır. Ancak o zaman başarıya ulaşırız. Türkiye'nin önünün açılması, Kıbrıs'ın dünya ile bütünleşmesi için iki evet'e ihtiyaç var" diyor. Doğru söylüyor.
Bir yandan, Türkler'in olumlu, Rumlar'ın olumsuz oy kullanmasının, son ayların gelişmelerini onaylar bir sonucu olacaktır, orası doğru.
Son gelişmeler, hem Ankara'nın siyasi liderliğini ve diplomasisini hem de KKTC hükümetini, Kıbrıs konusunda ilk kez uluslararası toplulukla uyumlu olan taraf haline getirdi. İlk kez, BM, AB ve ABD ile aynı çizgide görünen Türkler olurken, Rum Yönetimi'nin çözüm konusunda daha tereddütlü, karşılıklı tavize dayalı bir uzlaşma fikrine daha uzak olan olduğu anlaşıldı. Başta Tasos Papadopulos olmak üzere bazı Rum siyasi liderlerinin referandumda "hayır" oyu verilmesi yönündeki çağrıları da, Rum halkının bu çağrıya uyacağını gösteren anketler de, adanın güneyini uluslararası toplulukla "ayrı telden çalan taraf" yapıyor.
Ancak, bu duruma bakarak "kuzeyde 'evet,' güneyde 'hayır'" sonucunu ideal saymak hata. Esasen bu, çözümü değil, bölünmüşlüğün tescilini ve nihai olarak da taksimi isteyenlerin yaklaşımı.

Şurası artık biliniyor: Kuzeyde "evet," güneyde "hayır" sonucu alınırsa, KKTC'nin uluslararası izolasyonuna yavaş yavaş son verilecek, ambargo fiilen delinecek. Bunu, AB ve ABD yetkilileri çeşitli ortamlarda hem basına açıkladılar, hem de Türk ve Rum muhataplarına aktardılar.
Bu durumda, Ankara'nın yoğun bir "KKTC'ye el uzatın" kampanyası başlatacağı kesin. Bu kampanya sonucu, belki bazı devletlerin (örneğin Azerbaycan), işi KKTC'yi tanımaya kadar götürebileceği beklentisi de, hem Türk hem Batılı diplomatik çevrelerde var.
Ancak böye bir kampanya başarılı bile olsa, ABD başta birçok ülke KKTC ile ticari ilişki başlatma yönünde somut adımlar atacak bile olsalar, uluslararası finans kuruluşları KKTC'ye kredi akıtmaya bile başlasalar, çözümsüzlük, Annan planı temelinde bir çözüme yeğ tutulmamalı.
Zira, (güney) Kıbrıs'ın 1 Mayıs'ta başlayacak AB üyeliği, ister istemez Rumlar'ın elini güçlendirecek. "Yeşil Hat, AB sınırı olur" sözünün içerdiği rest, AB'de yankı bulsa bile, Rumlar üyelikle beraber gelecek AB kararlarına katılım hakkını, KKTC'ye yönelik açılımların (ve Türkiye'nin) önünü kesmek için kullanmayı (itirazlar ve engellemeler olsa bile) sürekli deneyeceklerdir.
Ayrıca izolasyona son verilmesi ve tanınma yönündeki mücadele, zaman içinde belirli başarıları getirebilecek olsa bile, çok kaynak ve enerji alan sancılı, uzun bir süreç gerektireceği de kesindir.
Öte yandan, zaman içinde "taksim" uluslararası kabul görecek olsa ve KKTC tanınsa bile, bu Talat'ın da dediği gibi, mevcut çözüm planının aksine "mülkiyet sorununu çözmeyen" bir çözüm olarak kalacaktır.
Dahası, KKTC, AB üyesi güney komşusunun iktisadi standartlarını ve uluslararası imkanlarını beliki de hiçbir zaman tam olarak yakalamayacak ve eşitsizlik kalıcılaşacaktır.
Kıbrıs Türkü'nün hayat koşullarını en hızlı biçimde iyileştirecek, Türkiye'nin elini rahatlatacak ve AB'ye uzanan yolda önünü en fazla açacak sonuç, adanın iki kesiminden de "evet" çıkmasıdır.

Yukarıda Talat'ın açıklamasından yola çıkarak yazdıklarım, ABD yönetiminin görüşlerini de birebir yansıtıyor. İki tarafta da "evet" sonucu için çalışan Washington, şu anda dikkatini AKEL'in son aşamada yeniden "evet" yönünde çark edip etmeyeceğine odaklamış durumda. Haftasonunda, bir ABD'li diplomatın "Güneyde havanın değişmesi olasılığına hala inanıyor musunuz" soruma yanıtı, "Bu olasılığı yüzde 50 olarak görüyoruz" şeklinde.
Rum kesimindeki anketler öyle demiyor. Ancak 16 Nisan'da iki Türk ve iki Yunanlı gazeteciye ayrı ayrı, toplam dört söyleşi vererek Kıbrıs halklarına mesaj ileten ABD Dışişleri Bakanı Colin Powell, "Anketler değişir" diyerek son ana kadar "evet" için çalışacaklarını teyid etti.
ABD "evet" telkinini üç temel argümanla destekliyor:
Öncelikle, "Çözüm, güneyin tek taraflı 'hayır' oyu ile reddedilirse, KKTC'ye bakışımızı tümüyle gözden geçiririz, açılım başlatırız" mesajını veriyor. Bu argüman, ABD'li yetkililer aracılığıyla son on gün içinde Washington ve Brüksel'de basına birkaç kez tekrarlandı. Dahası ABD'li yetkililer, Türk, Rum ve Yunan yetkililerle ikili görüşmelerinde bu yaklaşımın altını çizdiler.
İkinci argüman, Powell'ın özellikle vurguladığı "B Planı yok" argümanı. Böylece, bir yandan Kıbrıs Türkleri'ne "Rumlar'la birlikte AB'ye girmenizin yolu 'evet' demekten geçiyor" hatırlatması yapılıyor. Ama daha önemlisi, Rumlar'a "Sanmayın ki, AB'ye girince, Annan'ın öncülüğünde ulaşılan çözümden daha avantajlı bir anlaşma sağlamanız kolay olacak. Sanmayın ki, yeniden müzakereler hemen başlayabilecek. Sanmayın ki, bunun için gerekli uluslararası desteği bulacaksınız" mesajı veriliyor.
Powell'ın şu sözlerinin altını çizin: "'Hayır' oyunun ertesi günü Genel Sekreter'in veya BM'nin ne yapmasını bekleyebiliriz ki? Kıbrıslılar bir çok yıldır ilk kez ortaya çıkan bir uzlaşma ve çözüm fırsatını reddetmiş olacaklardır. Sanıyorum ve öngörüyorum ki, bu kez reddedilirse, böylesi bir fırsat daha onyıllarca gelmeyecektir."
Üçüncü argüman ise, özellikle Rumlar'ın üzerinde durduğu ve son olarak AKEL'in "evet" çizgisine dönüşün koşulu olarak ortaya attığı güvenceleri ilgilendiriyor. AKEL Genel Sekreteri Dimitris Hristofyas'ın, anlaşmanın harfiyen uygulanacağı konusunda BM ve AB'den güvence verilmesi halinde, yeniden Kurultay toplayıp kararlarını gözden geçirebileceklerini söylediği saatlerde, Powell da bize, tarafların "evet" oyu vermekten çekinmemesi gerektiğini şu sözlerle anlatıyordu:
"Korkacak bir şey olmadığını düşünüyorum. Eğer 'evet' oyu çıkarsa, Genel Sekreter, BM, uluslararası topluluk, AB ve ABD, her iki tarafın da yükümlülüklerini karşılaması için herşeyi yapacağımızı açıkça söyledik. Taraflardan da yükümlüklüklerini yerine getirmelerini bekleyeceğiz. Uluslararası topluluğun baskısını kullanarak planın gerektirdiği yükümlülüklerin yerine getirildiğinden emin olacağız."

Anketler değişmez, Kıbrıs'ta çözüm Rum oyu ile reddedilirse, yeni ve zor bir dönem başlayacak.
Powell, Rumlar'ın tek başına AB'ye girmesinin uluslararası ortamda büyük karmaşa yaratacağını ifade ederek, bu durumla yüzyüze gelmeyi istemediğini açıkça söyledi.
Bu dönemde, Washington'ın ve AB'nin Türkiye'den beklentisi, son aylarda Kıbrıs konusunda hem siyaset, hem diplomasi alanında gösterdiği yapıcı ve yaratıcı tavrı sürdürmesi olacak.
Türk tarafının uluslararası toplulukla aynı çizgide kalması, Rumlar'ın olası "hayır" oyunun yansıtacağı liderlik gafletinin ve çözüme gönülsüzlüğün iyi algılanması açısından da önem taşıyacak.
YASEMIN CONGAR MILLIYET 19/04/2004

Barış ve Demokrasi Hareketi (BDH) lideri Mustafa Akıncı 24 Nisan’da referanduma sunulacak Annan Planı’na destek istemek için Güney Kıbrıs’a gitti. Akıncı, AKEL Genel Sekreteri Dimitris Hristofyas’la görüştü.

AKEL: EVET DEMEYİ İSTİYORUZ
Görüşmeden sonra açıklama yapan Hristofyas, planın uygulanması konusunda güvence bulunması gereğinden yola çıkarak plana karşı çıktıklarını söyledi. Hristofyas,” Önümüzdeki 24 saat önemli, BM Güvenlik Konseyi’nden güvence gelirse kararımızı gözden geçiririz” diye konuştu.
Plana ‘evet’ demeyi kendilerinin de isteğini kaydeden Hristofyas, “ancak halk güvence istiyor” dedi ve AKEL ‘evet’ dese de derinleşmiş bir ‘hayır’ tutumundan ötürü halkın 5 günde kararını değiştirmeyecebileceğini de sözlerine ekledi.

AKINCI İYİMSER
BDH lideri Mustafa Akıncı da, BM’den güvence gelmesi halinde AKEL’in kararını değiştirebileceğini, Rum halkının ‘evet’ deme şansı bulunduğunu söyledi. Akıncı, referandumun yapılacağı 24 Nisan’a kadar Rumların tavırlarını değiştirmeleri konusunda iyimser olduğunu ifade etti.
AKEL, geçen hafta, “Referandum tarihi ertelenmezse ‘hayır’ oyu kullanma kararı almıştı. Ancak Hristofyas, önceki gün, BM Güvenlik Konseyi ve Avrupa Birliği’nin planın uygulanmasında bazı güvenceler vermesi halinde tavırlarının değişebileceğini söylemişti.

KKTC Cumhurbaşkanı Rauf Denktaş Annan Planı’yla egemenliğin kaybedileceğine dair sözlerine, Dışişleri Bakanı Abdullah Gül’ün getirdiği eleştirileri yanıtladı.
Denktaş, “AB’den tarih almak için Kıbrıs’ı feda ediyorlar” dedi. KKTC Cumhurbaşkanı KKTC’nin egemen olmadığına dair TBMM’den karar çıkartılmasını istedi.
Dışişleri Bakanı Gül Denktaş’ı;”Hangi egemenlikten bahsediyorsunuz. Bir kasa portakal ihraç edemiyorsunuz. Ülkenizde uluslararası maç yapamıyorsunuz. Kimse sizi tanımıyor. Hangi egemenlik bu” sözleriyle eleştirmişti.

Kıbrıs Rum kesiminde, “evetçiler”, Birleşik Avrupalı Kıbrıs Platformu adı altında birleşti. Karar, Rum anamuhalefet Demokratik Seferberlik Partisi’nin (DİSİ) Genel Merkezi’nde dün yapılan toplantıda alındı. Platforma üye parti ve hareketlerin lider veya temsilcileri, bu akşam yapılacak toplantıda halkın sorularını yanıtlayacak.
Bu arada, Rum kesiminde Annan planına “evet” diyenler, Lefkoşa’nın Rum kesimindeki Eleftheriya Meydanı’nda 21 Nisan Çarşamba günü miting düzenleyecek.

BM’den Kıbrıslıları cesaretlendirmesi istendi

Annan'ın bu isteği, 31 Mart'ta tarafların davet edilmesiyle nihai hale ulaştırılan planın gereği olarak Konsey'e sunuldu.

BM Genel Sekreteri, yeni BM barış gücünün Ada'da hareket serbestisi olmasını isteyerek, bunun 2 bin 500 asker, 750 polis memuru ve Kıbrıslı Türkler ile Rumların yanı sıra başka ulusların da katılımıyla önemli miktarda sivil çalışandan oluşmasını talep etti.

ANNAN, KIBRISLILARI CESARETLENDİRİCİ KARAR İSTEDİ

kaydedildi.

kurulacak görev gücünün referandum sonrasında anlaşmanın herhangi bir

BM Genel Sekreteri Kofi Annan'ın Sözcüsü Fred Eckhard tarafından yapılan açıklamaya göre, Kıbrıs'ta görev yapacak yeni BM Operasyon Gücü'nün yetki alanında, diğer bazı görevlerin yanısıra, tarafların askerlerini çekmesi, yerel askeri güçlerin dağıtılması ve polis faaliyetlerinin durdurulması gibi eylemlerin Annan Planı'na uygun olarak yapılıp yapılmadığını izlemek ve onaylamak da bulunacak.

KONSEY’DE BÖLÜNME

Konsey’in Kıbrıs’ta hafta sonu yapılacak referandumların ardından bir karar tasarısını oylaması bekleniyor.

HALKIN SESI 20/04/2004

Barış ve Demokrasi Hareketi (BDH) lideri Mustafa Akıncı 24 Nisan’da referanduma sunulacak Annan Planı’na destek istemek için Güney Kıbrıs’a gitti. Akıncı, AKEL Genel Sekreteri Dimitris Hristofyas’la görüştü.
AKEL: EVET DEMEYİ İSTİYORUZ
Görüşmeden sonra açıklama yapan Hristofyas, planın uygulanması konusunda güvence bulunması gereğinden yola çıkarak plana karşı çıktıklarını söyledi. Hristofyas,” Önümüzdeki 24 saat önemli, BM Güvenlik Konseyi’nden güvence gelirse kararımızı gözden geçiririz” diye konuştu.
Plana ‘evet’ demeyi kendilerinin de isteğini kaydeden Hristofyas, “ancak halk güvence istiyor” dedi ve AKEL ‘evet’ dese de derinleşmiş bir ‘hayır’ tutumundan ötürü halkın 5 günde kararını değiştirmeyecebileceğini de sözlerine ekledi.
AKINCI İYİMSER
BDH lideri Mustafa Akıncı da, BM’den güvence gelmesi halinde AKEL’in kararını değiştirebileceğini, Rum halkının ‘evet’ deme şansı bulunduğunu söyledi. Akıncı, referandumun yapılacağı 24 Nisan’a kadar Rumların tavırlarını değiştirmeleri konusunda iyimser olduğunu ifade etti.
AKEL, geçen hafta, “Referandum tarihi ertelenmezse ‘hayır’ oyu kullanma kararı almıştı. Ancak Hristofyas, önceki gün, BM Güvenlik Konseyi ve Avrupa Birliği’nin planın uygulanmasında bazı güvenceler vermesi halinde tavırlarının değişebileceğini söylemişti

HALKIN SESI 20/04/2004

Denktaş, halkın 24 Nisan’da oy attığı kutuya devletini, egemenliğini, malını, mülkünü attığını bilmesini isteyerek, “Bu plan bizi darmadağın eden bir plandır. Göğsümü gere gere, her mahkemede, her kurumda, her forumda bu haksızlığı müdafaa etmeye hazırım. Yeterki siz birlik olun, beraberlik olun ve hayır deyin. Sizden istediğim bu” diye konuştu.

“Bu vaziyette birden bire Annan Planı Kıbrıs meselesini halletmeyi bir yere bırakmış Kıbrıs’ı bütünleştirerek AB’ye sokmak için bir alet; bir araç haline getirilmiştir. Kıbrıs meselesini halletmeyen, 9 bin sayfalık bir belge vardır. Hiçbirinizin bilmediği, benim dahi şimdi bugün önüme ‘en son tadilatlar’ diye bir belge geldi. Okumuyorum. Okumayacağım. Böyle referandum olmaz. Bu referandum Avrupa Konvansiyonu’na göre yasa dışıdır. Çünkü halka ne oyu oylayacağını bilme imkanı verilmemiştir. Hatta Türkçe’ye çevrilmemiştir..”

“Bu nedenledir ki Rumları meşru hükümet oalrak AB’ye kabul ediyorlar. Ve bizim haklarımızı, ‘madem ki anlaşma yapacağız bu insanlarla, bu yeni anlaşmayı da, onlarla yaptığınız anlaşmanın seviyesine çıkarınız’ talebimizi reddediyorlar. ‘Biz Kıbrıs Cumhuriyeti’yle anlaşma yaptık. Bu anlaşma geçerlidir. Siz Rumlarla anlaşacaksanız bazı ek protokollerle biz sizi alırız fakat esas anlaşma (yani o birincil hukuk dediğimiz ve Rumların haklarını koruyan o anlaşmanın) içerisine sizin için birincil hukuk korumasını vermeyiz’ diyorlar açıkça. Yani bizi, Kıbrıs Rum Cumhuriyeti’nin içinde Türk azınlığı olarak görüyor Avrupa Birliği.”

Denktaş, “planın halk tarafından bilinmediği; halkın ne oylayacağını bilmediği” şeklinde görüş ifade ederek “Benim onun söylemesiyle halk şaşırmış vaziyettedir. Ama bilinen tek birşey vardır o da, egemenliğimizi alıp götürdüğüdür. Self-determinasyon hakkımızı tanımadığıdır. Kıbrıs’ta 1960’da olduğu gibi Rumların çoğunluğuna dayanan ve başkalarının yaptığı bir anayasayla onların hakimiyetine dayanan bir teşkilat kurduğudur ”şeklinde konuştu.

Denktaş, paketteki olumlu şeyleri müzakerelerde çeke çeke koydurttuklarına işaret ederek, “Peki niçin aynı adam hayır diyor buna? Çünkü koydurtmak istediğimiz ve Türkiye’yle antant kaldığımız olmazsa olmazları yani o bizim koyduğumuz güzel şeyleri sıfırlayan, AB normları meselesi var. Bunların sıfırlanmaması için olmazsa olmazların girmesi lazımdır. Hiçbiri girmiş değildir” dedi.

Planın aldatmaca ve aleyhte bir plan olduğunu kaydeden Denktaş, iki tarafın anlaşmadığı bir belgenin referanduma sunulmasını da eleştirerek, Türk Askeri adadan çıkınca kavga başlayacağını söyledi. Mal mülk düzenlemelerini “içimize bombalar bırakıldı” diye tarif eden Denktaş, insanların birbiriyle uğraşacağını, komisyonlara gideceğini, 1 Mayıs’tan itibaren inşaatların duracağını belirtti.

DENKTAŞ’TAN GÜL’E SERT YANIT...

“Dünyada tanınmamış devletler var. Bize devamlı surette görüşme masası gösterildiği için dünyaya egemenliğimizi kabul ettirme mücadelesi gereğince verilemedi. Ada’yı Yunanistan’a bağlamak için başlatılan kanlı bir savaş sonrası Türkiye’nin adaya gelmesiyle kurtarılan Türk halkı, tüm barış hareketlerinin ve girişimlerinin netice vermediğini gördükten sonra Anavatan Türkiye’yle anlaşarak, Türkiye’nin desteğiyle devletini kurmuş ve Türkiye bu devleti tanımıştır. Egemen devletler çeşitli nedenlerle, siyasi zorluklarla, büyük ülkelerin haksız girişimleri nedeniyle egemenliklerinin tam meyvesini toplamayabilirler, haksız ambargolar altında yaşayabilirler ama egemenliklerini kaybetmezler.”

HALKIN SESI 20/04/2004

REFERANDUMA VE ÇÖZÜME DESTEK... Türkiye Bakanlar Kurulu, dünkü toplantısında Kıbrıs konusunu da ele alarak, Kıbrıs'ta referanduma ve çözüme destek belirtti. Adalet Bakanı ve Hükümet Sözcüsü Cemil Çiçek, AKP hükümetinin beklentisinin, iki taraftaki referandumdan da "evet" çıkması yönünde olduğunu vurguladı

Hükümet olarak bu sorunun hem bizim açımızdan hem oradaki kardeşlerimiz, Türk soydaşlarımız açısından en iyi şekilde sonuçlanabilmesi için elimizden gelen gayreti gösterdik. Önemli kazanımların elde edildiği de çok açık olarak ortadadır. Bunu yalnız ben söylemiyorum, hükümet olarak biz söylemiyoruz. Bu konuya ömrünü vermiş pek çok insan, zaman zaman böyle bir itilafta Türkiye adına müzakereleri yürütmüş olan, bu sürecin içinde bulunmuş olanlar bugün gelinen noktanın, bugünkü şartlar altında iyi bir nokta olduğunu açık bir şekilde ifade etmektedirler.

Belki geçmişte daha iyi kazanımlar elde edilebilirdi. Bunu geriye dönük olarak bugün tartışmanın anlamı yok. Neticede bugünkü müzakere metodunu teklif eden Türk tarafıdır, bizleriz. Sonuçta karar verecek olan da Kıbrıs'ta yaşayanlardır. Kıbrıs'ta yaşayanlar ne karar verirse bizim bakımımızdan saygıya değerdir. Kabul edilebilecek bir sonuçtur.

"Kıbrıs'taki referandumdan beklentimiz evet yönündedir"

KIBRIS 20/04/2004

KIBRIS, 24 Nisan'da yapılacak referandum öncesi Lefkoşa'dayaşayan Kıbrıslı Rumlara, son kararlarının ne olabileceğini sordu

l "EVET" DİYECEKLERİN SAYISI HIZLA ARTIYOR... Güney Kıbrıs'ta anamuhalefet partisi DİSİ'nin plana "evet" diyeceğini açıklaması ve uluslararası camiadan gelen baskılar sonucu AKEL'in kararını yeniden gözden geçirebileceği yönündeki söylemler, komşudaki tabloyu değiştirmeye başladı. Şimdi adada yaşayan barış gönüllülerinin en çok merak ettiği konu, cumartesi günü yapılacak referandumda Kıbrıslı Rumların "evet" oylarının "hayır" oylarını geride bırakıp bırakmayacağı. KIBRIS'a konuşan Rumlar, referandumda "evet" oyu kullanacaklarını belirtti

l "ADANIN BÖLÜNMÜŞLÜĞÜNE ARTIK SON VERİLMELİ"... Referandumda "evet" oyu kullanacağını söyleyen Kıbrıslı Rumlar, adanın uzun yıllardan beri bölünmüş olduğuna ve artık bu bölünmüşlüğe son verilmesi gerektiğine işaret ederek, Kıbrıs'ta doğup büyüyen Kıbrıslıların özellikle genç nesillerin bölünmüşlüğü kabul edemeyeceğini söyledi. Bu görüşteki Rumlar, Annan Planı'nın işleyebilirliğinin ve uygulanabilirliğinin Kıbrıslıların elinde olduğunu belirterek, "Önemli olan iki toplumun karşılıklı güven içinde, birlikte yaşamaya karar vermesidir" dedi

l KARARSIZLAR DA "EVET"E YÖNELEBİLİR... Güney Kıbrıs'ta çok sayıda Rum'un da kararsız olduğu görülüyor. Planda hem iyi, hem kötü noktalar bulunduğuna işaret eden kararsızlar, bu açıdan karar vermekte zorlandıklarını söyledi. Bir Rum, bu konuda şöyle konuştu: "Evet" demek için de, "hayır" demek için de nedenler var. Evet denilmesi durumunda, iki toplum arasında fanatiklerin barış ortamını zedeleyebileceğini düşünüyorum, tekrar birleşip daha sonra yine çatışmaların yaşanması biz Kıbrıslılar adına büyük ayıp olur. Ama gönlüm daha çok "evet"ten yana

Ancak, ana muhalefet partisi DİSİ'nin plana "evet" diyeceğini açıklaması ve uluslararası camiadan gelen baskılar sonucu AKEL'in kararını yeniden gözden geçirebileceği yönündeki söylemler, Güney Kıbrıs'taki tabloyu değiştirmeye başladı. Şimdi adada yaşayan barış gönüllülerinin en çok merak ettiği konu, cumartesi günü yapılacak referandumda Kıbrıslı Rumların 'evet' oylarının 'hayır" oylarını geride bırakıp bırakmayacağı.

Görüşlerini sorduğumuz Kıbrıslı Rumların çoğunluğu, 24 Nisan'da yapılacak referandumda, "evet" oyu kullanacakları yönünde görüş bildirirken, bir kısım Kıbrıslı Rum, ya henüz karar vermediğini ya da "hayır" diyeceğini belirtti.

Referandumda "evet" oyu kullanacak olan Kıbrıslı Rumlar, Kıbrıs'ın uzun yıllardan beri bölünmüş olduğunu ve artık bu bölünmüşlüğe son vererek, birleşik bir Kıbrıs'ın oluşturulması için referandumda Annan Planı'na 'evet' diyeceklerini söyledi. Bu görüşteki Kıbrıslı Rumlar, Annan Planı'nın işleyebilirliğinin ve uygulanabilirliğinin Kıbrıslıların elinde olduğuna işaret ederek, "Önemli olan iki toplumun karşılıklı güven içinde, birlikte yaşamaya karar vermesidir" dedi.

"Hayır" yönünde görüş bildiren Rumlar, "evet" diyenlerin aksine, Annan Planı'nı işlerliği olmayan bir plan olarak nitelendirerek, planın, adadaki bölünmüşlüğü kuvvetlendireceğini savundu.

Tasos Georgiu:

"Referandumda büyük bir olasılıkla 'evet' oyu kullanacağım. Kanımca, Kıbrıs'ın yeniden birleşmesi için Annan Planı çok iyi bir fırsat ve bunu barış adına değerlendirmek gerekiyor diye düşünüyorum. AKEL, kongrede Annan Planı'na çekince koyup, politik bir sorumluluk üstlenmekten kaçınarak hata yapmıştır, ancak bu hatasını 'evet' kararı alarak değiştireceklerdir. Şu anda Kıbrıslı Rumların yarısı plana 'evet', diğer yarısı ise 'hayır' demektedir. Özellikle AKEL'in plan hakkındaki son kararını vermesinden sonra plana 'evet' yönünde daha fazla destek verileceğini düşünüyorum."

Konstantinos Kiprianu:

Andreas Parcisis:

"Ben, 24 Nisan'da yapılacak referandumda hangi yönde oy kullanacağıma henüz karar vermiş değilim. Avrupa Konseyi'nin Annan Planı'nın uygulanması konusunda güvence vermesi yönünde bir karar açıklamasını bekliyorum. Avrupa Konseyi'nin bu yönde bir karar alması halinde referandumda 'evet' oyu kullanacağım. Aksi takdirde, referandumdaki kararım 'hayır' yönünde olacaktır."

Helen Angelidis:

"Planda hem iyi, hem kötü noktalar var. Bu açıdan karar vermekte zorlanıyorum. Evet demek için de iyi noktalar var, 'hayır' demek için de. Evet denilmesi durumunda, iki toplum arasında fanatiklerin barış ortamını zedeleyebileceğini düşünüyorum, tekrar birleşip daha sonra yine çatışmaların yaşanması biz Kıbrıslılar adına büyük ayıp olur. Ama, diğer yandan Kıbrıs'taki ayrılığın sona ermesini istiyorum. Şu anda 'evet' ile 'hayır' arasında gidip geliyorum. Kararımı henüz vermedim."

Konstandinos Tsiofis:

Dimetrios Monos:

"Annan Planı konusunda kafam çok karışık. 'Evet' ya da 'hayır' denilmesi için çok yanıltıcı propagandalar yapılıyor. Bu yüzden bir çıkmaz içerisindeyim. Burada altı çizilmesi gereken nokta Kıbrıs'taki iki toplumun yeniden yaşaması sağlanmalıdır. Şu an için İngiltere'de yaşıyorum, eskiden olduğu gibi bir çok Kıbrıslı Türk ile çok yakın arkadaşlıklarımız var. Farklı bir ülkede birlikte hiçbir sorunla karşılaşmadan yaşayabiliyorsak, kendi ülkemizde neden bunu gerçekleştiremeyelim. Bu anlamak zor. Çok kesin olmamakla birlikte büyük bir olasılıkla kararım 'evet' olacak."

Eleni Eftimiu:

"Kesinlikle evet diyeceğim. Annan Planı çerçevesinde bizlere sunulan fırsat, adanın tekrar birleşmesi için en iyi şanstır. Kıbrıs'ta doğup büyüyen biz genç nesil Kıbrıslılar, artık bölünmüşlüğü kabul edemeyiz. Referandumda nasıl bir sonuç çıkacağını inanın ben de bilmiyorum ama Kıbrıs Rum kesiminde evet denilmesi için yoğun bir çalışma içerisindeyiz. Bunun dışında 'hayır' kampanyasına destek veren insanların argümanlarını da anlamış değilim. Mantıklı hareket etmediklerini düşünüyorum."

Maranos Kleantus:

"Ben referandumda hayır oyu kullanacağım. Özellikle Annan Planı'nın son şeklinin işlerliği olmayan bir yapısı olduğunu düşünüyorum. Planın bu şekle gelmesinde iki taraf da yoğun bir efor harcadılar ama maalesef ortaya çıkan tablo yine adanın bölünmesi yönündedir. Planın uygulanabilirliği oldukça karmaşık bir düzen üzerine oturtuldu. Benim hayalim Kıbrıs'ta iki halkın yeniden birlikte yaşayabileceği bir ortamın yaratılmasıydı. Ama maalesef, Annan Planı etnik temel doğrultusunda iki halkı ada üzerinde ayırıyor. Ben böyle bir yapıyı kabul etmiyorum."

Petros Trasyivulu:

"Ben referandumda 'evet' oyu kullanacağım. Adamız uzun yıllardan beri bölünmüştür ve Annan Planı çerçevesinde yeniden birlikte yaşama fırsatını yakalayacağız. Bu fırsatı reddetmek, adadaki barış ümitlerini belki de sonsuza kadar unutmak anlamına gelecektir. Avrupa Birliği normları içerisinde, Kıbrıslı Türklerle daha iyi bir gelecek oluşturabileceğimize inanıyorum. Şu anda bir çok Kıbrıslı Rum, güvenlik konuları yüzünden referandumda 'hayır' demeyi düşünüyor. Görüşlerine saygı duyuyorum ama ben Annan Planı'nın güvensizlik ortamı yaratacağını düşünmüyorum."

KIBRIS 20/04/2004

Javier Solana

1 Mayıs, Kıbrıs'ın Avrupa ile randevusunun günü. 24 Nisan'da Kıbrıslıların kendileriyle randevuları var. Referandumlarla, liderleri tarafından yorucu pazarlıklardan geçen ve BM genel sekreteri tarafından sonuçlandırılan planı, adanın her iki tarafında yaşayan Kıbrıslılar kabul edip etmediklerini söyleyecekler. Sonuç ne olursa olsun, Kıbrıs referandumlardan bir hafta sonra Avrupa Birliği'ne katılacak. AB'ye birleşik mi yoksa bölünmüş bir ada olarak mı katılacak? Bu Kıbrıslıların karar vereceği bir şey.

Planın reddedilmesi Kıbrıs'a neler kazandıracak? Çözümsüzlük durumunda otuz yıl önce evlerini terk etmek zorunda kalmış olanların evlerine dönmek için, yarın veya bir sonraki gün, daha çok mu şansı olacak? Bu gibi haklarını terk etmiş olanların bir gün tazmin edilme ihtimalleri daha mı yüksek olacak? Planın reddedilmesi, tansiyonu düşürüp adaya barış mı getirecek? Ekonomik kalkınma, planın reddedilmesiyle mi gelecek? Planı reddetmek, gençleri, Kıbrıs'ta kalmaları ve geleceklerini oluşturmaları için cesaretlendirecek mi?

Bu soruların hepsinin yanıtı Kıbrıslıların elinde. Bana göre plan, her iki kesimin liderleri tarafından talep edilen ve ele alınan uzun ve zorlu pazarlıklar sonucunda ortaya çıktı. Bunu, tarafların ortak mutabakatı sonucunda, BM genel sekreterinin kişisel olarak sürece dahil olması ve yardımları takip etti. Kofi Annan'ı tanıdığım kadarıyla, Kıbrıslılar için en adil uzlaşmayı elde etmek için gösterdiği samimi gayret konusunda son derece ikna olmuş vaziyetteyim. Her şeye rağmen plan, 24 Nisan'da reddedilirse, bir sonraki fırsat, kendini ne zaman gösterecek? Pazarlıkların İsviçre'de gerçekleşen son turuna katılan herkes açıkça şunu belirtmiştir: Sorunun çözümü için uzun bir süre daha yeni bir girişim olmayacaktır. Bunun farkına varmak önemlidir.

Avrupa Birliği'nden neler beklenebilir? Kıbrıslılar, 24 Nisan'da çözüm planını kabul etmeye karar verirse, uygulama safhasının onlardan talep edeceği çok şey olacak. Tüm bunların üstünde, planın uygulanmasının, bütün tarihi kararların gereksinimi olan karşılıklı istek ve güvene ihtiyacı olacak. Avrupa Birliği, Kıbrıslıları bu uğraşlarında yalnız mı bırakacak? Tabii ki hayır. Avrupa, mücadelenin nasıl göğüsleneceğini bilmektedir. Avrupa yapısının prensipleri, özgürlük ve adalet, güvenlik ve dayanışmaya tüm durumlarda saygı gösterilecek. Avrupa bunu temin edecek. Çoksesliliğe olan güçlü desteği nedeniyle, Avrupa, planın uygulanmasını ve tarafların yükümlülüklerini yerine getirmelerini garanti altına almak için aktif katkıda bulunacaktır. Avrupa Komisyonu, kimsenin hakkına zarar getirmeden, ekonomik uygulamaların gerekli şekilde ertelenmesini sağlayacak bazı derogasyonların verilmesiyle, adanın özel durumunun empoze ettiği hukuksal esneklik ile prensipler arasında denge sağlayarak, planın sonuçlandırılmasına yardımcı olmuştur. Birleşik bir Kıbrıs'ın AB'ye katılımını sağlayacak uyum yasaları yazımı tamamlanmıştır. 15 Nisan'da Brüksel'de gerçekleştirilen Bağışçılar Konferansı'nda kararlaştırıldığı gibi, Kıbrıs için Avrupa çözümünün uygulanmasını finanse etmek amacıyla 2 milyar euroluk bir kaynak öngörülmüştür. Hepimiz, Kıbrıs insanlarının kendileriyle barışmaları, yeni oluşturacakları kurumların işlemesi ve ortak bir geleceğin meyvelerini paylaşmaları için yardım etmeye istekli ve hazırız.

Kıbrıs Avrupa'ya neler kazandırmayı düşünüyor? Bana göre bu çok önemli bir soru. Cevap, her şeyden daha çok Kıbrıslılara bağlı. Yarın Avrupa Birliği'ne evet diyecekler. Bugün, AB'ye ne sunabilirler? 1 Mayıs'ta olduğu gibi 24 Nisan'da da, tüm Kıbrıslılar Avrupa projesinin kalbinde neyin bulunduğunun farkında olmaları gerekir: Ortak bir geleceği olan, kardeşlik ve özgürlük gibi aynı değerleri paylaşmayı amaçlayan 450 milyonluk bir topluluk. Almanya ile Fransa'yı neredeyse yarım yüzyıl boyunca karşı karşıya getiren kavga çözümlenmeseydi, bugün Avrupa olmayacaktı. 15 yıl önce, soğuk savaş sona ermeseydi, Avrupa bugünkü sınırlarını öngöremeyecekti. 1 Mayıs'ta, bu vizyon gerçekleşecek. 24 Nisan'da, bu vizyonun gerçek kılınması için en iyi katkının nasıl konacağına tüm Kıbrıslılar karar verecek. Onların akılcı ve cesaret dolu karar verme yeteneğine inanıyorum.

KIBRIS 20/04/2004

YENIDUZEN 20/04/2004

Filelefheros gazetesinin haberine göre, Hrisostomos, yaptığı açıklamada, ''1 Mayıs'ta Avrupa'ya gireceğimizden eminim. 1955-1959'da başaramadığımız anavatanla birleşmeyi Avrupa aracılığıyla gerçekleştireceğiz. 1955-1959 Baf mücadelecilerini ayinden sonra saat 10.00'da metropolitliğe davet ettim. Çünkü metropolitliğin buzlukları şampanyalarla dolu ve onları açıp Kıbrıs'ın Yunanistan'la birleşmesini kutlayacağız'' dedi.Girne Metropoliti Pavlos da, Annan Planı'na ''evet'' diyecek Rumları uyararak, ''Evet derseniz haksızlığın suç ortağı olur ve vatanınızı kaybedersiniz. Cennette de yeriniz olmaz'' diye konuştu:

Cikko Piskoposu Nikiforos ise ''Hayır'ın Kıbrıs Türklerine karşı olmadığını'' savundu. Simerini gazetesinin haberine göre Nikiforos, Şeyh Nazım Kıbrısi başkanlığındaki heyetle görüşmesi sırasında, şöyle konuştu: ''Şayet 24 Nisan'daki referandumda Kıbrıs Rum tarafının yanıtı 'hayır' olursa bu, iki toplumun ilişkilerini bozmamalıdır. Bilmeniz gerekir ki, Kıbrıs Rumları'nın 'hayır'ı sizlere yönelik değildir. Kıbrıslı Rum ve Kıbrıslı Türklerin uyum içinde birlikte varolmalarını istemeyen yabancı çıkarlara karşıdır. Biz sizleri düşmanımız olarak görmüyoruz. Biz sizleri dost, kardeş ve sevgili kardeşimiz olarak görüyoruz. Hem biz hem de siz yabancı çıkarların kurbanıyız. Vatandaşların özelliklerine saygı duyan ve insan haklarını herkes için eşit tutan ortak bir vatan istiyoruz. Lafın kısası, Avrupai bir Kıbrıs istiyoruz. Birbirine saygılı, birlikte var olacağımız, Kıbrıslı Rumlara ve Kıbrıslı Türklere yarınları için umut ve perspektif veren bir Kıbrıs istiyoruz.''

YENIDUZEN 20/04/2004

Öte yandan Rum radyosu ve AA’nın haberlerine göre, Hristofyas BDH Genel Başkanı Akıncı ile yaptığı görüşme sonrasında yaptığı açıklamada, 24 Nisan’da yapılacak referanduma yönelik tavırlarını netleştirmek için, BM Güvenlik Konseyi’nden çözümün uygulanması yönünde yazılı güvence istediklerini söyledi ve BM’den önümüzdeki 24 saat içinde güvenceler konusunda haber beklediklerini belirtti. Annan’ın Güvenlik Konseyi’ne gönderdiği rapor sonrasında alınacak kararların AKEL’in istediği güvenceye cevap olabileceği düşünülüyor.

YENIDUZEN 20/04/2004

Mecliste temsil edilen 5 parti dışındaki 7 partiden Çözüm ve AB Partisi (ÇABP), Birleşik Kıbrıs Partisi (BKP), Kıbrıs Sosyalist Parti (KSP), Yurtsever Birlik Hareketi (YBH) ve Adalet ve Barış Partisi (ABP) referandumda evet cephesinde yer alırken; Kıbrıs Adalet Partisi (KAP) ve Milliyetçi Adalet Partisi (MAP) hayır kampanyası yürütüyor.

“Dünya bizi bekliyor” başlığıyla referanduma yönelik olağanüstü kurultayını 6 Nisan’da yapan ve oybirliğiyle “evet” kararı alan CTP-Birleşik Güçler referandum propaganda döneminde de “bir evetle dünyaya bağlan” sloganını kullanıyor.

CTP-BG referandum öncesi 22 Nisan Perşembe akşamı Lefkoşa’da İnönü Meydanı’nda miting düzenleyecek. Referandumda evet diyen tüm örgütlerin ve halkın davet edildiği mitingde, SOS müzik grubu, iki toplumlu koro ve halk dansları ekibi sahne alacak. Mitingde, Başbakan ve CTP Genel Başkanı Mehmet Ali Talat ile Genel Sekreter Ferdi Sabit Soyer de birer konuşma yapacak.

Barış ve Demokrasi Hareketi (BDH) cumartesi akşamı “güzel bir gelecek evetle gelecek” sloganıyla şölen düzenledi. Seçim boyunca da kullandığı “baharda Avrupa” sloganına referandum öncesinde de yoğun olarak yer veren BDH, köy gezileriyle Kuzey Kıbrıs’taki vatandaşlara referandumda neden evet demeleri gerektiğini anlatırken; Güney’den de evet çıkması için çabalarını yoğunlaştırdı. BDH bugün de Güney Kıbrıs’taki AKEL partisini ziyaret etti.

İkinci referandum ise KKTC Anayasası konusunda yapıldı. KKTC’nin ilan edildiği 15 Kasım 1983’ten sonra Kurucu Meclis’te 12 Mart 1985’te 6 olumsuz oya karşılık 63 olumlu oyla kabul edilen KKTC Anayasası, 5 Mayıs 1985’te halkoylamasına sunulmuştu. Seçmenlerin yüzde 70’inin evet, yüzde 30’unun da hayır oyu kullandığı halkoylaması sonucu KKTC Anayasası kabul edilmişti.

Dün referandumla ilgili kamuoyu yoklama ve araştırmalarının yayınlanmasının son günü idi.

Şehit Aileleri ve Malül Gaziler Derneği, 24 Nisan’da yapılacak referanduma yönelik olarak “hayır” kararı açıkladı.

YENIDUZEN 20/04/2004

Karpazlıların gözü kulağı Türkiye'de

Erdal Güven

Annan Planı onaylanırsa Rumların döneceği Karpaz köylerinde en sık duyulan söz: Anavatanla beraberiz ama haklarımız korunsun

KARPAZ - Karpaz referandum öncesi Kuzey Kıbrıs'ın en sıcak yörelerinden biri. Annan Planı'na göre Karpaz'ın dört köyünün (Yeni Erenköy, Sipahi, Adaçay ve Dipkarpaz) eski Rum ahalisi, iki yıl sonra evlerine dönmeye mal-mülklerine kavuşmaya hak kazanacak.
1974 öncesinde söz konusu dört köyden göç eden Rumların sayısı 6 bindi. Nüfus artışı da dikkate alındığında kâğıt üzerinde 8 bin 400 Rum'un dönmesi söz konusu. Ne kadarı döner, dönmek ister o ayrı konu. Ayrıca 2 bin nüfuslu Yeni Erenköy'ün mevcut sakinlerinin çoğu göçmen olduğundan Annan Planı'na göre mevcut mal-mülklerini elde tutmayı sürdürebilecek.
Diğer üç köyde durum farklı. Buradakilerin ezici çoğunluğu 1974'ten sonra Türkiye'den gelip yerleşenler. Yaklaşık olarak Dipkarpaz 2 bin, Sipahi, 750, Adaçay ise 100 nüfuslu.
Bu üç köyün ahalisi daha ziyade ziraat ve hayvancılıkla geçinen yoksul insanlar. Fazla bir birikimleri yok. Üstelik ellerindeki tapular da geçersiz... Annan Planı'na göre bu insanlar Karpaz civarında kurulacak yeni yerleşim merkezlerinde iskân edilecek.
Karpaz'ın da bağlı bulunduğu İskele ilçesinin CTP'li milletvekili Mehmet Ceylanlı, en kötü olasılığa göre hazırlık yaptıklarını söylüyor.

Gözler Türkiye'de
Türkiye kökenliler tedirgin. 'Evet' ya da 'Hayır' kararını çoktan almışlar var içlerinde, ama tedirgin olanlar çoğunlukta... Bir yerlerden işaret bekler gibiler, en başta Türkiye'den...
Yeni Erenköy'ün girişinde bir bakkaldayız. Mekân sahibi Zeki Altıoğlu 1976'da gelip yerleşmiş Kıbrıs'a. 57 yaşında. Kime inanacağını şaşırmış: "Anavatan 'Evet' ister. Denktaş 'Hayır' der. Talat 'Evet'çi. Asker desen yan çekti." Ama bildiği bir şey var: "Bu yaştan sonra ben nereye giderim. Fidan diksem kök salmadan ölür." Dili 'Hayır'a varmıyor: "Bizi besleyen anavatandır. O nereye giderse biz de oraya..." 'Namı diğer 'Attila'nın Torunu'nun yerinin sahibi Nevzat Gündeş rahat.
O bir göçmen. 59 yaşında. 'Eski' Erenköy'den gelmiş buraya. 'Evet' diyecek: "Bütün dünya Türkiye'yi işgalci, bizi terörist görür. 'Evet' dersek hem Türkiye'yi hem kendimizi kurtaracağız."

Dipkarpaz'da iki kahve
Karpaz'ın en ucundaki Dipkarpaz'dayız. Köy merkezindeki kahveye yönelip bir sandalye çeker çekmez muhabbet başlıyor...
Ömer Bingöl 55 yaşında. 76'da gelmiş. Kararını vermemiş. "Ruma güvenmiyoruz. Ama önce Türkiye'nin ne dediğine bakarız. Türkiye'nin başı ağrısa biz sızım sızım sızlarız."
Masadaki genç kuşağın temsilcisi Ramazan Yeşer kararını almış. 'Evet' diyecek. Dipkarpaz'da doğup büyümüş, 26 yaşında. Öğretmen okulu mezunu ama tuhafiyecilik yapıyor. "İş mi bu? Her şey belirsiz. Benim dediğim toprak senin değil, benim dediğim ev senin değil. 30 yıldır yalan söylerler bize sizindir diye. Sonu gelsin artık bu yalanların. El öpme düzeni bitsin."
İsmail Eker 27 yaşında. Öğretmen, ama pazarlamacılık yapıyor. O da aynı fikirde. "Denktaş bize sahip çıkmadı, biz de ona çıkmayacağız."
70'lerindeki Cabbar Karakuş atılıyor: "Gençler 'Evet' deyince kurtulacaklarını sanıyor. Halbuki bundan daha iyi olamayız. Halimize şükretmemiz lazım.
Tartışma hararetleniyor. Orhan Sezgin alıyor sözü. Ağrı'dan gelmiş 76'da: "Çoban geldik, çoban gidiyoruz. Bize tapu verdiler, biz de güvenip aldık. Ama geçerliliği yok. Meğer buraya bekçilik yapmaya gelmişiz. Buzun üstündeyiz. Yine de anavatana bakarız. Türkiye ne derse o olur."

'Devletimiz gidiyor'
İlyas Akan Ordu'dan gelmiş. 53 yaşında. 'Hayır'cı. Rumlarla birlikte yaşamak istemiyor. "Barış ister gibi görünmelerinin nedeni AB'ye kapağı atmak. Anlaşma falan istemiyorlar. 2 Mayıs'tan itibaren açıktayız. KKTC gidiyor, devletimiz gidiyor. Bu plan 'belki'lerle dolu. 'Belki'lerle gelecek kurulur mu? Nereye gideceğiz, nerede yaşayacağız. Şimdi can ve mal güvenliğimiz var."
Sesler yükseldikçe masa kalabalıklaşıyor, atışmalar başlıyor:
Ramazan: Öyle diyorsun da ben 26 yaşındayım. Önümü açık görmek isterim... Hep kötü şeyleri söylüyorsun. Bu planda bir dolu iyi şey de var. Denktaş'ın olmazsa olmaz dediği her şey oldu.
İlyas: Göçmenler ne olacak?
İsmail: Bugüne kadar ne oldu?
Cabbar: Halimize şükredelim.
Ramazan: 'Hayır'dan sonra ne olacak. Bu son şansımızdır...
Muhabbet koyulaşıp gidiyor. Son söz Orhan beyin. "Her şeye rağmen 'Evet' diyeceğim. Aş için, iş için, barış için. Türkiye'nin başının belaya girmemesi için. Ama haklarımız da korunmalı."
Dönüş yolunda Sipahi köyündeyiz. Daha çok Trabzon'dan gelenler yaşıyor. Yine kahvedeyiz... İlk söz Mehmet Aydın'ın. 43 yaşında. "Hayır diyeceğim tabii. Bayrak, devlet bırakılır mı? Rumlarla beraber yaşanmaz"
Osman Aygün 20 yaşında.
O da 'Hayır'cı. "Şehitlerimiz var, günahtır, nasıl 'Evet' deriz? Kimse toprağını, evini vermek istemez. Bu planda güvence yok."
Orta yaşlı bir adam giriyor söze: "Aslında hepimiz çözüm isteriz. Ama malımızı mülkümüzü alacaklar. Gelir kaynağımızı alacaklar. İnsanlar nasıl 'Evet' desin. Anavatan güvence versin."
"Bakıyorum, burada herkes 'Hayır'cı" diyecek oluyorum. Sağ cenahtan itiraz geliyor. Süleyman Köksal. "Belli değil. Kendi verdikleri tapuları tanımıyorlar. 30 yıl daha böyle yaşanır mı?"
24 Nisan'da belli olacak...

Evet mi, hayır mı?

Mahfi Eğilmez

Bu cumartesi KKTC'de ve Kıbrıs'ın Rum kesiminde Annan Planı'nın kabulü veya reddi için referandum yapılacak. Şu ana kadarki görünüm referandumda Rum tarafında hayır, Türk tarafında evet oylarının çoğunluğu oluşturacağı şeklinde. Buna karşılık her geçen gün Rum kesimi üzerinde, onların da evet demeleri için, Birleşmiş Milletler'in, ABD'nin ve AB'nin baskısı artıyor. Sonucun ne olacağını ancak cumartesi akşam saatlerinden sonra öğrenebileceğiz.
KKTC açısından evet oyu mu yoksa hayır oyu mu vermek yararlı sonuçlar doğuracak? Bu soruyu tek başına değerlendirmek yerine her iki taraf için de elimizdeki verileri kullanarak bir değerlendirme yapmaya çalışalım.
Eldeki veriler şunlar: (1) Sonuç ne olursa olsun Rum tarafı AB'ye girmeyi garantiledi. Yani Rumlar evet ya da hayır oyu verseler bile sonuç değişmeyecek ve AB'ye üye olacaklar. (2) Yapılan açıklamalara sadık kalınırsa Türk tarafının evet, Rum tarafının hayır demesi halinde Rum tarafı AB'ye girecek ama KKTC'ye uygulanan ambargolar kalkacak, KKTC'nin Türkiye dışındaki ülkelerce tanınması söz konusu olacak.
Eldeki bu bilinenleri bir tabloya dökerek kayıp, kazanç hesabı yapalım:

Bu tabloya göre Rumların kazançlı olacağı üç durum var: (1) İki taraf da evet derse Rumların kazanacağı tek şey kaybetmeleri söz konusu olan prestijleri. Çünkü her hal ve kârda AB'ye giriyorlar. (2) İki taraf da hayır derse Rumlar kazançlı olacak. Çünkü o zaman tek başlarına AB üyesi olacakları gibi KKTC'ye ambargo devam edecek. (3) Rumlar evet, Türkler hayır derse Rumların kazancı en üst düzeye çıkacak. Çünkü o zaman Rumlar hem AB'ye girecek, hem prestijlerini kurtaracak, hem de KKTC'ye ambargonun sürmesini sağlamış olacaklar.
Aynı tabloya göre Türklerin kazançlı olacağı iki durum var: (1) İki taraf evet derse Türk tarafı da AB'ye girecek. (2) Türkler evet, Rumlar hayır derse Türkler AB'ye giremese bile ambargodan kurtulacaklar ya da tanınma şansları artacak.
Bu çerçeveden konuya bakılınca Rumlar bir yandan referandumda hayır oyu verirlerken öte yandan Türklerin de hayır oyu vermesi için dua ediyor olacaklar. Türkler açısından çıkan tek mantıklı sonuç ise referandumda evet oyu vermek. Aksi halde kayıpları kesinleşiyor.
Bu durumda oylamanın sonucu Türk tarafı için ezici olarak evet çıkacak ama Rum tarafı için durum karışık dersek yanılmış olmayız sanırım. Aslında konu siyasetçinin kararına kalsa Rumlar da evet demeye dönecekler ama bu kadar kısa sürede halkı hayır kararının akıl işi olmadığına ikna etmek kolay değil

Top, Güvenlik Konseyi'nde

RADİKAL - NEW YORK - BM Genel Sekreteri Kofi Annan, 24 Nisan'daki referandumun ertelenmesini talep eden AKEL'in dört gözle beklediği Kıbrıs raporunu dün Güvenlik Konseyi'ne gönderdi. Annan, 13 sayfalık raporunda, Güvenlik Konseyi'nden 31 Mart 2004 tarihinde tarafların katılımıyla varılan anlaşmayı onaylamasını istiyor.
'Hayır' kararını değiştirmek için Güvenlik Konseyi'nden planın uygulanacağına dair güvence isteyen AKEL'in talebini tam karşılayan ifadeler bulunmayan raporda Annan, "Konsey'in alacağı karar, anlaşmanın tam olarak uygulanacağının teminatı olacaktır" ifadesini kullanıyor.

'Karar ek güvence'
Annan, raporunda şu ifadeleri kullanıyor: "Güvenlik Konseyi'nin, anlaşmada ortaya konulduğu şekliyle, tarafların temel endişelerinin bilincinde olunduğu konusunda güvence verilmesi için Kuruluş Antlaşması'nın onaylanması talep edilmektedir. Konsey'den istenen karar, sorunun Birleşmiş Milletler kararları çerçevesinde çözüleceğine ilişkin taraflara ek bir güvence sağlamış olacaktır. "
Genel Sekreter Kofi Annan'ın 24 saat içinde Güvenlik Konseyi'nde görüşülmesi beklenen Kıbrıs raporunda ayrıca, Ada'da bölünmüşlüğe izin verilmeyeceği, Türk ve Rum taraflarının siyasi olarak eşit olduğuna özel vurgu yapılması da isteniyor.

Gül: Kıbrıs'ta yatırım zamanı

Dışişleri Bakanı Abdullah Gül, Kıbrıs'ta çözüm için hükümet olarak ellerinden gelen her şeyi yaptıklarını belirterek, 'Sıra özel sektörde. Hazırlıklara başlayın. Ölçeği büyük düşünün' dedi

RADİKAL - ANKARA - Kıbrıs'ta 24 Nisan'da yapılacak referandum öncesi Annan Planı'nın ekonomik boyutu ele alındı. Dışişleri Bakanı Abdullah Gül, işadamlarına,
"Yatırımlarınızı ölçeğin büyüdüğünü düşünerek ayarlayın" derken, KKTC Başbakanı Mehmet Ali Talat, Kıbrıs Türk ekonomisinin gelişmesinin çözüme bağlı olduğunu vurguladı. TOBB Başkanı Rifat Hisarcıklıoğlu ise planı ekonomik yönden eleştirdi.
Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği'nin düzenlediği, 'Annan Planı'nın ekonomik yönü' konulu toplantısına Gül, KKTC Başbakanı Talat ve KKTC Dışişleri Bakanı Serdar Denktaş katıldı. Gül, referandumda iki taraftan
'Evet' çıkması halinde yeni bir iklim oluşacağını kaydederken, "Biz üzerimize düşeni yaptık, sıra özel sektörde" diye konuştu. Büyük şirketlerin yöneticileriyle görüştüğünü kaydeden Gül şunları söyledi:
"Şimdiden uyarıyorum. Hazırlıklarınıza başlayın. Ölçeği büyük düşünün."
İşadamlarına adada, turizm, ticaret, hizmet, inşaat sektörünün canlanacağını söyleyen Gül, Enerji Bakanlığı'na su taşıyacak boru için talimat verdiğini, altyapıyı gözden geçirdiklerini söyledi. Gül, KKTC halkına da, "Sonuç ne olursa olsun arkanızdayız" mesajı verdi. KKTC Başbakanı Talat ise sorun çözülmeden KKTC ekonomisinin gelişmesinin mümkün olmadığını kaydetti. Talat, "Türkiye, KKTC'de yol ve havaalanı yapabilir. Yaptı da.
Ama biz Brüksel'e gitmek için İstanbul'a gelmek zorundayız. Bu ortamda ekonomi gelişemez" dedi.
Bürgenstock'ta planı olabilecek en iyi noktaya getirdiklerini belirten Talat, halkına "Gönül rahatlığıyla 'Evet' diyebilirsiniz" diye seslendi. Denktaş ise planın ekonomik yönlerindeki olumsuzluğa değinip, referandum da 'Hayır' diyebileceği izlenimi verdi. Denktaş, "1 Mayıs'tan sonra kimse evi olacağını, cebine 100 bin euro'luk çek konulacağını düşünmesin. Gerçekleri bilerek çözüme gideceğiz" diye konuştu. Denktaş'ın altyapı
olarak, AB'ye hazır olmadıklarını belirterek, "Beş yıl güney ve kuzeyde ekonominin gerilemesi kaçınılmaz" sözü dikkat çekti. Denktaş,
özel sektöre, "Evliliklerle kalkınmayı hızlandırabiliriz" çağrısı yaptı.

Karşılıklı atışma
Toplantıda Talat ile Denktaş'ın atışması dikkat çekti. Talat, 'Plan uygulanırsa Kıbrıs Türklerinin iş garantisi olacak mı?' sorusuna, "Şu anda kimin var. Herkes Avusturya ve İngiltere'ye göç ediyor. İngiltere'de KKTC'dekinden çok Kıbrıslı Türk var" derken, Denktaş ise araya girerek, "Rum kesiminden fazla da Kıbrıslı Rum var" yanıtı verdi. Bunun üzerine Talat, Kıbrıslı Türklerin Rumlardan farklı şekilde niteliksiz işçi olarak gittiğini, KKTC halkının torpil istediğini söyledi. Denktaş da KKTC'lilerin devletten iş isteme alışkanlığı olduğunu belirtti. İşadamları Talat-Denktaş arasındaki havayı "Bu Türkiye'nin de sorunu" sözleriyle yumuşattı.
Talat ile Denktaş, referandumdan çözüm çıkmazsa KKTC için uygulanacak modelde de çelişkiye düştü. Denktaş, Güney Kıbrıs'ın 'Hayır' demesi halinde, morallerin bozulmamasını ve derhal Tayvan modelin geçilmesini istedi. Talat ise Tayvan'ın eski BM Güvenlik Konseyi üyesi olduğunu, yerini Çin'e bıraktığını ve ABD'nin koruması altında tanınmadan, ekonomik ilişki kurduğunu anlatıp şöyle devam etti; "Böyle hayale kapılmamalı. Ekonominin düzelmesi için sorun mutlaka çözülmeli" dedi.

Pavlidis: Karar Kıbrıs'ın
Deniz Temiz Derneği TURMEPA'nın İstanbul'daki 10. kuruluş yıldönümü kutlamasına katılan Yunanistan'ın Ege ve Adalar politikasından sorumlu bakanı Aristotelis Pavlidis ise, Kıbrıs'la ilgili kararın Kıbrıslıları ilgilendirdiğini belirtip, "Kararlarına saygı duyarız" açıklamasında bulundu.

Hisarcıklıoğlu Planı eleştirdi
TOBB Başkanı Rifat Hisarcıklıoğlu, Annan Planı'nı ekonomik yönleriyle eleştirdi. Hisarcıklıoğlu, derogasyonlar içinde, yatırım amaçlı emlak alımına sınırlama getirilmesine imkân veren maddeye dikkat çekerek, "Türk kesiminde Rum kaynaklı yatırımları sınırlama kararları, Türkiye'den gelecek yatırımların da sınırlandırılmasını gerektiriyor. Bunun nasıl aşılacağı bilinmiyor. Planda Rumlar için benzer hüküm yok. Yani Rum kesimi, Yunan yatırımına izin verirken, Türk yatırımını sınırlayabilecek" dedi. Çözümün üç-dört yılını zorluk ve tehlikeyle dolu bulan Hisarcıklıoğlu, konut sıkıntısı yaşanabileceği uyarısı da yaptı. TOBB Başkanı, planın ekonomik açıdan Kıbrıs Türklerine önemli yük getireceğini öne sürerken, "Eğer Kıbrıs'ta kalıcı çözüm amaçlanıyorsa, bu yüklerin hakça paylaşımı sağlanmalı" diye konuştu. Hisarcıklıoğlu, bu olumsuzlukların kendilerini çözümden vazgeçirmemesi gerektiğini de sözlerine ekledi.

Referanduma doğru Kıbrıs - 4
GAZİMAĞUSA
Kendi haline terk edilmiş, kapısı bacası yıkılmış evler. Kiminin kapısına koca bir kilit vurulmuş, kiminin penceresine sevimsiz bir tahta çakılmış. Bahçeler bakımsız, ot bürümüş. Ortalıkta kimsecikler yok. Tuhaf bir sessizlik kendini dinletiyor. Maraş'ın bu kısımlarında 1974'ten beri meydan hayaletlere bırakılmış.
Ölü bir şehir. Ne yazık!
İnsanın içi acıyor.
Yaşam yine kapısını çalacak mı bu yerlerin? Hortlaklar kaçacak mı? Barış 1 Mayıs'ta gelecek mi?
Maraş'ta 11 - 12 bin aile yer değiştirmeyi bekliyor. Bunların yarısı Baflı Türk göçmenler, yarısı da Türkiyeliler. Annan planına göre Türk göçmenler başka yere gidecek, Rumlar mülklerine geri dönecekler.

'Yer değiştireceğiz ama olsun'
Aşağı Maraş'ta bir evin kapısını çalıyoruz. Hasan ve Cemile Ulubatlı ailesi... Dört çocuk, altı torun. Hasan Ulubatlı mahkemeden emekli ve eski bir TMT'ci, yani Türk Mukavemet Teşkilatı'ndan. Elde silah Rum'la savaşanlardan. "Büyük oğlum dört aylıkken, 1963'te Baf'tan kaçtık, Lefke'ye geldik. 1974'te de Maraş'a..." diye anlatıyor, "Şimdi oğlum 40 yaşında. Biz şimdi bir kere daha yer değiştirmeye hazırlanıyoruz. Ama olsun. Dünya hukukunun kabul ettiği bir yer olsun. Artık tapusu geçerli bir evimiz olsun, razıyım. Çoluğumun çocuğumun geleceği için razıyım."
Cemile Ulubatlı'nın sesi, Baflı kadınlara yaraşır biçimde bastırıyor:
"Altı torunum var. Onlar artık barış içinde yaşasınlar. Hümanist olsunlar. Otuz yıldır gerçek bir barış için mücadele ettik. Çözüm ve barış artık bizim de kapımızı çalsın."
Çalacak mı?
İki evet lazım.
Bir tane yetmiyor. Kuzey'den evet çıkacak, öyle gözüküyor. Ama ya Güney'den? Rumlarda hayır ağır basıyor.

AKEL güvence bekliyor
Cemile Ulubatlı AKEL'e öfkeli:
"Bir çuval inciri berbat ettiler. Bizde bir deyiş vardır, 'B.. yedi ama Abahor'a gitti!' diye... Aynen öyle yaptı AKEL."
Kuzey'de hemen herkesin gözü kulağı AKEL'de. Son anda evete dönebilir mi sorusu kafaları burgaç gibi oyuyor. Barış ve Demokrasi Hareketi lideri Mustafa Akıncı dün sabah Güney'e gitti, AKEL lideri Hristofyas'la görüştü.
Anlaşılan o ki, AKEL liderliği evet ile hayır arasında sıkışmış durumda. Belki de Gazimağusa Belediye Başkanı Oktay Kayaalp'in deyişiyle kendisine bir çember atılmasını bekliyor, evete dönüş için. BM Güvenlik Konseyi'yle Avrupa Birliği'nden ve Avrupa Parlamentosu'ndan bu iki gün içinde bazı açıklama ve güvenceler bekliyor. Olabilirse, evete geri dönmeleri uzak ihtimal değil. Konuyu yakın markajda tutan Cumhuriyetçi Türk Partisi'nden (Başbakan Talat'ın partisi) bir yetkili dün sabah şöyle dedi:
"Bilebildiğimiz herkes AKEL'e yükleniyor. Tarihi bir yanlışın eşiğinde oldukları AKEL'e sürekli hatırlatılıyor. Hristofyas bu baskının altında kalamaz. Mutlaka evet için bir şeyler yapmak zorunda kalacak."
Ahmet İnsel'in deyişiyle AKEL gerçekten akıl ve kalp tutulması içinde. Barış hareketiyle Kıbrıslı Türkler şoven milliyetçiliği aşarken, yüzünü geleceğe ve barışa çevirirken, AKEL'in hala Elenizm'de takılması, adayı Türklerle paylaşacak bir federal devleti içine sindirememiş olması ilginç...
Barış açısından talihsizlik!
AKEL bu engelde tökezlerse, kendisine de, Kıbrıs'a da, Doğu Akdeniz ve Ege'de istikrar ve barışa hizmet etmiş olmayacak. Enosis takıntısından sonra tarihi bir hatanın daha altına imza atmış olacak.
Hasan ve Cemile Ulubatlı AKEL konusunda buruk. Kuzey'deki evetten ise herhangi bir kuşku duymuyorlar. Onlara göre evetler yüzde 60'tan aşağı kalmayacak.
Bu kadar kesin mi?

Asker araziye çıkmasın
Dört gündür KKTC'de dolaşıyorum. Anketlerle gözlemler birleştiğinde yüzde 55 - yüzde 60 arasında evet ağır basan ihtimal. Peki, kamuoyu yoklamalarında olduğu gibi yüzde 60'ı da geçip yüzde 70'i yakalayabilir mi evetler? Bunun olabilmesi için Ankara'ya iki çağrı yapılıyor birçok çevrede:
(1) AKP hükümetinden. Başbakan Tayyip Erdoğan'dan kuvvetli bir evet mesajı daha çıkması...
(2) Kuzey Kıbrıs'ta Türk askerinin araziye çıkmaması...
Bu ne demek?
Askerin araziye çıkması demek, Kuzey Kıbrıs'a dağılıp siyasete katılması demek. Geçmişte Denktaş'ı, UBP'yi desteklemek için bazı seçimlerde bunun yaşandığı söyleniyor.
Ama bu sefer, Genelkurmay Başkanı Orgeneral Özkök'ün konuşmasında evet ya da hayır telkini yapmadığı, tarafsız kaldığı ve halkın her türlü baskıdan uzak, kendi hür iradesiyle karar vereceğini belirttiği için de askerin araziye çıkmayacağını, kışlasında kalacağını belirtiyorlar. Çünkü Özkök Paşa'nın konuşmasının aynı zamanda bir emir olduğunun altını çiziyorlar.
Bu arada 'askerin araziye çıktığı'na dair herhangi bir işaretin de şimdiye kadar görülmediği belirtiliyor.
Bu konudaki kaygı neden?
Daha önce KKTC'de görev yapmış bazı emekli komutanların adada görülmüş olmaları, ülkücülerin rahatsız edici bazı eylem ve saldırıları, öyle anlaşılıyor ki, bu kaygıların altında yatıyor.
Kıbrıs yazıları devam edecek...
HASAN CEMAL MILLIYET 20/04/2004

DIŞ HABERLER SERVİSİ


KKTC Cumhurbaşkanı Rauf Denktaş, cumartesi günü yapılacak referandum için "hayır" kampanyası yürütürken, yarım yüzyıldır mücadele verdiği adada önceki gün kendisi açısından acı tepkilerle karşılaştı. Denktaş, Annan Planı'nda Rum tarafına bırakılması öngörülen Yeşilırmak'ı bile, köylülerin "Plana evet", "Kıbrıs'ta barış engellenemez" sloganları arasında terk etmek zorunda kaldı.
Olay, Denktaş'ın, "Annan Planı'na hayır" kampanyasını sürdürmek üzere köylere yaptığı habersiz ziyaretlerinden birinde meydana geldi.
NTV'nin özel haberine göre, Denktaş, pazar günü, plan kabul edildiği takdirde Rum idaresine geçecek olan Yeşilırmak köyüne gitti. İdaresi Rum kesimine geçse de topraklarından göç etmek zorunda kalmayacak olan Yeşilırmaklılar, Cumhurbaşkanı ile köy kahvesinde söyleştiler. Kahvenin bahçesindeki söyleşiye köy muhtarıyla birlikte yaşlılar da katıldı.

Kahveden çıkmayan da var
Denktaş Yeşilırmaklılara, "plana neden hayır demeleri gerektiğini" anlatırken, bazı köylülerin kahvehaneden çıkmayarak Cumhurbaşkanı'nı sessizce protesto etmeleri dikkat çekti. Denktaş karşıtlarıyla plan yandaşlarının çokluğunun dikkat çektiği Yeşilırmak'ta köylülerin "hesap soran" tutumları Denktaş'ı sinirlendirdi. Denktaş kızarak, "Gidin o zaman, kendi elinizle 'evet' deyin" derken, köydeki evetçilerle 'hayırcılar arasında tartışma çıktı.
Rum bölgesinde kalacak olan Yeşilırmak'ta Annan Planı'nı savunanların sayısının "hayır"cılara göre hayli fazla görünmesi karşısında hayal kırıklığına uğrayan Denktaş, yanındakilere "Haydi gidelim" diyerek köyden ayrılmaya karar verdi.
Köylülerden oluşan kadınlı erkekli grup, makam otomobiline binen Denktaş'ı, "Evet, evet, evet", "Kıbrıs'ta barış engellenemez" sloganlarıyla uğurladı. "Biz barış istiyoruz, huzur istiyoruz. Onun için referandumda 'evet' oyu vereceğiz" diyenlerle az sayıdaki "hayır"cı arasında köy meydanında başlayan tartışma, Denktaş'ın ardından bir süre daha devam etti.
MILLIYET 20/04/2004

KKTC Cumhurbaşkanı Rauf Denktaş, "Bir kasa portakal bile satılamıyor, bu durumda egemenlikten bahsedilebilir mi?" diyen Dışişleri Bakanı Abdullah Gül'e dün yanıt verdi. "Türkiye'nin bize karşı büyük bir sorumluluğu var" diyen Denktaş, şunları söyledi:
"Egemen değildiysek, Türkiye büyükelçisini niye gönderdi? Ne diye 20 yıldır egemen devletiz diye tanıdı. Türkiye'nin 21 yıl sonra bize 'Malını mülkünü satamıyorsun, futbol oynayamıyorsun bu ne biçim egemenlik' demesi kabul edemeyeceğimiz bir durumdur. Büyük üzüntü kaynağıdır. Egemenliğimize sonuna kadar sahip olacağız. Türkiye, "evet" için bizi zorlamaktadır. Kıbrıs elden gidiyor. Bu eğer Türk ulusu için bir şey ifade etmezse, açıkça Meclis'ten, bütün partilerden bunu duymak istiyoruz. Bir partinin, iktidardadır diye bize 'egemen olmadığımızı' hatırlatmasını asla kabul edemeyiz." Türkiye'nin AB için KKTC'yi bağışladığını ifade eden Denktaş, konuşmasını şöyle sürdürdü: "Bir Kardak kayası için savaşı göze alan Türkiye, uğrunda şehitler verdiği Kıbrıs'ı çok ucuza terk etmeye hazırlanıyor."

'Yeni direniş başlar'
Nokta dergisine yaptığı açıklamada da Cumhurbaşkanı Denktaş, Kıbrıs Türk halkının Annan Planı'nın yürürlüğe girmesinden bir yıl sonra kaldırıldığını anlayacağını belirterek, bu durumda yeni bir direnişin başlayacağını kaydetti.
MILLIYET 20/04/2004

SEMA EMİROĞLU New York


BM Genel Sekreteri Kofi Annan, Güvenlik Konseyi'nden, 24 Nisan'da referanduma gidecek olan Kıbrıs Türk ve Rum halklarına, kendi adıyla bilinen çözüm planının uygulanacağı konusunda güvence vermesini istedi.
Konsey'den, Kurucu Anlaşma'yı onaylamasını, yeni bir BM barış gücü operasyonu kurulmasını ve Kıbrıs'a silah satışlarını yasaklamasını da talep eden Annan, "Konsey'in, geleceklerini oylayacak olan Kıbrıslılara, BM'in çözüm planı çerçevesindeki sorumluluklarını yerine getirmek için harekete geçmeye hazır olduğu yolunda güvence vereceğini umuyorum" dedi.

13 sayfalık rapor
Annan, dün akşam Konsey'e sunduğu 13 sayfalık raporunda, Kıbrıs konusundaki son gelişmelerle ilgili bilgi verirken, Konsey'in çözüm planının uygulanmasına ilişkin kararları 24 Nisan'dan önce almasını istedi. Annan, Kurucu Anlaşma'nın herhangi bir nedenden dolayı 29 Nisan'da yürürlüğe girmemesi halinde Konsey'in alacağı kararların da geçersiz sayılacağını kaydetti.
Annan, Güvenlik Konseyi'nin ayrıca, Kıbrıs Türk ve Rum taraflarının siyasi eşitliklerini, kendine özgü kimliklerini ve kurucu devletler içindeki eşitlik statülerini tanımasını da istedi.

'Konsey adım atmalı'
Anlaşmanın hükümlerinin dikkatli biçimde dengelendiğine ve bunların, iki tarafın dile getirdiği korkuları gidermeyi amaçladığına dikkat çeken BM Genel Sekreteri Annan şunları söyledi:
"Konsey'in her iki tarafın da temel kaygılarının bilincinde olduğunu ve bunları giderecek araçları onayladığını gösteren adımlar atmasını istiyorum. Konsey ayrıca, adada Kurucu Anlaşma ile oluşturulan yeni düzenin, ayrılma ya da başka bir devletle birleşme yoluyla tek taraflı olarak değiştirilmesinin yasaklandığını da resmen bildirmelidir."
MILLIYET 20/04/2004

Türkiye, Annan planının son halinin Avrupa Birliği'nin birincil hukukuna dahil edilmesi konusunda garanti alamadı. Türk tarafına sağlanan hakların, değiştirilemez hukuk kuralları haline getirilmesi reddedilmiş oldu.
Türk tarafının bu talebi, uygulamada verilen hakların mahkeme kararlarıyla geri alınması endişesine dayanıyor. Bu konuda Rumlara güvenilmediği için AB'nin birincil hukukuna dönüştürülmesi istendi ama kabul görmedi.
Türkler, Rumlara güvenmiyor da, Rumlar Türklere güveniyor mu?
Hayır. Onlar da güvenmiyorlar. O kadar güvenmiyorlar ki, zamanın, planı daha da Rumlar lehine çevireceğini bildikleri halde, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nden garanti istiyorlar. Planın, Türkiye ve Türk tarafınca uygulanacağı yolunda Güvenlik Konseyi kararı talep ediyorlar. Güney Kıbrıs'ın en büyük partisi AKEL, hayır eğilimini ancak bu koşulla evete dönüştüreceğini söylüyor.
AKEL'in bu talebi Kofi Annan tarafından çoktan kabul görmüş durumda. Büyük olasılıkla Annan, Rumların istediği gibi bir kararı BM Güvenlik Konseyi'nden de çıkaracak. Böylece, Rumlar AB'den sonra bir de BM garantisi almış olacaklar. Çifte garantili hale gelecekler.
Kabul etmek gerekir ki, Rumlar açısından Annan planının en önemli getirisi, Türk Silahlı Kuvvetleri'nin adadan çekilecek olmasıdır. Rumların öncelikli olarak gözettikleri Türk askeridir. Annan planı kademeli olarak Türk askerinin çekilmesini öngörüyor. Rumlar, buna bir de BM güvencesi almış olacaklar. AB ve BM garantisi altında bundan sonraki gelişmeler ne olursa olsun, Türkiye'nin adaya fiilen müdahale olasılığı ortadan kalkmış olacaktır.
Sadece askeri açıdan değil, Rumlar, planın sağladığı diğer avantajlar konusunda da BM güvencesine sahip olacaklar. AB hukukunun Türk tarafı açısından güvence oluşturmadığı halde Rumlar açısından garanti sağlaması ve buna BM Güvenlik Konseyi'nin de eklenmesi, Türkiye ve Türk tarafının elini - kolunu büyük ölçüde bağlayacaktır.
AB de, BM de, daha önce de vurguladığımız gibi ağırlıklarını Rumlardan yana koymuşlardır ve bundan sonra da bu tavırlarında değişiklik beklemek gerçekçi değildir.
Annan planı uzlaşmanın sonucu değildir. Türkiye'nin AB'den tarih almak amacıyla kabullendiği bir koşulu yerine getirme "mecburiyeti"nin bir sonucudur. Türk hükümeti, siyasi tercihini bu yönde yapmış ve Kıbrıs Türklerini de AB cazibesini ve ağırlığını kullanarak "evet"e yönlendirmiştir. Planda yapabileceği azami iyileştirmenin bu olduğunu da ilan etmiştir.
Türk tarafında, "Rumlar hayır diyor, demek ki plan lehimizedir, biz evet diyelim"; Rum tarafında, "Türkler evet diyor, demek ki plan aleyhimizedir hayır diyelim" söylemi canlıdır. Bu da tarafların hâlâ güvensizliğe dayalı hava içinde olduklarını gösteriyor.
Hangi tarafın ne güvence alacağı bu ortamda önem taşıyor. Türk tarafı, AB'den güvence alamamış ama Rum tarafı almıştır. Buna şimdi BM Güvenlik Konseyi'ni de eklemeye çalışıyor.
Rum tarafının çifte garanti altında bulunacakları düşünülürse, ileride doğacak anlaşmazlıklarda, AB ve BM'den Türkler lehine karar beklemek hayalci olur.
Rum tarafı "evet" de dese, "hayır" da dese, süreci istedikleri biçimde yönlendirme garantisine sahiptirler.
BM garantisinin işlevi bunu daha da güçlendirmek olacaktır...
Güvenlik Konseyi, bu garantiyi verecekse, kararıyla Annan planına ne gibi değişiklikler getireceğine de dikkat etmek gerekir.

MILLIYET 20/04/2004 FIKRET BILA

Borsa uzmanı genç, televizyonda, "Piyasa, Rum tarafından HAYIR sonucunu daha günler öncesinden satın aldı. Uluslararası piyasalar da Türk bonoları için aynı şeyi yaptı" diyordu.
Ona göre referandumlarda Türk tarafından EVET, Rum tarafından HAYIR çıkması, artık İMKB'yi ve Türkiye'nin eurobondlarını etkilemeyecekti.
Fiyatlar ona göre zaten belirlenmişti.
Siyaset, hatta biz medya, ne ilginçtir ki, borsada, hisse senedine ve uluslararası piyasada eurobondlara oynayanlar kadar bile "güncel" değiliz.
Hala perşembenin ne olacağını bile bile çarşambayı konuşuyoruz... Görünen köye kılavuz arıyoruz.
Kıbrıs için birinci perde kapandı bile... Artık, Türk tarafından EVET çıkması ve Ankara'da hükümetin EVET'ten yana açık ve kesin tavır almasının getirilerini "eksiksiz" toplamanın planları yapılmalıdır.
Ve de büyük olasılıkla, Ekim 2004'te açılacak ikinci perdeyi şimdiden görmek gerekir.
Ekim 2004'te, Türkiye'ye tam üyelik için görüşmelerin başlama tarihi verilmesi bağlamında komisyona rapor sunulacaktır.
O raporun olumlu çıkması ve tarihin verilmesi sürecinde, Yunanistan'ın ve yeni üye Kıbrıs'ın "veto" kullanmaması önemlidir.
O nedenle yaz sonlarına doğru adada, ikinci referandum turu gündeme gelebilir. Rum tarafı şöyle bir tavır koyabilir:
"KKTC zaten Annan Planı'nı son haliyle kabul etti. Bizim toplumumuz ise HAYIR dedi. Bu durumda Türkiye'ye görüşmeler için tarih verilmesini nasıl onaylarız? Türk tarafı Annan Planı'nın felsefesini bozmadan bazı isteklerimizi kabul etsin. Anlaşalım, bu değişiklikleri hem Kuzey'de Türkler hem Güney'de Rumlar olarak yeniden referanduma götürelim. İki taraftan da EVET çıksın. Kuzey'in de AB'ye bizimle birleşerek girmesine paralel olarak, Türkiye'ye tam üyelik görüşmelerine başlama tarihi verilsin..."
Yani, pazar günü Rum kesiminde büyük olasılıkla HAYIR oylarının çıkması sonucu adanın ortasından ikiye ayrılmasını kabullendikleri sanılmasın. Belki borsacılar ve Türkiye'nin devlet bonolarını yakın takibe alan küresel oyuncular bu olası ikinci perdeyi görmüş ve orta vadeli satın alımlarında kullanmışlardır bile.

NOT:
Kıbrıs yurttaşı ünlüler(!) listesi yayımlandı.
Pek de ilginç değil ama, 11 yıl öncesine dayanan birkaç "kişisel" satır:
Türkiye'de özel televizyonların ilk kurulduğu yıllardı. Genel Müdürü olduğum "Show TV'nin, KKTC'de izlenmesi amacıyla teknik yatırım yapmamız" için Genel Müdür Yardımcısı Kıbrıs kökenli Ersin Tatar öneride bulunmuştu. Reklam getirisi olmadığı için ekonomik görünmemesine karşın - moral - amaçlarla Tatar'a destek vermiştim.
Adada verici ve yansıtıcılar böylece kurulmuştu.
Dönemin Başbakanı Eroğlu ve bazı bakanları, odamda nezaket ziyaretiyle teşekkür ettiler. KKTC simgesel yurttaşlığı bu hizmetin sonucu bana ve Show TV'den iki arkadaşıma onların jestiydi.
1990'lı ilk yıllar, KKTC'nin dünyadan dışlandığı, bizim, - hepimizin - naçizane desteklerimize bile ihtiyaç duyulabileceği dönemdi.
KKTC yurttaşlığını Mart 1993'ten itibaren onur duyarak taşıdım. Söyleşilerimde sık sık paylaştım.
Ancak, devir, koşullar ve ortam son zamanlarda değişti.
KKTC yurttaşlar listeleri vs. yayımlanmadan da önce, KKTC Başkonsolosluğu'na yurttaşlıktan ayrılma kararımı ve gereken işlemin yapılması isteğimi noter kanalıyla "resmen" bildirdim. Bu başvurumun kabul edildiği cevabını da aldım.
KKTC yurttaşlığı bundan böyle nüfus kayıtlarında değil kalbimde kalacak.
GUNERI CIVAOGLU MILLIYET 20/04/2004

NOVİ URENGOY

Hiç aklıma gelmezdi, ancak önerdikleri zaman heyecanlandım. Sibirya'ya davet edildiğimde şaşırdım. Hergün karşılaşılan cinsten bir davet değildi.
Rus doğal gazı için büyük bir belgesel projesi önerilince, doğrusu dayanamadım. Binlerce kilometrelik bir yol olmasına rağmen gittim.
Öylesine farklı bir dünya ile karşılaştım ki, bugünkü yazımı Sibirya'da gördüklerime ayırdım.
Nasıl olsa yine yarından itibaren Kıbrıs'tan söz edeceğiz. Hiç değilse bugün gelin sizi bambaşka bir ortama götüreyim. Herhalde, aynı konuları okumaktan sizlere de bıkkınlık gelmiştir.
*
Gittiğim yer, Türkiye'den 5 bin kilometre uzakta, Rusya'nın Allah tarafından bile unutulmuş bir bölgesi. Batı Sibirya'nın tam ortasında Novi Urengoy adlı bir kent. Nüfusu 80 bin civarında yapay bir kent. Sadece 30 yıl önce Gazprom tarafından kurulmuş.
Gazprom, Rusya'nın bir devi...
İşi doğalgaz çıkartmak ve hem içeri, hem de Türkiye dahil dünya'ya satmak.
Sibirya'da ne kedi-köpek ne kuş var, yeşillikte yok. Sadece soğuk (-30/-45 arası), don, sürekli fırtınayı andıran sert rüzgar var. Herşey ve heryer bembeyaz. Burnunuzu dışarı çıkaramıyorsunuz.
Gazprom'un Sibirya'da tam 28 şehir-kasaba ve köyü var. 1 milyon insan doğal gazdan yaşam sağlıyor. Gazprom tarafından yapılan bu yerleşim bölgelerinde oturuyor ve Gaz'dan para kazanıyorlar. Yaşanılacak bir hayat değil, ancak karşılığında hem normal yerlerdeki işçilerden bir misli (ayda ortalama 500 dolar yerine 1000 dolar) kazanıyorlar, hem de çok ucuza yaşıyorlar. Tabii siz buna yaşamak diyorsanız.
Çocuklara "yaz ne demektir?" dersleri veriliyor. Normal yerlerde yaz aylarında, güneşin nasıl ısıttığı, kuşların nasıl öttükleri ve en önemlisi tabiat yapısının nasıl değiştiği, nasıl yeşillendiği yapay ve kapalı bahçelerde gösteriliyor.
Bu şerleşme merkezlerine gidiş gelişte ancak Gazprom'un özel uçak ve helikopterleriyle olabiliyor.
Dedim ya bambaşka bir yaşam.
Benim tavsiyem, halinize şükredin. İnsanlar öylesine güç para kazanıyor, çocuklarını-ailelerini rahat ettirmek için öylesine özverilerde bulunuyorlar ki, inanılacak gibi değil.
Novi Urengoy başta, Sibirya'da cirit attım (!) desem yalan olmaz. Altınızda Gazprom'un özel heliktopterini bulursanız tabii atarsınız.
Ancak bir ara resmen donuyorum sandım. Ellerimin parmak uçları hissini kaybetti. Kulaklarım kızardı ve çenem tutuldu (!) konuşamaz oldum...
Biraz meraktan, biraz de hınzırlıktan, nereye gitsem Kıbrıs'ı sordum. Gaz şehirlerinde ve gaz çıkarılan kuyuların başında -30 derecede çalışan mühendislere kadar herkese aynı soruyu sordum:
" Kıbrıs'ta Annan planı kabul edilmeli mi? Rumlar ve Türkler EVET mi demeli?"
Karşımdakilerin bakışlarını unutamam.
- Neyin Kıbrıs'ı?
- Kıbrıs adasından söz ediyorum.
- Orada ne oldu?
- Referandum var ya, Rumlar ve Türkler 30 yıl sonra AB'ye ya birleşik Kıbrıs'ı sokacaklar veya oldukları gibi kalacaklar.
- Kıbrıs nerede?
Kıbrıs'ın nerede olduğunu, tartışmanın nereden kaynaklandığını bilenlere de rastladım tabii. Ancak, onların da hiç umurlarında değildi.
Onlar için önemli olan, Sibirya'dan kurtulmak ve doğru dürüst bir yaşam sürdürebilmekti... O kadar.
Biri dayanamadı "Türkiye'yi de biz besliyoruz" dedi. Bundan gurur duyduğunu hissedebiliyordunuz. Türkiye'ye giden doğal gazın çıktığı yerde, herkes gazdan söz ediyor.
Başka bir hayat yok.
Rusya'nın gücü de buradan kaynaklanıyor.
Gazprom adında inanılmaz büyüklükte bir de ile karşı karşıya kaldığınızı hemen anlıyorsunuz.
Düşünebiliyor musunuz, 159 bin kilometrekarelik boru, 1 milyon insan, yıllık 540 milyon metreküplük gaz üretimi. Sadece 3/1'ini ihraç ederek 16 milyar dolar kazanan bir Devlet şirketi.
Türkiye doğal gaz ile yeni tanışıyor. Oysa gaz 21 inci asrın , petrolün yerine geçmeye başlayan yeni şımarık çocuğu. En fazla 5-10 yıl içinde tüm sanayimiz gaz enerjisi ile çalışacak. Hayatımız gaz ile iç içe girecek.

Her ülke kendi sorunlarıyla yaşar.
Bizim gibi, başkaları da kendilerini dünyanın merkezi sayarlar. Kendi sorunlarımızın bütün dünyayı ilgilendirdiği ve sadece o sorunlarla yatıp kalktıklarını sanarlar. Oysa herkesin kendi sorunu vardır.
Bizler, Kıbrıs'taki gelişmelere ve Avrupa Birliğine veya AKP'nin gündemine saplanmış durumdayız. Oysa dünya öylesine büyük ve her toplum öylesine kendiyle meşgul ki, ne Türkiye ne Kıbrıs umurlarında.
Herşeyi kendi yaşam kavgaları ve kendi görüş açılarından görüyorlar.
Bizde öyle değil miyiz?
Bizim içinde Alman, Fransız veya Amerikalıların ne düşündükleri önemli değildir. Filistinlilerin neler çektikleri, Irak'taki savaş Afganistan'daki iç kavga ile pek ilgilenmeyiz.
İş bulma mücadelesi, cebimize girecek para veya bölgemizdeki gelişmeler daha önceliklidir.
Sibirya'da dolaşırken hep bunları düşündüm.
Dünyanın bir başka ucuna gittiğiniz zaman olayları çok farklı görüyorsunuz.
Yarından itibaren, ben de yine geri döneceğim ve yine günlük yaşam kavgasına gireceğim. Benim dünyamda yine değişecek. Ben de, Sibirya'da gördüklerimi geri plana atacağım ve sizlerle birlikte güncel sorunları paylaşacağım.
Havanın -30 derece olup olmadığını, yarın fırtına başlarsa evden dışarı burnumu dahi çıkaramayacağımı düşünmeyeceğim.
Tek tavsiyem var.
Günlük yaşamın içinde kaybolmayın. Bırakın ne olacaksa olsun. Denktaş HAYIR diyecekse, Rumlar Annan planını reddedeceklerse etsinler. Hayat hepimizi bir yere götürüyor.
Yaşam, o karar ciddiye alınacak birşey değil...
MEHMET ALI BIRAND MILLIYET 20/04/2004

HURRIYET 20/04/2004

KIBRIS’a 1964 yılında Türk savaş uçaklarının yaptığı müdahalede ilk bombayı attığını söyleyen Pilot Yüzbaşı Mehmet Karagöz, Annan Planı’na evet denilmesi gerektiğini söyledi. Şimdi 73 yaşında olan ve emeklilik günlerini Antalya’da geçiren Karagöz, Kıbrıs’ı Türkiye’nin sırtındaki kambur olarak nitelendirdi, ‘40 yıldır bu sorun çözülmedi. İlk kez böyle bir fırsat yakaladık. Bu fırsatın değerlendirilmesini istiyorum. Torunlarımızın da bizim gibi Kıbrıs sorunlarıyla yaşamasını istemiyorum’ dedi. Kıbrıslı Türkler’in kendi ayaklarının üzerinde durması için Annan Planı’nı onaylaması gerektiğini ifade eden Karagöz, ‘Sandıktan ‘evet’ kararının çıkması için eğer imkan verilirse, gider Kıbrıs’ta konuşmalar yaparım. Güney Kıbrıslı Rumlar’ın ve Kuzey Kıbrıslı Türkler’in 24 Nisan’daki referandumda ‘evet’ oyu kullanacaklarına inanıyorum’ diye konuştu.

KÖYLERİ BOMBALADIM

Diyarbakır 181’inci Filo’da görevli Yüzbaşı iken 7 Ağustos 1964’te 4 savaş uçağı olarak havalandıklarını anlatan Karagöz, ‘Bir gece önce İncirlik Üssü’ne konuşlanmıştık. Dönemin Hava Kuvvetleri Komutanı Orgeneral İrfan Tansel’in emriyle havalandık. Paşiyama Köyü’nü vurmamız söylenmişti ve 5 dalış yaparak verilen emri yerine getirdik. Aynı gün 15.00 sıralarında ikinci kez havalanarak, bir kaç Rum gemisini batırdık’ diye konuştu.

TOPEL ŞEHİT OLDU

Karagöz, kendisinden yaklaşık 30 dakika sonra havalanıp şehit olan Cengiz Topel’in kendisinde derin üzüntü yarattığını belirtti, şunları söyledi: ‘Görevi tamamlayıp, İncirlik’e geri döndük. Bizden sonra yurdun çeşitli illerinden uçaklar Kıbrıs’a gitmiş. Cengiz Topel de Konya’dan havalanan ekipte yer alıyordu. Biz görevimizi tamamlayıp dönünce, 2’nci Hava Kuvvet Komutanı Tuğgeneral Emin Alpkaya’dan bir askerimizin şehit olduğu haberini aldık. Konya ekibinde bulunan Cengiz Topel’in, uçağı düşmeden önce paraşütle atladığını, ancak yine de kurtulamadığını öğrendik’ dedi.

1 GÜNLÜK HAREKÁT

Harekatın bir gün sürdüğünü belirten Karagöz, 1974 Kıbrıs Barış Harekatı sırasında ise Yarbay rütbesinde olduğunu, Albay rütbesine yükseldikten sonra da Hava Kuvvetleri’nde 5 yıl uçuş öğretmenliğinin ardından emekli olduğunu ifade etti.

O günlerde neler olmuştu

6-11 Ağustos 1964: Rumlar, Türklere karşı tekrar saldırıya geçti. Tillirga, Mansura ve Koççira bölgelerinden kaçan Türkler, Erenköy’e sığındı. Buradaki Türkler, büyük bir direnişe başladı. 8-11 Ağustos’ta Türk uçakları, Erenköy’deki Rum birliklerini bombaladı. 8 Ağustos günü, Pilot Yüzbaşı Cengiz Topel şehit oldu. 11 Ağustos’ta ateşkes ilan edildi.

Hürriyet’i saklamış

Emekli Albay Mehmet Karagöz, o tarihte Hürriyet Gazetesi’ne manşet olan haberi, evinde çerçeveleterek saklamış. Gururla gösteriyor ama biraz hüzünlü; ‘Kıbrıs’ın kurtuluşu için ilk bombayı attım. Ancak, savaş kararı TBMM’den geçmediği için Gazi unvanı verilmedi. Bu her zaman içimde bir ukde olarak kaldı.’

HURRIYET 20/04/2004

KIBRIS’ta tarihi referandum öncesi Türkiye ve Yunanistan Başbakanları yarın Saraybosna’da bir araya gelecek. İki ülke başbakanları Tayyip Erdoğan ve Kostas Karamanlis, Güneydoğu Avrupa Ülkeleri İşbirliği Süreci HÜkümet ve Devlet Başkanları toplantısına katılmak üzere bugün Saraybosna’ya gidecek. Edinilen bilgiye göre, iki lider yarın Saraybosna’da buluşacak. Erdoğan’ın Karamanlis’ten, hükümetinin tavrını net olarak ortaya koymasını isteyebileceği belirtildi.

HURRIYET 20/04/2004

RUM Kesimi’nin en kıdemli piskoposu olan Baf Metropoliti Hrisostomos, ‘1955 - 1959 EOKA mücadelesiyle mümkün olmayan Kıbrıs’ın Yunanistan’la birleştirilmesi (ENOSİS) ülkülerini, 1 Mayıs’ta gerçekleştireceklerini’ belirterek, ‘Enosis’i şampanyayla kutlayacağız’ dedi. Filelefheros Gazetesi’nin haberine göre, Hrisostomos, şu açıklamayı yaptı: ‘1 Mayıs’ta Avrupa’ya gireceğimizden eminim. 1955 - 1959’da başaramadığımız anavatanla birleşmeyi Avrupa aracılığıyla gerçekleştireceğiz. 1955 - 1959 Baf mücadecilerini ayinden sonra saat 10.00’da metropolitliğe davet ettim. Çünkü metropolitliğin buzlukları şampanyalarla dolu ve onları açıp Kıbrıs’ın Yunanistan’la birleşmesini kutlayacağız.’

HAYIR’A CENNET VAADİ

Rum kesiminde etkili olan papazlar pazar ayinlerinde, ‘Evet derseniz cehenneme, hayır derseniz cennete gidersiniz’ mesajı verdi. Papazlar, Annan planının Türklerin istediklerini yerine getirdiğini ve adanın ikiye bölüneceğini ve Rumların haklarının yendiğini savundu.

HURRIYET 20/04/2004

HURRIYET 20/04/2004

Rum Lideri Tasos Papadopulos, Türkiye'nin taahhütlerini yerine getireceği konusunda BM Güvenlik Konseyi veya diğer kuruluşlar yada başka ülkelerden güvence istedi.

HURRIYET 20/04/2004

''Bu mevkilerde görüş ayrılığı olabilir. O da kendi görüşüne göre millete hizmet için öyle yapıyor. Biz de kendimiz, hataları ve yanlışları, zararlı olacak kısımları göstermeyi görev biliyoruz. Bu kavgalı olduğumuz anlamına gelmez. Çünkü bu biz Türkiye'siz olamayız. Türkiye için de Kıbrıs önemli bir güvenlik sorunudur. İnşallah iyi bir netice alırız.''

''Bizim gibi talep ettiğinin yarısını bile almadığı, olmazsa olmazlar dediği şeylerin hiç birini almadığı halde, aldıklarını büyük zafer, büyük bayram, büyük başarı olarak takdim ederek pazarlık gücünü yitirmedi. 'Gelmeyeceğim, hayır diyeceğim' diyerek muazzam bir pazarlık yürüttü. Eğer, bunların istediği güvenceyi Güvenlik Konseyi verirse o zaman Türkiye'nin Kıbrıs üzerindeki, Annan planında göründüğü kadarıyla bile varolan garantörlük hakkı, hiçbir etkisi yoktur bence, o bile bütünüyle ortadan kalkmış olacak.''

(aa)

Oy verme işlemi sabah saat 07.00 de başlayacak ve saat 17.00'de sona erecek. Oy verme işlemine, öğle üzeri bir saat ara verilecek. KKTC'deyse seçmen listesi yarın kesinleşecek. Referandum sonuçlarının, oy verme işleminin tamamlanmasından bir saat sonra açıklanması bekleniyor.

REFERANDUM GÜNÜ YAĞIŞLI GEÇECEK

(aa)

HURRIYET 20/04/2004

Bülent Ecevit, eşi Rahşan Ecevit ile Kıbrıs Türk Havayolları’na ait bir uçakla, KKTC’ye gitti.
Atatürk Havalimanı’nda açıklama yapan Ecevit, “Kıbrıs’ta, gerek Kıbrıs Türkleri açısından, gerekse Türkiye açısından çok kaygı verici oluşumlar yer alıyor” diye konuştu. Türk Barış Harekatı’ndan önce Kıbrıs’ta sürekli çatışma olduğunu, Rumların Türklere saldırdığını anlatan Ecevit, harekattan sonraki 30 yıllık süreçte ise kesintisiz barışın yer aldığını söyledi.

"UMUTSUZLUK YARATILDI"
Ecevit, “Son bir yıldır Kıbrıs’ta aleyhte bir propaganda işlendi, gençler orada ambargoya karşı hakça bir mücadele vermeliydi. ABD ve AB Türk gençlerine umutsuzluk havası yaratmak için çabaladılar” dedi.
Ecevit, Başbakan Erdoğan’ın Denktaş’ile ilgili sözlerine ise “Sayın Erdoğan’ın ithamları son derece çirkin ve yakışıksız. Denktaş gibi tüm ömrünü Türk ulusunun gelişmesine adamış biri için söyledikleri bağışlanmaz” dedi.
Bir gazetecinin “Referandumdan hayır mı, evet mi çıkar? Hangisi daha yakın?” şeklindeki sorusu üzerine Ecevit, “Hayır mı, evet mi hayırlı olur, kimse bilemiyor. Eşi görülmemiş bir süreç başlatıldı. Kimsenin olumlu ya da olumsuz bir beklenti göstermesi mümkün değil” diye konuştu. Kıbrıs’taki son durumu görmek için Ada’ya gittiğini kaydeden Ecevit, Türk Silahlı Kuvvetleri’ni de ziyaret edeceğini sözlerine ekledi.

TALAT’A SIRT DÖNEREK PROTESTO
Bu arada Geçitkale havaalanında protesto edilen KKTC Başbakanı Mehmet Ali Talat, yaptığı açıklamada, “Türkiye’den gelen grupların, Ada’da eylem yapmalarına karşı olduğunu söyledi.

Annan’ın bu isteği, 31 Mart’ta tarafların davet edilmesiyle nihai hale ulaştırılan planın gereği olarak Konsey’e sunuldu.
Eğer Kurucular Anlaşması herhangi bir nedenle yürürlüğe girmezse, Konsey’den istenen kararların içinin boş kalacağını belirten Annan, Ada’daki yeni BM barış operasyonu yönergesiyle ilgili isteklerini sıraladı.

ANNAN’IN İSTEKLERİ
Raporunda, Kıbrıs’a silah satışının Konsey tarafından yasaklanmasını isteyen Kofi Annan, plan uyarınca Ada’daki askeri güçlerin çekilmesi, yerel güçlerin ve polis kuvvetlerinin dağıtılmasının gözlenmesi ve teyit edilmesinin de BM barış gücü yönergesinde yer almasını istedi.
BM Genel Sekreteri, yeni BM barış gücünün Ada’da hareket özgürlüğü olmasını isteyerek, bunun 2 bin 500 asker, 750 polis memuru ve Kıbrıslı Türkler ile Rumların yanı sıra başka ulusların da katılımıyla önemli miktarda sivil çalışandan oluşmasını talep etti.

ANNAN’DAN BM GÜCÜ İÇİN ONAY
BM Genel Sekreteri Kofi Annan’ın, BM Güvenlik Konseyi’nin talebi ve 31 Mart’ta son hali verilen plan çerçevesinde silahlanması yasaklanan Kıbrıs’ta görev alacak yeni BM Operasyon Gücü için gerekli yetki iznini onayladığı kaydedildi.
BM Güvenlik Konseyi tarafından talep edilen bu karar çerçevesinde kurulacak görev gücünün referandum sonrasında anlaşmanın herhangi bir sebeple uygulamaya girmemesi ya da ertelenmesi durumunda da bir olasılık ordusu olarak görev yapacağı kaydedildi.

RAPOR ‘DENGELİ’ BULUNDU
BM Genel Sekreteri Kofi Annan’ın Kıbrıs Raporu “dengeli” bulundu. BM çevreleri, Annan’ın merakla beklenen raporunu Güvenlik Konseyi’ne sunmasının ardından yaptıkları açıklamada, raporun genel olarak “dengeli” olduğu değerlendirmesinde bulundular. Türk ve Rum taraflarıyla garantör ülkeler Türkiye, Yunanistan ve İngiltere yetkililerinin rapor üzerindeki inceleme ve değerlendirmelerini sürdürdüklerini belirten BM kaynakları, Annan Raporu için genelde olumlu değerlendirme yapılabileceğini ifade ettiler.

AKEL’İN KARARI MERAK KONUSU
Güvenlik Konseyi’nden güvence gelmesi durumunda referandumda “evet” oyu verebileceklerini açıklayan Rum AKEL partisinin Annan’ın bu kararına nasıl tepki vereceği henüz bilinmiyor.

Bizden yardım talep eden ülkeler var. Bu konuda devreye girmemizi isteyen ülkeler var. Temennimiz odur ki, inşallah Kıbrıs'ta, Kuzey Kıbrıs'taki kardeşlerimiz ve Güney Kıbrıs'taki Rumlar ile aradaki uzun yıllara dayalı bu sıkıntı aşılsın ve Kıbrıs artık bir barış adası haline, Birleşik Kıbrıs Cumhuriyeti olarak gelsin. Bunu arzu ediyoruz. Bu, birçok çözümün anahtarı olacaktır.

KIBRIS 21/04/2004

BM genel sekreterinin Kıbrıs özel danışmanı Alvaro de Soto, Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Kofi Annan'ın Güvenlik Konseyi'ne sunduğu raporun bugün onaylanabileceğini söyledi. De Soto, cumartesi günü yapılacak referandum konusunda ise, ertelemenin mümkün olmadığını belirterek "tek tarafın talebiyle referandum ertelenmez" dedi

Birleşmiş Milletler genel sekreterinin Kıbrıs özel danışmanı Alvaro de Soto, genel sekreter Kofi Annan'ın Güvenlik Konseyi'ne sunduğu raporun bugün onaylanabileceğini söyledi. Alvaro de Soto, cumartesi günü yapılacak referandum konusunda ise, ertelemenin mümkün olmadığını belirterek, "Tek tarafın talebiyle referandumlar ertelenemez" dedi.

Alvaro de Soto, BM Güvenlik Konseyi'nde Kıbrıs karar tasarısı üzerindeki çalışmaların devam ettiğini belirterek, tasarının onaylanmasının bugün mümkün olabileceğini bildirdi. De Soto, BM Genel Sekreteri Annan'ın sunduğu rapor üzerinde uzmanlar düzeyinde çalışmaların sürdüğünü, ilerleyen saatlerde de istişarelerin yapılacağını belirtti ve "Tasarının onaylanması yarın (bugün) bile mümkün olabilir" diye konuştu.

Alvaro de Soto, 24 Nisan'da yapılacak referandumlar öncesinde dün akşam Ledra Palace Otel'de basın toplantısı düzenledi. Çok sayıda basın mensubunun izlediği basın toplantısını bazı televizyon kanalları canlı yayınladı.

Üç nokta

Alvaro de Soto, BM genel sekreterinin Güvenlik Konseyi'ne sunduğu Kıbrıs raporunda, bazı adımlar atılmasını istediğini kaydetti. Bunların "kuruluş anlaşmasının onaylanması, silah ambargosu konusunda bağlayıcı adımlar ve yeni bir Barış Gücü" olduğunu ifade eden De Soto, dile getirilen endişelere hak verdiklerini ve genel sekreterin konsey üyesi ülkelerle görüşerek referandum sonrasında değerlendirilmesini istediğini belirtti.

Güvenlik Konseyi'nin ön yargı yaratmaması ve Kıbrıslıların karar vermesinin son derece önemli olduğunu belirten De Soto, buna rağmen BM genel sekreterinin Güvenlik Konseyi'nden adımlar atmasını istediğini, çünkü birçok Kıbrıslı tarafından son derece önemli endişeler dile getirildiğini, bu endişelerde garanti, güvenlik olmayacağı, Annan Planı'nın hükümlerinin uygulanamayacağı gibi konular yer aldığını anlattı.

"Konseyin sinyal

göndermesi gerekiyor"

"BM Güvenlik Konseyi'nin özellikle önemli bir sinyal göndermesi gerekiyor. Kıbrıs halkına ve bu mesajda da gerekli önlemlerin ta baştan alınacağını söylemesi gerekiyor. Planda belirtilmiş adımlar atılacak, dolayısıyla bu planın uygulanabileceği belirtilecek. Tabii ki anlaşmanın taraflarına da Annan Planı'na tam bir uyumun sağlanması açısından mesaj gönderilmiş olacak. Bunu yaparak Kıbrıs halkının dileklerini yerine getirdiğimizi düşünüyoruz. Önemli olan bir şey var, BM Güvenlik Konseyi'nin hızlı hareket etmesi gerekiyor. Belki de referandumlardan önce hareket etmeli ki böylelikle onlar oylamaya giderken bazı teminatları da beraberlerinde götürebilsinler. Ama bu şu anlama gelmiyor: BM Güvenlik Konseyi Kıbrıslılardan önce bir şeyleri yapmak için harekete geçmiyor. Tam tersine hazırlanan tasarıda da bütün bunlar dile getiriliyor. BM Güvenlik Konseyi de bugün bu karar tasarısını ele alıyor. Adadaki her bir taraf planı kabul etmezlerse, atılan adımlar yani BM Güvenlik Konseyi tarafından koşullu olarak atılan adımlar geçerli olmayacak."

Sorular

BM genel sekreterinin Kıbrıs özel temsilcisi Alvaro de Soto, basın toplantısında gazetecilerin sorularını yanıtlarken, "BM ve diğerlerinin Annan Planı'nın uygulanacağına ve halklar için güvenliğin artırılacağına dair teminatlar vermesi, acaba bir açıdan BM'nin müzakereler sırasında bu teminatı vermekte başarısız olduğu anlamına mı gelir?"sorusuna karşılık "hayır kesinlikle öyle değil" dedi.

"Güvenlik Konseyi

"Bütün bunların ilgili olduğunu düşünmüyorum. Her zaman tahmin edilen bir şey vardı, bizler BM Güvenlik Konseyi'ne başvuracaktık. Müzakereler sona erince bu başvuru yapılacaktı ve nihai bir metin oluştuktan sonra zaten Güvenlik Konseyi'ne başvurulacaktı. Annan Planı'nın 2002'de sunulan ilk halinde bile bu mevcuttur. Biz BM Güvenlik Konseyi'nden mümkün olduğunca hızlı hareket etmesini istiyoruz çünkü bazı endişeler, korkular ortaya çıktı, dile getiriliyor. O yüzden siyasi açıdan değerlendirecek olursak sorunuzu şunu da dile getirmem gerekiyor.

"Avukatlık söz konusu olamaz"

BM'nin bir şekilde bir avukatlık yapması söz konusu olamaz. Böylesi bir rolü olamaz. Bizim umudumuz liderlerin zaten bunu yapması. En azından sunulmuş planı kısmi bir şekilde de olsa, özellikle de avantajlarını ve dezavantajlarını aynı şekilde halklara anlatmış olmaları. Bunun başarısız olmasından dolayı ya da en azından bizim tercih ettiğimiz şekilde yapılmamış olmasından dolayı bazı korkuların ortaya çıktığını görüyoruz. Bu korkuların bazıları aslına bakarsanız çok fazla dile getiriliyor. Bu açıdan değerlendirdiğiniz zaman böyle bir ihtiyacın ortaya çıkması, bu sorunların ele alınması, mümkün olduğunca kısa sürede yapılması, dikkat çeken bir nokta haline geliyor."

Alvaro de Soto, BM Güvenlik Konseyi'nin tasarıyı referandumdan önce kabulünün mümkün olabileceğini açıklayarak, konseyin bugün (dün) uzmanlar düzeyinde bir toplantı yapacağını, ardından resmi olmayan büyükelçiler düzeyince istişareler gerçekleşeceğini, tasarının oylanmasının yarın (bugün) bile mümkün olabileceğini söyledi.

De Soto, Güvenlik Konseyi'nin Kıbrıs sorununa çözüm bulunmasıyla çok yakından ilgilendiğini de vurgulayarak, yapılması gereken her şeyin yapılacağını belirtti.

BM genel sekreterinin Kıbrıs özel temsilcisi Alvaro de Soto, çalışanların işlerini, emeklilik haklarını kaybedecekmiş gibi bazı haberler gördüklerini kaydederek, "Bütün bu haberler bizi çok fazla rahatsız etti bu noktada ve konuyla ilgili endişeleri de gidermeye çalıştık zaten" diye konuştu.

De Soto, referandumlardan evet çıkması durumunda BM Barış Gücü'nün asker sayısının 3 katına çıkarılacağının doğru olup olmadığı ve referandumun ardından ara bölgenin ortadan kalkacak olması nedeniyle halka ne gibi tavsiyelerde bulunacağının sorulması üzerine, "Kutlamaktan başka ne yapacakları konusunda mı!" diye espri yaptıktan sonra BM Barış Gücü askerlerinin şimdiki sayısının iki katına çıkarılacağını, polisin sayısının 10 ile çarpılacağını ve bunlara destek olarak başka polis güçlerinin de bulunacağını söyledi. De Soto insanların hayatlarına devam etmeleri gerektiğini ifade ederek, geçiş dönemlerinin kolay olmayacağını belirtti ve bu konuda Almanya'nın önemli tecrübeleri bulunduğuna işaret etti.

"BM'nin hâlâ iki evet aradığının belirtilerek, itirazlar varken ve planın ertelenmesi talepleri bulunurken planın referanduma götürülmesinin doğru olup olmadığı" sorusu üzerine De Soto, planı referanduma götürenin BM'nin değil liderlerin taahhüdü olduğunu belirtti, şahsi umudunun halkların planı onaylaması olduğunu söyledi. Planın avukatlığına soyunmadıklarını yineleyerek, ancak insanların planı, en azından 16 sayfa tutan kuruluş anlaşmalarını objektif olarak okuyup değerlendirdiklerini umduğunu ifade eden De Soto, olayın özünün bu maddelerde bulunduğunu söyledi. De Soto iki tarafın da hem yararına olan hem de fedakarlık yaparak uzlaştıkları noktalar bulunduğunu söyledi.

Süreç boyunca yapmaya çalıştıklarının Kıbrıslıların dileklerini yorumlamak ve iki taraf arasında köprüler kurmak olduğunu söyleyen De Soto, ertelenme konusunda ise, bazı kesintilere rağmen dört yıldır planla ilgili görüşmeleri sürdürdüklerini anımsattı. Tarafların üzerinde görüşmeyi kabul ettikleri planın sadece liderlerin değil halkların da önüne geçtiğimiz yılın Şubat ayında konulduğunu anlatan De Soto, bunu çalışmak ve okumak için üzerinden 13 aylık bir zaman geçtiğini söyledi.

Rum halkından bazı kesimlerin, polislerin, memurların, Merkez Bankası çalışanlarının planın uygulanması sırasında işlerine ne olacağıyla ilgili endişelerinin bulunduğunun belirtilmesi üzerine, prensip olarak insanların işlerini kaybetmeyeceklerini, kazanılmış hakların da kaybedilmeyeceğini belirterek, federal ayarlamalarda buna dikkat edildiğini, bu konudaki aksine iddiaların doğru olmadığını söyledi. De Soto, kimsenin bu konuda kendini güvensiz hissetmemesini istedi. De Soto, federal hükümette çalışacakların da iş güvenlikleri konusunda rahatsız olmamalarını istedi.

Türkler "evet" Rumlar "hayır" derse...

BM genel sekreterinin Kıbrıs özel temsilcisi Alvaro de Soto, başka bir soru üzerine anlaşmanın iki kesimli, iki toplumlu federal bir çözümü ve tek bir uluslararası varlık, egemenlik ve vatandaşlığı içerdiğini kaydederek, ayrılma, bölünme veya başka bir ülkeyle birleşmenin mümkün olmadığını, iki taraf arasındaki siyasi eşitliğe de önem verildiğini ifade etti. İnsanların önünde bulunan planın iki tarafın da istediği ve desteklediği şeyleri içerdiğini kaydeden De Soto, planın reddedilmesi halinde başkentlerde ve Güvenlik Konseyi'nde ve daha birçok yerde bir tarafın ya da diğer tarafın "hayır" demesinin ne anlama geldiğinin ele alınacağını ve böyle bir sonucun bazı soruları ortaya çıkaracağını kaydetti.

Plan reddedilirse

hükümsüz ve geçersiz olacak

De Soto, planın referandumda reddedilmesi durumunda hükümsüz ve geçersiz olacağını kaydetti.

De Soto, AB'yle ilgili bir soru üzerine, AB yetkililerinden birinin kendisine Kıbrıslıların AB'yi iyi bilip bilmediklerini sorduğunu ve söz konusu yetkilinin birliğin yıllarca birbirine ölümcül şekilde düşman olmuş ülkeler arasında kurulmuş bir "network" olduğunu, bu ağın bir zamanlar düşman olan ülkeler arasında işbirliğini ve barışın sürmesini sağladığını anlattı.

KIBRIS 21/04/2004

SAAT 21.00'DE SONUÇLAR AÇIKLANACAK... Kıbrıs'ta dönüm noktası olacak 24 Nisan'daki referandumda kurulacak 563 sandıkta 143 bin 648 seçmen, oy kullanabilecek. Cumartesi günü 08.00'de başlayacak oy verme işlemi, saat 18.00'de tamamlanacak. Gayrı resmi sonuçların saat 21.00 sıralarında alınması bekleniyor

14 Aralık 2003 milletvekilliği genel seçiminde 141 bin 479 olan seçmen sayısı aradan geçen 4 ayda 2 bin 169 artarak 143 bin 648'e yükseldi. 45 bin 91'i Lefkoşa, 37 bin 743'ü Gazimağusa, 26 bin 567'si Girne, 19 bin 490'ı Güzelyurt ve 14 bin 757'si İskele ilçesinde kayıtlı olan seçmenler toplam 563 sandıkta oy kullanacak. Sandıklardan 167'si Lefkoşa, 146'sı Gazimağusa, 109'u Girne, 76'sı Güzelyurt ve 65'i de İskele ilçelerinde kurulacak.

Yüksek Seçim Kurulu (YSK) Başkanı Taner Erginel, düzenlediği basın toplantısında ülkenin çok kritik bir süreçten geçtiğine işaret ederek "Geçmiş seçim ve halkoylamalarından daha önemli bir halkoylaması gerçekleştirmek üzereyiz" dedi.

24 Nisan 2004 tarihinde yapılması öngörülen halkoylamasıyla ilgili yasanın 22 Mart'ta Cumhuriyet Meclisi'nden geçtiğini ve 15 Nisan'da da Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdiğini anlatan Erginel, YSK'nın geçmiş seçimlerde olduğu gibi bu halkoylamasında da tam bir tarafsızlık ve dürüstlük içinde görev yapacağını, demokrasi ilkelerini uygulayarak halkın özgür iradesinin en iyi bir şekilde sandığa yansıması için çaba göstereceklerini vurguladı.

Taner Erginel, 19 Nisan 2004 tarihli seçmen kütüğü kayıtlarına göre 142 bin 971 seçmenin ilçelere göre dağılımını şöyle verdi:

"Partilerin görüşlerini

Polise çağrı

"Oy verme 24 Nisan 2004 tarihinde saat 08.00'de başlayacak ve aralıksız saat 18.00'e kadar devam edecektir.

Oyunu kullanmaya giden seçmenlerin kimliklerini ispatlamak için sandık kuruluna üzerinde fotoğrafları bulunan KTFD veya KKTC kimlik kartı veya polis kimlik kartı veya KTFD veya KKTC pasaportu veya KKTC sürüş ehliyetinden herhangi birini sunmaları gerekir.

Gözlemciler

Sonuçlar 19.00'dan itibaren internette

Erginel, gözlemcilerin usulsüz gördükleri sandık başı işlemlerine anında itiraz etmeleri gerektiğini vurgulayarak, "İtirazların reddi halinde, o anda karar verilmesi gereken bir durum varsa İlçe Seçim Kurullarına başvurmaları gerekir. Böyle bir durum yoksa itirazlarını zapta geçirtip daha sonra İlçe Seçim Kurullarına itirazda bulunabilirler" diye konuştu.

Erginel, KKTC halkının dünyanın en kültürlü ve en hoşgörülü halklarından biri olduğuna işaret ederek "KKTC'de köklü bir demokrasi geleneği vardır. Demokrasi, karşıt görüşte olanlara saygılı olmak ve onların da iradelerini özgürce kullanmasına yardımcı olmak demektir. KKTC halkının diğer büyük sınavlar gibi bu sınavdan da başarıyla çıkacağına inanıyoruz" dedi.

KIBRIS 21/04/2004

Polis nerede?

ÜLKÜCÜLER NİHAYET KAN DÖKTÜ... Kıbrıs Türk halkının hür iradesiyle kaderini belirleyeceği referanduma üç gün kala, barış ve çözüm karşıtları, "evet" yanlılarına karşı yürüttükleri tahrik ve saldırılarını tırmandırmaya başladı. Günlerdir büyük kentlerin bazı noktalarında "hayır" kampanyası yürüterek yollardan gelip geçenleri çirkin sloganlar ve küfürlerle taciz eden, vatandaşların arabalarına taşlarla saldıran ülkücüler dün akşam kan döktü

SOPALAR VE BIÇAKLARLA SALDIRDILAR... Günlerdir sokaklarda terör estiren elleri sopalı, topuzlu ve bazıları bıçak taşıyan yaklaşık 30 kişilik ülkücü bir grup, başkent Lefkoşa'nin Göçmenköy bölgesinde Bomtaş Petrol İstasyonu önünde kıstırdıkları 5 Kıbrıslı Türk gencini feci şekilde döverek hastanelik etti. Yaşları 15 ile 22 arasında değişen Göçmenköylü 5 Kıbrıslı Türk gencinden 3'ü hastaneye yatırılırken ciddi yara almayan diğerleri taburcu edildi. Olay, Kıbrıs Türk halkı arasında infial yarattı.

Gençlerin aileleri ve yakınları hastaneye giderek doktorlardan çocuklarının durumu hakkında bilgi almaya çalışırken olayı öğrenen çok sayıda vatandaş sokaklarda terör estiren ülkücülere lanet yağdırdı ve polisin ne yaptığını sordu. Bu arada gazetemizi arayan yüzlerce kişi olay hakkında bilgi istedi ve ülkenin içine sürüklendiği terör ortamından duydukları rahatsızlığı dile getirdi.

Darp edilen gençler ne dedi?

"Göçmenköy'de Bomtaş Benzin İstasyonu önünde dururken saat 20.00 sıralarında 25-30 kişilik Ülkücü olduklarını tahmin ettiğimiz bir grup tarafından saldırıya uğradık. Motorumuzda ve arabanın üzerinde "evet" amblemi olduğu için ve barış isteyen Kıbrıslı Türkler olduğumuz için bize saldırdılar. Ellerinde, sopalarla topuzlarla ve bıçaklarla birdenbire üzerimize saldırdılar. Arabanın arka ve yan camlarını kırdılar. 5-6 kişiydik, 3 arkadaşımız ciddi şekilde darp edildi. Bu arkadaşlarımız, başından, burnundan, kollarından ciddi şekilde yara aldı.

Gençlerin aileleri:

Yetkililer ve polis ne yapıyor?

"Bizim herhangi bir parti ile de bir ilgilimiz yok. "Evet" ve "hayır"la da bir ilgimiz yok. Çocuklarım aniden saldırıya uğradı. Ne olduğunu bizde bilmiyoruz. Bu kişiler Ülkücümüdür nedir bizde bilmiyoruz!

Bir anne olarak oğlumun ve arkadaşlarının bu şekilde darp edilmesinden dolayı çok üzgünüm. Böyle bir olayın olmasını asla tasvip etmiyorum, kınıyorum. Biz barış istiyorsak, böyle olmaması gerekir. Yetkilileri ve polisi bu durum karşısında önlem almaya çağırıyoruz. Bu yaşananlar olacak şey değil. Oğlum iki dakika önce evdeydi. Biz genç çocuklarımızı evde mi tutacağız? İlk kez böyle bir şey yaşıyorum. Korkumuz yok! Görüşümüzü belirtmek bizim en demokratik hakkımız. Bizim hiçbir şeyden korkumuz yok."

Arkadaşlarının ülkücüler tarafından darp edildiğini duyarak hastaneye gelen gençler de olaya büyük tepki gösterdi. Gençler şöyle konuştu:

KIBRIS 21/04/2004

Başbakanlıktan yapılan açıklamaya göre araştırma, yer değiştirecek nüfusun ağırlıklı olduğu Lefke, Güzelyurt, Karpaz, Maraş, Mesarya ve Haspolat bölgelerinde yaşayan 2 bin 500 denekle gerçekleştirilecek. Araştırma, 26 Nisan'da başlatılacak ve 20 günlük bir saha çalışmasının ardından sonuçlar mayıs ayı sonunda elde edilecek.

KIBRIS 21/04/2004

TOPRAK AYARLAMASI DÜZENLEMELERİ

Bölgeler

104 gün

6 ay

Aşama 3: Bademliköy, Ömerli, Gaziköy ve Kırklar bölgeleri

15 ay (son 3 ay BM denetiminde)

30 ay (son 6 ay BM denetiminde)

Aşama 5: Maraş, Haspolat, Alayköy ve Bostancı bölgeleri

36 ay (son 6 ay BM denetiminde)

42 ay (son 6 ay BM denetiminde)

Dillirga bölgesindeki Günebakan, Yeşilırmak, Süleymaniye, Kurutepe, Gemikonağı, Madenliköy ve Erenköy, Küçük Selçuklu, Bozdağ, Alevkaya, Mansur ve Selçuklu; Mesarya bölgesindeki Pile, Yılmazköy ve Türkeli köylerinde yaşayan Kıbrıslı Türkler:

- Yine BM'nin tahminlerine göre, yukarıda sözü geçen 47,000 Kıbrıslı Türk'ün 23,000'i geçmişte kendi mallarının tasarrufunu kaybetmiş kişilerdir. Dolayısıyla, bu kişilerin kendi mallarına ilişkin olarak haklarının iadesini veya tazminat talep etme hakkı olacaktır.

Seçenekleri

Yeterli mali olanağı bulunmayan ve Kıbrıs vatandaşı olmayan bir şimdiki kullanıcının, başka bir konut veya mali destek buluncaya kadar malı boşaltması istenmeyecektir. Ancak bu, malın iadeye uygun olduğu kararından itibaren en çok iki yıllık bir süre içinde gerçekleşmelidir.

- Yeterli maddi imkana sahip olmayan kişilere, yerleşeceği alternatif konut belirlendikten sonra, yeniden yerleştirme için üç aydan az olmayan bir ihbar süresi verilecektir.

TOPRAK AYARLAMASI BÖLGELERİNDEKİ ŞİMDİKİ SAKİNLERİN DİĞER HAK VE MENFAATLERİ

Etkilenmiş malda geliştirme yapmış şimdiki kullanıcılar:

- Tasarrufu kaybetmiş mal sahibi ile maldaki geliştirmenin sahibinin her ikisi birden malın tapusu için talepte bulunmuşsa, Mülkiyet Kurulu söz konusu kişiler arasında dostane bir çözüm bulunmasına yardımcı olmaya çalışacaktır. Bu mümkün olmazsa Mülkiyet Kurulu, ya tasarrufu kaybetmiş mal sahibine malın haklarının iadesine, ya da geliştirmenin sahibine malın 1-20 yıllık bir süre için kiralanmasına karar verecektir. Yapılan esaslı geliştirme gelir kaynağı olarak kullanılıyor ise, bu durum böyle bir kararda önemli bir etken olarak dikkate alınacaktır.

Toprak ayarlaması bölgelerinde bulunan ve 1963-74 arası dönemdeki olaylar ile bağlantılı olarak Kıbrıslı Türkler tarafından yapılmış herhangi bir abide veya anıt, bölgenin devri ile birlikte Uzlaşım Komisyonu'nun idaresine verilecektir. Uzlaşım Komisyonu bunların nihai statüsünü ve yönetim düzenlemelerini belirleyecek ve söz konusu alanda veya çevredeki mülkte menfaati bulunan kurum ve şahıslar bu kararlara saygı gösterecektir.

- Yeniden Yerleştirme Kurulu beş üyeden oluşacaktır: Kurucu devletlerin her birinden birer temsilci ve BM genel sekreterinin atayacağı Kıbrıslı olmayan (ve garantör ülkelerin vatandaşı olmayan) üç üye. Kıbrıslı olmayan üyelerden biri BM temsilcisi olacak ve kurulun başkanlığını yapacaktır.

- Bu kurul ile işbirliği yapmak ve irtibat kurmak üzere her bir kurucu devlet, iskan ve mülkiyet konularında yetkili makamı, istihdam/ekonomi ile ilgili konularda yetkili makamı, kurucu devlet polisi ve toprak ayarlaması bölgelerindeki yerel yönetimlerin her biri için birer temsilci atanacaktır.

- Kurul, araştırma sonuçlarını temel alarak, yeniden yerleştirmeden etkilenmiş kişilere alternatif konut temininde yardımcı olacak seçenekleri belirleyecektir. Bu seçenekler, maksada uygun mali yardım yanında sosyal ve düşük maliyetli konutu da içerecektir. Alternatif konutun inşası planlanırken, toplu halde yeniden yerleştirilme arzusunda olan grupların talepleri ile özel olarak ilgilenilecektir.

- Kurul, toprak ayarlamasına tabi bölgelerde tasarrufun iadesi hakkındaki kararlar ve alternatif konut bulunması ile ilgili olarak Mülkiyet Kurulu ile de yakın bir çalışma içinde olacaktır. Kurul, yeniden yerleştirme için tarih tespit etmeden önce, alternatif konutun içinde yaşanmaya hazır durumda olduğunu teyit edecek ve oraya yerleştirilecek olan kişilere geçimlerini temin konusunda yardım ve destek verilmesini güvenceye almak için yeni ikamet yerindeki belediyelerin yetkilileri ile gerekli düzenlemeleri başlatacaktır.

Toprak ayarlamaları sırasında görev yapmak üzere, her bir kurucu devletten ikişer kişi (en az bir polis görevlisi olacak şekilde) ve komitenin başkanlığını da yapacak olan bir BM temsilcisinden oluşan bir Geçici Komite kurulacaktır. Komite, toprak ayarlamasına veya herhangi bir kurucu devlette diğer kurucu devletin iç vatandaşlığına sahip kişilerin mevcudiyetine ilişkin kamu düzeni ve güvenlikle alakalı olup herhangi bir üyesi tarafından dikkatine getirilen tüm konularla ilgilenecektir.

(Sürecek)

2 Yeterli mali olanak: X'ten (ipotek ödemelerini karşılamak için gerekli meblağ) fazla olan gelir (vergilendirilebilen ya da diğer gelir) ya da Y'den (halen kullanılmakta olan malı veya alternatif konutu satın almak için gerekli olan miktar) fazla olan servettir. Servetin hesaplanması maksatları için, ekilenmiş maldaki haklar ve menfaatler göz önünde bulundurulur. Mülkiyet Kurulu X ve Y değerlerini belirleyecek ve piyasa değerlerine ve bilirkişi görüşüne dayanarak bu bedelleri yıllık olarak gözden geçirecektir.

3 Tercihli borç: Mülkiyet Kurulu Kıbrıs İskan Bürosu bünyesinde, ipotek garanti ve ipotek yatırım sistemlerini içeren, ve uluslararası ve yerel bankalar, federal hükümet, kurucu devletler ve diğer bağışçıların yardımı ile yürüyecek olan tercihli kredi planını3 yönetmek üzere ayrı bir Kıbrıs İpotek Bürosu oluşturulacaktır. Bu tercihli kredi planı kapsamında, Kıbrıs vatandaşı olan ve yeterli mali olanağı bulunmayan tasarrufu kaybetmiş mal sahipleri, etkilenmiş malın şimdiki kullanıcıları veya etkilenmiş malda esaslı geliştirme sahipleri tarafından mal satın almak veya inşa etmek (esaslı geliştirme yapılmış mal satın almak dahil), veya bu hükümler uyarınca yapılması gereken ödemeler için kullanılmak üzere tercihli borç verilecektir.

KIBRIS 21/04/2004

ABD, Kıbrıs için tam saha preste

Murat Yetkin

Bush, Kıbrıs'taki tarafların liderleriyle görüşecek. Washington'ın ana hedefi, BM'den Rumları etkileyecek bir karar çıkarabilmek

Kıbrıs'ta referanduma üç gün kala ABD, sonucun her iki tarafta da 'Evet' çıkmasını garantiye almak için bütün kademeleriyle devreye girdi. Bush'un referandumla çözüm gelmesi için geçtiğimiz hafta boyunca en az beş Kıbrıs brifingi aldığı ya da Kıbrıs toplantısı yaptığı bildiriliyor. Gelişmelerin seyrine göre, Bush'un bugün ya da yarın Kıbrıs'la ilgili tarafların liderleriyle telefon görüşmeleri yanı sıra, uluslararası kamuoyuna hitaben ABD'yi bağlayıcı bir açıklama da yapabileceği öğrenildi.
ABD Dışişleri Bakanı Powell'ın önceki gün Rum kesimindeki komünist AKEL partisi lideri ve Meclis Başkanı Dimitris Hristofyas ile yaptığı telefon görüşmesi ardından çabalar, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nden yeni bir karar çıkarmak doğrultusunda yoğunlaştı. Bu nedenle çabaların ağırlığı da BM merkezinin bulunduğu New York'a kaydı. Türkiye'nin BM Daimi Temsilciliği de bu çabalarda önemli rol oynuyor. Bu amaçla Başkan'ın Ulusal Güvenlik Danışmanı Condoleeza Rice, BM Güvenlik Konseyi'nin daimi üyelerinden Fransa'nın üst düzey yetkilileriyle temas kurarken, ABD Dışişleri de yine veto hakkına sahip diğer iki üye, Çin ve Rusya'nın böyle bir karara karşı çıkmaması için temaslar yürütüyor. Veto hakkına sahip beşinci üye İngiltere'nin de ABD ile birlikte Kıbrıs diplomasisine hız verdiği bildiriliyor.
Radikal'e bilgi veren Amerikan kaynakları, AKEL'in temel itirazının, Türkiye'nin sözünde durmayarak Annan Planı'nın son haline göre Rum tarafına arazi devretmekten vazgeçmesi ihtimali olduğunu söylüyorlar. Bunun yanı sıra BM Genel Sekreteri Kofi Annan, önceki Genel Kurul'a sunduğu Kıbrıs raporunda öngördüğü yeni bir Kıbrıs Barış Gücü yapısının da bu kararda yer almasını istiyor. Radikal'in sorularını yanıtlayan Amerikan kaynakları, bu karar taslağında Türkiye ve Türk tarafını rahatsız etmeyecek, hatta Türklere de garantiler verecek ifadelerin yer almasına çalıştıklarını söylüyorlar.
Ancak Amerikalılar bu BM kararının çıkmaması ihtimalinin hâlâ bulunduğunu, bunun da yönetimin çabaları açısından bir yenilgi sayılabileceğini vurguluyorlar.
AKEL lideri Hristofyas'ın dün KKTC Başbakanı Mehmet Ali Talat ile yapacağı görüşmeyi iptal etmesi ardında BM'den karar çıkıp çıkmayacağını beklemek istemesi bulunuyor. Diplomatik kaynaklar, böyle bir kararla AKEL'in 'Evet' cephesine geçebileceğini, bunun da dengeyi değiştirebileceğini söylüyorlar. Kıbrıs Rum Cumhurbaşkanı Tasos Papadopulos'un dün "Anlaşmanın dikenleri temizlenirse evet denebilir" açıklamasında bulunması da benzeri bir taktik olarak görülüyor. Papadopulos'un Türk tarafından 'Evet' çıkması ihtimalinin arttığını görerek, uluslararası planda uzlaşmaz damgası yememek için tavır değiştirme ihtimali, diplomasi kulisinde göz ardı edilmiyor.
Diğer taraftan Avrupa Birliği'nden Türkiye'nin kaygılarını rahatlatacak bir karar ya da bağlayıcı bir açıklama çıkması için de çabalar sürüyor. Bu çabaların temelinde de 24 Nisan halkoylamalarında çıkacak kararla kesinleşecek anlaşmanın AB mevzuatının parçası haline gelmesi, Rumlar tarafından açılacak davalarla delinemez hale getirilmesi bulunuyor. ABD, AB'den Türk hükümetinin ve KKTC'de çözümden yana olan tarafların elini güçlendirecek yeni bir adım bekliyor. AB Dış Politika ve Güvenlik Sorumlusu Javier Solana'nın son iki gündür ABD başkenti Washington'da sürdürdüğü temaslarda Kıbrıs ele alınıyor. (Ele alınan diğer önemli konu, Büyük Ortadoğu Projesi ve Filistin-İsrail sorunuydu.) Solana, bu görüşmeden önce Dışişleri Bakanı Powell ile de bir araya geldi. Görüşme sonrasında Kıbrıs'ta Türkler'in 'Evet', Rumlar'ın 'Hayır' demesi durumunda Rum tarafının 'Hayatının eskisi gibi olmayacağı' uyarısında bulundu. Dün Condoleezza Rice ile görüşen Solana'nın, bugün de ABD-AB ilişkilerinin önümüzdeki dönemde alacağı şekil üzerinde görüşmeler yürütmesi bekleniyor.
Bu görüşmeler ve temasların olumlu sonuçlanmasının, 24 Nisan'daki halkoylamaları ve halkoylamalarından onay çıkarsa anlaşmanın uygulanması konusunda da kolaylık sağlayacağı konusunda diplomatik kaynaklar görüş birliği içinde.
Cumhurbaşkanı Ahmet Necdet Sezer'in isteğiyle 25 Nisan'da, halkoylamalarından bir gün sonra olağanüstü toplantıya çağrılan Milli Güvenlik Kurulu'nda da ortaya çıkan durum, 1 Mayıs 2004'te Kıbrıs'ın AB üyeliği kesinleşmeden önce ayrıntısıyla değerlendirilecek.

Meğer Kıbrıs mal-mülkmüş

İsmet Berkan

Bundan aylar önce Ankara'da üst düzey bir güvenlik yetkilisi, gazetelerin Ankara temsilcileriyle düzenlenen bir toplantıda, meslek hayatının önemli bir bölümünün geçtiği, birkaç kez öldürülmenin kenarına kadar geldiği Kıbrıs'tan söz ederken bir veciz ifade kullanmıştı.
O üst düzey güvenlik yetkilisine göre Kıbrıs sorunu aslında bir 'mal-mülk sorunu'ydu ve "Barış Harekâtı'ndan sonra Rum mallarına el koyanlar sağcı, koyamayanlar solcu olmuşlar"dı.
Bugün hazinle izliyoruz ki, ilk söylendiğinde şaka sanılan bu yukarıdaki sözler aslında büyük açık yüreklilikle yapılmış en gerçekçi Kıbrıs analiziymiş.
Yıllardır iki kesimlilik, eşit siyasi egemenlik diye bağıranların bugün mal-mülkten başka bir şeyi konuşmamalarını, siyasi eşitliğin ve iki kesimliliğin sağlanmasını es geçmelerini nasıl değerlendirmeliyiz?
Biz hâlâ ortada bir 'milli dava' var sanıyoruz; oysa davanın milli yönüyle hiç ilgilenmiyorlar ganimet peşindekiler. Tek dertleri ellerindeki ganimeti kaptırmamak.
Yazık, çok yazık!
Bakın, siz bu satırları okuduğunuzda belki Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nin kararı da belli olacak. BM Genel Sekreteri Kofi Annan'ın
GK'ye sunduğu raporun GK'de kabul görmemesi için en çok çabayı Rum kesiminin gösterdiğini biliyoruz. Oysa aynı rapor Türkiye'de nedense fazla bir etki yaratmadı, gazetelerde yeterince yer almadı.
Oysa raporun GK'de onaylanması Türkiye'ye bir büyük avantaj daha sağlayacak, daha doğrusu Türkiye'de bu çözümü şüpheyle karşılayanların şüphelerini biraz daha giderecek.
Rapor onaylanırsa, Annan Planı'nın gelecekte BM güvencesine alınması söz konusu olacak. Yani iki halk referandumda evet oyu verirse, ortaya çıkacak nihai metin BM Güvenlik Konseyi tarafından da onaylanacak; böylece anlaşma bir anlamda BM yasası olacak.
Anlaşmanın BM yasası haline gelmesi durumunda, Avrupa Birliği tarafından da değiştirilemeyecek, yani bir anlamda derogasyon konusu çözülmüş olacak.
Öte yandan raporun onaylanmasıyla Annan Planı'nın Kıbrıs için bulunacak son çözüm olduğu da bir anlamda tescil edilecek. Bu durumda, hâlâ bir pazarlık kapısı aralamak isteyen Rumlara kapılar kapanmış olacak.
O bakımdan GK'deki oylama ve görüşmelerin çok büyük önemi var. Bu görüşmelerin sonucuna göre Güneydeki AKEL gibi partiler son dakikada tavırlarını değiştirebilecekler.
Halen güney üzerinde mevcut uluslararası baskı iyice artmış durumda. Cumartesiye kadar daha da artacak. Son güne yaklaştıkça Kıbrıs'ta heyecan da büyüyor doğal olarak.

Kıbrıs ve küreselleşme

Türker Alkan

Denktaş 'Evet'çilere kızgın, ateş püskürüyor. 'Türkiye bizi AB uğruna sattı' demeye gelen konuşmalar yapıyor.
Mücadeleyle geçen uzun bir yaşamın bu sonuca ulaşmaması gerekirdi, kendi açısından haklı elbette. Ama varılan bu nokta eğer 'Evet'in galabesine işaret ediyorsa, bundan dolayı salt Türkiye'yi eleştirmesi de doğru olmayabilir: Kendi oğlu bile net bir biçimde 'Hayır' diyemiyor. Kuzey Kıbrıs vatandaşlarının çoğu (görünüşe göre) 'Evet' diyecek. Son sözü Türkiye'deki yetkililer değil, Kıbrıs halkı söyleyecek.
Ve 'Evet' diyecek olan Kıbrıslı Türklerin pek çoğu Annan Planı'ndan kısa dönemde olumsuz etkilenecek kişiler: Evlerini, işyerlerini, bahçelerini bırakmak zorunda kalacaklar. Buna rağmen, 'Evet' diyecekleri anlaşılıyor.
Neden?
Haydi bu insanların vatan sevgisi yeteri kadar gelişmemiş diyelim, kendi çıkarlarını da mı düşünmüyorlar?
Elbette çıkarlarını düşünüyorlar: Uzun dönemde AB vatandaşı olmanın sağlayacağı yararların, kısa dönemde statükonun devamının sağlayacağı yararlardan daha fazla olduğuna inandıkları anlaşılıyor.
Bu, bir muhasebedir, insanların kendi yaşam seçenekleri konusunda yaptıkları bir değerlendirmedir. Bireylerin, bilgileri ve algılamaları ölçüsünde bu değerlendirmeyi yapmaları da en doğal haklarıdır. Bundan dolayı insanların birbirini kınamasının doğru olmadığını düşünüyorum.
Kıbrıs Türklerinin 'Evet' demesini anavatana karşı bir hareket olarak göremeyiz, çünkü anavatandaki iktidar da aynı yönde düşünüyor. Kıbrıs Türkleri de, AKP yönetimi de, gelecekteki çıkarlarını AB'de görüyorlar.
Başka bir ifadeyle, 'Kıbrıs'ın Türkiye'yle bütünleşmesi' olarak ifade edebileceğimiz eski usul milliyetçiliğin şimdiki koşullarda mümkün olmadığını, mümkün kılınsa bile fazla yarar sağlamayacağını; daha geniş, çokuluslu AB ortamıyla bütünleşmenin bütün taraflar için daha elverişli koşullar yaratacağını düşünüyorlar.
Bu değerlendinmenin doğru veya gerçekçi olup olmadığını elbette tartışabilirsiniz. Belki de yanlış düşünüyorlar. Belki bir gün yaptıkları seçim nedeniyle pişman olacaklar. Ama böyle düşündükleri ortada. Önemli olan da bu.
İşte 'Küreselleşmenin dinamikleri ulusçuluğu etkilemektedir, eski ulusal bağlar esnemekte, yeni ulusüstü veya çokuluslu yapıların etkinliği artmaya başlamaktadır,' diyenlerin sözünü ettiği gelişmeyi bu olayda çok açık biçimde görüyoruz.
Küreselleşen ekonomi, küreselleşen kimliklerin, bağlılıkların ve değerlerin doğmasına yol açıyor. 'Uluslar ve ulusçuluk öldü artık' demek için henüz çok erken. Fakat şunu kabul etmek lazım ki, 2000'li yılların uluslararası ilişkiler iklimi çok farklı boyutları ve dinamikleri içerecektir. Onaylayalım veya onaylamayalım, sevelim veya sevmeyelim, bu gelişmeleri inkâr etmeye kalkmadan önce anlamaya çalışmamız gerekiyor. Anlamadığımız bir gelişmeyi inkâr etmek kimseye pek bir yarar sağlamaz

Tarihi fırsat (3)

Rumların Kıbrıs'ın tümünü temsilen 1 Mayıs'ta tek başlarına AB üyesi olmalarının Kıbrıs Türklerinin geleceği ve AB üyeliğimiz açısından bir felaket oluşturacağını değerlendirerek, stratejik bir hata yaptık. Oysa bu ihtimalin sakıncalarıyla başa çıkabilirdik.
İkinci stratejik hata izlenen politikanın niteliğinde yapıldı.
Dış politikadan sorumlu kurumlardan ve KKTC liderliğinden ziyade, bazı toplum kesimlerinin etki ve desteğiyle bir politika saptanıp yürütüldü.
Bu durumun ortaya çıkmasında birçok unsurun bir araya gelmesinin payı oldu.
Büyük sermaye ve medya anahtar rol oynadı. Bunların AB üyeliğine, Kıbrıs (ve belki de yarın Ege) sorununun çok üzerinde önem vermeleri, adada ne pahasına olursa olsun, bir çözüm arayışına girilmesine yol açtı. Ağır borç yükünün yarattığı büyük ekonomik sorunların çözümü için AB üyeliği tek kurtuluş yolu olarak görüldü. Üyelik müzakereleriyle birlikte borsanın yükseleceği, böylece servetlerin ve tasarrufların bir anda büyüyeceği hayaline kapılındı. AB üyelik müzakerelerine başlanmaması halinde borsada muhtemel bir düşüşün sonuçları abartıldı.
Bu hükümetin Kıbrıs'ta çözüme yaklaşımı, farklı nedenlerle, aynı doğrultuda oldu. Hükümeti destekleyen liberal ve muhafazakâr bazı köşe yazarlarının açıkça belirttikleri gibi, demokrasimizi TSK'nın vesayetinden kurtarmak için AB üyeliği amaçlandı ve Kıbrıs engel olarak görüldü.
Buna, ambargolardan yılan, tanınmak ve insan gibi muamele görmek isteyen Kıbrıs Türkleri de eklendi.
Türkiye'den Kıbrıs'a sirayet eden ağır ekonomik kriz bu isteği güçlendirdi. Bizden umut kesildi.
Bu politikayı dış dünya, özellikle de AB şekillendirdi. AB Garanti Antlaşması'na aykırı olarak Rumların tek yanlı üyelik müracaatını kabul etti, giriş sürecinde onlara ekonomik yardım yaptı. Bu arada Türklerin tecridi ve ambargolarla ezilmesi sürdürüldü. 1999 Helsinki zirvesinden sonra, Rumların çözüme yanaşıp yanaşmadığına bakılmadan AB üyelikleri garantilenerek, tüm ödünlerin Türk tarafınca verilmesi sağlandı.
AB, Kıbrıs'ta Rumlar lehine bir çözüme en çok direnmesi beklenen TSK'yı nötralize etmek için, ordunun siyaset dışına çıkarılmasını öngören Kopenhag Kıstası'na ağırlık verdi. AP de TSK'nın (ve Cumhuriyet'in) kurucu miti ve temel doktrini olan Kemalizm'e, demokrasi karşıtı bir ideoloji olarak saldırdı. MGK tam zamanında etkisizleştirildi.
Annan Planı çözümde nihai kararı kurumlardan alıp Kıbrıs halkına verdi. Annan'a göre referandum halkın özgür iradesinin ifadesiydi. Oysa ambargolardan ezilen Türk tarafı kurtuluşu imtiyazlı AB üyeliğinde görerek 'evet' oyu kullanmak zorundaydı. 'Hayır' oyu dışlanma ve ezilmenin devamı anlamına geliyordu. İngilizcesi 'duress' olan bu şantajcı yaklaşım, yalnız demokrasiye değil hukuka da aykırıydı.
Hükümet dış dünyanın yarattığı bu güçlükleri aşmak için içeride kurumlar ve toplum kesimleri arasında bir ulusal mutabakat sağlamaya çalışabilirdi. Tersine dış dünyanın kabul edebileceği bir çözüm için sorunu milli dava olmaktan çıkardı. Sn. Denktaş'ı hasım, milliyetçileri marjinal, iyi çözüm isteyenleri statükocu diye niteleyen, hamasetle hamasiyeti karıştıran gayrimilli bir söylemi benimsedi. Türk tarafı tehlikeli biçimde ikiye bölündü.
Bu, ulusal çıkardan ziyade grup çıkarına dayanan, 2. Cumhuriyetçi liberaller gibi 'postmodern' olan ve kurumların direncini aşmak için benimsenen plebisiter dış politikanın uygulamada başarıya ulaşması güç görünüyor. Ama asıl önemlisi, ambargolara dayanamadığımızdan, ekonomide kendi gücümüze güvenmediğimizden, demokrasimizi iç dinamiklerle düzeltemediğimizden dolayı AB üyeliğine tek kurtuluş olarak yönelen bu 'çözüm', bizim yenildiğimizi kanıtlıyor. Şatafatlı bir değişime uyum ve uygarlıkla bütünleşme söylemi bu gerçeği değiştiremez.
Popper, 'Hayat sorun çözmektir' diyor. Toynbee çözümlerin niteliğinin uygarlık yarattığına işaret ediyor. Birey ve toplumun kimliği çözümlere göre oluşuyor.
Bu çözüm bize AB üyeliği bile getirse, bu açıdan bir şey kazandırmayacak, kaybettirecek. Zira tarihi fırsatı yenilerek yakalamış olacağız.

Kafalar karışık

Erdal Güven

KARPAZ - Karpaz'da bir avuç Rum da yaşıyor. 'Her şeye rağmen' terk etmemişler, edememişler evlerini, köylerini... Çoğu Dipkarpaz'da, 209 kişi... Sipahi'de 81 Rum yaşıyor. Çoğu yaşlı. Anlaşılabilir nedenlerden ötürü konuşkan değillerdir Karpazlı Rumlar. Ama yanımda hepsinin tanıdığı, sevdiği, güvendiği biri var: Erdoğan Özbalıkçı. Erdoğan bey, Yeni Erenköy Lisesi'nde matematik öğretmeni. Eşi Sonay hanım, doktor ve buradaki Rumlar hep ondan 'soruluyor.'
Karşılarında bir dost görünce ağızlarının kilidi çözülüyor. KarpazlıRumların... Anlattıklarından anlıyorum ki 'Türk tarafında Rum olmak zor.' Eskiden daha da zormuş.

Kaygıyla geçen ömür
Bir kere kendilerini güvende hissetmiyorlar. Nice tatsız badire atlatmışlar. Tehditler, tacizler, saldırılar, gasplar. Eskisi kadar olmasa da çilelerinin hâlâ sürdüğünü anlatıyorlar. Kimsenin kendilerine sahip çıkmadığından şikâyetçiler. Gözleri arkada kalmadan bir yere gidemiyorlar, çünkü döndüklerinde ne bulacaklarını bilmiyorlar... Velhasıl, Dipkarpazlı Rumların anlattıkları, Dipkarpazlı Türkiyelilerden duyduğum "Güzel güzel yaşıyoruz" lafının çağrıştırdıklarıyla pek örtüşmüyor. Zorluklara tek bir umutla katlanmışlar: Çözüm. Ancak Annan Planı'nın öngördüğü çözüm onların da kafasını karıştırmış.
Nikos Şambi 70 yaşında. Dipkarpaz'daki Rum kahvesinin sahibi. Doğma büyüme buralı. Şambi, 'Hayır'cı. "Plan güvenliğimizi sağlamayacak. Türk idaresinde
yaşamak istemiyorum. Yıllarca muhasara altında yaşadık, bir gün kendi yönetimimize döneceğiz diye. Üç kız, üç erkek çocuğum var. Yalnızca biri kaldı."
Kızgın güneşin altında bahçelerini ekip biçmekle meşgul yaşlı bir çift görüyoruz. İlias Harpas ve Aleksandra Aleksandru. Adam 64, eşi 53 yaşında. Dipkarpaz'dadoğup büyümüşler.Hayatlarından memnun olmasalar da yaşayıp gidiyorlar işte. Şambi gibi 'Hayır'cı değiller. Ama karar verememişler.
"Bizimkilerden net mesaj alamadık. Baksana birbirlerine girdiler" diyor Harpas. Onlar Türk yönetiminde yaşamaya razılar: "Ama elimizden alınan toprağımız, evimiz geri verilmeli." Aleksandru, Rum politikacılara da kızgın: "Bizi sattılar. Güzelyurt'u aldılar, bizi kaderimize terk ettiler. 30 yıldır çile çeken bizleriz."
'AndreasNikolahacıbanayi'nin evindeyiz. Eşi Aleksandra. "Affetmeyeceğiz bizi satanları. Rum tarafına döncek olsaydım 'Evet' derdim" diyor Aleksandra. Andreas aynı görüşte değil: "Benim için önemli olan evlatlarımın dönebileceği bir ortam." 'Türklerle aranız nasıl' diye soruyorum. "Kıbrıslılarla iyi geçiniriz. Türkiyeliler bize yabancı." Peki ya referandum? Aleksandra 'Hayır'cı. "Türkiyeliler malımızı aldı. Dedelerimin, babalarımını evinde yabancılar oturuyor. Böyle hukuk olur mu?"

'Bize ne kalacak?'
Duyacağımızı duyduk, ayrılıyoruz Dipkarpazdan. Aleksandra durduruyor, son bir sözü var: "Evladım, bu Kıbrıs küçücük bir adadır. İngilizi alır, Amerikalısı alır, Türkiyelisi alır...Her gelen bir şey alırsa bize ne kalacak?"
Sipahi'de rahmetli papazın eşi Katerina Marku konuk ediyor bizi. Anlattıkları Dipkarpazlılar kadar kötü değil: "Köyde hiç bir olay olmadı. Gitmediğime memnunum. Kıbrıslı Türklerle Türkiyeliler benim için aynı. Yaşayıp gidiyoruz." Referandum için kararını vermemiş ama bildiği bir şey var: "Bu iş artık bitsin, Türkler de Rumlar da bundan sonra neler olacağını bilsin."

'Erteleme mümkün değil'

RADİKAL - LEFKOŞA - BM Kıbrıs Özel Temsilcisi Alvaro De Soto, Kıbrıs karar tasarısının Güvenlik Konseyi'nde bugün onaylanabileceğini söyledi. Ledra Palas'ta basın toplantısı düzenleyen De Soto, özellikle Rumların bazı endişeleri bulunduğunu bildiklerini belirterek, Konsey'in, taraflara bu planın uygulanabilir olduğuna ilişkin güçlü bir mesaj vereceğini söyledi. "Bundan sonra referandumun ertelenmesi mümkün değil" diyen De Soto, çıkacak 'Hayır' sonucunun, mevcut durumun devamı anlamına geldiğini söyledi.

Taraf tutan başkan, Denktaş

Hakkı Devrim

Referandum öncesi, KKTC Cumhurbaşkanı Rauf Denktaş köy köy gezerek, oy verecek halkı etkilemeye çalışıyor.
Bizde seçilince partisiyle ilişiği kesilen Cumhurbaşkanı tarafsızlık yemini eder. KKTC'de partili olabilir, parti başkanı olamazmış. Ama partisinin kararlarıyla bağlı değil; bağımsız hareket etme durumunda.
Belli ki Denktaş'ın tarafsızlık diye bir endişesi yok. Bırakın gelip TBMM'de, TC Hükûmeti'nin siyasetine karşı alenen propaganda yapmış olmasını, Kıbrıs'a döndükten sonra da Ankara'ya laf yetiştirmekten geri durmuyor.
O, doğrudan halkın seçtiği bir cumhurbaşkanıdır, diye düşünülebilir. Fransa örneğini gözümüzün önüne getirelim. Orada devlet başkanının, herhangi bir parti başkanı gibi seçim öncesi meydanlara inerek, komşu ülkelere giderek, köy köy dolaşarak propaganda yaptığı görülmüş hal midir?
Partisiz görünmek için oğlunuza bir parti kurdurarak seçimlere sokacaksınız, gün gelip onların da size karşı bir fikri benimsediğini görünce, besmele deyip yeniden politika pazarına ineceksiniz? Hukuk ve devlet anlayışına sığar mı?
*
Daha tuhafını görüyoruz.
Türkiye'den parti başkanları, olmadı onların görevlendirdiği partililer, KKTC'ye gitmiş, halkoylaması öncesi günlerde «Hayır»cılara alenen destek vermekle meşguller.
İki devlet arasındaki akrabalık, devletlerarası hukuk kurallarının çiğnenmesini mazur gösterir bir ilişki şekli midir?
Gazeteci, «Sezer ve Özkök ikilisinin oluşturduğu cephenin yaşanmakta olan sürece uygun olduğu düşünülebiliyor» der (M. Ali Kışlalı, 20 nisan, Radikal). «Hayır»cı parti başkanı, «Sezer'e Kıbrıs'la ilgili görüşlerimi sundum. Görüşlerimiz arasında fark olmadığı izlenimini edindim» diyebilir (Bülent Ecevit, 20 nisan, Radikal). Cumhurbaşkanı, Türkiye Hükûmeti plana «Evet» deyin çağrısı yaptı. Biz kimi dinleyelim, diye soran vatandaşına, «Türkiye'nin devlet olarak söylediğine bakınız» cevabını vermekte sakınca görmeyebilir (Rauf Denktaş, 18 nisan, Akşam). İlave eder: «Kıbrıs Türk halkının referandumda demesi halinde sorumluluk Türk hükûmetine ait olacaktır» (Cumhuriyet, 20 nisan).
*
Bilge hukukçuma danıştım. KKTC Anayasası'nı bilmiyorum, ama dediklerin anayasa ve devletler hukuku açısından doğrudur, dedi.
Tecrübeli bir eski siyasetçiye sordum. Aynen yazayım:
- Hukuku mu kalmış kardeşim, adamın devleti elinden gidiyor, cevabını verdi.
«Devletin devamlılığını sağlama» görevine gönderme yaptığını varsayalım.
Durum budur.

• * * * * * * * *

Kıbrıs'ta kâr zarar hesabı

Matematikçilerin oyun hesaplarının farklı alanlara uygulanması çok yeni bir uygulama değil. Önce ekonomistler, sonra felsefeciler ve siyaset bilimciler matematik alanının bu saf mantık teorilerini kendi alanlarına da uyguladılar. Hep birlikte kilitlendiğimiz Kıbrıs gündeminin ilk aşaması, nihayet bu cumartesi günü bir sonuca varacak. Annan Planı, her ne kadar teknik bir metin olsa da, yapılan yorum ve tartışmaların ağırlıklı olarak teknik düzeyde gitmesi sizi şaırtmıyor mu? Söz konusu olan, yıllardır ayrı yaşamış, aralarına kan ve husumet girmiş iki toplumun bir arada yaşama projesi. Bunda yıllardır Kıbrıs'ta iki halk arasında güven tohumu atan projelerin, 'hainliği' göze alarak çalışma yapan insanların büyük payı var. Adanın en acılı günlerini yaşamış olanların bir kısmı dahi 'Çocuklarımız ve torunlarımız için evet' diyebiliyorsa, her iki kesimde de bu gelecek projesinin mimarlarına adalılar çok şey borçlu.
Bu gelişmede Kıbrıs solunun büyük emeği var. Yıllardır statükoyu savunan ve temsil eden sağ partilere karşı, Kıbrıs solu barış, kardeşlik, çokkültürlülük gibi temalara sahip çıktı. İktidardaki Barış ve Demokrasi Hareketi ve Cumhuriyetçi Türk Partisi'nin AB ve Annan Planı konusunda yıllardır tavırları kesin.
Peki Kıbrıs solundaki bu gelişmeye karşın, Türkiye solu niçin neredeyse blok halinde 'Hayır'cı. Niçin bir gelecek tasavvuru, 'milli çıkar',
'satış', 'ver-kurtul' giderek 'ABD oyunu', 'emperyalizme teslimiyet' jargonunun dışında politika üretemiyor. Kıbrıslı solcuların gelecek tasavvurları oldukça net. Adada bölünmüşlüğün sona ermesini, eşit temelde bir arada yaşamayı hedefliyorlar. Bu hedefin gerçekleşmesini de AB de görüyorlar. Sosyal demokrasiden ortodoks Marksizme uzanan bir yelpazede Türkiye solu ise, Kıbrıs'ın hamisi kesilip, onu emperyalist aslanın ağzına atmama mücadelesinde. Sizce yanlışı kim yapıyor?

Çok önemli gelişme
Türkiye, yaşadığı sorunları tartışmama, yüzleşmeme, bir magazin denizinde hafızasızlığa boğulma eğiliminde. Güneydoğu'da on binlerce vatandaşını yitirdiği çatışmalar konusunda da bu böyle, buna kaynaklık eden Kürt meselesinde de. Konuşulmayan yoktur, diye bir ulusal felsefe herhalde bu. Türkiye'nin demokratikleşmesi, ülkede bir hukuk düzenin egemen olması, en ücra köyde bile yaşanan haksızlıkların üzerine gidilmesiyle mümkün. Muş Cumhuriyet Savcılığı bu konuda çok önemli bir adım attı. Malazgirt'in Nurettin Köyü'nde yaşayan Ramazan Öznarcı, 1994'te ailesiyle köyünden göç etti ve Ağrı'nın Patnos ilçesine yerleşti. Neden, korucu baskısıydı. Aynı yıl Nurettin Köyü korucularınca kaçırıldığı sanılıyor. Kendisinden bir daha haber alınamadı. Oğlu 2003'te Malazgirt Savcılığı'na başvurarak, babasının 10 yıl önce yedi korucu tarafından kaçırılıp öldürüldüğünü
belirtti. Tanık gösterdi. O tarihe kadar Ramazan Öznarcı'nın Nurettin Köyü yakınlarında güvenlik güçleriyle girdiği çatışma sonucu öldüğü açıklaması yapılıyordu. Tanıkları ve müştekiyi dinleyen savcılık, Öznarcı'nın korucularca kasten öldürüldüğü şüphesi olduğuna kanaat getirerek, dosyayı Muş Cumhuriyet Savcılığı'na gönderdi. Muş savcılığı, 'ağır ceza'da taammüden adam öldürmek suçundan dava açtı. Bu, hukuk düzeni egemenliğine geçmekte olduğumuzun bir göstergesi olabilir mi?

Hatlar karışınca
Af Örgütü İstanbul Şubesi kendi bünyesinde silahsızlanma kampanyası için çalışma yaparken, faks makinesi çalışmaya başladı. Dışişleri Bakanlığı'ndan
faks geliyordu. Faksı okudukça, şaşırarak hatayı fark ettiler. Çünkü faks, Türkiye'de yapılacak çeşitli toplantılara katılacak yabancılar, hatta bu yabancıların korumalarıyla ilgiliydi. Emniyet Müdürlüğü'ne hitaben, korumaların sınırdan silahlarının sorunsuz sokulabilmesi için izin verilmesi ve silahların, korumaların dökümü yapılıyordu. Acaba hatlar karıştı da, Af Örgütü'nden Dışişleri'ne akması gereken fakslar, bu terslik sonucu Dışişleri'nden Af Örgütü'ne mi gelmeye başladı?

Anastasiadis: 'Evet' çok zor

Rum tarafında 'Evet' cephesi lideri DİSİ'nin başkanı Anastasiadis, Kıbrıslı Türklerin 'Evet' diyeceğinden emin, ama AKEL 'Hayır'dan geri dönse bile Rumların tutumundan umutsuz

Erdal GÜVEN
LEFKOŞA - NikosAnastasiadis bugünlerdeKıbrıs'ın yükselen yıldızı. 56 yaşındaki politikacı, komünist AKEL'in beklenmedik biçimde Annan Planı'na 'Hayır' demeye yönelmesinden sonra 'Evet'çi cephenin en güçlü kalesi haline gelen muhafazakâr DİSİ'nin (Demokratik Seferberlik) lideri... Bu tutumuyla KKTC'deki 'Evet' cephesinde de en popüler Rum politikacı haline gelmiş durumda.
DİSİ, güneyin en büyük ikinci partisi. Yüzde 30'un üstünde oy oranı var. 'Evet'çi küçük partileri de yanına çekmiş durumda, ama hâlâ 'Hayır'cı cephenin gerisindeler. Anastasiadis, Annan Planı'nı baştan beri adil bir çözüm zemini olarak gördüklerini söylüyor: "Biz hep bu plan temelinde bir çözüm anlaşmasına varılabileceğini savunduk. Son halindeki değişikliklerle işler ve kalıcı bir hale dönüşmüş durumda Annan planı."
Papadopulos'un yaklaşımını nasıl bulduğunu sorunca, omuz silkip şöyle diyor: "O hiçbir zaman çözümden yana değildi. İsviçre'de tüm çabalarımıza rağmen doğru dürüst müzakere bile yapmadı. Yapsaydı plan Rumlar açısından daha iyi hale getirilebilirdi. Çünkü bu plan temelinde bir anlaşmaya imza atmaya zihniyeti müsait değil. Şimdi de iktidarda olmanın getirdiği tüm imkânları kullanarak plan aleyhinde kampanyayürütüyor.Kamuoyunu manipüle ediyor. Siyasi etiğe, sığmayan demokratik kültüre uymayan işler yapıyor."

AKEL'den umudu yok
Peki ya AKEL? AKEL'in ne yapmaya çalıştığını Anastasiadis de anlayamamış.
"Merkez Komite'nin bildirisine bakarsanız sonuna kadar Annan Planı için olumlu ifadeler var. Ama sonunda referandumun ertelenmesini, aksi halde 'Hayır' diyeceklerini söylüyorlar. Şimdi de BM Güvenlik Konseyi'nden yazılı güvence istiyorlar ve bu güvenceyi alırlarsa kararlarını değiştirebileceklerini söylüyorlar."
Anastasiadis, AKEL'in çark edip 'Evet'e yöneleceğini pek ihtimal vermiyor:
"Bunun ağır bir siyasi riski olur. Parti bölünebilir. Papadopulos'un partisiyle koalisyonları bozulabilir. Dolayısıyla iktidardan olabilirler."
Anastasiadis'e göre AKEL hatayı başta başkanlık seçiminde Papadopulos'u destekleyerek yaptı ama 'itiraf etmek işlerine gelmiyor'.
DİSİ liderine göre AKEL'in bir başka hatası, halkın çözümden beklentilerini
körüklemek oldu. "Çıtayı çok yüksek tuttular. Gerçekçi olmayan vaatlerde bulundular. Bunlar gerçekleşmeyince de mahcup oldular."
Bu iki hatanın AKEL'i kendi kur-duğu tuzağa düşürdüğü kanısında
Anastasiadis: "Şimdi kurtulmaya çalışıyorlar." AKEL, BM Güvenlik Konseyi'nden de aradığını bulamadı. Eğer AKEL, konseyden, Annan Planı'nın uygulanacağına dair yazılı güvence koparabilseydi, zevahiri kurtaracaktı.
Anastasiadis, AKEL bugün yarın çark etse bile geç kalındığı görüşünde; dolayısıyla güneyde referandumdan 'Evet' çıkması için iyimser değil. "Biz son dakikaya dek mücadelemizi sürdüreceğiz. Ama AKEL'in tutumu nedeniyle 'Evet' çıkması çok zor artık." Rumların 'Evet'inden umut kesildiğinden beri ağızdan ağıza dolaşan bir görüşe o da katılıyor: "Tek şansımız 'Evet' oylarının hiç olmazsa yüzde 40'ı bulması. Böylelikle ikinci bir referandum için toplumsal zemin oluşabilir."
DİSİ lideri, Türkler 'Evet', Rumlar 'Hayır' derse 'çok şeyin değişeceği' görüşünde: "Çözümü engelleyen taraf olacağız. Elbette bunun sonuçları olacak. Uluslararası toplumun Türk tarafına yaklaşımı da değişecektir. Bu gelişmelerin çözümü daha da zora sokacağını düşünüyorum." Anastasiadis Rumlardan ne kadar umutsuzsa Türklerden o kadar umutlu. Kuzey'de 'Evet' çıkacağına hiç kuşkusu yok.

'Erdoğan samimi'
Güneyde 'Hayır'cı cephenin gerekçelerinden biri de Türkiye'ye güvenilemeyeceği. AKP'nin sözüne inanılsa bile yıl sonunda Türkiye'nin AB'den müzakere tarihi alamaması halinde Kıbrıs'ta varılan anlaşmanın bozulabileceğinden kaygı duyuluyor. DİSİ lideri bu kaygıyı paylaşmıyor.
"Bir kere Erdoğan çözümde samimi. Bunu kanıtladı. İlk defa bir Türk hükümeti çözümsüzlüğün çözüm olmadığını gördü. Masaya iyi niyetle, siyasi iradeyle oturdu. Dahası Denktaş'ı ekarte ettiler."
Anastasiadis, Erdoğan'ın Avrupa vizyonunu da samimi buluyor. "Er-doğan bu vizyonunu koruduğu, Türkiye AB yörüngesinde kaldığı müddetçe, Kıbrıs'ta varılacak anlaşmayı bozmak gibi bir lüksü olmaz."

KKTC liderine veryansın

RADİKAL - SARAYBOSNA - Dışişleri Bakanı Abdullah Gül, Kıbrıs'ta raferenduma günler kala AKP hükümetine sert eleştiriler yönelten KKTC Cumhurbaşkanı Rauf Denktaş'ı Balkan Zirvesi yolunda topa tuttu. Gül, polemiğe girmek istemediğini söylese de Denktaş'ı dedikodulara inanıp onlara göre hareket etmekle suçladı. Kendisinin Kıbrıs'ın AB için feda edilmesini öngören hiçbir düşüncesi olmadığını belirten Gül, "Üzüldüğüm nokta şu ki; benim söylemediğim şeyler sanki ağzımdan duyulmuşçasına değerlendiriliyor. Yaptıklarımızı beğenmiyorsa alternatifini düşünsün ona göre hareket etsin" diye konuştu.
Gül ile Denktaş arasındaki egemenlik tartışması KKTC liderinin "Bir partinin iktidardır diye bizi egemen olmadığımızı hatırlatmasını asla kabul edemeyiz" demesi üzerine büyümüştü. Egemenlik konusunda böyle bir çıkışta bulunmadığını söyleyen Gül, raferandumdan çıkacak her türlü sonuca ilişkin hazırlıkları olduğuna dikkat çekti. Tahmin yapmaktan kaçınan Gül, ABD dahil herkesin elinden gelen katkıyı sağladığını söyledi. Referandumdan 'Evet' çıkması durumunda Denktaş'ın istifa edebileceği haberleri karşısında yorum yapmak istemeyen Gül, "İstifa kendi bileceği iştir" dedi.

Denktaş'a 'Ecevit desteği'

AA - LEFKOŞA - KKTC lideri Rauf Denktaş, dün Annan Planı'na 'hayır' kampanyasına
DSP lideri Bülent Ecevit'ten destek buldu. Ecevit, eşi Rahşan Ecevit'le adaya gidip Denktaş'ı ziyaret etti. Kıbrıs'ta iki tarafın devlet idare etmesinin zor olduğunu savunan Ecevit, 'Denktaş'ın canından bezdirilmeye çalışıldığını' söyledi. Annan Planı için "En hafif tabiriyle akıldışı" diyen DSP lideri, Rumların da 'yayılmacı ve ırkçı' olduğunu öne sürdü. Görüşmeye Yurt Partisi lideri Saadettin Tantan da katıldı. Denktaş ise Ecevit'ten önceki kabullerinde Başbakan Tayyip Erdoğan'dan şikâyet eden bir konuğunu, "Benin başbakanla kavgam yok" dedi.

Gözler BM'ye çevrildi

ABD, Rumların güvenlik kaygısını yatıştırmak için referandum öncesi BM kararı çıkarma çabasında. Powell, 'BM, anlaşma için ağırlığını koysun' dedi

RADİKAL - NEW YORK - Kıbrıs'ta 24 Nisan'daki referanduma birkaç gün kala, Rumların en büyük partisi AKEL'in 'Evet'e dönmek için anlaşmanın uygulanmasına dair BM teminatı istemesi, uluslararası toplumun eteklerini tutuşturdu. Dikkatler, BM Güvenlik Konseyi'nden referandumdan önce Rumları tatmin edecek bir karar çıkıp çıkmayacağına çevrildi.
Önceki gece BM Genel Sekreteri Kofi Annan, Güvenlik Konseyi'ne Kıbrıs raporunu sunarak çözüm anlaşmasının onaylanması ve taraflara ek güvence verilmesini istedi. Annan, referandumdan önce illa karar çıkması için bastırmasa da ABD ile Britanya dün gece TSİ 22.00 itibarıyla konseyi olağanüstü toplantıya çağırdı. ABD Dışişleri Bakanı Colin Powell, "BM Güvenlik Konseyi ile bu hafta çıkmasını beklediğimiz bir karar üzerinde
çalışıyoruz. Bu tasarı, BM'nin plana ağırlığını koyduğunu göstererek, hem Kuzey'de, hem de Güney'de Kıbrıslıları 'Evet' oyu için cesaretlendirecek. Tasarıda tarafları, plandaki sorumluluklarını yerine getirmeye çağıracağız" dedi. Powell ile görüşen AB Savunma ve Dış Politika temsilcisi
Javier Solana da, "Kuzeyden 'Evet', güneyden 'Hayır' çıkarsa, hayat aynı olmayacak. Herkes bunu bilmeli" diye konuştu.

Rusya sorun yaratıyor
Annan raporuna paralel hazırlanan ABD-Britanya tasarısının, güvenlik tedbirleri, silah ambargosu ve BM barış gücündeki değişiklikleri içerdiği belirtildi. Rumların Türk askeri gücünden kaygılarına yanıt vermeye çalışan tasarı, anlaşmada garantörlerin askeri güçleri ve iki tarafa silah satışının yasaklanmasıyla ilgili maddelerin delinme ihtimaline karşı, BM kuruluş anlaşmasının 7. bölümüne atıf yapıyor. Bu maddeler, barışı tehdit eden hallerde BM'ye, ihlalciyle ekonomik-diplomatik ilişkileri kesme ve güç kullanımı yetkisi veriyor. Anlaşmanın gerçekleşmesinden sorumlu olarak oluşturulacak yeni BM gücünün asker sayısı ise iki misline çıkarılacak.
Rum lideri Tasos Papadopulos'un AKEL'in tavrını değiştirecek bir BM kararını önlemek için devreye soktuğu Rusya ise, dün Rum Dışişleri Bakanı Yorgo Yakovu'yu ağırladı. Rus Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov, "Referandumda
dış baskı istemiyoruz. Kıbrıs halkının iradesini özgürce ifade etmesine olanak sağlanmalı" dedi. Lavrov, Rumların güvenlik endişelerinin giderilmesi için ellerinden geleni yapacaklarını belirtti.

Gül: İtirazımız yok
Dün Balkan zirvesi için Saraybosna'ya giden Dışişleri Bakanı Abdullah Gül, Annan'ın BM'ye sunduğu raporun anlaşma dışında bir düzenleme getirmediğini belirterek, "Anlaşma neyse o. Arkadaşlarımız inceledi, bir itirazımız yok" dedi. Kıbrıs'ın silahsızlandırılması vurgusunun zaten anlaşmada olduğunu, mevcut silahların adadan çıkarılacağını anlatan Gül, garantör ülkelerle ilgili hususların, kimin hangi silahları taşıyacağının, silah kaçakçılığının engellenmesinin de anlaşma çerçevesinde belirlendiğini hatırlattı. Dışişleri Bakanı, BM Genel Sekreteri Kofi Annan'ın son girişiminin adanın silahsızlandırılmasının daha güçlendirilmesine yönelik olduğunu belirtti.

AP de Rumları uyarıyor

AA - STRASBOURG - Avrupa Parlamentosu'ndaki (AP) siyasi gruplar, Rumların Annan Planı'na 'Hayır' demesinden kaygı duyduklarını açıkladı. Taraflara 'Evet' deme çağrısı yapan tavsiye kararı hazırlayan AP'deki Yeşil Grup Eşbaşkanı Daniel Cohn Bendit, Rumlar 'Hayır' derse AB'nin KKTC'yle siyasi ve ekonomik ilişki kurmak için mekanizma oluşturması gerektiğini söyledi. Tasarıya bir değişiklik önergesi sunan Bendit, AB üyelerinin, BM'den Türklere yönelik ambargonun kaldırılmasını talep etmesini de istedi. Liberal Grup Başkanı Graham Watson ise, Rum liderleri çözüm için gerekli iradeyi göstermemekle suçladı ve "Rumlar 'Hayır' derse Türk yönetiminin meşrulaşması için gerekli adımlar atılır" dedi.

RADİKAL - ATİNA - Dışişleri Bakanı Abdullah Gül bile Rumları referandumda 'Evet' demeye iknaya çalışıyor. Gül, Rum gazetesi Politis'e konuşarak kaygıları yatıştırmaya çalıştı. Rum kesimindeki 'Hayırcı'ların Türkiye'nin çözüm anlaşmasını uygulamayacağı iddiaları için Gül, "Biz ne vaat ettikse yerine getireceğiz" dedi. Gül 'Türkiye aralıkta AB'dan müzakere tarihi alamazsa, çözüm anlaşmasını ne denli uygulayacağı' sorusunu ise "Kıbrıs'ın çözümü AB şartı değildi. Önce Yunanistan ile sorunlar vardı sonra Kıbrıs'ın üyeliği ile sorun çıktı. Şimdi sorun çözülürse her iki taraf Türkiye'yi AB yolunda destekleyecek" diye yanıtladı. Gül, Türkiye'nin garantörlük ısrarı için şöyle dedi: "Türkiye de, Yunanistan da, Britanya da garantör ülkelerdir. Askeri ihtilal dönemleri kapanmıştır. Türkler Kıbrıs'ta sayıca azdır. Güvenlikleri ile elbet ilgileniyoruz. Ancak bu, müdahale etmek istediğimiz anlamına gelmez." Dışişleri Bakanı, 'Adada 650 Türk askeri kaldığında, Türkiye bu askerleri de çeker mi?' sorusuna, "Taraflar anlaşırsa bu da olabilir" cevabını verdi.

AB Komisyonu'nun genişlemeden sorumlu üyesi Günter Verheugen, Kıbrıs konusundaki son gelişmelerle ilgili yaptığı açıklamada, ''Rumlar tarafından aldatılmış hissettiğini'' söyledi.
Avrupa Parlamentosu'nda başlayan Kıbrıs oturumunda söz alan Verheugen, Rum yönetiminin, referandumda Annan planına karşı tavır almasını sert biçimde eleştirdi ve ''Artık diplomatik olmayan biçimde söyleyeceğim, kendimi Rumlar tarafından aldatılmış hissediyorum'' dedi.
Kıbrıs sorununun çözümünün Rumların AB'ye üyeliğinin önkoşulu olmadığı yolundaki tavrı hatırlatan Verheugen, Rum yönetiminin görüşmeler sırasında BM planını destekler bir tavır içinde olduğunu belirtti ve Rum yönetimi lideri Tasos Papadopulos'un son yaklaşımının daha önceki tavrına tamamen ters düştüğünü söyledi.
Verheugen, Rum kesiminde kendisine getirilen yayın yasağını da sert biçimde eleştirdi ve ''AB'ye üye olan ve üye olacak ülkelerde bir takım temel ilkelere saygı gösterilmesini bekleriz. Bu herkes için geçerli'' dedi.
Rumların, Annan planına karşı çıkmasına yönelik eleştirilerini sürdüren Verheugen, ''Hayır diyenler Ada'da hala Türk askerlerinin kalacağını söylüyorlar. Referandumda 'hayır' derlerse 30 bin Türk askeri ilelebet orada kalacak. Adada hala Türkiye'den gelen göçmenlerin bulunduğundan şikayet ediyorlar. 'Hayır' derlerse Kıbrıs'a belki de yüz bin Türk göçmen daha gelebilecek'' diye konuştu.
Avrupa Parlamentosu Başkanı Pat Cox da, Rum kesiminde getirilen yayın yasağını eleştirdi ve bunun ifade özgürlüğüne aykırı olduğunu söyledi.
Ayrıntıları izliyoruz

MILLIYET 21/04/2004

Türk-Yunan dörtlü görüşmesi birkaç saat ertelenebilir

Kıbrıs'ta 24 Nisan'da yapılacak referandumlardan önce Bosna Hersek'in başkenti Saraybosna'da yapılacak olan Türk-Yunan dörtlü görüşmesinin, Balkan zirvesi çerçevesinde düzenlenecek öğle yemeği öncesine alınması bekleniyor.
Edinilen bilgiye göre, yaklaşık yarım saat içinde başlaması planlanan dörtlü görüşmenin, Başbakan Recep Tayyip Erdoğan'ın sabah programının uzaması nedeniyle öğle yemeği öncesine alınması öngörülüyor.
Görüşme, Başbakan Erdoğan, Yunanistan Başbakanı Kostas Karamanlis, Dışişleri Bakanı ve Başbakan Yardımcısı Abdullah Gül ile Yunanistan Dışişleri Bakanı Petros Molivyatis'i bir araya getirecek.
Güneydoğu Avrupa Ülkeleri İşbirliği Süreci devlet ya da hükümet başkanları zirvesinin düzenlendiği Holiday Inn Oteli'nde yapılacak dörtlü görüşmede, 24 Nisan'daki referandumdan önce Kıbrıs sürecinde gelinen nokta ile ikili ilişkilerin ele alınması bekleniyor.
Yunanistan Başbakanı Karamanlis, daha önce Türkiye'nin Atina Büyükelçisi Yiğit Alpogan aracılığıyla, iki ülke ilişkilerinin yakalanan iyi hava çerçevesinde devam ettirilmesi, Kıbrıs sürecinin kendi akışına bırakılması, ekonomik ilişkilerin güçlendirilmesi ve Yunanistan'ın Türkiye'nin AB üyelik sürecine destek olduğu mesajlarını iletmişti

MILLIYET 21/04/2004

Kıbrıs'ta Annan Planı hakkında yapılacak referandumlar öncesinde, KKTC'nin başkenti Lefkoşa'da yarın akşam hem ''evet'', hem de ''hayır'' görüşünü savunanlar mitingler düzenleyecek İktidarın büyük ortağı Cumhuriyetçi Türk Partisi (CTP) tarafından düzenlenen ''Dünya ile Bütünleşmeye Evet Şöleni'' İnönü Meydanı'nda saat 20.00'de, Miting Tertip Komitesi'nce düzenlenen ''Varoluş ve Dayanışma Mitingi'' ise saat 18.00'de Atatürk Meydanı'nda yapılacak.
CTP Basın Bürosu'ndan verilen bilgiye göre, ''Kıbrıs Türk halkının çözüm yönündeki kararlılığının göstergesi'' olacak şölende, İki Toplumlu Koro ve Halk Dansları Topluluğu ile SOS müzik grubu sahne alacak.
''Hangi yaşta, hangi görüşte, hangi partiden, hangi bölgeden, hangi meslekten olursanız olun dünya bir tanedir. Haydi dünyayla buluşalım'' sloganlı şölenle ilgili açıklama yapan CTP Genel Sekreteri Ferdi Sabit Soyer, ''kararlı bir şekilde dünyayla buluşmak ve çocukların geleceği için, 24 Nisan'daki tarihi referandumda 'evet' diyeceklerini'' belirtti.

VAROLUŞ VE DAYANIŞMA MİTİNGİ

Miting Tertip Komitesi imzasıyla gazetelere verilen ''Varoluş ve Dayanışma Mitingine Çağrı'' başlıklı ilanlarda ise ''Sessiz çoğunluk son noktayı koyacak. Vatandaş vatanına sahip çık, muhteşem bir mitingle var olduğunu ve var olacağını artık göster. Oynanan bu oyunu artık durdur'' denildi.
''Yokoluşa hayır'' denilecek miting için bütün ilçe merkezlerinden ve bazı köylerden otobüsler kaldırılacağı da duyuruldu.
Mitinge, bugün KKTC'ye gelecek olan MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli'nin de katılarak bir konuşma yapması bekleniyor.
MILLIYET 21/04/2004

Rum ve Yunan asıllı Amerikalılar'ın üyesi olduğu ABD'deki bazı dernekler, Başkan George W. Bush'a bir mektup yazarak, Annan planının hem Rumlar'ın hem de ABD'nin çıkarlarına ters düştüğünü, planın değiştirilmesi gerektiğini savundu.
Mektup, Helenik Amerikan Ulusal Konseyi (AHEPA), Amerika Kıbrıs Federasyonu, Panepirotik Amerika Federasyonu, Amerika Pan-Makedonya Birliği ve Amerikan Helenik Enstitü (AHI) adına Bush'a gönderildi.
AHI Başkanı Gene Rossides'in imzasını taşıyan mektupta, ''Büyük Yunan-Amerikan üyeli örgütler, Annan planını daha demokratik, üzerinde çalışılabilir, finansal olarak uygulanabilir ve adil hale getirmek için ABD'nin çıkarına planda ciddi değişiklikler yapılması çağrısında bulunuyor'' ifadesi kullanıldı.
Bush'a gönderilen ve 19 Şubat tarihini taşıyan mektupta, Türkiye'nin 1974 Kıbrıs Barış Harekatı'nın, Irak'ın 1990 yılında Kuveyt'i işgalinden farksız olduğu iddia edildi ve Türkiye'nin bu tarihten beri Ada'yı ''işgal'' ettiği ileri sürüldü.
Mektupta, ''Annan planı, Irak'ta demokratik kurumlar inşa etmeye yönelik Amerikan çabaları için zararlıdır. Çünkü Annan planı, etnik ayrıma dayalı zayıf bir merkezi hükümete dayanan sistemi rasyonalize etmeye çalışıyor. ABD, bu tip bir çözümü Irak'ta reddetti'' denildi.
Annan planının, Ada'da mülkiyet haklarını korumadığı, askerden tam arındırmayı getirmediği, toprak dağıtımında adil olmadığı gibi iddialar da mektupta yer aldı. Mektubun birer kopyası, ABD Başkan Yardımcısı Dick Cheney, Ulusal Güvenlik Danışmanı Condoleezza Rice, Dışişleri Bakanı Colin Powell ve Savunma Bakanı Donald Rumsfeld'e de gönderildi.
MILLIYET 21/04/2004

BM Güvenlik Konseyi Kıbrıs'ı görüşecek...

BM Güvenlik Konseyi, TSİ 17.00'de başlayacak oturumunda Kıbrıs konusunu görüşecek.
İngiltere tarafından hazırlanan karar tasarısının sabah (TSİ 17.00) oturumunda oylanarak, kabul edilebileceği belirtiliyor.
BM diplomatik kaynakları, ilk karar tasarısı taslağına özellikle Fransa ve Rusya'dan itirazlar gelmesinin ardından, İngiltere'nin Konsey üyelerine ikinci bir taslak tasarısı sunduğunu belirtiyorlar.
Bu tasarının sabah oturumunda oylanıp kabul edilmesinin olası olduğunu belirten diplomatik kaynaklar, BM Genel Sekreteri Kofi Annan'ın Kıbrıs tasarısının bir an önce görüşülmesi konusunda talebi bulunduğunu kaydediyorlar.
Annan raporuna bağlı olarak hazırlanan karar tasarısında, Ada'da uygulanacak silah ambargosunun delinmesi olasılığına karşı BM Sözleşmesi'nin 7. bölümüne atıf yapılmasının ''normal'' olduğunu ifade eden BM kaynakları, bütün BM ambargolarının söz konusu 7. bölüme atıf yapılarak hazırlandığını vurguluyorlar. Bu bölüme ait 41. ve 42. maddeler, barışı tehdit eden hallerde BM'ye, ambargoyu ihlal eden ülkeyle ekonomik ve diplomatik ilişkileri kesme ve güç kullanımı yetkisi veriyor.
BM, söz konusu maddeleri Sırbistan'a müdahale sırasında işletmişti. Diplomatik kaynaklar, bu maddelerin sadece taraflardan birini değil, uluslararası toplumu hedeflediğini belirtiyorlar.
MILLIYET 21/04/2004

Elçin Ergün


Başbakan Recep Tayyip Erdoğan'a bugün, "Kıbrıs'ta ne olursa olsun Türkiye'yi destekleyeceğiz" mesajı verecek olan Yunanistan Başbakanı Kostas Karamanlis, dün kabul ettiği Türkiye'nin Atina Büyükelçisi Yiğit Alpogan'a, "Kendi sırtımızdan size yönelik başkalarıyla bir şey yapmayacağız" dedi.
Kıbrıs'ta yapılacak referandum öncesinde Alpogan, geçtiğimiz ay başbakanlık koltuğuna oturan Karamanlis'e bir nezaket ziyaretinde bulundu. Görüşmede Karamanlis, kendisinden önceki hükümetle Türkiye'nin ilişkilerine atıfta bulunarak, "İkili ilişkiler aynı seviyede devam etsin" mesajı verdi.
Ekonomik ilişkilerin de, "gerçek ikili müttefik ülke seviyesine çıkarılmasına" vurgu yapan Karamanlis, Kıbrıs'ta yapılacak referanduma ilişkin olumlu ya da olumsuz bir müdahalelerinin olmayacağını kaydetti.
Kıbrıs'taki sonuç ne olursa olsun Türkiye'nin AB üyeliğine verilen desteğin süreceğini belirten Karamanlis, "AB'ye girişinizi destekliyoruz, kendi sırtımızdan size yönelik başkalarıyla bir şey yapmayacağız" diye konuştu.
Kıbrıs'ta yapılacak referandum öncesinde, garantör olan iki ülke Türkiye ve Yunanistan'ın Başbakan ve Dışişleri Bakanları bugün Saraybosna'da bir araya gelecek.
Saraybosna'da yapılan "Güneydoğu Avrupa Ülkeleri İşbirliği Süreci Devlet ve Hükümet Başkanları Toplantısı"nda Türkiye'yi temsil edecek olan Başbakan Erdoğan ve Dışişleri Bakanı Abdullah Gül, Karamanlis ve Dışişleri Bakanı Moliviatis ile görüşecek.
Görüşmede, Karamanlis'in, adada çıkacak sonucun Türk - Yunan ilişkilerini etkilemeyeceğini, Türkiye'nin AB üyelik sürecinin destekleneceğini dile getirmesi bekleniyor.
MILLIYET 21/04/2004

Cumhurbaşkanı Rauf Denktaş, Enosis hedefine ulaşmayı umut eden Rum papazların, Kuzey Kıbrıs'a kan içmeye geleceğini savundu. Baf Metropoliti Hrisostomos'un, "Enosis'i şampanyayla kutlayacağız" sözlerini değerlendiren Denktaş, Rum tarafının hiçbir zaman Kıbrıs'ı Yunan yapma siyasetinden vazgeçmediğini vurguladı. Annan Planı'yla AB'ye girmenin Helenizmin zaferi olduğunu kaydeden Denktaş, papazların "Yüzlerce kiliseye geri geleceğiz" sözlerine atıfta bulunarak, "Yüzlerce papaz geri gelecek. Bu şampanya içen papazlar, kan içmek için gelecekler bu sefer. Acayip mi konuşuyorum, fazla mı abartıyorum, özür diliyorum" dedi.
Denktaş, Başbakan Erdoğan'la arasında bir kavga olmadığını belirtti. Bu mevkilerde görüş ayrılığı olabileceğini söyleyen Denktaş, Erdoğan'ın kendi görüşüne göre milletine hizmet ettiğini, kendilerinin de hataları göstermeyi görev edindiğini vurguladı.

Hayırcı değil, gerçekçiyim
KKTC Dışişleri Bakanı ve Başbakan Yardımcısı Serdar Denktaş, referandumla ilgili olarak, "Hayırcı değil, koyu bir gerçekçi olduğunu" belirtti. Denktaş, "Gerçekleri görüyorum. Halkın, özellikle gençlerin beklentilerini hissediyorum, ama gerçekler farklıdır. Şoke olacağız. Büyük hayallerle yola çıkan gençler umutlarını kaybedecek" dedi.

MILLIYET 21/04/2004

BARKIN ŞIK Ankara


Kıbrıs'ın garantör ülkelerinden İngiltere, propaganda çalışmalarına ağırlık verdi. Türk istihbarat birimlerine ulaşan bilgilere göre, İngilizlerin Güney Kıbrıs'ta dağıttı broşürlerde, Rumlara "evet" demeleri için 12 neden sıralandı. Elden ele dolaşan metindeki önemli uyarılardan bazıları şöyle:
• Rum göçmenlerin yarıdan fazlası eski evlerine dönecek.
• Türkiye'den göçlere karşı, güçlü ve etkili bir koruma sağlandı.
• 2018'de veya Türkiye'nin AB'ye girmesi halinde (hangisi daha erkense) Türk askeri sayısı 650'ye inecek.
• Kuzeyde yerleşme ve taşınmaz alma haklarına ilişkin sınırlamalar sonsuz değil, belli vadeye bağlıdır.
• Birleşik Kıbrıs Cumhuriyeti'nin hemen hemen bütün federal kanunları Kıbrıslı Rumlar tarafından kaleme alındı.
MILLIYET 21/04/2004

LEFKOŞA Milliyet


Kıbrıslı Türkler, 24 Nisan'da, 1974'ten sonraki siyasi hayatlarında üçüncü kez referandum için sandık başına gidecek. İlk referandumun yapıldığı 8 Haziran 1975'te, Kıbrıs Türk Federe Devleti'nin (KTFD) anayasası halkın onayına sunuldu. 15 Kasım 1983'te ilan edilen KKTC anayasası da 5 Mayıs 1985'te oylandı. KKTC'de cumartesi günü yapılacak referandumda kullanılacak oy pusulaları da belli oldu. Pusulanın bir tarafı siyah, bir tarafı da beyaz olacak. Beyaz zeminde "evet", siyah zeminde de "hayır" yazısı yer alacak.
MILLIYET 21/04/2004

ABD Dışişleri Bakanı Colin Powell, Kıbrıs'ta yapılacak referandumlarda "evet" oyunu teşvik etmek için BM Güvenlik Konseyi'nden bir karar çıkarmak istediklerini söyledi.
Powell, "BM Güvenlik Konseyi ile bu hafta çıkmasını beklediğimiz bir karar üzerinde çalışıyoruz. Bu tasarı, BM'nin Annan Planı'na ağırlığını koyduğunu göstererek, hem Kuzey'de hem de Güney'de Kıbrıslıları 'evet' oyu için cesaretlendirecek" dedi. Tasarıda bütün tarafları, Annan Planı'ndaki sorumluluklarını yerine getirmeye çağıracaklarını ifade eden Powell, böyle bir karar çıkmasının, Kıbrıs'ta her iki tarafa da, uluslararası toplumun, bu planın tam olarak arkasında olduğunu göstereceğini umduğunu anlattı.
MILLIYET 21/04/2004

DSP Genel Başkanı Bülent Ecevit ve eşi Rahşan Ecevit, dün KKTC Cumhurbaşkanı Rauf Denktaş'ın "evet" sloganlarıyla protesto edildiği Kıbrıs Yeşilırmak köyünü ziyaret etti. Annan Planı'nda Rum yönetimine devredilmesi öngörülen köyde, kahvehanede halkla sohbet eden Ecevit çifti, Kıbrıs'taki son gelişmeler hakkında düşünce ve duygularını paylaşmak için Yeşilırmak'a geldiklerini söylediler. Yeşilırmak'ın tarihinde hiçbir zaman Rumlarca yönetilmediğine işaret eden Ecevit, "Yeşilırmak'ın yerini bile bilmeyen Ankara'dakiler, siz kimin malını kime veriyorsunuz?" diye konuştu. MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli de, referandum öncesi "Hayır" kampanyasına destek amacıyla bugün KKTC'de temaslarda bulunacak.
MILLIYET 21/04/2004

Baykal Kıbrıs'a gitmiyor

ANKARA Milliyet


Kıbrıs politikası nedeniyle hükümeti sert bir dille eleştiren CHP Genel Başkanı Deniz Baykal, adadan gelen daveti görmezden gelerek, dört günlük Brüksel ziyaretini tercih etti. Baykal, Kıbrıs'ta yeni süreç başladığından beri Kıbrıs'a gitmedi.
Baykal'a davet, Kıbrıs Türk Mücahitleri Derneği Türkiye Temsilcisi Rafet Ramiz'den geldi. Ramiz, Baykal'a gönderdiği mesajda, "AB'nin, ABD'nin ve bunların işbirlikçilerinin yürüttüğü kampanyalara karşı referandum öncesi KKTC'ye gelip bize Türkiye'den verdiğiniz desteği burada da sürdürmenizi istiyoruz" dedi. Ancak Baykal Avrupa Sosyalist Partileri 6. Kongresi'ne katılmak üzere yarın Brüksel'e gitmeye karar verdi. Baykal, Türkiye'ye, 24 Nisan'da yapılacak tarihi referandumdan bir gün sonra dönecek. Geçen kongrede genel başkan yardımcısı seçilen Baykal, başkanlık divanına yeniden aday olacak.
MILLIYET 21/04/2004

Yorgo Kırbaki


Dışişleri Bakanı Abdullah Gül, referandumda "evet" demeleri için Rumları ikna etmeye çalıştı. Rum Kesimi'nde yayımlanan ve "evet"i destekleyen Politis gazetesine konuşan Gül, vizyonunun Türkiye, Yunanistan ve Birleşik Kıbrıs'ın işbirliği olduğunu söyledi. Gül, Rum Kesimi'ndeki "hayır"cıların Türkiye'nin çözüm anlaşmasını uygulamayacağına ilişkin iddialarını, "Biz tüm vaatlerimizi yerine getireceğiz. Bir şey imzalarsan, uygulamak zorundasın. Bu, Yunanistan ve Kıbrıslı Rumlar için de geçerlidir" sözleriyle yalanladı.

Annan'ın raporuna itiraz yok
Gül, "Türkiye aralıkta AB'den tarih almazsa çözüm anlaşmasını ne denli uygular?" sorusunu da "Müzakerelerin başlatılacağına inanıyoruz. Kıbrıs sorunu çözülürse Kıbrıs da, Yunanistan da Türkiye'yi destekleyecek" diye yanıtladı. Gül, garantörlükle ilgili bir soru üzerine de "Türkiye de, Yunanistan da İngiltere de, garantör ülkeler. Hiç askeri bir ihtilal olabilir mi? O dönemler kapanmıştır" dedi.
KKTC Cumhurbaşkanı Rauf Denktaş'ın kendi görüşleri olduğunu, Türkiye'nin kimseyi kontrol etme niyetinde olmadığını söyleyen Gül, dün yaptığı açıklamada da BM Genel Sekreteri Annan'ın, Güvenlik Konseyi'ne sunduğu son raporda anlaşma dışı yeni bir düzenleme getirmediğini, Kıbrıs'ın silahsızlandırılması konusunun zaten anlaşmanın içinde bulunduğunu söyledi.

ADEM ALTAN

Ankara'yı ziyaret eden Hollanda Avrupa İşleri Bakanı Atzo Nicolai (sağda), dün Dışişleri Bakanı Abdullah Gül'le yaptığı görüşmede, Kıbrıs konusunda Türk tarafına destek verdi. Nicolai, referandumda Rum tarafından "hayır" oyu çıkması durumunda, AB'nin tutumunu yeniden belirlemesi gerektiğini belirterek, "Kuzey Kıbrıs'ı açıkta bırakamayız" dedi. Saraybosna'ya giderken uçakta soruları yanıtlayan Gül de, kapalı bir oturumda ne söylendiği tam olarak bilinmeden dedikodulara ve gazetelere yansıyan haberlere dayanarak KKTC lideri Rauf Denktaş'ın "Türkiye'nin AB için Kıbrıs'ı feda ettiğine" ilişkin açıklama yapmasının kendisini üzdüğünü belirtti. Denktaş'la polemiğe girmeyeceğini belirten Gül, "AB için Kıbrıs'ın feda edilmesi" yorumunun doğru olmadığını da bildirdi.
MILLIYET 21/04/2004

Güney Kıbrıs'ın en büyük partisi "komünist" AKEL'in takındığı tutum, en fazla KKTC'nin iktidar partisi CTP'yi şaşırttı.
KKTC Başbakanı ve CTP lideri Mehmet Ali Talat'ın, dün, Güney Kıbrıs'a geçerek görüşme isteği AKEL yönetimince geri çevrildi. Siyasi nezaketle bağdaşmayan bu tutum, Kuzey'de AKEL'e en yakın parti konumunda CTP'yi ve lideri Talat'ı üzmüş olmalı. Annan planına ilk hali dahil başından beri "evet" diyen CTP'nin, Güney'de güvendiği dağ AKEL'di. Şimdi bu dağa kar yağmış olmasını yadırgıyor.
"Komünist" AKEL'in milliyetçiliği ağır bastı.
Bu gerçekten şaşırtıcı bir durum mudur?
Ahmet İnsel, geçtiğimiz pazar günü Radikal - 2'de yayımlanan yazısında AKEL'i çok iyi analiz etmiş. AKEL'in, komünist değil, "popülist - milliyetçi" eğilimleri her zaman ön planda olan bir parti olduğunu vurguluyor. İnsel, geçmişle ilgili olarak, AKEL'in, 1960 anlaşmalarına "Enosis'i dışladığı" gerekçesiyle karşı çıktığını anımsatıyor. Keza partinin 1954 programında "kayıtsız şartsız Enosis" talebinin yer aldığını da...
1975'ten sonra bu politikalarını değiştiren, federasyon ve Kıbrıslılık tezlerini savunmaya başlayan AKEL'in, bugünkü tutumunu eski reflekslere dönme olarak niteliyor İnsel...
AKEL'in bugünkü ikircikli tutumu da gösteriyor ki, AKEL henüz Enosis açısını tam olarak terk edebilmiş değil. Annan planının son halini yine bu bakış açısıyla irdeliyor ve bu nedenle de kolayca "evet" diyemiyor. Bu da AKEL'in komünistlik bir tarafa, "önce milliyetçi sonra solcu" olduğunun göstergesi.
Annan planının bugünkü halini Helenizm açısından yeterli görmüyor. Türk tarafına tanınan hakların güvenceden yoksun olması başta olmak üzere 15 - 20 yıl içinde Ada'yı Rumların hakimiyetine geçirecek hükümler içeren Annan planının son halini dahi beğenmeyen AKEL'in bu milliyetçiliğini, CTP'liler "ihanet" olarak görüyorlar.
AKEL, "evet" dememek için kırk dereden su getiriyor. BM Güvenlik Konseyi'nden güvence şartı bunlardan biri. Bu saatten sonra "evet" dese bile Rum kamuoyunu ne kadar etkiler o da belli değil. AKEL'in her koşulunu emir gibi yerine getirmek için çabalayan AB, ABD ve BM, adeta "evet" için yalvarma aşamasındalar. AKEL de bunu Rumlar lehine sonuna kadar kullanıyor.
Nasıl "milliyetçi - komünist" olunurmuş onu gösteriyor.
CTP de şaşkın izliyor...
FIKRET BILA MILLIYET 21/04/2004

DENKTAŞ Türk hükümetini ağır sözlerle eleştiriyor; eleştirsin... Tabii farklı düşünebilir. Ama bu farklılığın bir polemiğe dönüşmesi kaygı vericidir.
Son olarak Denktaş Türkiye'nin hükümetini "bir partinin iktidarı" olarak niteledi ve çok ağır sözler etti:
"Egemen değildiysek Türkiye büyükelçisini niye gönderdi? Ne diye 20 yıldır egemen devletiz diye tanıdı?..
AB'den bir tarih almak için Kıbrıs feda ediliyor!..
Bir Kardak kayası için savaşı göze alan Türkiye, uğruna şehitler verdiği Kıbrıs'ı terke hazırlanıyor!.."
Dün Adalet Bakanı Cemil Çiçek'e Denktaş'ın bu sözleri için ne dediğini sordum, şu cevabı verdi:
- Sayın Denktaş'ın tarihi kişiliğine saygımızdan susuyoruz, cevap vermiyoruz. Ve biliyoruz ki, Anadolu ve Ada Türklüğü arasında böyle bir tartışma çok zararlı olur.
Acaba Denktaş bir de bu açıdan hiç düşündü mü?
***
EVVELA, Sayın Denktaş'ın Kıbrıs Türklerine "Türkiye AB uğruna sizi terk ediyor" mesajını vermesi çok yanlıştır.
Annan planı kabul edilse de, Türkiye daha uzun yıllar Kıbrıs Türklerini elbette destekleyecektir; hem siyaseten, hem iktisaden.
Kıbrıs Türklerinde "terk edilmiş" duygusu yaratmaktan ve anavatanla dayanışmada soğukluğa yol açmaktan sakınmak gerekir.
İkincisi, KKTC "devlet-i ebed müddet" olarak kurulmamıştı zaten! Anayasa hükmünde olan KKTC'nin "Kuruluş Bildirisi"nde açıkça, "iki eşit halk arasındaki ortaklığın bir federasyon çatısı altında yeniden kurulması" öngörülmüş, bağımsızlık ilanının bunu kolaylaştıracağına inanıldığı belirtilmişti.
KKTC'nin Anayasa Mahkemesi de, işte bu sebepledir ki, KKTC'ye son vererek "federasyon çatısını" kuracak olan Annan planının referanduma sunulmasını onaylamıştır.
Hem Denktaş'ın kendisi yıllardır neyin müzakeresini yapıyordu?!
***
AKIL ile gönül çatışınca aklın gereğini yapmak doğrudur. Yapılan da budur.
"Akıl için yol bir değildir" elbette; ama 'akıllar'ın tartışması, Kıbrıs'la Anadolu arasında soğukluk yaratacak bir 'nefsaniyet' düzeyine çıkmamalıdır.
Aksine, Kıbrıs Türkleri ile Türkiye arasındaki dayanışma duygusunun, ekonomik ve sosyal ilişkilerin çok daha güçlendirilmesini gerektiren bir sürece giriyoruz.
Denktaş, hükümeti eleştirsin, "hayır" kampanyası yürütsün ama "Türkiye Kıbrıs'ı terk ediyor" gibi laflar ederse, hem haksızlık yapmış olur, hem dayanışma duygularını zedeler.
Adalet Bakanı Cemil Çiçek'e, Annan planının "güvence için" BM Güvenlik Konseyi'ne sunulmasını da sordum, şunu söyledi:
- Referandumdan sonra sunacaktı, şimdi sunuyor. Bundan bir şikayetimiz yok. Hatta Güvenlik Konseyi kararı, Annan planındaki derogasyonların hukuki gücünü artıracağı için olumlu bir yönü de var.
Evet, 30 yılın sonunda iyi bir konjonktürdeyiz, artık, Denktaş dahil, hepimiz 25 Nisan sonrasını düşünmeliyiz...
TAHA AKYOL MILLIYET 21/04/2004

Referanduma doğru Kıbrıs - 5
LEFKOŞA

İki kavşakta iki gösteri. Biri evetçilerin, öteki hayırcıların. Bir taraf gelecekle, öteki taraf geçmişle uğraşıyor. Birinin elinde zeytin dalı, ağzında barış şarkıları... Ötekinin eli yumruk olmuş, iki dudağının arasında kavga ve savaş sözcükleri...
Bir taraf, güzel bir geleceği barış şarkılarıyla anlatıyor. Öteki taraf, boyun damarları şişmiş, habire savaş sloganları atıyor, geçmişin hortlaklarıyla uğraşıyor.
Bir taraf güler yüzlü.
Öbür tarafta kaşlar çatık.
Yüzler gergin, ürkütücü...
Şehrin hemen girişindeki kavşağı evetçiler tutmuş, bayrak dalgalandırıyorlar, barış şarkılarıyla... Dereboyu kavşağında ise hayırcılar... Üç hilalli MHP bayraklarıyla, kurt işaretleriyle, Türkiye plakalı arabaların içinden yarı bellerine kadar sarkarak, yüzleri takallüs etmiş, bağıra bağıra meydanda dönüyorlar.

Ülkücülerin bir afişi:
Denktaş'ın fotoğrafı ve yanında koca bir yumruk resmi. Altındaysa Rumların ancak bundan, yani yumruktan anlayacağı yazıyor.
Ülkücüler Denktaş'ın yanında...
Erbakancılar da öyle.
Ecevitler de Kıbrıs'ta.
Bülent - Rahşan Ecevit çiftinden sonra MHP lideri Bahçeli de bugün adaya geliyor.
Kızılelma koalisyonu...
Nafile bir çaba!
Çünkü geleceği geçmişte arıyorlar. Mazide yaşıyor, geçmişin hortlaklarıyla iş tutmaya çalışıyorlar. Barış ve demokrasiden ürküyorlar. Farklı köklerden gelen, dili, dini, kimliği farklı insanların aynı çatılar altında yaşayacaklarına inanmıyorlar. Kafaları öyle ki, sürekli yabancı ve düşman üretiyor.
Bu çatışmacı kafaların, güzel bir geleceğin kurulmasında rolleri yoktur, olamaz da. Bu yüzden gitgide etkisizleşip sahneden silinmeye, siyaseten kıytırıklaşmaya mahkumdurlar.
Türkiye'de bu süreci yaşadılar.
Şimdi de Kıbrıs'ta yaşayacaklar.
Geçelim.
Ama bir uyarıyı yaparak...
Denktaş'ın hayırı için Kuzey Kıbrıs'ta çalışan bu ülkücülerin aşırı eylemleri barış ve huzur açısından tehlike oluşturuyor. Her türlü provokasyona açık bir ortam hazırlıyor. Hem bugün hem 1 Mayıs sonrası için bu noktaya dikkat etmekte yarar var.
Çünkü o zaman, 1 Mayıs sonrası barışı yönetmek diye bir konu gündemde kendini belli edecek. Bu öylesine bir konu ki, yeterli liderlik ve devlet adamlığı eğer Kıbrıs'ta sahne alamazsa, diplomatik alanda elde edilmiş olan kazanımlara yazık olabilir.
Bu güzel adada geçmişin acı deneyimlerinden dersler çıkartarak güzel bir gelecek kurmaya hazır insanlar çoğunluğu oluşturuyor. Bence öyle. Soru işaretleri, geçmişten kaynaklanan kuşkular elbette var. Ama çoğunluğun gönlü barış ve çözümden yana.
Kavgadan, çatışmadan değil.

Geçen gün Kuzey Kıbrıs'ın en batısındaki Katolik Maronitlerin yaşadığı bir köye gidiyorduk. 1974 sonrası köylerini bırakıp Güney'e gitmeyi inatla reddetmişler. Kıbrıslı Türk meslektaşım Başaran cep telefonuyla yemek yiyeceğimiz köy lokantasını arıyor. Türkçe, Rumca ve İngilizce karışımı bir dille anlaşıyor Maria'yla, lokantanın sahibiyle...
Gülmeye başladık.
Kıbrıs gerçeği bir yerde bu. Öylesine bir doku ki bu, yürekli ve ufku geniş liderlerin elinde, geçmişten de ders alarak tam anlamıyla bir barış adasına dönüşebilir.
Restoranın adı, Yorgo'nun Yeri.
Altında, Kasap Restoran yazıyor. Bir yanı, güzel kokuların geldiği koca bir mutfak, bir yanı kasap. Masalar, tavandan etlerin sarktığı kasapla açık mutfağın önüne kurulmuş. Pazar günü geç bir öğle yemeği için renkli, gürültülü bir müşteri kalabalığı var. Köy sakini Maronit aileler, Türkler, Güney'den günü birlik gelmiş Rumlar, her yerde hazır ve nazır İngiliz emekli çiftleri...
Ve garson, Türkiye'den bir Kürt...
Duvarın bir yanında Maronit Katolik Kilisesi'nin ruhani lideri, siyah cüppesiyle, öbür yanında renkli Atatürk fotoğrafı... Ev imalatı kırmızı şarap plastik şişelerde dağıtılıyor masalara. Kilisenin bahçesinde bir köpekle neşe içinde oynayan çocuklar...
Güzel bir gündü.
Hep birlikte geleceğe, barışa kadeh kaldırdık.
Geçmişin hortlaklarına değil.
Bir gün önce de Dipkarpaz'da güzel bir gün geçirmiştik. Kuzey Kıbrıs'ın en uç noktasında, denizin kenarında yemek yiyorduk. Garson olarak güler yüzlü iki genç kız çalışıyordu. Şivelerine bakıp "Kıbrıslı Türk müsünüz?" diye sordum. "Türkçeyi öyle konuşuyoruz. Çünkü burada doğup büyüdük. Ama annemiz babamız Türkiyeli" dediler.

Fatma, 17 yaşında. "Annem Kayserili, babam Yozgatlı... 1974'te gelmişler. Ben burada doğdum" diyor. Esra daha 14 yaşında. O da Kıbrıs'ta doğmuş. Annesi babası Adana'dan gelip buraya yerleşmişler. "Arada bir dans var mı?" diye sorunca, "Sadece düğünlerde" diye geliyor yanıt. Kıbrıslı gibi konuştuklarını söyleyince, kıkır kıkır gülüyorlar, "Artık buralıyık!" derken...
Ve ikisi de evetçi!
Bırakın, bu topraklara barış gelsin. Bu topraklar artık acıya doymuş olmalı. Bu yüzden Türk'üyle Rum'uyla barışı hak ediyor bu topraklar.
Kıbrıs yazıları devam edecek...
HASAN CEMAL MILLIYET 21/04/2004

"Pazara kadar mı... Mezara kadar mı?"
Kıbrıs'ta referandum sandıklarından çıkacak sonuçlar için - genelde - kafalar sadece bu ikisine takılmış.
Oysa ne o, ne öbürü. Galiba ekime kadar..." Şimdilik bu üçüncü olasılık da göz önünde tutulmalı.
Rum AKEL Partisi'nin - belki - "tornistan" yapmasına neden olabilecek uygulamalar için, BM garantisi bile, bu üçüncü olasılığı büsbütün gündemden kaldırmıyor.
Yani...
Rum tarafı da - hani mesela - EVET derse, bu durumda. Annan Planı'nın en duyarlı görülen maddelerinin BM Anlaşması 7. maddesine göre güvenceye alınması... Sözgelişi, "Alternatif konutlar hazır değil gerekçesiyle, Türkler, bırakmaları gereken taşınmazlarda kalmak icin direnirlerse... Ya da TSK, adadaki sayısını azaltmaz ve Annan Planı üzerinden anlaşmanın öngördüğü diğer kısıtlamaları da uygulamazsa?"
Bu soru işaretleri BM tarafından "tam" karşılandığında AKEL de kesin EVET tavrını açıklarsa, o zaman yüzde 50'nin üzerinde EVET çıkma olasılığı var.
Ayrıca...
Bitkisel hayat sürdürmekte olan Başpiskopos Krisostomos'un yerine oynayan Kykos Manastırı piskoposu Mikiforos'un yazgısı da çoğunluk partisi AKEL'in desteğine bağlı. O nedenle, kilise rüzgarlarını da EVET için arkasına alabilir.
Ama gene de üçüncü olasılık hala en kuvvetli olanı.
Yani ne pazara ne mezara kadar...
"Ekime kadar" hesapları da ağırlıklı görünüyor.

Bu hesabı açayım:
Bizim açık seçik gördüğümüzü, Kıbrıs Rum Kesimi de görmüyor mu?
AKP hükümeti neden EVET için ağırlık koymakta?
Çünkü...
Kıbrıs'ta çözümün, AB'ye üyelik görüşmelerine başlama tarihi için alınması gereken bir zorlu viraj olduğu kanısında.
Peki KKTC'de EVET oyları neden çoğunlukta görünüyor?
Gene aynı sebeple... KKTC halkı, artık AB yurttaşı olmak istiyor.
Türkiye ve KKTC çoğunlukları arasındaki bu ortak irade, Annan Planı'na EVET dedirttiğine göre, Rum tarafı, pazar günü sandıklardan HAYIR çıkartır. Ama KKTC'nin EVET'ini ve de - eğer alabilirse - BM'den "uygulama garantisini" cebine koyar.
1 Mayıs'ta tek başına AB üyesi olur.
Yaz sonunu bekler.
Ekim 2004, AB'nin Türkiye'ye tam üyelik görüşmelerinin başlaması için takvim verilmeye hazır olup olmadığını belirleyecek son rapor tarihi...
Yeni üye Kıbrıs da oy kullanacak.
Türkiye'nin elinin "en mahkum" gibi göründüğü 2004 yazının sonunda Rum tarafı atak yapabilir. Türk ve Rum taraflarının üzerinde anlaşacakları yenilenmiş bir Annan Planı için ikinci tur referandumu gündeme getirebilir.
Olur mu öyle şey?
Rum tarafının penceresinden bakınca olabilir.
"Annan Planı'nı 24 Nisan'da KKTC'liler neden kabul ettiler?
Onlara AKP hükümeti neden yeşil ışık yaktı?
AB aşkları nedeniyle...
Şimdi gene AB aşkı nedeniyle başka ödünler içerecek 5. Annan Planı'na da EVET diyeceklerdir. AKP, hem Rum kesiminde HAYIR duvarına çarpmak hem de görüşme tarihi alamamak durumunda, çok zora düşer. Bunu göze alamaz."
İşte "Ne pazara ne mezara kadar... Belki ekime kadar" formülü için sezgilerin mantığı.
Elbette, siyaset ve diplomasi daha pek çok parametrenin etkisi altında ama bazen yalın ve sade çizgiler belirleyici olur.
Ecevit'ler, Bahçeli'ler, hatta Denktaş'lar sis perdesi yaratsalar da, siyasetin kader çizgilerinde - neredeyse - yoklar.
Serdar Denktaş'ın bile hala, "babamla aynı çizgideyim" diyememesi işarettir.
Çok şeyin değiştiği gerçeğinin altını çiziyor.
GUNERI CIVAOGLU MILLIYET 21/04/2004

KIBRIS'ta önümüzdeki cumartesi yapılacak referandum, herhalde dünya halk oylamaları tarihine, garip ve çelişkili görünen yanları ile de geçecek.
Öyle bir referandum ki, iki kesimde de, cumhurbaşkanı sıfatını taşıyan liderler, kendi halklarını "hayır" demeye çağırıyor...
Buna karşılık, Kuzey'de Başbakan güçlü bir "evet" için kampanya yürütüyor. Hatta bu kampanyayı Güney'e de taşımaya uğraşıyor.
Güney'de ise, Cumhurbaşkanı'nın iktidar ortağı olan parti (AKEL) referandumun ertelenmemesi halinde "hayır" diyeceğini öne sürüyor, ancak istediği güvencelerin (BM tarafından) verilmesi halinde tavrını ("evet"in lehinde) değiştireceğini belirtiyor...
***
BU ilginç tablodaki garipliklerden biri de, birbirlerinden hiç mi hiç hoşlanmayan, görüşleri taban tabana zıt olan Rauf Denktaş ile Tassos Papadopulos'un, "hayır" çizgisinde buluşmasıdır.
Rum lider New York - Lefkoşa - Bürgenstock hattındaki müzakere sürecinin tamamında hazır bulundu. BM Genel Sekreteri'nin taraflara son şekli ile sunduğu plana karşı referandumda "hayır" denmesi gerektiğini ise, ancak adaya döndükten sonra açıkladı.
Denktaş ise müzakere sürecinin sadece New York - Lefkoşa faslına katıldı, plana her hali ile karşı çıktığı için, Bürgenstock'a gitmek lüzumunu duymadı.
Buna karşılık, Bürgenstock'ta Annan planını Serdar Denktaş ile birlikte müzakere eden Başbakan Mehmet Ali Talat, Türk hükümetinin de onayladığı anlaşmayı kabul etti.
Bugün Türk hükümeti de referandumda "evet" denmesini istiyor. Hatta "çifte evet" (yani Rum kesiminin de onayı) lehinde bir tavır sergiliyor.
Yunan hükümetinin tutumu ise daha çekingen. Ama Atina da en azından "hayır" denmesini talep etmiyor...
***
KIBRIS referandumunun garip ve çelişkili yönleri bundan ibaret değil. Bunun bir de BM ve AB boyutları var.
Genel Sekreter Annan, planını 4 kez revize ettikten sonra, "kendi ürünü" olarak ortaya koydu. Ve taraflara "bunu halk oylamasında kabul edin" dedi. Diğer bir deyişle, referanduma sunulan metin(ler), iki tarafın müzakereler sonucunda kaleme aldığı bir anlaşmadan çok, Genel Sekreter ve ekibinin ürettiği bir uzlaşma belgesi...
Tabii ideali, iki tarafın bizzat uzlaşarak bir mutabakat belgesi ortaya koymaları olurdu. O zaman bu metin halk oylamasında geniş destek görebilirdi. Ama yıllar boyunca taraflar bir türlü uzlaşamayınca (ve uzlaşamayacakları da anlaşılınca) işi Kofi Annan üstlenmiş oldu...
***
AB başta Birleşik Kıbrıs Cumhuriyeti adı altında iki kesimin de 1 Mayıs'ta üye olmak isteyeceğini, diğer bir deyişle AB üyeliğinin Rumlar kadar Türklere de cazip geleceğini hesaplamıştı. Türklere cazip gelmesine geldi; ama Rumlar nasıl olsa üyelik garantisini çok önceden aldıkları için, uzlaşma yönünde fazla bir gayret göstermek lüzumunu duymadı.
Sonuç: Bugün AB Rumları "evet" demeleri için sıkıştırıyor, ama pek de söz geçiremiyor. O kadar ki geçmişte "çözüm olsun olmasın Rum kesimi üye olacak" diyen Günter Verheugen, bir nevi sansür uygulayan Rum televizyonlarından Rum halkına seslenemiyor bile!..
SAMI KOHEN MILLIYET 21/04/2004

24Nisan'da Kıbrıs'ta Annan Planı için yapılacak halkoylamasından sonra Türkiye tarihinde yeni bir sayfa açılıyor. Artık, hiçbir şey eskisi gibi olmayacak. Çünkü, büyük bir olasılıkla hem Kuzey hem de Güney Kıbrıs halkı plana "evet" oyu kullanacak. Bakın 24 Ocak'tan sonraki süreçte karşılaşacaklarımıza:
Artık Kıbrıs'a vizesiz giremeyeceğiz. Kıbrıs Elçiliği'nin önünde de vize alma kuyrukları oluşacak. Çünkü, Kıbrıs Avrupa Birliği (AB) toprağı sayılacak. Ama, Yunanlılar için aynı şey söz konusu değil. Onlar Avrupa Birliği vatandaşı oldukları için ellerini kollarını sallayarak Kıbrıs'a girip çıkacaklar. Artık teknelerimiz Kıbrıs'a fazlaca yaklaşamayacak. İzinsiz Girne'ye demirleyemeyecek. Bunun da ötesinde, Türkiye ile Kıbrıs arasındaki denizin yarısı da Kıbrıs'a devredilmiş olacak. Bir kere daha kanla korunan topraklar masa başında terk edilecek. Dünya tarihinde ilk kez, daha içeriği bile anlaşılamayan, bir kişinin (Annan'ın) hazırladığı söylenen, ancak bir kişi tarafından hazırlanamayacak kadar kapsamlı olan bir plan, oldubittiye getirilip oylanarak, bir ülkenin kaderi değiştirilmiş olacak. Oylamadan bir ay sonra, bir Kıbrıslı Rum vatandaş AB mahkemelerinde dava açıp, kuzeyde mülk edinme hakkının olmadığını, bunun AB hukukuna aykırı olduğunu söyleyip Annan Planı'nın bu konuda bizi koruyan tüm maddelerini iptal ettirecek; Türkiye bir kez daha eline verilen havuçla kalacak.
Türk ordusu ciddi biçimde prestij kaybedecek. Halkın "Nasıl olsa ordumuz var. Hükümetler yanlış yapsa bile ordumuz durdurur" inancı yok olacak. Halkın, Türk ordusuna olan güven endeksi düşecek. Türk ordusu artık, "idare edilir" konuma yerleşecek. Türkiye "emperyalist güçlere karşı çıkabilen tek azgelişmiş ülke" olmaktan çıkacak. Belki, bir süre sonra Güneydoğu'da da bir isyan çıkarılıp bir plebisit de orada yapılacak. Biraz daha toprak verilecek.
Buraya kadar Türkiye kayıpta ama, Kıbrıs vatandaşlarının ve Türk hükümetinin bir kaybı yok, hatta kazançları var gibi görünüyor.
Ancak, kazın ayağı öyle değil. Hem Kuzey hem de Güney Kıbrıslılar için hayat gittikçe zorlaşacak.
Kuzey Kıbrıs'a akan Türk yardımı kesilecek. Çoğu devlet dairelerinde çalışmakla geçinen, birkaç kez emekli olabilen Kuzey Kıbrıslıların bu olanakları kalkacak. Pek çalışmadan yaşadığı, hep verileni almakla geçindiği, Güney'e nispetle daha eğitimsiz bilinen Kuzey halkı kurulacak yeni kapitalist düzenin patronları değil, işçileri olarak kalacaklar. Patronların (yani, Güney'deki zengin işadamlarının) daha da zenginleşmesi onların da alacakları payı artıracağndan zenginlerin daha da zengin olmaları için dua edecekler. Yine de durumları kötü sayılmayabilir. Dünyaya açılmak onlara yeni olanaklar sunacak; hatta, aralarından zengin birkaç işadamı bile çıkarabilecekler. Güney'deki zenginlik Ortadoğu ülkelerinin "kara para aklama cenneti" olmaları nedeniyle oluştu. Yoksa, Güney'de ne sanayi ne marka ne petrol ne maden var. Güney, AB'ye girmekle "kara para" aklama merkezi olmaktan çıkacak. Böylece, hem AB hem de ABD Güney'i ve ne yaptığı pek belli olmayan Kuzey'i kontrol edecek. Sonuçta, Kıbrıs kendisine biçilen görevi yapacak. Muhtemelen bir turizm merkezi olacak. Ama, ne Güney'de ne de Kuzey'de eski, hak edilmeyen zenginlik olmayacak.
Kuzey Kıbrıslılar için en acısı ise, artık acil durumda güvenebilecekleri bir Türkiye'leri olmaması.
Artık, hiçbir şey eskisi gibi olmayacak.
YAMAN TORUNER MILLIYET 21/04/2004

Kıbrıs'ta yapılacak referandumda Türk ve Rum seçmenlerin vereceği 'evet' ya da 'hayır' oyları adanın geleceğini belirleyecek. Ancak ortaya çıkacak sonuç, Kıbrıs'ın geleceğini belirleme açısından önemli olmanın ötesinde, Türkiye'nin iç politika gündemini ve dış politika tercihlerini de etkileyebilecek. Bu nedenle 'evet' ile 'hayır' seçenekleri Türkiye'de de yoğun biçimde tartışılıyor.
Aslında bu tartışmayı sürdüren tarafların, Kıbrıs dışında bazı konularda da karşıt kutuplarda pozisyon aldığını ve 'evet' ya da 'hayır' seçeneklerini savunduğunu görüyoruz. Örneğin Kıbrıs'ta Annan planı çerçevesinde bir çözüme 'evet' diyenler Türkiye'nin Avrupa Birliği (AB) ile bütünleşme yolunda gerekli her adımı atarak öncelikle bu hedefe odaklanmasına da 'evet' diyorlar.
Buna karşılık Annan planının Türkiye'ye kurulmuş bir tuzak olduğunu düşünen ve bu nedenle referandumdan 'hayır' sonucunun çıkmasını isteyenler, Türkiye'nin AB ile bütünleşme çabalarını da eski deyimle "beyhude bir gayret" olarak görüyorlar ve Türkiye'nin bu amaçla AB'ye ödün vermesine de 'hayır' diyorlar.

Ben kendi hesabıma, Kıbrıs'taki referandumdan 'evet' sonucunun çıkmasını, en azından Türk kesimindeki oylamada 'evet'lerin fazla olmasını istiyorum. Kıbrıs'taki oylamada 'evet' sonucunun alınması halinde Türkiye'nin AB ile bütünleşme yolunda ilerlemesinin de daha kolay olacağını ve bunun da Türkiye'ye elle tutulur bir gelişme perspektifi kazandıracağını düşünüyorum.
Benim ortaya koyduğum bu tercih kuşkusuz bazı varsayımlara dayanıyor ve bu varsayımlar da aslında tartışmaya açık varsayımlar. Örneğin AB'nin ve AB'de söz sahibi ülkelerin şu ya da bu gerekçeyle Türkiye'ye oyun oynamayacağını varsayıyorum. İtiraf edeyim ki bu varsayımların tutacağı konusunda kaygılarım var.
Ancak bütün bunları da hesaba katarak 'evet' seçeneğini savunuyorum çünkü 'evet'le girilecek yolda ilerlemek için bir yol haritası var elimizde ve bu yolda attığımız adımları sürdürürsek varabileceğimiz somut bir hedef var. AB içinde yer alacak bir Türkiye, küreselleşmenin fırtınalı denizlerinde ilerleyebilecek bir filoya katılmış olacak.

Neden 'hayır'?
Pekiyi, "Türkiye'nin ulusal çıkarlarını" savunma gerekçesiyle 'hayır' cephesinde saf tutanların ileri sürdükleri gerekçelerin hiç ciddiye alınacak tarafı yok mu? Türkiye AB ile ilişkilerinde ciddi 'kazıklar' yemedi mi? AB ülkeleri kendi iç politika önceliklerini ileri sürerek, hatta Türkiye'nin din ve kültür farkını bir kez daha hatırlayarak, bize yeni çalımlar atamaz mı? Kıbrıs'ta çözüm diye ortaya konan formül kötü niyetle istismar edilerek adada yeni bir çıkmazın ortamı yaratılamaz mı? ABD, Kıbrıs'taki çözümü, bölgedeki emelleri için kullanamaz mı?
Bunlar ciddiye alınması gereken sorular ve 'evet' seçeneğini savunanların da bu soruları göz ardı etmemesi gerekiyor. Ancak bu soruları soran 'hayır' cephesinin çok ciddi bir handikapı var, Türkiye'nin geleceği için ortaya koyacağı alternatif bir yol haritası yok. Türkiye'nin ya da Türk milletinin 'ulusal gücü'ne güvenmek, 'tam bağımsızlığı' savunmak ilk anda kulağa hoş gelebilir ama bu sloganlar bugünün dünyasında Türkiye için gerçekçi bir yol haritası çizmeye yetmez. AB ile bütünleşme perspektifini kaybetmiş bir Türkiye'nin, farklı uluslararası kombinezonlar içinde geleceğini güvenceye alacak bir konuma gelmesi de pek beklenemez.

Türkiye'nin geleceği için, 21. yüzyıl dünyasının gerçeklerini dikkate alan tutarlı bir yol haritası ortaya koyamayan 'hayır' cephesinin istediği olur, Kıbrıs'taki referandumda çıkacak 'hayır' sonucu, Türkiye'nin AB yolunda sağladığı ilerlemeyi de kösteklerse, çok boyutlu bir çözümsüzlük tuzağına düşebiliriz. AKP hükümetinin sendelemesini öncelikli hedef haline getirenler bu sonuca belki sevinebilir, çözümsüzlük ortamından medet umanlara yeni fırsatlar çıkabilir. Bu özlemi duyanların 'hayır'ı savunması rasyonel bir tercih olarak görünüyor.
OSMAN ULAGAY MILLIYET 21/04/2004

Kıbrıs Rumları tam 30 yıldır bütün dünyanın sempatisini topladılar. Hele yıllar geçtikçe ve 1974 askeri müdahelesi öncesinde yaşananlar (Türklerin silah zoruyla susturulmaları) unutuldukça bu sempati daha da arttı.
Rumlar dünyayı son derece başarılı şekilde şöyle bir hikayeye inandırdılar:
"… Küçücük bir adanın, savunmasız insanları Türk kardeşleriyle barış ve mutluluk içinde yaşarken (!) bir sabah aniden karşılarında dev gibi Türk ordusunu bulmuşlardır. Bu ordu savunmasız Kıbrıs'ı istila etmiş, insanlarını göçe zorlamış ve 40 bin askeriyle oraya gelip yerleşmiştir. İnsan hakları çiğnenmiş, kadınların ırzına geçilmiş, malları çalınıp çırpılmıştır. Yıllar boyunca sevgiyle birlikte yaşadıkları Türk dostları da bu duruma çok üzülmüşler, ancak Türk ordusunun adayı ikiye bölmesini engelleyememişlerdir. Rumlar, bu ordunun ülkesine dönmesini ve bu güzelim yeşil ada'da Türk kardeşleriyle birlikte yine eskisi gibi yaşamak istemektedirler. Birleşik bir Kıbrıs, hem Türk hem de Rumların yuvası olmalıdır…"
Bu hikaye'nin aslında önemli aldatmalar ve tuzaklarla dolu olduğunu dünya halkları göremezdi.
1974 askeri müdahelesine kadar ki dönemde (1950-1974) Türk köylerinin Guvas'ın silahlı EOKA'cıları tarafından basıldığını, Yunanistan ile birleşmek (ENOSİS) için sayısız girişimler yapıldığını ve nihayet 1974'te, Atina'daki Albaylar cuntasının Devlet Başkanı Makarios'u devirip yerine ENOSİS'ci Sampson'u getirmek için açıkça bir darbe girişimi başlattıklarını bilemezlerdi.
Dünya, Türk ordusunun Kıbrıs'a girmesinin tek sorumlusunun Kıbrıs'lı Rum EOKA'cılar ve onların Atina'daki ENOSİS'ci çılgın abileri olduğunu göremezdi.
Rumlar ise, hikayelerini satmayı bildiler.
Uluslarararası kamuoyunu aldattılar.
Ancak bu başarılarının altında, Rauf Denktaş ve Ankara'nın beceriksiz politikacıları da yatıyordu. Yani Rumlar, Denktaş ve Ankara'nın hatalı politikaları sayesinde dünya kamuoyunu aldatabildiler.
Ne zaman bir çözüm girişimi olsa, Rumlar hemen ayağa kalkar, "Birleşik Kıbrıs istiyoruz. Türk kardeşlerimizle birlikte yaşamak istiyoruz" derler, Rauf Denktaş ve Ankara tam aksine çözüme karşı çıkarlardı.
Her gelen topu taca atan, her çözüm girişimini söndüren taraf hep Denktaş ve Ankara olmuştu.
Sonuç olarak dünya'nın gözünde, Rumlar çözüm isteyen, barış yanlısı, Türkler ise çözümsüzlükten yana ve askeri gücüyle adayı bölmeye çalışan gaddar taraf konumuna girdiler.
Kimse bu oyunu tam anlamıyla göremedi.
Görebilmesine de imkan yoktu. Zira Denktaş hep oradaydı ve Ankara'daki statükocu ekip ile birlikte her girişimi engellemesini bildi.
Denktaş'ta bunu kendi ideolojisi, kendi doğrularına inandığı için yaptı. Birgün bu oyunun bozulabileceğini düşünemedi.

ANNAN PLANI VE AB RUM OYUNUNU BOZDU
Rumların oyunu üç nedenle bozuldu:
- Avrupa Birliği'nin tam üyelik havucu…
- ABD'nin Annan planını ciddiye alması…
- Denktaş'ın aradan çekilmek zorunda kalması…
Bu üç koşul bir araya gelmese, Rumlar oyunlarını rahatlıkla sürdürebileceklerdi.
Ancak çok güvendikleri AB üyeliği, Annan planı ve Rauf Denktaş'ın aradan çekilmek zorunda kalması herşeyi altüst etti.
Bugün gelinilen nokta Rumların gerçek politikalarını dünyaya gösteriverdi.
Hele Cumartesi günkü referandumda bir de HAYIR oyu verirlerse, kendi bindikleri dalı kesmiş olacaklar. Kendi kazdıkları kuyuya düşecekler.
Bundan böyle kimseye "Türk kardeşlerimizle birlikte yaşamak istiyoruz. Birleşik bir Kıbrıs istiyoruz," diyemeyecekler.
Cumartesi günü HAYIR oyu vererek, Kıbrıs'ta bundan böyle sadece TAKSİM formülünün geçerli olacağını kendileri de kabul edecekler.
Arkasına saklanabilecekleri Denktaş unsuru ortadan kalkıverince, gerçekler apaçık ortaya çıkıverdi.
Karar Rumlara ait:
Ya Annan planıyla yetinecekler ve Türk toplumunu eşit görecekler veya Ada'yı ikiye bölecekler.
MEHMET ALI BIRAND MILLIYET 21/04/2004

AB Dönem Başkanı İrlanda'nın AB işlerinden sorumlu Bakanı Dick Roche, ''Kıbrıs'ta tarafların, adanın birleşmesi konusunda ortaya çıkan bu tarihi fırsatı kaçırmamaları'' gerektiğini söyledi.
Avrupa Parlamentosu'nda (AP) bugün yapılan Kıbrıs oturumunda söz alan Roche, Kıbrıs sorununun çözümü konusunda Türkiye ve Yunanistan'ın olumlu ve yapıcı bir tutum sergilediklerini bildirdi.
Referandumun, Kıbrıslıların geleceği için bir tarihi fırsat yarattığını kaydeden Roche, birleşik Kıbrıs'ın barışçı biçimde Birliğe girmesi için ''bu fırsatın kaçırılmamasını'' istedi.
Avrupa Parlamentosu Başkanı Pat Cox da, Annan Planı'nın dengeli ve uzlaşma metni olduğunu söyledi.
Cox, yaptığı konuşmada, Rum kesiminde ülke dışından yapılan konuşmalara televizyonda yasak getirilmesini de sert biçimde eleştirdi ve bunun ifade özgürlüğüne aykırı bir durum olduğunu söyledi.
AP'de sabah yapılan oturumda söz alan Sosyalist, Hıristiyan Demokrat, Yeşil ve Liberal parlamenterler, Rum kesiminin Annan Planı'na karşı çıkmasından derin hayal kırıklığına uğradıklarını bildirdiler.
AP'nin Türkiye raportörü Arie Oostlander de, Rum tarafının tutumunun herkeste ciddi hayal kırıklığı ve üzüntü yarattığını belirtti.
Yeşil Grup Başkanı Daniel Cohn Bendit, referandumda Türklerin ''evet'', Rumların ''hayır'' demesi halinde AB'nin KKTC ile siyasi ilişkiye girmesi görüşünü savundu.
Referandumda böyle bir sonucun çıkması halinde Türklerin mağdur durumda bırakılamayacağını kaydeden Bendit, ''Böyle bir durumda Kıbrıs Türklerine yönelik ekonomik ambargo da kaldırılmalı'' diye konuştu.
Liberal Grup adına konuşan İngiliz parlamenter Chris Davies, ''kendisini kandırılmış olarak hissettiğini'' söyleyen AB'nin genişlemeden sorumlu üyesi Günter Verheugen'ın aslında ''kibarlık'' gösterdiğini, Rumların herkesi derin hayal kırıklığına uğrattıklarını söyledi.
AP, Kıbrıs konusunda hazırlanan ortak tavsiye kararını bugün öğleden sonra oylayacak.
MILLIYET 21/04/2004

Referandumların olası sonuçlarına yönelik senaryolar...

KKTC ve Güney Kıbrıs'ta 24 Nisan Cumartesi günü yapılacak referandumlarda halklar, Annan planı çerçevesinde oluşturulacak çözüm hakkında son sözlerini söyleyecekler.
Doğu Akdeniz Üniversitesi'nin toplumun farklı kesimlerinden temsilci ve yetkilileri bir araya getirerek oluşturduğu Kıbrıs Platformu, referandumlardan çıkabilecek dört farklı sonucun her birine ilişkin ayrı ayrı değerlendirmelerde bulunan raporunu yayınladı.
Bu rapor uyarınca, her iki taraftan da ''evet'' sonucunun çıkmasının Türk tarafı için siyasi ve ekonomik yararlarından başlıcaları şunlar:
- Kıbrıs'ın hem Rumların hem de Türklerin ortak yurdu haline gelmesi - Merkezi devlette siyasi eşitliğin sağlanacak olması - Uluslararası hukuka dahil olma - AB üyeliği - Belirsizliğin sona ermesi nedeniyle Kıbrıs'ta siyasi, ekonomik ve psikolojik anlamda iyileşme beklenmesi - Dünyanın diğer çatışmalı bölgeleri için olumlu örnek oluşturulması - Siyasi, sosyal ve insani ambargoların kalkması - Türkiye'nin AB ile müzakerelere başlama konusunda elinin güçlenmesi - Yerli ve yabancı yatırımcılar için olumlu yatırım ikliminin oluşacak olması - Türk tarafının fiziki ve sosyal altyapısını geliştirebilmek için AB fonlarından yararlanabilecek olması - Vergi politikalarındaki uyumlaştırma çalışmaları sonucunda kayıt dışı ekonominin kayda alınabilecek olması.
Kıbrıs Platformu'nun hazırladığı raporda, her iki taraftan da ''evet'' çıkmasının Türk tarafı için siyasi ve ekonomik sakıncaları ise şu şekilde sıralanıyor:
- Pek çok KKTC vatandaşının, yıllardır yaşadıkları evlerini terk ederek başka yerlere taşınacak olması - Rumlara oranla, uluslararası tanınmışlığı bulunan bir devleti yönetme konusundaki bilgi ve tecrübe eksikliğinin, belli zafiyetlere yol açma riski - Kurucu devlette çalışacak kişilerle, federal devlette çalışacak olanlar arasında ekonomik farklılıkların ortaya çıkacak olması - Bankacılık sektöründe, iki yıllık geçiş sürecinin ardından önemli kayıplarla karşılaşma riski - Tahsis arazilerdeki mali sorumluluğun Kıbrıs Türk devletinde olacak olması nedeniyle, kamu maliyesi açısından ciddi sorunlarla karşılaşma riski - Turizm ve diğer ekonomik tesislerin AB standartlarında olmaması nedeniyle başlangıçta bu sektörlerde de kayıpların beklenmesi - Mal ve hizmet dolaşımının serbestleşmesiyle, rekabet gücü yüksek olmayan işletmelerin zor durumda kalma olasılıkları.

SENARYO 2: ''KKTC'DEN EVET, GKRY'DEN HAYIR ÇIKMASI''
KKTC'de ve Güney Kıbrıs Rum Yönetimi'nde (GKRY) 24 Nisan'da yapılacak referandumların bir diğer olası sonucu da KKTC'den ''evet'', GKRY'den ise ''hayır'' yanıtlarının alınması.
Doğu Akdeniz Üniversitesi'nin toplumun farklı kesimlerinden temsilci ve yetkilileri bir araya getirerek oluşturduğu Kıbrıs Platformu, referandumlardan çıkabilecek dört farklı sonucu değerlendirdiği raporunda, bu seçeneğin Türk tarafı için siyasi ve ekonomik anlamda olumlu sonuçlarını şu şekilde belirtiyor:
- Doğrudan uçuşlar, ihracat sertifikaları, posta işlemleri ve dış yatırımlar konusunda yeni açılımların ortaya çıkabilecek olması - KKTC'nin AB'nin çeşitli fonlarından sivil toplum düzeyinde yararlanabilecek olması - Türkiye'nin AB ile müzakerelere başlaması konusunda olumlu bir hava yaratılması.
Raporda, KKTC'nin ''evet'', GKRY'nin ''hayır'' demesi durumunda Türk tarafı için doğabilecek sakıncalara ilişkin tespitler de şu şekilde:
- Adada tam bir barışın sağlanamamasının yaratabileceği siyasi istikrarsızlık riski - Uluslararası toplumun konuya ilişkin ilgisinin azalması tehlikesi - KKTC ile GKRY arasında son dönemde başlayan ilişkiler ve güven ortamının zedelenmesi olasılığı.
Raporda, ikinci senaryonun gerçekleşmesi durumunda, KKTC'nin ve Türkiye'nin özellikle AB nezdinde diplomatik girişimlerini yoğunlaştırması gerektiği de vurgulanıyor.

SENARYO 3: ''HER İKİ TARAFTAN DA HAYIR YANITININ ÇIKMASI''
KKTC ve Güney Kıbrıs'ta 24 Nisan Cumartesi günü yapılacak referandumlara kısa süre kala, referandumlardan çıkacak dört olası sonuç da gerek olumlu, gerekse olumsuz yönleriyle değerlendiriliyor.
Doğu Akdeniz Üniversitesi'nin toplumun farklı kesimlerinden temsilci ve yetkilileri bir araya getirerek oluşturduğu Kıbrıs Platformu, referandumlardan çıkabilecek dört farklı sonucun her birine ilişkin ayrı ayrı değerlendirmelerde bulunan raporunda, her iki taraftan da ''hayır'' yanıtının gelmesinin Türk tarafı için olumlu ve olumsuz yönlerini şu şekilde belirtiyor:
Olumlu yönler; - Barış süreci uzamakla birlikte, her iki taraf açısından önerilen modelin rasyonel olarak incelenmesi, toplumlar tarafından benimsenmesi ortaya çıkabilir. Farklı çözüm araştırılmasına yol açılabilir - Bireyler davranışlarını Annan planındaki mülkiyet düzenlemeleri çerçevesinde düzenleyebilirler - Annan planında öngörülen mülkiyet rejimine geçişte yaşanabilecek servet kaybı mağduriyeti önlenebilir.
Sakıncalar; - Siyasi izolasyon devam edebilir - Türkiye, AB sürecinde zorluklarla karşılaşabilir - KKTC hükümetinde sıkıntılar yaşanabilir - Mal-mülk konusundaki belirsizlikler nedeniyle yatırımlar durabilir - Bankacılık ve finans sektöründe sıkıntılar olabilir.
Raporda, bu senaryonun hayata geçmesi durumunda, KKTC ile Türkiye arasındaki siyasi yakınlaşmanın devam edeceği, Kıbrıs Rum kesiminin AB üyesi olması nedeniyle, Kuzey Kıbrıs'ın Güney Kıbrıs'a entegrasyonu yönündeki baskıların artabileceği de belirtiliyor.

SENARYO 4: ''GKRY'DEN EVET, TÜRK TARAFINDAN HAYIR ÇIKMASI''
KKTC'de ve Güney Kıbrıs Rum Yönetimi'nde (GKRY) 24 Nisan'da yapılacak referandumların bir diğer olası sonucu da GKRY'den ''evet'', Türk tarafından ise ''hayır'' sonucunun çıkması.
Doğu Akdeniz Üniversitesi'nin toplumun farklı kesimlerinden temsilci ve yetkilileri bir araya getirerek oluşturduğu Kıbrıs Platformu, referandumlardan çıkabilecek dört farklı sonucun her birine ilişkin ayrı ayrı değerlendirmelerde bulunan raporunu yayınladı.
Bu rapor uyarınca, GKRY'den ''evet'', Türk tarafından ''hayır'' yanıtlarının alınmasının Türk tarafı için sonuçları, şu şekilde sıralanıyor:
- Kıbrıs, Kıbrıs Cumhuriyeti kimliğiyle AB üyesi olur, KKTC kesiminde Topluluk müktesebatı uygulanmaz - Annan planı hukuken yok kabul edilir, Kıbrıs sorunu tamamen AB kapsamına girer - Türkiye AB sürecinde sorunlarla karşılaşabilir - 1 Mayıs'tan sonra Kıbrıslı Türkler AB vatandaşı olma hakkı kazanır, kimlik ikilemi doğar, ekonomik güçlükler dikkate alındığında kişisel çıkış arayışları artar - KKTC'nin dünya ekonomisinin dışında kalma süreci hız kazanır - Adadaki Türk askeri varlığı, Türkiye ile AB arasında yeni bir sorun kaynağı olabilir.
MILLIYET 21/04/2004

Kıbrıs'ta Annan Planı hakkında yapılacak referandumlar öncesinde, KKTC'nin başkenti Lefkoşa'da yarın akşam hem ''evet'', hem de ''hayır'' görüşünü savunanlar mitingler düzenleyecek İktidarın büyük ortağı Cumhuriyetçi Türk Partisi (CTP) tarafından düzenlenen ''Dünya ile Bütünleşmeye Evet Şöleni'' İnönü Meydanı'nda saat 20.00'de, Miting Tertip Komitesi'nce düzenlenen ''Varoluş ve Dayanışma Mitingi'' ise saat 18.00'de Atatürk Meydanı'nda yapılacak.
CTP Basın Bürosu'ndan verilen bilgiye göre, ''Kıbrıs Türk halkının çözüm yönündeki kararlılığının göstergesi'' olacak şölende, İki Toplumlu Koro ve Halk Dansları Topluluğu ile SOS müzik grubu sahne alacak.
''Hangi yaşta, hangi görüşte, hangi partiden, hangi bölgeden, hangi meslekten olursanız olun dünya bir tanedir. Haydi dünyayla buluşalım'' sloganlı şölenle ilgili açıklama yapan CTP Genel Sekreteri Ferdi Sabit Soyer, ''kararlı bir şekilde dünyayla buluşmak ve çocukların geleceği için, 24 Nisan'daki tarihi referandumda 'evet' diyeceklerini'' belirtti.

VAROLUŞ VE DAYANIŞMA MİTİNGİ

Miting Tertip Komitesi imzasıyla gazetelere verilen ''Varoluş ve Dayanışma Mitingine Çağrı'' başlıklı ilanlarda ise ''Sessiz çoğunluk son noktayı koyacak. Vatandaş vatanına sahip çık, muhteşem bir mitingle var olduğunu ve var olacağını artık göster. Oynanan bu oyunu artık durdur'' denildi.
''Yokoluşa hayır'' denilecek miting için bütün ilçe merkezlerinden ve bazı köylerden otobüsler kaldırılacağı da duyuruldu.
Mitinge, bugün KKTC'ye gelecek olan MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli'nin de katılarak bir konuşma yapması bekleniyor.
MILLIYET 21/04/2004

Verheugen: Rumlar beni aldattı

COX: RUMLARIN YAPTIĞI İFADE ÖZGÜRLÜĞÜNE AYKIRI

SİYASİ GRUPLAR: RUM KESİMİNİN TAVRI HAYAL KIRIKLIĞI YARATTI

(aa)

HURRIYET 21/04/2004

Üçlü pazarlık

KIBRIS’ta tarihi referanduma 3 gün kala BM Genel Sekreteri Kofi Annan ve ABD Dışişleri Bakanı Colin Powell hayır kampanyası yürüten Rum Cumhurbaşkanı Tasos Papadopulos’u devre dışı bıraktılar ve pazarlığı referandumda kilit rol oynayan AKEL Lideri Dimitris Hristofyas’la yaptılar.

Rum Kesimi’nin en büyük partisi AKEL’in lideri ve Meclis Başkanı olan Hristofyas, ‘Rum halkına evet’ çağrısı yapmak için bir hafta boyunca Annan ve Powell’la sert pazarlık sürdürdü. Hristofyas referandumda ‘evet’ demek için 3 güvence istedi:

Annan Planı’nı BM Güvenlik Konseyi onaylasın. Böylece planın uygulanacağına ilişkin güvence versin.

Anlaşmanın uygulanmaya başlamasıyla birlikte Kıbrıs’a silah satışı tamamen yasaklansın.

BM Güvenlik Konseyi, Birleşik Kıbrıs Cumhuriyeti anlaşmasının ihlal edilmesi halinde BM Sözleşmesi’nin 7. bölümünün 41. ve 42. maddelerinin işletileceğini de karara bağlasın.

ABLUKA VE ASKERİ MÜDAHALE

Hristofyas’ın işletilmesini istediği 41. ve 42. maddeye göre, ilk aşamada BM, anlaşmayı ihlal eden ülkeyle diplomatik ve ekonomik ilişkilerini kesiyor, ikinci aşamada da hava, deniz ve karadan ablukaya alıyor. Bu yaptırımlardan sonuç alınmazsa BM, ihlal eden ülkeye karşı askeri müdahaleyi de öngörüyor. BM, söz konusu maddeleri Sırbistan’a müdahale sırasında işletti. Annan, Hristofyas’ın ilk iki şartını kabul etti ancak 3’üncü şarta sıcak bakmadı. Annan’ın önceki gün BM Güvenlik Konseyi’ne sunduğu karar tasarısında, barış gücünün misyonunu değiştirdi, sayısını da 7 bine çıkarttı. Böylece, yeşil hatta görev yapan barış gücü askerleri anlaşmanın uygulanmaya başlanmasından sonra bütün adada görev üstlenecek.

KONSEYDE HAVA GERGİN

Yunan basınına göre, ABD ve İngiltere’nin inisiyatifiyle sunulan karar tasarısı BM Güvenlik Konseyi’nde gerginlik yarattı. Rusya ve Fransa referandumdan önce bir karar tasarısının onaylanmasına sıcak bakmadılar. Gerginlik Atina’da huzursuzluk yarattı. Çünkü, karar konseyden geçmezse, AKEL ‘hayır’ oyunu değiştirmeyecek. Bu arada Powell, referandum öncesinde iki tarafın halkını ‘evet’ oyunu teşvik için Güvenlik Konseyi’nun bir karar almasını istedi. Powell, ‘Karar, taraflara yükümlülüklerini yerine getirmeleri yönünde çağrı yapmamızı sağlayacak’ dedi.

Annan’ın Kıbrıs Özel Temsilcisi Alvaro De Soto da Lefkoşa’da düzenlediği basın toplantısında Kıbrıs’la ilgili karar üzerinde çalışıldığını ve bugün Güvenlik Konseyi’nde oylanabileceğini bildirdi.

Washington

Bir gazetecinin, ''tasarıda, Kıbrıslı Rumların, Türklerin çok sayıda asker çekmeyeceği korkusunu giderecek ne var?'' sorusu üzerine Boucher, ''Tasarının kilit noktası, Güvenlik Konseyi’nden plana güçlü bir onay verilmesidir. Böylece, uluslararası camianın, planın dikkatli bir şekilde uygulanmasını izleyeceğini garanti etmiş oluyoruz. Planın arkasına BMGK kararı konulmuş oluyor. Bir taraf ya da diğerinin anlaşmayı uygulamayacağı korkusu gideriliyor. Türkler, gerçekten de açıkça planı uygulama kararlılıklarını belirttiler'' yanıtını verdi.

Richard Boucher, ''Şimdi plan seçmenlerin önünde. İnsanlar evlerine dönecek, askerler Ada'dan ayrılacak, toprak düzenlemeleri yapılacak, Kıbrıslı Türkler tanımlanacak'' dedi.

RUM-YUNAN LOBİSİNDEN BUSH'A MEKTUP
Rum ve Yunan asıllı Amerikalılar'ın üyesi olduğu ABD'deki bazı dernekler, Başkan George W.Bush'a bir mektup yazarak, Annan planının hem Rumlar'ın hem de ABD'nin çıkarlarına ters düştüğünü, planın değiştirilmesi gerektiğini savundu.
Mektup, Helenik Amerikan Ulusal Konseyi (AHEPA), Amerika Kıbrıs Federasyonu, Panepirotik Amerika Federasyonu, Amerika Pan-Makedonya Birliği ve Amerikan Helenik Enstitü (AHI) adına Bush'a gönderildi.
AHI Başkanı Gene Rossides'in imzasını taşıyan mektupta, ''Büyük Yunan-Amerikan üyeli örgütler, Annan planını daha demokratik, üzerinde çalışılabilir, finansal olarak uygulanabilir ve adil hale getirmek için ABD'nin çıkarına planda ciddi değişiklikler yapılması çağrısında bulunuyor'' ifadesi kullanıldı.
Bush'a gönderilen ve 19 Şubat tarihini taşıyan mektupta, Türkiye'nin 1974 Kıbrıs Barış Harekatı'nın, Irak'ın 1990 yılında Kuveyt'i işgalinden farksız olduğu iddia edildi ve Türkiye'nin bu tarihten beri Ada'yı ''işgal'' ettiği ileri sürüldü.
Mektupta, ''Annan planı, Irak'ta demokratik kurumlar inşa etmeye yönelik Amerikan çabaları için zararlıdır. Çünkü Annan planı, etnik ayrıma dayalı zayıf bir merkezi hükümete dayanan sistemi rasyonalize etmeye çalışıyor. ABD, bu tip bir çözümü Irak'ta reddetti'' denildi.
Annan planının, Ada'da mülkiyet haklarını korumadığı, askerden tam arındırmayı getirmediği, toprak dağıtımında adil olmadığı gibi iddialar da mektupta yer aldı. Mektubun birer kopyası, ABD Başkan Yardımcısı Dick Cheney, Ulusal Güvenlik Danışmanı Condoleezza Rice, Dışişleri Bakanı Colin Powell ve Savunma Bakanı Donald Rumsfeld'e de gönderildi.

(aa)

Papadopulos: Hayır demiyoruz, güvence istiyoruz

RUM lider Tasos Papadopulos, Time Dergisi’nin Avrupa baskısına verdiği demeçte daha ılımlı bir tavır alarak, plana hayır demediğini ve Türkiye’nin planı tam uygulayacağı konusunda güvence istediklerini kaydetti. Rum lider, Türklerin kazanımlarını referandumdan 48 saat sonra elde ettiğini ve kendilerinin ise yıllar süren bir süreçte beklemek zorunda olduklarını belirtti, umut satın aldıklarını ve Rumların elde edecekleri kazanımların uygulanacağı garantisi istediklerini kaydetti. Papadopulos, kimden garanti istediği şeklindeki soruya ise ‘BM Güvenlik Konseyi ya da başka ülkeler olabilir’ yanıtını verdi. Papadopulos önceki akşam Yunanistan’ın Alfa televizyonuna da, Annan Planı’na karşı olmadığını söyledi, ‘Gerekli olan şey 3-4 değişikliğin yapılması, adanın yeniden birleşmesini zorlaştıran maddelerin düzenlenmesi ve anlaşmanın uygulanacağına dair güvencelerin bulunmasıdır’ dedi.

HURRIYET 21/04/2004

Referandumun ertelenmesini isteyen ve aksi halde hayır cephesinde yer alacağını ilan eden Rumların en büyük partisi AKEL, KKTC Başbakanı Mehmet Ali Talat’ın randevu talebini geri çevirdi. AKEL Lideri Dimitris Hristofyas, yeni bir karar almadıklarını ve BM Güvenlik Konseyi kararı beklediklerini belirterek, Talat ile daha sonra görüşebileceğini söyledi

HURRIYET 21/04/2004

DSP Lideri Bülent Ecevit ve eşi Rahşan Ecevit, KKTC Cumhurbaşkanı Rauf Denktaş’ın başlattığı, ‘Annan Planı’na hayır’ kampanyasına destek amacıyla dün Lefkoşa’ya geldi.

Yurt Partisi Genel Başkanı Sadettin Tantan’la Ada’ya gelen Ecevit çiftini Geçitkale Havaalanı’nda, ‘Kıbrıs Türktür Türk kalacak, 74 kahramanı hoşgeldin’ yazılı pankartlarla 50 kişilik grup karşıladı. Denktaş ile görüşmesinde, adayı hüzünlü bulduğunu belirten Ecevit, ‘Denktaş’ın üzerine ağır saldırılar var. Bazı sanayiciler KKTC’ye gerekli çabayı göstermedi. Halbuki gösterselerdi ambargolara rağmen gelişebilirdi. Kıbrıslı Rumlar ırkçıdır yayılmacıdır, Türklerin böyle ihtirasları yoktur. Irk, din, dil ve kültür farkı var. İç içe yaşayamazlar ancak yanyana olabilirler. Yabancılar, AB, BM, ABD elini çekmeli Ada’dan.’ dedi.

HURRIYET 21/04/2004

Avrupa Parlamentosu’nun Kıbrıs özel oturumunda konuşan AB’nin genişlemeden sorumlu üyesi Günter Verheugen, “Rumlar tarafından aldatılmış hissedildiğini” söyledi.
Verheugen, Rum Yönetim lideri Papadopulos’un İsviçre’de Annan Planı’na evet deyip daha sonra karar değiştiğini belirtti ve Papadopulos’a güveni kalmadığını, kendisini hayalkırıklığına uğrattığını söyledi.
Verheugen, Referandumda ‘evet’ çıkması konusunda da umutsuz olduğunu kaydetti.

’AB ÜLKESİ GİBİ DAVRANMIYOR’
Rum televizyonlarında açıklama yapmasına izin verilmemesine de dikkat çekerek, Rumların 1 hafta sonra AB üyesi olacak bir ülke gibi davranmadığını, ifade özgürlüğünün kısıtlandığını söyledi.
Günter Verheugen, Rumların plana ‘hayır’ demesi halinde Ada’da 30 bin Türk askerinin kalacağını bildirdi. Ayrıca Rumların böylelikle Türkiye’den daha fazla göçmenin Ada’ya yerleşmesine de izin vermiş olacağını ifade etti.
Avrupa Parlamentosu Başkanı Pat Cox da Rum kesiminde Verheugen’a uygulanan basın sansürünü eleştirdi. Rum kesiminin Kopenhag kriterlerine uygun davranmadığını kaydetti.
AB Komisyonu’nun dışişlerinden sorumlu üyesi Chris Patten da, Rumların referandumdan önce Annan Planı’na karşı tavırları yüzünden “büyük hayal kırıklığına” uğradıklarını söyledi. Patten, “Verheugen’ın hislerini hepimiz paylaşıyoruz” dedi.

KKTC Cumhurbaşkanı Rauf Denktaş, önceki gece Lefkoşa’da plana ‘evet’ diyenlerle ‘hayır’ diyenler arasında çıkan şiddet olaylarının ardından uyarılarda bulundu.
Herkesin hayır ya da evet deme hakkına sahip olduğunu belirten Dentaş, “Bu topraklar bizim. Birbirimizi anlamamız, birbirimize müsamahalı davranmamız gerekiyor” diye konuştu.

Önceki gece Lefkoşa yakınlarındaki Göçmenköy’de ‘evet’i destekleyen 5 genç saldırya uğramış. Olaylarla ilgili 60 kişi gözaltına alınmıştı.
Öte yandan, KKTC Cumhurbaşkanı açıklamasında, Türkiye Hükümeti ile görüş ayrılığına da dikkat çekti. Denktaş, ” İlk defa Türk Hükümeti yumruk gibi birliği böldü” diye konuştu.

Olay sırasında bir parkta oturan CTP gençlik örgütünden gençlere, kimliği belirlenemeyen 20 kişilik bir grup saldırdı. Saldırı sonucu 5 gençten 3’ü, Burhan Nalbantoğlu hastanesinde tedavi altına alındı. Yüz, boyun ve kollarından yaralanan gençler sabah saatlerinde hastaneden taburcu edildi.
Olayın ardından soruşturma başlatan polis, yaklaşık 60 kişiyi gözaltına aldı. İçişleri Bakanı Özkan Murat, gözaltına alınan 47 kişinin saldırıya uğrayan gençlerle yüzleştirileceğini açıkladı. Bu sabah saldırıya uğrayan gençlerin ailelerini ziyaret eden Murat, bu kişilerin suçlu bulunmaları halinde sınırdışı edilmelerinin gündeme geleceğini söyledi.

Kıbrıs’ta Annan Planı’na başından beri karşı çıkan ABD’deki Rum lobisi, son çare olarak Başkan Bush’a bir mektup yazarak, planın değiştirilmesini ve referandumun ertelenmesini istedi.
ABD’deki en büyük altı Rum-Yunan kuruluşu adına Bush’a gönderilen mektupta, Annan Planı’nın Türk saldırganlığını hoşgördüğü ve Türk tarafını desteklediği ifadeleri kullanıldı.
Rum lobisinin liderlerinden Gene Rossides, bu koşullarda Annan Planı’nın mutlaka değiştirilmesi gerektiğini savundu. Ancak Rum lobisinin bu talebi, Bush yönetimi adına ABD Dışişleri Bakanlığı’nca kesin bir dille reddedildi.

BOUCHER: TÜRKİYE GÜVENCE VERDİ
ABD Dışişleri Bakanlığı sözcüsü Richard Boucher, bu aşamadan sonra Kıbrıs referandumunun ertelenemeyeceğini ve Annan Planı’nda herhangi bir değişiklik yapılmayacağını söyledi. Bu arada Kıbrıs’ta Rum tarafında son günlerde, referandumlar iki tarafta kabul edilse bile, Türk tarafının yükümlülüklerin yerine getirmeyebileceği ileri sürülüyor.
Washington da, bu ortamda, Kıbrıs anlaşmasına BM Güvenlik Konseyi’nden hemen destek kararı çıkarılmasına çalışıyor. ABD yönetiminin, yine de Türkiye’den herhangi bir kuşkusu bulunmuyor. ABD Dışişleri sözcüsü Boucher, Türkiye’nin, Kıbrıs’a ilişkin yükümlülüklerini yerine getirme yönünde açık bir güvence verdiğini belirtti.

Devlet Bakanı ve Başbakan Yardımcısı Abdüllatif Şener, “Kıbrıs’taki referandumda ‘evet’ çıkması halinde Denktaş görevinde kalmak istiyorsa, kimse tutup da alamaz” dedi. Şener, Sheraton Oteli’nde düzenlenen “Türkiye İktisat Kongresi Tanıtım Toplantısı” öncesinde bir grup gazeteci ile sohbet etti ve sorularını yanıtladı.
Bir gazetecinin “Referandumda ‘hayır’ çıkması halinde bir B planınız var mı?” şeklindeki sorusuna Şener, “tabii” yanıtını verdi. “Evet” ya da “hayır”ın sürecinin belli olduğunu belirten Şener, şunları söyledi:
“Her halkada zorluklar var. İsteniyor ki beyaz olsun siyah olsun. Yaptığımızın tamamı doğru olsun istiyoruz. Her yaptığımızın maliyeti var. Önemli olan tersini yaptığında da maliyetin ortaya çıkmasıdır, maliyeti değerlendirmektir. Bunu ölçme alışkanlığımız yok. Olanı tenkit etmek kolaydır. (Vay şunu yaptın) diye bindirirsin. Bu kolay bir söylemdir. Her iki kararın da maliyeti vardır.”

“KIBRIS’LA AB İLİŞKİLENDİRİLMEMELİ”
Bir gazetecinin, AB üyelik sürecinde Türkiye’ye tarih verilmemesi halinde bunun AKP’ye maliyetinin ne olacağını sorması üzerine, “Kıbrıs sorunu ile Türkiye’nin AB’ye girişini ilişkilendirmeyi doğru bulmuyoruz ama Aralık’taki zirvede karar verilirken, Kıbrıs ile birlikte tartışılacak” diye konuştu.
Şener, dün İstanbul Boğaziçi Üniversitesi’nde yapılan protestonun hatırlatılması üzerine, oradaki olayların farkında olmadığını, kendisine yönelik de bir hareketin yapılmadığını belirterek, “Ben sermaye değilim” dedi.

Lefkoşa
NTV AKEL yine fikir değiştirdi

Kıbrıs Rum kesiminde iktidarın büyük ortağı AKEL partisi, BM’deki son tasarının kendilerini tatmin etmediğini açıkladı.

21/04/2044

İngiltere, Konsey üyelerinden bazılarının planın çok karmaşık olmasından şikayet etmesi üzerine basitleştirilmiş bir tasarı hazırladı.
Güvenlik Konseyi, Annan’ın Kıbrıs Planını onaylamak için gizli toplantılarına dün de devam etti.

Genel Sekreter her iki tarafın güvenlik konusundaki kaygısını gidermek için Kıbrıs’a silah ambargosu uygulanmasını ve anlaşma kabul edildiği taktirde uygulamayı denetlemek için Birleşmiş Milletler’e yeni bir görev verilmesini de istiyor.
Amerika Dışişleri Bakanı Colin Powell da Salı günü Washington'da Avrupa Birliği Dış İlişkiler Sorumlusu Javier Solana'yla görüştükten sonra, Amerika'nın, Kıbrıs konusundaki BM Güvenlik Konseyi kararının, adada Cumartesi günü yapılacak referandumlardan önce çıkarılması için çalıştığını söylemişti. Powell, kararın referandumda "evet" oyu verilmesini teşvik edeceğini belirtmişti.

TSK MUAF

HALKIN SESI 22/04/2004

PATTEN: VERHEUGEN’IN HİSLERİNİ HEPİMİZ PAYLAŞIYORUZ

AB Komisyonu’nun genişlemeden sorumlu üyesi Günter Verheugen’in parlamentoda sabah yaptığı konuşmada, “Rumlar tarafından kandırılmış hissediyorum” şeklindeki sözlerine atıfta bulunan Patten, “Verheugen’ın hislerini hepimiz paylaşıyoruz” dedi.

HALKIN SESI 22/04/2004

Başbakan Erdoğan, Yunanistan Başbakanı Kostas Karamanlis ile birlikte yaptığı, Türkiye Dışişleri Bakanı ve Başbakan Yardımcısı Abdullah Gül ve Yunanistan Dışişleri Bakanı Petros Molivyatis’in de katıldığı görüşmenin ardından gazetecilere açıklamalarda bulundu.

İki ülke ilişkilerinin güçlendirilmesi hakkında taraflarda gerekli iradenin mevcut olduğunu belirten Karamanlis, görüşmede Türkiye’nin AB üyelik sürecini de ele aldıklarını ve bu sürece olan desteklerini bir kez daha dile getirdiklerini kaydetti.

HALKIN SESI 22/04/2004

BM Genel Sekreteri Kofi Annan, New York’taki genel merkezde düzenlediği basın toplantısında, taraflardan referandum konusunda erteleme talebi gelmediğini kaydetti ve “Devam ediyoruz. Taraflar hazır” dedi.
Taraflardan birinin plana “hayır” demesi durumunda ne olacağının sorulması üzerine Annan, “Proje ölür, benim rolüm biter” diye konuştu.
BM Genel Sekreteri, Kıbrıslıların cumartesi günü düzenlenecek referandumlarda tarihi bir karar vereceğini belirterek, bunun kaçırılmaması gereken bir fırsat olduğunu söyledi.
Annan, BM Genel Merkezi’nde gazetecilere yaptığı açıklamada, “Umarım, Kıbrıs’ta halklar cumartesi günü her iki tarafta düzenlenecek referandumlarda tarihi bir karar vereceklerinin farkındadırlar. Bunun kaçırılmaması gereken bir fırsat olduğunu düşünüyorum” dedi.

HALKIN SESI 22/04/2004

Lefkoşa’nın Göçmenköy bölgesinde önceki akşam barış ve çözüm yanlısı 6 Kıbrıslı Türk gencin saldırıya uğramasını protesto etmek amacıyla dün eylem düzenlendi. Barış yanlısı bir çok vatandaş, dün saat 17.00 sıralarında Göçmenköy havuzu olarak bilinen Tekin Yurdabak Caddesi’nde toplanarak yapılan saldırıyı kınadı. Eyleme katılan vatandaşlar, “Kahrolsun faşizm, Denktaş istifa, Kıbrıs’ta barış engellenemez, birlik mücadele dayanışma,” şeklinde sloganlar atarak, yaşanan olaya tepkilerini dile getirdiler. Eylemin gerçekleştirildiği bölgeden geçen bir çok vatandaş da korna çalarak eylemcilere desteklerini ilettiği gözlemlendi. Vatandaşlar yaklaşık 1.5 saat süren eylemden sonra olaysız bir şekilde dağıldı.

“Konuyla ilgili olarak polis müdürüyle konuştum. Ülkücü diye birşey yok. Olay derhal ülkücülere mal edildi.... Dövenlerin bir kısmı yakalandı ve kendi ifadelerine göre bir gün önce onlar dövülmüş, onlar da ertesi gün onları dövmüş... Polise de şikayet etmemişler ve öçlerini almışlar. Tahrik var, dövme var, bu da tasvip edilecek birşey değil ama ülkücülükle hiç ilgisi yok. Sağda solda çalışan bazı işçiler. Birkaçı yakalandı, diğerleri de yakalanacak.”

BDH

Ülkedeki toplumsal barışı ortadan kaldırmaya yönelik saldırıya adı karışan grubun referandum sürecini provake edip ülkede terör ve korku havası estirmek isteyen statükocu güçler tarafından “ithal edildiği görüşünü belirten BDH Genel Başkanı Mustafa Akıncı Akıncı, “Hiç bir güç, kendi evinin efendisi olmak için çaba harcayan Kıbrıs Türklerinin kararlılığını azaltamayacaktır” dedi.

TKP

BKP

EL-SEN:

HALKIN SESI 22/04/2004

De Soto, endişelere yanıt verebilmek için Güvenlik Konseyi’nin mümkün olduğunca çabuk hareket etmesini beklediklerini de kaydetti

De Soto, beş yıldır üzerinde çalıştığı çözüm planının başarısız olması halinde görevde kalıp kalmayacağı yönünde bir açıklamada bulunmaktan da kaçındığı belirtildi.

YENIDUZEN 22/04/2004

Kıbrıslı gençleri öldüresiye döven Ülkücülere tepki gösteren çevre sakinlerine de ağıza alınmayacak küfürler eden Ülkücüler birçok genci darp etti. Darp edilen gençlerden 6’sının durumunun ciddi olduğu bildirildi.Özellikle başına odunla vurulan gencin durumunun ciddi olduğu öğrenildi. Olay sonrası Burhan Nalbantoğlu Devlet Hastanesi Acil Servisi’nde tedavi altına alınan gençlerin 15-19 yaşlarında oldukları kaydedildi. Ülkücüler tarafından hastanelik edilen gençlerin isimlerinin baş harfleri A.D, A.P, A.P, H.Ö, K.D, K.B olduğı söylendi.

Olay sonrasında YeniDÜZEN’e açıklama yapan gençlerin aileleri “Bizim Rumlardan korkmamızı istiyorlar, fakat bir bunlardan korkuyoruz” şeklinde konuştular. Korku ve telaş içinde olduklarını belirten vatandaşlar polisi ve Devletin tüm kurumlarını göreve davet ettiler.(YeniDÜZEN)

YENIDUZEN 22/04/2004

Cumhuriyetçi Türk Partisi-Birleşik Güçler (CTP-BG) tarafından organize edilen “Dünya ile Bütünleşmeye Evet Şöleni” İnönü Meydanı’nda saat 20.00’de; Miting Tertip Komitesi’nce düzenlenen “Varoluş ve Dayanışma Mitingi” ise saat 18.00’de Atatürk Meydanı’nda yer alacak.

CTP-BG Basın Bürosu’ndan verilen bilgiye göre, Kıbrıs Türk halkının çözüm yönündeki kararlılığının göstergesi olacak şölende, İki Toplumlu Koro ve Halk Dansları Topluluğu yanında SOS müzik grubu sahne alacak. Sunuculuğunu Sami Özuslu ve Cenk Mutluyakalı’nın yapacağı şölende konuşmalar da var.

Soyer, Annan Planı’nın Kıbrıs Türk halkına sağlayacaklarını sıralayarak, barış yanlısı, referandumda evet diyecek tüm siyasi örgütleri, sivil toplum kuruluşlarını ve bireyleri şölene davet etti.

Miting Tertip Komitesi imzasıyla gazetelere verilen “Varoluş ve Dayanışma Mitingine Çağrı” başlıklı ilanlarda ise “Sessiz çoğunluk son noktayı koyacak. Vatandaş vatanına sahip çık, muhteşem bir mitingle var olduğunu ve var olacağını artık göster. Oynanan bu oyunu artık durdur” denildi.

YENIDUZEN 22/04/2004

Alvaro de Soto: Annan'ın raporu bugün onaylanabilir

Alvaro de Soto, BM Güvenlik Konseyi'nde Kıbrıs karar tasarısı üzerindeki çalışmaların devam ettiğini belirterek, tasarının onaylanmasının bugün mümkün olabileceğini bildirdi. De Soto, BM Genel Sekreteri Annan'ın sunduğu rapor üzerinde uzmanlar düzeyinde çalışmaların sürdüğünü, ilerleyen saatlerde de istişarelerin yapılacağını belirtti ve "Tasarının onaylanması yarın (bugün) bile mümkün olabilir" diye konuştu.

Üç nokta

Alvaro de Soto, BM genel sekreterinin Güvenlik Konseyi'ne sunduğu Kıbrıs raporunda, bazı adımlar atılmasını istediğini kaydetti. Bunların "kuruluş anlaşmasının onaylanması, silah ambargosu konusunda bağlayıcı adımlar ve yeni bir Barış Gücü" olduğunu ifade eden De Soto, dile getirilen endişelere hak verdiklerini ve genel sekreterin konsey üyesi ülkelerle görüşerek referandum sonrasında değerlendirilmesini istediğini belirtti.

"Konseyin sinyal

göndermesi gerekiyor"

"BM Güvenlik Konseyi'nin özellikle önemli bir sinyal göndermesi gerekiyor. Kıbrıs halkına ve bu mesajda da gerekli önlemlerin ta baştan alınacağını söylemesi gerekiyor. Planda belirtilmiş adımlar atılacak, dolayısıyla bu planın uygulanabileceği belirtilecek. Tabii ki anlaşmanın taraflarına da Annan Planı'na tam bir uyumun sağlanması açısından mesaj gönderilmiş olacak. Bunu yaparak Kıbrıs halkının dileklerini yerine getirdiğimizi düşünüyoruz. Önemli olan bir şey var, BM Güvenlik Konseyi'nin hızlı hareket etmesi gerekiyor. Belki de referandumlardan önce hareket etmeli ki böylelikle onlar oylamaya giderken bazı teminatları da beraberlerinde götürebilsinler. Ama bu şu anlama gelmiyor: BM Güvenlik Konseyi Kıbrıslılardan önce bir şeyleri yapmak için harekete geçmiyor. Tam tersine hazırlanan tasarıda da bütün bunlar dile getiriliyor. BM Güvenlik Konseyi de bugün bu karar tasarısını ele alıyor. Adadaki her bir taraf planı kabul etmezlerse, atılan adımlar yani BM Güvenlik Konseyi tarafından koşullu olarak atılan adımlar geçerli olmayacak."

Sorular

"Güvenlik Konseyi

"Bütün bunların ilgili olduğunu düşünmüyorum. Her zaman tahmin edilen bir şey vardı, bizler BM Güvenlik Konseyi'ne başvuracaktık. Müzakereler sona erince bu başvuru yapılacaktı ve nihai bir metin oluştuktan sonra zaten Güvenlik Konseyi'ne başvurulacaktı. Annan Planı'nın 2002'de sunulan ilk halinde bile bu mevcuttur. Biz BM Güvenlik Konseyi'nden mümkün olduğunca hızlı hareket etmesini istiyoruz çünkü bazı endişeler, korkular ortaya çıktı, dile getiriliyor. O yüzden siyasi açıdan değerlendirecek olursak sorunuzu şunu da dile getirmem gerekiyor.

BM'nin bir şekilde bir avukatlık yapması söz konusu olamaz. Böylesi bir rolü olamaz. Bizim umudumuz liderlerin zaten bunu yapması. En azından sunulmuş planı kısmi bir şekilde de olsa, özellikle de avantajlarını ve dezavantajlarını aynı şekilde halklara anlatmış olmaları. Bunun başarısız olmasından dolayı ya da en azından bizim tercih ettiğimiz şekilde yapılmamış olmasından dolayı bazı korkuların ortaya çıktığını görüyoruz. Bu korkuların bazıları aslına bakarsanız çok fazla dile getiriliyor. Bu açıdan değerlendirdiğiniz zaman böyle bir ihtiyacın ortaya çıkması, bu sorunların ele alınması, mümkün olduğunca kısa sürede yapılması, dikkat çeken bir nokta haline geliyor."

talebi yeterli değil"

AKEL'in referandumun ertelenmesi talebini değerlendirmesi istenen De Soto, "Böyle bir fikir bir kaç gün önce dile getirildi ancak köprünün altından o zamandan beri çok sular aktı. Bu son zamanlarda dile getirildi. Her koşulda anlaşma nihai noktaya geldi, bu tarihe dört taraf karar verdi. Bürgenstock'ta kimse böyle bir erteleme istemedi" diye konuştu.

BM Güvenlik Konseyi'ne sunulan karar tasarısında kullanılan dilin çok dikkatli seçildiğine ve bunun BM tarafından uygulanışının son derece önemli olduğuna işaret eden De Soto, "Zannederim BM bu noktada son derece aktif olacaktır. Hatta çok aktif davranacağını düşünüyorum. Zaman zaman bazıları bunu 'müdahaleci' diye de değerlendirebilir, ancak bu bir fark yaratacaktır. Özellikle de siyasi isteklilik olduğu zaman böyle bir anlaşmanın yapılması açısından..." dedi.

"Her iki taraftan da evet çıkarsa ilk gün ne olacak?" sorusuna karşılık De Soto, bu gibi soruların yanıtının zaten açık şekilde Annan Planı'nda yer aldığını söyledi. "Plana bakın her şeyi göreceksiniz" diyen De Soto, soru işareti kalmadığını, anlaşmanın birinci gününde ne olacağını herkesin çok iyi bildiğini, açık şekilde uygulanacak bir takvimin söz konusu olduğunu belirtti.

De Soto, referandumlardan evet çıkması durumunda BM Barış Gücü'nün asker sayısının 3 katına çıkarılacağının doğru olup olmadığı ve referandumun ardından ara bölgenin ortadan kalkacak olması nedeniyle halka ne gibi tavsiyelerde bulunacağının sorulması üzerine, "Kutlamaktan başka ne yapacakları konusunda mı!" diye espri yaptıktan sonra BM Barış Gücü askerlerinin şimdiki sayısının iki katına çıkarılacağını, polisin sayısının 10 ile çarpılacağını ve bunlara destek olarak başka polis güçlerinin de bulunacağını söyledi. De Soto insanların hayatlarına devam etmeleri gerektiğini ifade ederek, geçiş dönemlerinin kolay olmayacağını belirtti ve bu konuda Almanya'nın önemli tecrübeleri bulunduğuna işaret etti.

Annan Planı'nın silah ambargosu bölümünü eleştiren çevrelerin iddiasının tersine, silah ambargosunun daha önce de 7. bölüme atıf yapılarak kabul edildiğini belirten BM kaynakları, plan uyarınca öngörülen silah ambargosunun sadece taraflardan birine yönelik değil, uluslararası topluluğa yönelik olduğu ve adada silah ihracat ve ithalatının yasaklanmasının amaçlandığının altını çiziyorlar.

"BM'nin hâlâ iki evet aradığının belirtilerek, itirazlar varken ve planın ertelenmesi talepleri bulunurken planın referanduma götürülmesinin doğru olup olmadığı" sorusu üzerine De Soto, planı referanduma götürenin BM'nin değil liderlerin taahhüdü olduğunu belirtti, şahsi umudunun halkların planı onaylaması olduğunu söyledi. Planın avukatlığına soyunmadıklarını yineleyerek, ancak insanların planı, en azından 16 sayfa tutan kuruluş anlaşmalarını objektif olarak okuyup değerlendirdiklerini umduğunu ifade eden De Soto, olayın özünün bu maddelerde bulunduğunu söyledi. De Soto iki tarafın da hem yararına olan hem de fedakarlık yaparak uzlaştıkları noktalar bulunduğunu söyledi.

Süreç boyunca yapmaya çalıştıklarının Kıbrıslıların dileklerini yorumlamak ve iki taraf arasında köprüler kurmak olduğunu söyleyen De Soto, ertelenme konusunda ise, bazı kesintilere rağmen dört yıldır planla ilgili görüşmeleri sürdürdüklerini anımsattı. Tarafların üzerinde görüşmeyi kabul ettikleri planın sadece liderlerin değil halkların da önüne geçtiğimiz yılın Şubat ayında konulduğunu anlatan De Soto, bunu çalışmak ve okumak için üzerinden 13 aylık bir zaman geçtiğini söyledi.

Rum halkından bazı kesimlerin, polislerin, memurların, Merkez Bankası çalışanlarının planın uygulanması sırasında işlerine ne olacağıyla ilgili endişelerinin bulunduğunun belirtilmesi üzerine, prensip olarak insanların işlerini kaybetmeyeceklerini, kazanılmış hakların da kaybedilmeyeceğini belirterek, federal ayarlamalarda buna dikkat edildiğini, bu konudaki aksine iddiaların doğru olmadığını söyledi. De Soto, kimsenin bu konuda kendini güvensiz hissetmemesini istedi. De Soto, federal hükümette çalışacakların da iş güvenlikleri konusunda rahatsız olmamalarını istedi.

De Soto, yabancı bir gazetecinin, referandumdan Türk tarafından "evet" Rum tarafından ise "hayır" çıkması durumunda Türklerin cezalandırılmaması gerektiği yönündeki açıklamasına yorumunun sorulması üzerine, Verheugen'in ayrıca bu konuda Avrupa Komisyonu'na önerilerde bulunacağını söylediğini belirterek, bunun kendi elinde bir konu olmadığını ve spekülasyon yapmasının yanlış olacağını ifade etti.

BM genel sekreterinin Kıbrıs özel temsilcisi Alvaro de Soto, başka bir soru üzerine anlaşmanın iki kesimli, iki toplumlu federal bir çözümü ve tek bir uluslararası varlık, egemenlik ve vatandaşlığı içerdiğini kaydederek, ayrılma, bölünme veya başka bir ülkeyle birleşmenin mümkün olmadığını, iki taraf arasındaki siyasi eşitliğe de önem verildiğini ifade etti. İnsanların önünde bulunan planın iki tarafın da istediği ve desteklediği şeyleri içerdiğini kaydeden De Soto, planın reddedilmesi halinde başkentlerde ve Güvenlik Konseyi'nde ve daha birçok yerde bir tarafın ya da diğer tarafın "hayır" demesinin ne anlama geldiğinin ele alınacağını ve böyle bir sonucun bazı soruları ortaya çıkaracağını kaydetti.

Plan reddedilirse

hükümsüz ve geçersiz olacak

De Soto, BM'nin "evet" kampanyasını UNOPS aracılığıyla desteklediği yönünde iddialar bulunduğunun belirtilmesi üzerine, hiçbir şekilde planın avukatlığını yapmadıklarını "evet" veya "hayır" demelerinin tamamen Kıbrıslılara kalmış bir şey olduğunu ifade ederek, ancak bugün yaptığı gibi soruları yanıtlayarak plana açıklık getirmeye çalıştıklarını ifade etti.

KIBRIS 22/04/2004

Kıbrıs'ta ülkücü terörü

CENK MUTLUYAKALI
LEFKOŞA - KKTC'de tarihi referanduma günler kala Annan Planı'nı destekleyen
partiler ve 'Evet' diyen Kıbrıslı Türkleri hedef alan saldırılar yaşanıyor.
Türkiye'den gittikleri saptanan ülkücü gençler, 'Hayır' kampanyasına desteklerini şiddete başvurarak ortaya koydu. Önceki gece Barış ve Demokrasi Hareketi (BDH), Çözüm ve Avrupa Birliği Partisi (ÇABP) ve Toplumcu Kurtuluş Partisi'nin (TKP) Lefkoşa'daki merkezleri saldırıya uğrarken, Kıbrıslı Türk gençlerin hastanelik edilecek şekilde dövülmesi büyük tepki yarattı.
Göçmenköy'de 25-30 kişilik eli sopalı ve bıçaklı ülkücü bir grup, araçlarında 'Evet' yazısı taşıyan yaşları 15 ile 22 arasında değişen 5-6 Kıbrıslı Türk gencini kıstırıp feci şekilde dövdü. Yüz, boyun ve kollarından yaralanan gençlerden üçü hastanede tedavi altına alındı. Gençlerden biri olayı şöyle anlattı: "Göçmenköy'de Bomtaş Benzin İstasyonu önünde dururken saat 20.00 sıralarında 25-30 kişilik ülkücü olduklarını tahmin ettiğimiz bir grup motorumuzda ve arabanın üzerinde 'Evet' amblemi olduğu için sopa, topuz ve bıçaklarla bize saldırdı. Arabanın camlarını kırdılar. Üç arkadaşımız ciddi şekilde başından, burnundan, kollarından yara aldı."

'Sınır dışı edilecekler'
Gençler dün sabah hastaneden taburcu edilirken, ailelerini ziyaret eden İçişleri Bakanı Özkan Murat, 47 kişinin gözaltına alındığını ve suçlu bulunanların sınır dışı edileceğini söyledi. Olay, Kıbrıs Türk halkı arasında infial yaratırken öfkeli mağdur aileleri, polisi suçluyor.
Ülkücü gruplar önceki gün BDH Genel Merkezi'nin tabelasının üzerine Ülkü Ocakları imzalı 'Onlar bu dilden anlar' yazılı afişler asarken, merkezin önündeki KKTC ve parti bayrağını indirdi. BDH, olayı, 'Faşist yöntemler bizi yıldıramayacak' açıklamasıyla kınadı. Saldırgan grup, ÇABP merkezinde asılı afişleri yırtarak, duvarlarına küfür dolu yazılar yazmakla kalmadı, partiye ait araçlara da zarar verdi. ÇABP adına Hasip Erel, "Kıbrıs Türkü bu saldırılara pabuç bırakacak değildir. Bu mücadele 24 Nisan'da 'Evet' olarak meyve verecek" dedi. TKP merkezindeki 'Çözüm için evet' yazılı parkartlar da parçalandı.
'Ülkücü terör' Girne, Mağusa ve Lefkoşa'nın sokaklarında da boy gösterdi. Türkiyeli öğrencilerin oluşturduğu gruplar, 'Evet' afişleri asılı araçlara saldırıp zorla 'Hayır' etiketi yapıştırdı. Polisin müdahale etmediği olaylar sırasında ülkücüler, ellerindeki sopalarla araçlara zarar verdi.
Başbakan Mehmet Ali Talat, marjinal grupların adaya geldiğini belirterek,
"Bunlar kaygı vericidir. Türkiye'de Türk vatandaşları dışında kimse eylem yapamaz. Burada da böyledir. Ancak polisimiz gerginlik olmasın diye tolere ediyor" dedi. CTP Genel Sekreteri Ferdi Sabit Soyer de, "Sokaklarda terör estirilmesi, hele Türkiye'den MHP Genel Başkanı'nın yüzlerce ülkücüyle gelip eylem yapacağı haberleri asla kabul edilemez" ifadelerini kullandı.

Mitinglerin günü değişti
Artan şiddet iki cephenin bugüne çakışan miting programını da değiştirdi. Yüksek Seçim Kurulu, 'Evet' cephesindeki Talat'ın CTP'sinin bu akşam,
'Hayır' cephesindeki Cumhurbaşkanı Denktaş'ın ise yarın akşam miting yapmasına karar verdi.

Verheugen kızgın: Rumlar bizi fena aldattı

GÜVEN ÖZALP
STRASBOURG - Kıbrıs'ta 24 Nisan'da yapılacak referandumlarda Rumların Annan Planı'na 'Hayır' demesi neredeyse kesinleşirken, Rum tarafına her koşulda üye olacağı teminatı veren AB şimdi dizini dövüyor. Avrupa Parlamentosu'nun (AP) dünkü Kıbrıs oturumunda, Rum Yönetimi'ne bugüne dek en ağır eleştiriler yönetildi. Avrupa Komisyonu'nun genişlemeden sorumlu üyesi Günter Verheugen, Rum Yönetimi'ne sert çıkıp şöyle konuştu:
"1999'da Rum tarafının isteğiyle Kıbrıs'ta çözümün üyelik için şart olmadığını söyledik. Onlar da çözüm için çaba harcama sözü verdi. Kıbrıs'ın üyeliği için elimizden gelen her şeyi yaptık. Pek diplomatik bir söylem olmayacak, ancak kendimi Rumlar tarafından aldatılmış hissediyorum" dedi.
Rum lideri Tasos Papadopulos'un plana önce 'Evet' sonra 'Hayır' diyerek herkesi şaşırttığını söyleyen Verheugen, "Sözlerini tutmasını bekliyorum. Kıbrıs hükümeti uluslararası çözüme karşı çıkıyor" dedi.
Türk askerlerinin adadaki konumunun herkes tarafından eleştirildiğini hatırlatan Verheugen, geçen hafta yaptığı "Yeşil Hat AB'nin sınırı olur" açıklamasını pekiştirdi: "Referandumda 'Hayır' derseniz, 30 bin Türk askeri sonsuza dek orada kalır. Türkiye'den gelenlerin adada olmasından şikâyet edenler, referandumda hayır derlerse, bir yüz bin göçmene daha kapıyı açarlar."

'Üye gibi davranmıyorlar'
Rum televizyonlarına çıkmasının engellendiğini hatırlatan Alman komiser, "AB üyesi ve üye olacak ülkelerde ifade özgürlüğü gibi temel ilkelere saygı gösterilmesini bekleriz. Ancak Kıbrıs, bir hafta sonra üye olacak bir ülke gibi davranmıyor" dedi.
Dış ilişkiler sorumlusu Chris Patten da, Verheugen'in hissini paylaştıklarını belirterek, "Kötü bir şekilde yarı yolda bırakıldık" dedi. Patten, "Rumlar 'Hayır' derse Türk tarafının cezalandırılmasına izin veremeyiz" diye konuştu. AP'de dün ilk kez Kıbrıs tartışılırken Türk tarafı eleştirilmedi. Yeşiller Grubu Eş Başkanı Daniel Cohn Bendit,
"Yıllarca Türk milliyetçiliğinin Kıbrıs'ı yutmaması için mücadele ettik. Şimdi bir tuzakla karşı karşıyayız. Rumlar 'Hayır' derse, kuzeyle siyasi ilişki kurmalı ve ekonomik ambargonun kalkmasını sağlamalıyız" dedi.
Türkiye raportörü Arie Oostlander, Rumların Verheugen'e yönelik karartmasının Kopenhag Kriterleri'ni tamamlamadıklarına işaret ettiğini söyledi. Britanyalı parlamenter Chris Davies de, yaşananları 'ihanet' diye nitelendirdi. AP, taraflara 'Evet' çağrısı yapan bir kararı 30 aleyhte oya karşı 422 lehte oyla kabul etti.

Denktaş, BM kararına karşı

AA - LEFKOŞA - KKTC lideri Rauf Denktaş, BM Genel Sekreteri Kofi Annan'ın Güvenlik Konseyi'ne sunduğu tasarının Rumları memnun etmek ve referandumda
'Evet' dedirtmek amacıyla hazırlandığını söylerken "Kıbrıs'ta savaş bekliyorlar" diye alarm verdi. Dün bir basın toplantısı düzenleyen Denktaş, "Bu garanti meselesini, BM'ye silahlı müdahale hakkı veren 7. maddenin altına koyuyorlar. Demek ki Kıbrıs'ta savaş bekliyorlar" dedi. Denktaş, Güvenlik Konseyi'nin eski kararlara atıfta bulunması halinde hükümeti girişimde bulunmaya çağırdı.
Denktaş, dün KKTC'ye giden MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli'yi de kabul etti. Kıbrıs'ın milli bir dava olduğunu kaydeden Bahçeli, feda edilecek toprak olmadığını vurguladı ve propagandalara karşı 'uyanık' olunmasını istedi. Denktaş dün akşam saatlerinde İşçi Partisi Genel Başkanı Doğu Perinçek'i de kabul etti.

'Verheugen bir kuzu bir aslan'
KKTC lideri, "Rumlar tarafından aldatılmış hissediyorum" diyen AB Komisyonu'nun genişlemeden sorumlu üyesi Günter Verheugen için de, "Ciddi bir adam değil. Bildiğini yaptırtmak için bazen kuzu gibi meler, bazen aslan gibi kükrer" ifadesini kullandı. Denktaş, KKTC'deki kampanya sırasında ülkücü grupların son saldırılarıyla ortamın gerilmesinin ardından gençleri sağduyuya çağırken, "Kimsenin bu memleketi savaş alanına çevirmeye hakkı yok." ifadelerini kullandı.

DİSİ, Papadopulos'u şikâyet edecek
'Halka sesleniş' konuşmasında ağlayarak "Annan Planı'na hayır deyin" diyen Rum lider Tasos Papadopulos, dün 'Ezici üstünlükle hayır deyin' çağrısını yinelerken, 'Evet' cephesindeki DİSİ'nin lideri Nikos Anastasiadis, Papadopulos'u AB'ye şikâyet edeceğini açıkladı. Anastasiadis, hükümetin polis teşkilatı ve merkez bankasındaki memurlara, birleşme olursa işlerinden olacaklarını söyleyerek şantaj yaptığını kaydetti. Anastasiadis, Papadopulos'u AB Dönem Başkanı İrlanda, Avrupa Komisyonu Başkanı Romano Prodi ve Avrupa Parlamentosu Başkanı Pat Cox'a şikâyet edeceğini belirtti.

Kıbrıslı Türklere 'teşvik'
Papadopulos ise, dün yeniden 'Hayır' çağrısı yaptığı açıklamasında, 1 Mayıs sonrası ilk olarak Kıbrıslı Türklere teşvik tedbirleri açıklayacağnı ve Ankara'da 'Kıbrıs Cumhuriyeti Büyükelçiliği' açacağını duyurdu.

'Medeniyette buluşacağız'

Erdal Güven

GÜZELYURT - Annan Planı'nın Türk tarafından kopardığı en iri lokma Güzelyurt. Plan uygulamaya konulursa yaklaşık 30 bin nüfuslu bölgeden 20 bin insan yer değiştirecek.
Civar köylerden Yeşilırmak'ta Naziyet Hanım'ın bakkal dükkânındayız. Yeşilırmaklıların çoğu, 1974'te Limasol yakınındaki Aleftora köyünden gelmiş. Naziyet Bönen, 15 yaşındaymış o zaman. "Neler çektik neler. Bir daha göçmenlik istemem. Çalıştım, hayatımı kurdum. Buradan gidersem ne iş yaparım, nerede otururum? Çocuklarımız burada doğdu. Kök salmışız buraya. Gidersek halimiz perişandır. Ama gidin derlerse de gitmekten başka çaremiz yoktur."

'Erdoğan burayı bilmez'
Yandaki kahvedeyiz. Erbay Atasayan 'Hayır'cı. 58 yaşında. "Ateş düştüğü yeri yakar. Bu köylü tarımla geçinir. Plana göre gidecekleri yer çöl gibi bir yer. Bu planda gelecek yoktur bu insanlara. Erdoğan bilmez Kıbrıs davasını. Ama verecekse de bir an önce versin buraları. Başımızın çaresine bakalım."
Okey arkadaşları Erbay beyle aynı görüşte. Üstelik, şimdi 'Hayır' derlerse gelecekte daha iyi bir çözüm bulunacağına inanıyorlar.
30 yaşındaki Süleyman Sivri pek öyle düşünmüyor. Bir hastanade memur.
"Ben 'Evet' diyeceğim. Sırf bu belirsizlik bitsin diye. Babam kök salmış buraya, gitmek istemiyor. Ben kök salmadan gitmek istiyorum, çocuğum için de öylesi daha iyi. Zorluklar çekeceğiz, ama sancısız doğum olmaz. Ben hep UBP'ye oy verdim. Koyu sağcıyım. Ama şimdi durum farklı."
Yan masadaki 91'lik Osman Işınsu, ağır işitmesinin de etkisiyle oralı değil: "Daha karar vermedim, o yüzden fal bakıp dururum."
Güzelyurt yolunda Gaziveren köyü civarında bir kır lokantası. Gaziveren geleneksel Türk köylerinden. Türk tarafında kalacak.

'Yes be annem'
75'ine merdiven dayamış Şinasi Dayı, eski tüfeklerden. "Yes be annem" diye haykırıyor. "Yeni bir hayat kurmak isteriz. Bilirim, gâvur bizim dostumuz değildir, ama sulh olsun artık. Doğru dürüst bir memlekette yaşayalım. Devletin değil halkın dediği olsun." Biz başka masaya geçerken o kendi kendine konuşuyor: "Ya istiklal ya ölüm. Usandık artık..."

'Bana bırak git diyorlar!'
İlçe merkezinde, Güzelyurt'un uğrak lokantası Şah'ın Yeri'ne doğru yürüyoruz. Yanımda KKTC'nin en popüler gazetecisi Hasan Hastürer var. İki adam oturmuş kafa çekiyor öğle vakti. Hastürer'i görünce atılıyorlar; biri 'Evet' diye bağırıyor, diğeri "Ben 'Hayır'cıyım gardaş" diyor. Saffet Binatlılı 'Evet'çi. "Hakkımız olan topraklar başkalarına verildi yağmalandı. Denktaş'ın peşinden yağmacılar koştursun." Mehmet Özdaş sıkı 'Hayır'cı. 40 yaşında, yedek parçacı. "Dokuz yaşında geldim buraya. Çalıştım, alınteri döktüm. Ev kurdum, hayat kurdum. Şimdi bana diyorlar ki 'Bırak git.' Niyeymiş? Barış olacak diye. Talat verecekse Girne'deki evlerini, tarlalarını Mehmet Özdaş da verecek. Hodri meydan... Bu planda Kıbrıslı Türklerin kazandığı hiçbir şey yok. Kazanan Türkiyeliler, Türkiye."
Mekân sahibi Nevzat Aligüllü Şah, 'Evet'çi. "Rejim değişsin isterim. Çözüm kolay olmayacak ama razıyız." Şah'ın bir de kaygısı var: "Plan, göçmenlerle
yerlileri karşı karşıya getirecek. Önlem alınsın."

Gençlerin derdi gelecek
Bir de gençlere kulak verelim diyoruz. Güzelyurt Gençliği 1 Mayıs Barış İnisiyatifi'nden gençlerle beraberiz. Hepsi 20'li yaşlarında. 'Evet' kampanyası için üç hafta önce harekete geçmişler. Şu anda 100 üyeleri var. Söz Güney Düzgün'ün: Daha iyi bir gelecek için 'Evet' diyeceğiz. Kimlik sahibi olabilmek için. Dünya vatandaşı olabilmek için. Evimize evimiz diyebilmek için. Kısacası kendi memleketimizin efendisi olabilmek için. Buradaki gençlerin yüzde 80'i işsiz."
Biri hemen yanımda oturuyor. Rıfat Özkan, 24 yaşında, İletişim mezunu ama iş bulamamış. "30 yıllık yanlış politikaların ardından elimize nihayet bir fırsat geçti."
Peki Rumlarla bir arada yaşayacak olmaktan kaygıları var mı? Yanıt Rıfat'tan geliyor: "Annan Planı doğru dürüst uygulanırsa, adada kalıcı bir barış temeli atılır. Sonuçta aynı ülkede yaşayacağız. Niye birbirimizle savaşalım ki?"
67 yaşındaki emekli öğretmen Üner Berkalp koyuyor son noktayı: "Medeniyette
buluşacağız." Sağ taraftan temkinli bir ses geliyor kulağıma: "İnşallah."

Kıbrıs için kıran kırana mücadele

AA - NEW YORK - BM Güvenlik Konseyi, Annan Planı'nın oylanacağı referanduma üç gün kala Kıbrıs kararı çıkarma derdine düştü. ABD ile Britanya'nın Rumların oyunu 'Evet'e çevirme hedefiyle güvenlik kaygılarına yanıt olarak hazırladığı karar tasarısı üzerinde dün akşama dek sıkı pazarlıklar yürütüldü. BM Genel Sekreteri Kofi Annan bir açıklama yayımlayarak, "Size güvence veriyorum, dünya bu planın yürümesi için yardıma hazır. Brüksel'deki Donörler Konferansı bunun açık mesajıydı. AB ve BM'nin açık mesajıydı" dedi. ABD Dışişleri de, BM kararının 'olmazsa olmaz'lığına dair baskıyı sürdürdü. Dışişleri sözcüsü Richard Boucher, anlaşmanın uygulanmayacağı kaygılarını giderecek güçlü bir BM kararı istedi. Boucher, Rumların Türk askeri varlığının adadan çekilmeyeceği korkusunun hatırlatılması üzerine, "Türkler, gerçekten planı uygulama kararlılıklarını
belirtti" dedi.

Türk Silahlı Kuvvetleri'ne muafiyet
Britanya'nın, dün değiştirip yeniden dağıttığı ancak yine de itirazlarla karşılaşan tasarıda, silah ambargosunun delinmesi olasılığına karşı BM Sözleşmesi'nin ihlalci ülkeye karşı ilişkileri kesme ve güç kullanma yetkisi veren 7. kısmına atıf yapılıyor. Ancak, Anadolu Ajansı, BM'deki
diplomatik kaynaklara dayanarak, karar tasarısının, teknik bir zorunluluk gereği 7. bölüme atıf yaptığını belirterek, bölümün Türk Silahlı Kuvvetleri'ne muafiyet getirdiğini bildirdi. Tasarıya göre, anlaşmanın hayata geçirilmesine yönelik UNSIMIC (United Nations Settlement Implamantation Mission in Cyprus) adında yeni bir BM barış gücü de oluşturulacak.

Halk duvarları yıkacak mı?

İsmet Berkan

Kıbrıs'ta referanduma iki gün kaldı. cumartesi sabahı Kıbrıs'ın iki halkı geleceklerini oylayacak.
Bu oylamayla ilgili bugüne kadar çok şey söylendi, çok şey yazıldı. En azından bu köşede, referandum ve onun sonuçları hakkında yazılmadık şey, yapılmadık spekülasyon kalmadı açıkçası.
Şimdi son günlere geldik ve anketlerin söylediği aynı: Adanın kuzeyindeki Türk tarafında evet, güneyindeki Rum tarafında ise hayır oyu çıkması bekleniyor. Gerçi güneydeki hayır olylarında göreli bir gerileme var ama hayırların düşmesine karşılık evetler aynı hızda artmıyor.
Esasında, Kıbrıs konusuna 'Oyun Teorisi' ve onun bir dalı olan 'Nash Dengesi' açısından bakacak olursanız, her iki tarafın da en kazançlı çıkacağı hal Annan Planı'nın onaylandığı hal, yani adanın her iki tarafından da evet çıktığı hal.
Ama matematik ve mantık her zaman geçerli olmuyor. Özellikle halk oylaması gibi oylamalar söz konusu olduğunda, her zaman 'optimum' bulunamayabiliyor.
Ama yine de benim içimde küçük de olsa bir ümit var. Rum halkının sandık başına gittiğinde barışı seçeceğine inanmak istiyorum. Son duvarın politikacılar tarafından yıkılmayacağı belli oldu. Belki halklar yıkar geçerler o duvarı.

'Hayır deyip sıyrılamazlar'

Murat Yetkin

Rumlar, 'Hayır' dedikleri metni, KKTC tanınırsa yine oylamak zorunda kalabilir

Amerikalı üst düzey yetkili ismini vermiyor ama kesin ifadelerle konuşuyor: "Rum tarafından 'Hayır' yanıtı çıkmaması için son dakikaya dek çabamız sürecek. Ama 24 Nisan halkoylamalarında Türk tarafı 'Evet', Rum
tarafı 'Hayır' derse, 'Buraya kadarmış' deyip defteri kapatmayacağız. Rum tarafı 'Hayır' deyip bu işten sıyrılamayacak."
Son haftalarda giderek daha sık duyulan 'Türk tarafı evet dediği için cezalandırılmayacak, ödüllendirilecek' cümlelerinden biri olarak
başlayan konuşma giderek ilginç bilgiler içermeye başlıyor. Şöyle özetlenebilir:
ABD ve muhtemelen İngiltere ilk aşamada KKTC'yi tanımayacak. Ancak tanınmasını engellemeyecek. (1983'te KKTC'nin tanınmasının ABD tarafından nasıl engellendiği, hatta KKTC'nin tanınacağını açıklayan dönemin Pakistan Dışişleri Bakanı'nın Amerikan baskısıyla istifa ettirildiği arşivlerde kayıtlı. Şimdi Azerbaycan gibi, anlaşma Rumlar yüzünden bozulursa KKTC'yi tanıyacağını resmen ilan eden bir ülke de bulunmasına karşın ABD ve İngiltere'nin hiçbir engelleme girişiminde bulunmaması dikkat çekici.) KKTC'ye yönelik ticaret, ulaşım ve spor ambargolarının delinmesi de engellenmeyecek, el altından teşvik görecek.
Bütün bunların amacı ne? Neden ABD, ya da stratejik ortağı İngiltere KKTC'yi kendileri tanımayı düşünmüyor?
Açıklama şöyle geliyor: Amaç Kıbrıs'ta Annan Planı çerçevesinde bir çözüm. 24 Nisan'dan sonra Annan'ın ve ABD'nin yeniden devreye girmesi mümkün görünmüyor. Ancak karşı karşıya kalacağı baskılar sonucu Rum tarafı 24 Nisan'da Türk tarafından kabul edilen metni (tabii kabul edilirse) kelimesi değiştirilmeden yeniden oylamak durumunda kalabilir. 'Hayır' deyip sıyrılamayacaklarının anlamı bu. AB mevzuatında bunun daha önce İrlanda ve Danimarka örneklerinde yaşandığı diplomatlarca ifade ediliyor. Amerikalı yetkili, bunun Rumların beklediği yeni bir referandum olmayacağını, aynı metni ikinci kez oylama olacağını vurguluyor.
Bu yaklaşımı teyit eden bir örnek daha var.
20 Nisan öğleden sonra Washington'da ilginç bir toplantı yapıldı. Saygın düşünce kuruluşu Brookings Enstitüsü'nde, medya ve dinleyicilere kapalı yapılan toplantının konusu 'Türkiye, Avrupa ve ABD' idi. Hiçbir Türk yetkilinin de konuşmacı olarak davet edilmediği bu toplantıda, ABD ve Avrupa ülkelerinin üst düzey dışişleri ve diğer hükümet yetkilileri, kendi aralarında Türkiye'nin Avrupa Birliği ile ilişkileri ve Kıbrıs konularını tartıştı.
Amerikan hükümeti adına toplantıya katılan Dışişleri Bakanlığı'nın Avrupa'dan sorumlu Müsteşar Yardımcısı Elizabeth Jones kısa ve açık bir konuşma yaptı: "Kıbrıs konusunun çözümü çok önemli. Referandumlardan sonuç çıkmasa bile Türkiye yaklaşımından dolayı ödüllendirilmeli. Kıbrıs Rumları 'Hayır' derse işlerin eskisi gibi yürümeyeceğini ve böyle devam edemeyeceklerini (not business as usual) anlamalı. (Önceki gün AB
Dışişleri ve Güvenlik Sorumlusu Javier Solana da, 'Hayat onlar için eskisi gibi olmayacak' demişti.) Sizin bu konuda hassasiyetinizi bildiğimiz için, kamuoyu önünde konuşmuyoruz ama Türkiye bu yıl müzakere tarihi almalı ve AB üyesi olmalı. Bu bizim ulusal çıkarımız ve aslında sizin de çıkarınız."
Toplantıya katılan Alman Dışişleri Bakan Yardımcısı Klaus Scharioth da şaşırtıcı netlikte konuşuyor: "Alman hükümeti kararını verdi, Türkiye'ye bu yıl tarih verilmesini ve AB üyeliğini destekliyoruz. Yalnızca stratejik çıkarlar açısından değil, Türkiye'nin demokratikleşmesi, Ortadoğu'nun geleceği, Avrupa'nın geleceği ve medeniyetler çatışmasının önlenmesi açısından bunu gerekli görüyoruz." Alman yetkili Türkiye'yi, 'İslam ve aydınlanma düşüncelerinin buluşabildiği' yegâne ülke olarak tanımlıyor.
Toplantıdaki İngiliz, İspanyol, İtalyan ve belli bir çekinceyle Hollanda yetkilileri de Türkiye'ye ve Türklerin Kıbrıs sorununa son yaklaşımına destek veriyor.
Fransız heyetinden ses çıkmıyor. Atom enerjisi kurumundan bir temsilcinin, "Ama Ermeni soykırımını kabul etmiyorlar" türünden sözleri ciddiye alınmıyor.
Türkiye'nin önündeki pürüz Fransa gibi görünüyor.
İspanyolların, Fransa'nın kendi üyelikleri öncesinde Fransız mallarının satışı karşılığında nasıl engel çıkardıklarını anlatmaları, Fransızların Türkiye'ye Airbus yolcu uçağı satabilmelerinin oylarının rengini değiştirebileceği iddialarına haklılık kazandırıyor.

Barışa inşa sorumluluğu

Turgut Tarhanlı

Kıbrıs sorununun çözümü sürecinde referandum günü yaklaşırken, konu, Birleşmiş Milletler bünyesinde, Genel Sekreter tarafından Güvenlik Konseyi'ne de sunuldu.
Bu, kısmen, aslında çözüm planının bir gereği, kısmen de adanın güneyindeki siyasi tutuma bağlı olarak öngörülmüş bir yöntem olarak nitelendirilebilir.
Çözüm planının 'E' başlıklı eki, zaten konseyin kararına sunulması gereken bir metni içeriyordu. Ve Genel Sekreter, 16 Nisan tarihli Kıbrıs raporunda bu konuyu, konseye götürmüştü. Bu, temel olarak güvenlikle ilgili konulara ilişkin bir metindir. Adaya ve adadan yapılacak silah satışlarının yasaklanması, UNFICYP yani BM Kıbrıs barış gücünün adadaki yeni güvenlik ortamında kullanacağı yetkilerin kapsamı, kuzey ve güneydeki silahlı birliklerin lağvedilmesi ve korunacak silahlı gücün sayısı ve niteliği, yeni toprak düzenlemesinin gözetimi gibi konular bu metinde yer alıyor.
Konseyin kararına gerek duyulduğu ileri sürülen ve bu hafta başından beri tartışılan bir başka konu daha var: Bu, daha çok, güneydeki güvence talepleri bağlamında ortaya çıkan bir gelişme. Basından öğrendiğimiz kadarıyla, ABD ve Britanya tarafından sunulan bir karar tasarısıyla çözüm planının tek taraflı ihlali halinde, Güvenlik Konseyi'nin, bu durumu BM Kurucu Andlaşması'nın ünlü VII. Bölüm (uluslararası barış ve güvenliğin korunması) hükümleri çerçevesinde değerlendirmesi isteniyor. Buna ek olarak, konseyin, bu bölümde yer alan 41 ve 42. maddeler ışığında, ihlali gerçekleştiren tarafa yönelik zorlayıcı tedbirlere başvurması da, bu güvence talepleri arasında vurgulanıyor.
Bu çerçevede bir güvence, özellikle güneyden geldiğine göre, olası güvenlik tehdidi doğuracak gelişmelerin de Türkiye'den kaynaklanacağı üzerine inşa edildiği düşünülebilir. Ancak, bugün ortada böyle bir tehdidi söz konusu edecek bir neden yok. Buna rağmen, adadaki iki toplumun, kendi açılarından anlamlı sayılabilecek nedenlerle bir 'gelecek endişesi' içinde bulunduklarını düşünerek, dolaylı olarak güneyin konumunun bu şekilde güçlendirildiğini varsayalım. Ancak bu durumda, BM hukuku bağlamında tartışmalı bir durum ortaya çıkacaktır.
Zira, Güvenlik Konseyi, ileride vuku bulacağı vehmedilen birtakım güvenlik endişelerini izale etmek amacıyla, henüz böyle bir tehdit ortada yokken bir karar alabilir mi?
Konseyin çalışma tarzını biraz bilenler, bunun, ancak böyle bir güvenlik nedeninin doğduğu veya doğmasının çok yakın olduğuna ilişkin belirtiler bulunması halinde mümkün olduğunu da bilir. Kaldı ki, konseyin, o henüz vuku bulmamış güvenlik tehlikesine karşı, ekonomik, diplomatik, askeri veya başka biçimde zorlayıcı tedbirlerle karşılık verebilmesi için, olayın gerçekliğinin açıklıkla teşhis ve takdir edilmesine gerek vardır. Aksi halde, bir polis devletinin, kendi iç düzenini korumak için bir dizi 'tehlike suçları' yaratıp, kendini pek güvende hissetmesi gibi bir yanılsama ortaya çıkar.
Bana kalırsa, adanın güneyinden gelen bu son güvence önerilerinde, daha çok Türkiye'ye yönelik bir diplomatik güç kartı kazanma çabası belirgin. Bu da, bu sorunun çözümü konusunda, hâlâ zihinleri kuşatan stratejik çıkar ve çekişme anlayışının bir ifadesidir. Aynı anlayışı, adanın kuzeyinde de, bilfiil icra etme sevdalıları hiç de az değil.
Ancak bu durumda, bu çözüm planını (Aynı zamanda 'barış' planı olarak da anılacak mı?) bir referandum gibi, doğrudan doğruya halkın iradesinin etkili kılınmaya çalışıldığı bir yöntemle güçlendirmeye çalışan BM çevrelerinin tutumu ne olmalıdır? Bu, stratejik düşünme tarzına prim vermek mi, yoksa çözüme yönelik iradenin anlamını daha da vurgulayan berrak bir tutumu ve bunun büyük bir dikkatle takip edileceği fikrini güçlendirmek mi?
Adanın kuzeyi ve güneyindeki referandumlarda, 'Evet-Evet' sonucunun çıkması önemli ve desteklenmesi gerekli bir gelişme olur. Ancak barışın inşası, sadece bir halkoyunun belirlenmesi için başvurulan yöntemin yüceltilmesiyle de gerçekleşmiyor. Kıbrıs sorununun çözümüne yönelik asıl politikaların, bundan sonra, her iki taraf için de, toplumsal uzlaşma ve işbirliğini sağlamaya ve gözetmeye yönelmesi şart. Bu, hem Kıbrıs'ın, hem de uluslararası toplumun sorumluluğu.

Denktaş kendine kıyıyor

İki gün sonra Kıbrıs'ta oylama var. 50 yıldan beri zaman zaman Kıbrıs konusu iç siyasetimizde öne geçti; pek çok işimiz ona bağımlı kaldı.
Geçen yıldan beri de yine Kıbrıs'a her işimizin üstünde önem verdik.
Dün saat 11'de Denktaş ekranlardaydı, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nde görüşüleceğini söylediği karar tasarısını eleştiriyordu. Annan'a, İngiltere hükümetine savaş açmış görünüyor. Konuşmasının başında da bizimkilere veryansın etti.
Hakkı (Devrim) bey dünkü yazısında soruyordu: "Partisiz görünmek için oğlunuza bir parti kurdurarak seçimlere sokacaksınız, gün gelip onların da size karşı bir fikri benimsediğini görünce, besmele deyip yeniden politika pazarına ineceksiniz? Hukuk ve devlet anlayışına sığar mı?" Sığmaz tabii!..
Denktaş, Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'ni, bağımsız, egemenliği bulunan bir 'devlet' sayıyor. Pekiyi, öyleyse, kendisini tek tanıyan devlet olan Türkiye'nin Başbakan ve Dışişleri Bakanı'na 'yalancılık', 'kandırılmışlık' atfetmek Kıbrıs Cumhurbaşkanı için doğru politika sayılır mı? Başka bir komşu devletin sorumlusu, başbakanımıza 'Kandırılmış' dese, nasıl karşılarız?
Denktaş, dünkü basın toplantısında, Cumhurbaşkanımız Sezer ve Genelkurmay Başkanı Özkök'ün konuşmalarını inceleyip, karşılaştırdığını söyledi. Ona göre Sezer ve Özkök, 'Annan Planı'nın kuşku ve kaygı gerektirdiğini, iyi niyetle bakılsa dahi gelinen aşamanın hepimize yüklediği sorumluluğu göz ardı edemeyeceğimizi, alınan kararların gelecek kuşakları geri dönülemeyecek biçimde etkileyeceğini' belirtmişlerdi. Özkök'ün canlı yayında izleyenleriniz vardır, Sezer'in neler söylediğini okumuşsunuzdur. Onların 'Hayır' diyenlerin tarafında olduklarını ima etmek haksızlık değil mi?
Denktaş, zamanla dozunu artırarak 'Hayır'ı savunuyor. Bana göre, bazı siyasal ve diplomatik kurallara da saygıyı zaman içinde azalttı; yazık ki, sağduyu dışına çıkmaktan çekinmiyor, kendini olsun sakınmıyor! Önümüzdeki günlerde, ölçüyü tümden kaçıracağından endişe ediyorum; gençliğimizin kahramanlarından birini kaybetmekten korkuyorum.
Denktaş'a yakışan bugün yaptıkları mıydı? Bilmeli ki, son günlerde
olağandışı olaylar çıkmazsa, halk verdiği kararını değiştirmez. Referandum
döneminin başladığı günlerde herkes, üç ay önceden bildiğimiz görüşlerini tekrarladı. Siyaset adamları değişmez de, seçmen bu kadar sık değişir mi?
'Evet' ya da 'Hayır' ne çıkacaksa göreceğiz, yine birbirimizin yüzüne bakacağız. Denktaş son iki aydır, değerlerimizi kaybetmemizi umursamadan konuşuyor. Heyecanını denetleyemiyor.
Türkiye'de kamuoyunu etkileme girişimlerinde yaptıklarını duyup
gördükçe, dernek kongrelerinde çok karşılaşılan çocukça oyunları hatırlıyorum.
Ankara Ticaret Odası gösterisi, Meclis'te konuşma için gayretleri, madde ve konuşmaları son basın toplantısındaki gibi saptırarak nakletmesi anlaşılmaz, beklenmez davranışlardı.
Meclis'teki konuşmasını ekranda izledim, sonra tutanaktan okudum. İçime sindiremediğim değerlendirmem, onun halkının, milletinin geleceğinin önüne başka değerleri geçirdiğiydi. Geçen günlerdeki her şeye karşın, tabii onun yardımlarıyla, Denktaş'ı kaybetmemeye çalışmalıyız!

Kıbrıs'ta kan kokusu

Kıbrıs halklarının geleceği için yapılacak referandum için her iki kesimde de 'Evet'çiler ve 'Hayır'cılar var. Toplumlararası sorunları kanla değil demokratik yöntemlerle çözme niyeti olduğunda, bu ayrım çok doğal. Hele çok değil 30 yıl önce aralarına kan girmiş iki toplumda birçok insanın güvensizliklerini aşarak birlikte yaşamak üzere yola çıkması, barış ve demokrasi yanlıları için oldukça önemli. Bu konunun taraflarca tartışılıyor olması da. Ancak Cumhurbaşkanı Denktaş'ın uzun zamandır terk ettiği tarafsızlıkla sarf ettiği korku, panik yaratmaya yönelik adanın kanlı geçmişini hatırlatan sözleri, statükonun nelere sarılabildiğinin de göstergesi.
Baf Metropoliti Hrisostomos'un 'Enosis'i şampanyayla kutlayacağız' sözlerine karşılık, 'Yüzlerce papaz geri gelecek. Şampanya içen papazlar kan içmek için gelecekler bu sefer' diyor. Acayip konuştuğu için özür diliyor. Bitmedi! 'Hayır'cı Devlet Bahçeli'nin adayı ziyareti öncesinde yaşanan gelişmeler de vahim. 'Ülkücüler' yolları keserek eylem yapıyormuş. Annan Planı'nı destekleyen simgelerin bulunduğu araç, dükkân, sendika ve parti binalarına saldırılar oluyormuş. Parti ve sendika binalarına tehdit afişleri asılıyormuş. Girne'de yol kesiliyor, araçlara parti ve sendika binalarına saldırılıyormuş. Afiş ve pankartlarındaki slogan: 'Onlar bu dilden anlar!' Kıbrıs'ta 'Bu memleket bizim platformu' bir açıklama yaparak, "Halkımıza hain, kanı bozuk sinek diyenler, miting alanına bomba
koyarak, tiyatrocularımızın önünü keserek, kan dökeceklerini açıkça söyleyerek saldırılarını artırıyor.
Kimse sorumluluğu üstüne almıyor. Halkın güvenliğinden kim sorumlu?" diyor. Platform, şiddet eylemlerine katılan ve Kıbrıs vatandaşı olmayanların derhal sınır dışı edilmesini de istiyor. KKTC'de güvenlikten Kıbrıs Güvenlik Kuvvetleri Komutanlığı'na bağlı Kıbrıs Türk Polis Teşkilatı sorumlu.

Batman Barosu ve Kıbrıs
Batman Barosu Başkanı avukat Zekeriya Aydın, Kıbrıs ve Annan Planı ile ilgili bir açıklama yaptı. Şöyle: "...Hukuk kurumlarının yegâne hedefi, insan haklarının, saf ve yalın değerlerin, toplumsal yaşamdaki temel güvencesi olan adaletin gerçekleşmesine yardımcı olmaktır. KKTC insanı hak etmediği tecrit ve sömürülme politikalarından kurtulmak, uygar dünya ve en önemlisi Kıbrıs Rum kesimindeki halkla eşit ve kardeşce yaşamak iradesindedir. Hâkim ve statükocu bakışın güç ve statüleri için manevra alanına döndürdükleri Kıbrıs ve halkının, 40 yıllık tarihlerinin muhasebesini yaptıkları bu süreçte, asıl olan özgür iradelerinin tezahür etmesine saygı duymak ve ötesinde yardımcı olmakken, hukuk dışı, çağın reddettiği yaklaşımlarla sorunun çözümünü tıkamak.. son derecede tehlikeli ve anlaşılmazdır. Batman Barosu olarak, hukuk kurumlarının asli görevlerinin toplum sorunlarını irdelerken, evrensel değerlerin, hukukun üstünlüğünün ve bilimin referans alındığı bir perspektifle yaklaşmak ve böylece toplumun gereksinimlerinin önünü açmak olduğunu düşünüyoruz."

Busharon ve Vanunu
1986 sonbaharında İsrail'in Negrev Çölü'nde bulunan Dimona Nükleer Santralı'nda çalışan Mordehay Vanunu, London Sunday Times gazetesine,
İsrail'in nükleer silah geliştirdiğine dair bilgi verdi. İhanetle suçlanarak 18 yıl hapse mahkûm edildi. Çarşamba günü 18 yıllık hapis cezasını tamamlayarak hapisten çıktı. Hapis cezasının hemen hepsini hücrede geçirdi. Çıktığında "Yaptıklarımdan gurur duyuyorum" dedi.
İsrail'in nükleer silah programı hakkında daha fazla açıklama yapmasından korkulduğu için Vanunu'nun özgürlüğü, hapisten çıktıktan sonra da kısıtlandı. Bir yıl yurtdışına çıkması yasak. Yabancılarla temas kurması, limanlara ve sınır kapılarına yaklaşması da. Vanunu, 'vatan hainliğiyle' suçlandığı yıllar boyunca, dünyanın dört bir yanındaki insanlar için barış ve özgürlüğün simgesi oldu. Bugün hakları kısıtlı olsa da serbest. Bu gelişme bile Ortadoğu'da Busharon'a karşı kazanılmış bir mevzi sayılır.

Saraybosna zirvesi

Balkan zirvesinde Erdoğan'la buluşan Karamanlis, Kıbrıs'taki referandumun sonucu ne olursa olsun Türkiye'nin AB üyeliğini destekleyeceğini belirtti. Başbakan, 7 Mayıs'ta Atina'ya gidiyor

HİLAL KÖYLÜ
SARAYBOSNA - Kıbrıs'ta referandum için geri sayım sürerken Türkiye ve Yunanistan, Balkan zirvesinin yapıldığı Saraybosna'da karşılıklı güven tazelemeye çalıştı. Yunan hükümeti 24 Nisan'dan beklentisini açıkça ortaya koymaktan kaçınırken, referandum sonucundan bağımsız olarak Türkiye'nin AB sürecini desteklemeyi sürdüreceğini ilan etti. Türk hükümeti de referandumdan ne çıkarsa çıksın Yunanistan'la ilişkilerin geliştirilmesine çalışacağını dile getirdi.
Başbakan Tayyip Erdoğan ile Yunan Başbakanı Kostas Karamanlis'in zirve çerçevesindeki buluşmasına dışişleri bakanları Abdullah Gül ve Petros Moliviatis de katıldı. 20 dakika süren dörtlü zirvede, taraflar, ikili ilişkilerin referandumdan bağımsız olarak geliştirilmesi gereğini vurgularken, Kıbrıs'ta barış ve istikrarın sağlanması için ortak hareket etme yönünde hemfikir oldu.

Erdoğan: Bu iş bitsin
Diplomatik kaynaklara göre Karamanlis, 'çok net olmasa da' Erdoğan'a
"Türkiye'nin AB sürecini her halükârda destekleriz" mesajı verdi. Erdoğan da, referandumdan beklentisini Karamanlis'e "Bu iş bitsin artık" sözüyle aktardı. Görüşme sonrası soruları yanıtlayan Erdoğan, referandumdan
'Hayır' çıksa da 7-8 Mayıs'ta yapmayı planladığı Atina ziyaretini ertelemeyeceğini söyledi. Erdoğan, AB süreci için Karamanlis'ten tam destek alıp almadığı sorusuna karşılık "Tabii ki" demekle yetindi.
Karamanlis ise, "İkili ilişkilerimizi kuvvetle sürdürme yönündeki irademizi tekrar ortaya koyduk. Kıbrıs konusundaki bilinen tezimizi dile getirdik" diye konuştu. Kostas Karamanlis, Türkiye'nin AB üyeliğine referandum sonrası nasıl yaklaşacaklarına ilişkin bir soruya, "Türkiye'nin AB üyeliğini destekliyoruz. Yakın zamanda da Erdoğan'ı Yunanistan'da ağırlamaktan mutluluk duyacağım" yanıtını verdi.

'Kıbrıs korkumuz yok'
Erdoğan, zirvenin ardından düzenlenen ortak basın toplantısında, İngiliz BBC muhabirlerinin "referandum için edişelimisiniz?" sorusu üzerine,
"Kıbrıs konusunda herhangi bir korkumuz söz konusu değil. Biz iyi niyetle yola çıktık. Kıbrıs'ı özgürlük ve barış adası haline getermek en büyük hedefimiz" dedi.

'Her şey halka kaldı'
Dörtlü görüşme hakkında bilgi veren Abdullah Gül ise, Karamanlis'in
"Referandumda her şey olabilir" dediğini belirtirken, "Biz de bu saatten sonra her şeyin olabileceğini söyledik. 'Artık her şey halka kaldı' görüşü üzerinde hemfikir olduk" dedi. Gül, Kıbrıs'ta çözümün 1 Mayıs'tan sonraya bırakılması yönünde Yunan tarafından gelen her türlü öneriyi reddettikleri belirtip "Her türlü alternatife ilişkin hazırlığımız var" ifadesini kullandı.

Burak Coşkun bildiriyor



Rusya, BM Güvenlik Konseyi'ne sunulan Kıbrıs konusundaki karar tasarısını veto etti.
Rusya, Konsey'de yapılan oylamada veto hakkını kullanarak, İngiltere ve ABD tarafından hazırlanan karar tasarısını reddetti. Konsey'in diğer 14 üyesi ''evet'' oyu verirken, Rusya'nın vetosuyla tasarı reddedildi.
İngiltere'nin BM Daimi Temsilciliği diplomatları, tasarının masada olduğunu söyleyerek, Ada'daki referandumlardan sonra tekrar oylama yapılabileceğini belirttiler

Rusya, Kıbrıs konusundaki karar tasarısını referandum sonucunu etkileme girişimi olarak gördüğü gerekçesiyle veto ettiğini bildirdi.
Rusya'nın BM Daimi Temsilci Yardımcısı Büyükelçi Gennadi Gatilov, Kıbrıs'ta referandumlardan 3 gün önce ABD ve İngiltere'nin işi aceleye getirerek karar aldırmaya çalıştıklarını, Ada'da taraflar planı kabul ettikten sonra bu işe kalkışılması gerektiğini savundu.
Gatilov, ''Rusya'nın bu koşullarda karar tasarısını, gelecekte koşullar uygun olunca çalışmak üzere veto etmekten başka seçeneği kalmıyor'' diye konuştu.
ABD'nin BM Daimi Temsilci Yardımcısı James Cunningham da, BM Genel Sekreteri Kofi Annan'ın talebine karşın bir Konsey üyesinin karar tasarısını desteklemeye hazır olmamasından dolayı hayal kırıklığına uğradıklarını söyledi.
İngiliz diplomatlar da Amerikalı meslektaşlarına katılarak, 3 gündür süren çabaların Rusya'nın vetosuyla boşa çıktığını belirtirken, halkoylamalarından sonra yeniden harekete geçeceklerini kaydettiler.
Amerikalı ve İngiliz diplomatlar, herşeye karşın Cumartesi günü Kıbrıs halkları için tarihi bir fırsatın bulunduğunu, halkoylamalarının sonucu konusunda iyimser olduklarını söylediler.
Rum yönetiminin BM temsilcisi Andreas Mavroyiannis ise gazetecilere yaptığı açıklamada, Moskova'nın İngiliz ve Amerikalıların sadece Türkiye'nin çıkar ve endişelerini gidermeye çalıştıklarını düşündüğünü ve bu yüzden tasarıyı veto ettiğini söyledi.
İngiltere liderliğinde ABD'nin de katılımıyla hazırlanan ve sunulan tasarı, birçok ülke tarafından referandumlardan önce neden böyle bir karar tasarısına ihtiyaç olduğu gerekçesiyle eleştirilmişti.
Yunanistan'ın daimi müttefiği Rusya'nın ilk kez Kıbrıs konusunda bir karar tasarısını engellediğini belirten diplomatik kaynaklar, Moskova'nın bu vetoyla açık bir çıkarı bulunmaması nedeniyle tutumuna anlam vermenin güç olduğunu kaydediyorlar.
Kimi BM çevreleri ise, KKTC ve Türkiye için tasarının referandum sonrası kabul edilmesinin çok da önemli olmadığını, zira halkoylamalarından sonra Türk tarafının elinin daha kuvvetli olabileceğini ifade ediyorlar.

Rusya Dışişleri Bakan Yardımcısı Yuri Fedotov, BM Güvenlik Konseyi'ne sunulan Kıbrıs konusundaki karar tasarısını ''siyasi değil teknik nedenden'' dolayı veto ettiklerini bildirdi.
Fedotov, Rusya'nın vetosu sonucu çıkmayan karar tasarısıyla ilgili İnterfaks'a yaptığı açıklamada, ''Bu, siyasi vetodan çok prosedüre ilişkin teknik bir vetodur'' diye konuştu.
Kıbrıs'ta 24 Nisan'da yapılacak referandumlarda Annan planının kabul edilmesi halinde Rusya'nın bu konuyu tekrar değerlendireceğini ifade eden Fedotov, ''Rusya, bu durumda oybirliğiyle alınan kararı desteklemeye hazırdır'' dedi.
Rusya'nın BM Güvenlik Konseyi'ndeki veto hakkını en son 10 yıl önce yine Kıbrıs konusunda kullandığını hatırlatan Fedotov, ''O zaman da veto gerekçemiz, yine siyasi gerekçelerden çok teknik nedenlerden kaynaklanıyordu'' diye konuştu

MILLIYET 22/04/2004

KKTC Cumhurbaşkanı Rauf Denktaş, Kıbrıs'a ilişkin karar tasarısının BM Güvenlik Konseyi'nde Rusya'nın vetosu nedeniyle onaylanmamasını, ''Allah Rusya'dan razı olsun'' sözüyle değerlendirdi.
Denktaş, 23 Nisan Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı öncesinde ziyaretine gelen çocukları kabul etti.
Rusya'nın ''kendilerini büyük bir felaketten kurtardığını, ABD ve İngiltere'nin oyununu bozduğunu'' söyleyen Denktaş, her iki taraf üzerindeki baskıların kabul edilemez olduğunun ortaya çıktığını belirtti.
Denktaş, Rusya'nın kararının herkesi rahatlattığını kaydetti.
Çocuklara hediyeler dağıtan ve onlara 23 Nisan'ın anlamını soran Denktaş, bir süre onlarla sohbet etti.
Bu arada, Denktaş, Cumhurbaşkanlığı koltuğunu bir süreliğine, huzurunda yapılan seçimler sonucu diğer üç adayı geride bırakarak temsili Cumhurbaşkanı seçilen öğrenci Murat Aydıç'a bıraktı.
MILLIYET 22/04/2004

KKTC Dışişleri Bakanı ve Başbakan Yardımcısı Serdar Denktaş, BM Güvenlik Konseyi'ne sunulacak taslakla ilgili endişelerinin olduğunu söyledi.
Taslağa ilişkin olarak Kıbrıs Türk tarafının görüşlerini aktarmak üzere bugün diplomatik girişimlerde bulunan Serdar Denktaş, İngiltere, Rusya ve ABD büyükelçilerinin yanı sıra BM Genel Sekreteri Kıbrıs Özel Temsilcisi Alvaro de Soto ile de ayrı ayrı biraraya geldi.
Serdar Denktaş, konuyla ilgili yaptığı açıklamada, ''Güvenlik Konseyi'ne sunulacak taslakla ilgili endişe ve düşüncelerimizi belirttik. Taslağın içeriği ve Güvenlik Konseyi'ne sunuluş şekli Annan Planı'ndan ciddi bir sapma göstermektedir'' dedi. Serdar Denktaş, BM Güvenlik Konseyi karar tasarısının referandumlarla planın kabulünden sonra oylanması gerektiğini vurguladı.
''Türkiye, Yunanistan, İngiltere, Kıbrıs Türk ve Kıbrıs Rum taraflarının anlaşması üzerine kurulu bir prensiple Annan Planı üzerinde çalışıldığını'' ifade eden Bakan Denktaş, ''Ne var ki Güvenlik Konseyi'ne sunulacak bu karar tasarısı için Kıbrıs Türk tarafının görüşüne başvurulmamıştır. Bizlerin isteği sonucu yapılan bugünkü temaslarda endişelerimiz dile getirilmiştir'' dedi.
İngiltere'nin hazırladığı karar tasarısının kabulü halinde Türkiye'nin garantörlük haklarıyla ilgili ciddi sıkıntılar yaşanabileceğine dikkati çeken Serdar Denktaş, ''Güvenlik Konseyi karar tasarısıyla BM Barış Gücü, istediği yerde yol kesip barikat kurabilecek, devriye çıkarabilecektir. Ayrıca bu taslak, Ada'da sadece uygulanacak silah ambargosunun delinmesi ihtimaline karşı, BM Sözleşmesi'nin 7. bölümüne atıf yapıyor'' diye konuştu.
BM'nin yetkilerinin ısrarla artırılmasına dönük bir girişimin söz konusu olduğunu ifade eden Serdar Denktaş, ''Özetle görebildiğimiz ve uyarıda bulunduğumuz, BM Güvenlik Konseyi karar tasarısı, Ada'da her an bir savaş veya çatışma çıkacakmış beklentisi üzerine hazırlanmıştır'' dedi.
Annan raporuna bağlı olarak hazırlanan karar tasarısında, Ada'da uygulanacak silah ambargosunun delinmesi ihtimaline karşı, BM Sözleşmesi'nin 7. bölümüne atıf yapılması öngörülüyor. İlgili maddeler, barışı tehdit eden hallerde, BM'ye, ambargoyu ihlal eden ülkeyle ekonomik ve diplomatik ilişkileri kesme, bu ülkeye karşı güç kullanma yetkisi veriyor.
MILLIYET 22/04/2004

CHP Genel Başkanı Deniz Baykal, ''Annan Planı'nın sadece Kıbrıs'ın geleceği bakımından değil, Türkiye'nin Doğu Akdeniz'deki konumu açısından çok ciddi sorunlar taşıyacağı ortaya çıkmıştır'' dedi.
Baykal, Avrupa Sosyalistleri Partisi (PES) 6. Kongresi'ne katılmak üzere Belçika'ya gitti.
Brüksel'e hareketinden önce Atatürk Havalimanı'nda basın açıklaması yapan Baykal, kongrenin gündeminde iç, dış konuların yer aldığını söyledi.
''Avrupa'nın genişlemesi'' konusunun öncelikli olarak toplantıda ele alınacağını anlatan Baykal, Türkiye açısından da önemli tartışmaların yapılacağını bildirdi.
Baykal, ''dağıtılan raporlarda Türkiye'nin Avrupa Birliği'ne (AB) üye olarak kabul edilmesinin yaratacağı sorunlara ilk kez olumsuz ifadelerle dikkat çekildiğini'' belirterek, şunları kaydetti:
''Bundan çok kaygılandık. Bu konudaki anlayışımızı gitmeden önce de yazılı olarak siyasi partilere ilettik. Şimdi başlayacak olan toplantılarda, Türkiye'nin AB'ye üyeliği konusunda sosyal demokrat partiler arasında dile getirilmeye başlanan yeni ve olumsuz tavrı değiştirmeye çalışacağız. Bu doğrultuda görüşlerimizi ifade edeceğiz.
Türkiye'nin nüfusunun fazlalığı, ekonomisinin geri oluşu, ceza adaleti konusunda var olduğunu söyledikleri sorunlar, Avrupa'nın genişleme doğrultusunda attığı adımların henüz sonuçlanmamış olması, 'Türkiye gibi ülkenin kabulünün Avrupa'nın standartlarını ciddi şekilde aşağıya çekeceği' değerlendirmelerine yol açıyor. 'Türkiye ve AB arasında uluslararası güvenlik ve savunma konularını ön plana alan bir özel anlaşmanın yapılmasını' öneriyorlar. Bu, partilerin bugüne kadar izlediği politikaya ters düşen bir tavır. Bundan biz de büyük rahatsızlık duyuyoruz. Bu tavrın kabul edilemez olduğunu anlatacağız. Türkiye'nin AB ile üyelik müzakeresine başlama tarihi yaklaştıkça, konunu esasına dönük olumsuz tavırların yavaş yavaş ortaya çıkmaya başladığı bir gerçek. Bundan üzüntü duyuyoruz.''

BM GÜVENLİK KONSEYİ'NDEKİ KARAR TASARISI

Kıbrıs'taki son gelişmeleri de değerlendiren CHP lideri Deniz Baykal, Kıbrıs'taki tablonun her an değiştiğini söyledi.
Baykal, ''BM Güvenlik Konseyi'nde sabah erken saatlerde önemli bir oylama yapıldığını'' anlatarak, sözlerini şöyle sürdürdü:
''Rum tarafında plana 'hayır' deme eğiliminde olan Akel Partisi yetkilileri, BM Güvenlik Konseyi'nin yeni bir karar tasarısı kabul etmesi halinde 'hayır'larını 'evet'e çevirebilecekleri ifade ettiler ve böyle bir karar tasarısının kabul edilmesini istediler. Güvenlik Konseyi, İngiltere'nin önerisini görüşmek üzere toplandı. Bugün sabaha karşı, Rusya'nın vetosuyla bu karar kabul edilmedi. Çok önemli bir gelişmedir. Rum tarafının tavrını ister istemez belli bir şekilde etkileyecektir. Önemli bir Rum partisi 'bu karar alınmazsa hayır diyeceğini, Güvenlik Konseyi'nin karar alması halinde tercihini evete çevirebileceğini' söylemişti ve Güvenlik Konseyi bu kararı alamamıştır. Şimdi Rumlar bunu nasıl değerlendirecek hep beraber göreceğiz. Ama cumartesi günkü kararı etkileyen en önemli olay bu olmuştur.
Güvenlik Konseyi'nin alacağı karar kabul edilmiş olsaydı, Türkiye'yi çok ciddi sıkıntılarla, sorunlarla karşı karşıya bırakacaktı. Hükümetin bu tablo karşısında tamamen sessiz kalmış olması, gerçekten ibretle izlediğimiz bir tavır olmuştur.''

''TÜRKİYE SIKINTIYA DÜŞECEK''

Baykal, ''hafta sonu referanduma sunulacak metinlerde Türkiye'nin güvenlik kaygılarını ciddi şekilde sıkıntıya sokan düzenlemeler bulunduğunu'' kaydederek, bunların halen tam olarak ne olduğunun ortaya çıkmadığını söyledi.
''FIR hattı, karasuları, kıta sahanlığı ve zararsız geçiş hakkı uygulamaları bakımından Türkiye'nin sıkıntılı bir duruma sürüklenmiş olacağının ortaya çıktığını'' savunan Deniz Baykal, konuşmasını şöyle tamamladı:
''Şimdi kararın nasıl oluşacağını hep birlikte göreceğiz. Bu aşamada kesin bir şey söylemek güç gözüküyor. Ama bu şekilde planın sadece Kıbrıs'ın geleceği bakımından değil, Türkiye'nin Doğu Akdeniz'deki konumu açısından çok ciddi sorunlar taşıyacağı ortaya çıkmıştır. Artık bunun gereğini, Türkler, Rumlar alacakları kararla ortaya koyacaklardır.'' Bu arada, CHP Genel Başkanı Baykal ile birlikte Genel Başkan Yardımcısı Onur Öymen de Brüksel'e gitti.
MILLIYET 22/04/2004

SEFA KARAHASAN Lefkoşa


Kıbrıs'ta hafta sonu yapılacak tarihi referandum öncesi KKTC'de gerginlik çıktı. Kıbrıs Türk halkının hür iradesiyle kaderini belirleyeceği referandum öncesinde ülkücü gençler Lefkoşa Göçmenköy'de beş "evet"çi gence saldırarak hastanelik edene kadar dövdü. Caddede "evet" sloganı atarak yürüyen Halil Düşmez (17), Aktan Palabıyık (21), Hüseyin Özbaysal (18), Kemal Kolçak (17) ve Ahmet Dede (21), önceki gece yaklaşık 30 kişilik ülkücü grubun saldırısına uğradı. Elleri sopalı ve bıçaklı grup "evet"çi gençleri hastanelik edinceye kadar dövdü. Olayla ilgili soruşturma başlatan polis şüpheli görülen 47 kişiyi gözaltına aldı. Gözaltına alınanların sorgusunun sürdüğü bildirildi.

Denktaş kınadı
Olayın ardından bir basın toplantısı yapan Cumhurbaşkanı Rauf Denktaş, olayı kınadı ve "Gençlerin yollarda bayraklı gösterileri olaya renk katar. Kimsenin bu durumu bozmak ve ülkeyi savaş alanına çevirmek haddi değil. Aksi düşüncede olanlar, evlerine kapansınlar. Ne olursa olsun yine bir arada yaşayacağız. Hepimiz kardeşiz ve Türküz. Hepimiz iyi niyetliyiz. Bazıları 'evet', bazıları 'hayır' diyecek, demokratik olgunluk içerisinde referanduma gidilecek" diye konuştu.
MILLIYET 22/04/2004

ABD ve İngiltere'nin hazırladığı ve Annan Planı'nın uygulanmasına güvence veren karar, Konsey üyelerinin muhalefetiyle karşılaştı...

SEMA EMİROĞLU New York


ABD ve İngiltere'nin, Kıbrıs'ta Annan Planı'nın uygulanması konusunda güvence veren bir kararı 24 Nisan'daki referandumdan önce BM Güvenlik Konseyi'nden çıkarma girişimi, başta Rusya'nın veto tehdidi olmak üzere Konsey üyelerinin muhalefetiyle karşılaştı. BM Genel Sekreteri Kofi Annan'ın sunduğu rapor çerçevesinde, Ada'da kurucu anlaşmanın uygulanmasını gözlemleyecek ve BM Anayasası'nın 7'nci bölümü çerçevesinde kuvvet kullanma yetkisi olan yeni bir Barış Gücü kurulmasını öngören ve silah ambargosu getiren karar tasarısı, Güvenlik Konseyi'ni ikiye böldü.
Rum AKEL Partisi, Konsey'in güvence vermesi halinde, referandumda 'evet' diyebileceğini açıklamıştı. İngiltere'nin kaleme aldığı ilk tasarı, önceki akşam Konsey'de muhalefetle karşılaştı. Türkiye de "karar çıkar ve buna rağmen Annan Planı kabul edilmezse, garantörlük haklarımız sınırlanabilir" gerekçesiyle taslağa karşı çıktı. Dün sabah ikinci taslakta, yeni barış gücü ve silah ambargosuna ilişkin bölümler tasarının eklerine konuldu ve bunların, Annan Planı'nın iki tarafca da kabulü halinde yürürlüğe gireceği belirtildi. Konsey'in Kurucu Anlaşma'yı onaylaması ise bir başka karara bırakıldı. Tasarı ABD tarafından desteklenirken, veto yetkisi bulunan Rusya ve Fransa'nın yanı sıra, Çin, Pakistan, Şili ve Brezilya'nın da bulunduğu 10 Konsey üyesi karşı çıktı. Gazetemizin baskıya verildiği saatte Güvenlik Konseyi'nin toplantısı devam ediyordu.
MILLIYET 22/04/2004

DSP Genel Başkanı Bülent Ecevit'in ardından, MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli de "hayır" kampanyası yürüten KKTC Cumhurbaşkanı Rauf Denktaş'a destek için üç günlüğüne Kıbrıs'a geldi. Bahçeli ve beraberindekiler, Geçitkale Havaalanı'nda bir grup ülkücü gençle halk tarafından "Ya Allah Bismillah Allahuekber" tekbirleriyle karşılandı. Bahçeli, Kıbrıs'ın Türkiye için bir kambur olmadığını söyledi. "Türkiye AB'den tarih alabilecek mi?" sorusuna "Dipsiz kuyuda su aranmaz" yanıtını veren Bahçeli, Denktaş'ı makamında ziyaret etti .
MILLIYET 22/04/2004

Rum ve Yunan asıllı ABD'lilerin üyesi olduğu bazı dernekler, ABD Başkanı George W. Bush'a bir mektup yazarak, hem Rumların hem de ABD'nin çıkarlarına ters düştüğünü savundukları Annan Planı'nın değiştirilmesini istedi. Beş dernek adına Bush'a gönderilen mektupta, "Annan Planı'nı daha adil hale getirmek için ABD'nin çıkarına değişiklik çağrısı yapıyoruz" denildi. Mektupta, Türkiye'nin 1974 Kıbrıs Barış Harekâtı'nın, Irak'ın 1990'da Kuveyt'i işgalinden farksız olduğu iddia edildi ve Türkiye'nin adayı "işgal" ettiği öne sürüldü.
MILLIYET 22/04/2004

Güven Özalp


Annan Planı'na ilişkin referanduma çok az bir süre kala, şu ana kadar Kıbrıs'ta ısrarla uyguladığı politikaların yanlışlığını her geçen gün biraz daha yakından hisseden ve köşeye sıkışan Avrupa Birliği (AB), hayal kırıklığı yaşatan Rum Yönetimi'ne çok ağır eleştirilerde bulundu.
Avrupa Parlamentosu'nda (AP) düzenlenen Kıbrıs oturumunda konuşan AB Komisyonu'nun genişlemeden sorumlu üyesi Günter Verheugen, Rum Yönetimi'nin birkaç gün içinde Birlik üyesi olacak bir ülke gibi davranmadığını belirterek "Kendimi Rumlar tarafından aldatılmış hissediyorum" dedi.
Kıbrıs müzakereleri sırasında ve öncesinde Rum tarafının çözüm yanlısı görünmesine karşın, son dönemde Annan Planı'na karşı tavır takınmasını eleştiren Verheugen, tarihi itirafını şöyle dile getirdi: "1999'da Rum tarafının isteğiyle Kıbrıs'ta çözümün üyelik için şart olmadığını söyledik. Buna karşın onlar da çözüm için çaba harcayacakları sözünü verdiler. Kıbrıs'ın üyeliği için elimizden gelen her şeyi yaptık. Pek diplomatik bir söylem olmayacak, ancak kendimi Rumlar tarafından aldatılmış hissediyorum." Rum Yönetimi Tassos Papadopulos'un "hayır" diyerek herkesi şaşırttığını ifade eden Verheugen, "Papadopulos'un verdiği sözleri tutmasını bekliyorum. Kıbrıs hükümeti uluslararası bir çözüme karşı çıkıyor" diye konuştu. Rum tarafından gelen açıklamalarda "barış, birlikte yaşama ve anlayış" gibi sözcüklerin hiç yer almadığına dikkat çeken Verheugen, "Sadece reklama yönelik bir yaklaşımla konuşuyorlar" dedi ve planın ticari bir metin olmadığını vurguladı.

'Türk askeri sürekli kalır'
Bugüne kadar Türk askerlerinin adadaki konumunun herkes tarafından eleştirildiğini hatırlatan ve Brüksel'de yaptığı "Yeşil Hat AB'nin sınırı olur" açıklamasını pekiştiren bir yaklaşım benimseyen Verheugen, şu ifadeleri kullandı: "Eğer referandumda 'hayır' derseniz adadaki 30 bin Türk askeri sonsuza kadar orada kalır. Aynı durum Türkiye'den gelen insanlar için de geçerli. Bu insanların adada bulunmasından şikâyet edenler referandumda hayır derlerse bir 100 bin göçmene daha kapıyı açarlar."

Günter Verheugen, Rum televizyonlarında AB'nin plana ilişkin görüşlerini anlatma girişiminin engellendiğini hatırlattı. Verheugen, "AB'ye üye olan ve üye olacak ülkelerde medya özgürlüğü ve ifade özgürlüğü gibi birtakım temel ilkelere saygı gösterilmesini bekleriz. Bu herkes için geçerli, ancak Kıbrıs bir hafta sonra üye olacak bir ülke gibi davranmıyor" dedi.
AP oturumunda herkesin iki taraftan da "evet" yerine "evet - hayır" senaryosuna odaklanması dikkat çekerken, Türkiye raportörü Arie Oostlander de Rumların, özellikle Verheugen'in TV'de konuşmasını engellemeleri konusuna ağırlık verdi. Bu yaklaşımın Rumların Kopenhag kriterlerini tamamlamadığını ortaya koyduğunu belirten Oostlander, Rum tarafının "kurnazlık" yapma çabasında olduğuna değinerek, "Bu yaklaşımı, Avrupa kriterlerine saygısızlık olarak görüyoruz" dedi.

Avrupa Parlamentosu'nun dünkü oturumu, Kıbrıs konusunun tartışıldığı, ancak 30 yıldır Türkiye ile KKTC'ye eleştiri yöneltilmeyen Avrupa'daki ilk ve tek oturum olma özelliğini de taşıyor. Oturumda, düne kadar Rumları desteklerken Türk tarafını ağır bir şekilde eleştiren parlamenterler, bu kez eleştiri oklarını Rum tarafına yönlendirdiler. AP, bu yaklaşımıyla bir bakıma günah çıkardı. Rumlara yönelik en sert çıkışlardan biri de, Yeşiller Grubu eş başkanlarından Daniel Cohn Bendit'den geldi. Bendit, Türk tarafının "evet", Rum tarafının "hayır" demesi halinde Avrupa tarafından izlenmesi gereken politikayı şu ifadelerle dile getirdi: "Yıllarca Türk milliyetçiliğinin Kıbrıs'ı yutmaması için mücadele ettik. Ancak şimdi bir tuzakla karşı karşıyayız. Ağır bir bedel ödenebilir. Rumlar 'hayır' derse Kuzey'le siyasi ilişki kurmalı ve ekonomik ambargonun kalkmasını sağlamalıyız. Kuzey'in Güney'in esiri olmasına izin veremeyiz."

MILLIYET 22/04/2004

ANKARA Milliyet
CHP Genel Başkan Yardımcısı Onur Öymen, Annan Planı'na imza atmanın vatanseverlikle bağdaşmadığını savunarak "Bu bir skandaldır. Bunun hesabının sorulacağı yer Yüce Divan'dır" dedi. Öymen, Başbakan Erdoğan'ın, dokuz bin sayfalık plan için "Uzmanlar inceledi" dediğini anımsattı. Hiçbir uzmanın bu metnin altına imza atmayacağını belirten Öymen, "Bunun hesabını bir gün sorarlar" diye konuştu. Öymen, 47. kanun ve 4. maddeyle 8 - 10 bin kilometrekarelik alanın Türk gemilerine kapatıldığını, Türkiye'nin Akdeniz'e çıkışının tıkandığını iddia etti.
MILLIYET 22/04/2004

'Kısıtlama var ama uygulanmayacak'

ANKARA Milliyet
Kıbrıs'ta Türk ve Rum kesimlerinin Annan Planı temelinde birleşmesi halinde, Türk gemilerinin Kıbrıs karasularından geçişinin, Federal hükümetin izinine tabi olacağı ancak, Türkiye'nin BM'ye yaptığı itirazla, "zararsız geçiş hakkı" kullanılarak böyle bir izne gerek kalmadan ticari ve savaş gemilerinin Kıbrıs'ın karasularından faydalanacağı bildirildi. Dışişleri Bakanlığı'ndan dün yapılan açıklamada, Annan Planı'nda, "Türk savaş gemilerinin geçişinin Federal hükümetin ilgili bakanının iznine bırakıldığı" iddiasının "doğru" olduğu ancak Türkiye'nin buna yazılı itiraz ederek "zararsız geçiş hakkının hiçbir izne tabi olmadığını" BM'ye bildirdiği belirtildi.
MILLIYET 22/04/2004

Vah vah!..

Rumlar, AB Komisyonu'nun Genişlemeden Sorumlu Üyesi Verheugen'i çok üzmüşler...
Vah, vah!..
Aldatmışlar kendisini...
Bu gerçeği Verheugen dün itiraf etti. Dedi ki:
"Kendimi Rumlar tarafından aldatılmış hissediyorum. Annan planını benimsiyor gibi görünmüşlerdi. Ben de onlara inandım."
Verheugen neden aldatılmış?
Rumlar, evet diyecek gibi görünmüş, sonra hayıra dönmüşler. Böylece Verheugen'i aldatmışlar!..
Acaba öyle mi?
Belki de Rumlar, Verheugen'in kendilerini aldattığını düşünüyorlardır.
Belki verdiği sözleri tutamayan Verheugen'dir.
Örneğin, Karpaz'ın Rumlara bırakılmasını sağlayamadığı için Verheugen'e küsmüşlerdir. İsviçre'de Türk heyetinin üzerine yürüyüp, "Karpaz'ı vereceksiniz. Karpaz Rumlarındır" diye haykırmasını yeterli bulmamışlardır.
Veya...
KKTC Cumhurbaşkanı Denktaş'a sistemli şekilde hakaret etmesini yeterli görmemişlerdir.
Veya...
"KKTC'de seçimi iktidar kazanırsa geçerli saymayız, muhalefet kazanırsa meşru sayarız" demesini yeterince taraflı bulmamışlardır.
Verheugen efendinin Rumlara küsmeye, alınmaya hakkı yoktur.
AB, Verheugen'in öncülüğünde, Rum yönetimine Kıbrıs'ta sonuç ne olursa olsun 1 Mayıs'ta üye olma garantisi vermiş ve bunu müzakerelerin her aşamasında teyit etmeyi ihmal etmemiştir.
Türkiye ve Türk tarafını ise sürekli tehdit etmişlerdir. Şantaj yapmışlardır. "Annan planını kabul etmezseniz, Türkiye'ye tarih verilmeyecektir, KKTC'ye ambargo devam edecektir, sonuçları ağır olacaktır" demişlerdir.
Rumlara da dönüp, "Siz rahat olun, uzlaşsanız da, uzlaşmasanız da üyeliğiniz garantidir, 1 Mayıs'ta üye olacaksınız" diye sırtlarını sıvazlamışlardır.
Bu garantiyi alan Rumların başka bir şey yapmalarına, uzlaşmalarına gerek kalmamıştır.
Bugün hala son dakikaya kadar AB'den de, BM'den de istediklerini almaya devam etmektedirler.
Verheugen, Rum heyetinin üyesi gibi çalışmasına karşın Rumlara yaranamamışsa, hatayı kendinde aramalıdır.
AB'nin Türkiye'ye yaptığı, zor durumdan yararlanma halidir.
Türk hükümeti, AB'den tarih almak amacıyla bu yararlanmayı kabullenmiştir.
Ama Rum tarafının, üyelik garantisi altında kabullenmesi gereken bir koşul yoktur. Nazlanmasının nedeni de budur. Bu olanak, bizzat, AB ve Verheugen tarafından sağlanmıştır.
Aynı Verheugen şimdi Rumlara küsmüş...
Vah vah!..
FIKRET BILA MILLIYET 22/04/2004

Referanduma doğru Kıbrıs - 6 / GİRNE
Eski limandaki bir kahvede tesadüfen tanıdım. Güney'den günü birlik gelmiş bir Rum işadamı. Evetçi. Hayırcı Rumlara, bu arada AKEL'e ateş püskürüyor. "Bir türlü anlatamıyoruz bunlara" diye başlıyor, "Hayırın nasıl bir tarihi hata olacağını bir türlü kafaları almıyor. Olacak şey değil."
Şöyle devam ediyor Rum işadamı:
"Annan Planı'yla Türk askeri kalacak diyorlar. Ama hayır derlerse, 30 bin Türk askeri yine adada kalacak. Plana göre Türkiyeli göçmenler adada yaşamaya devam edecek diyorlar. İyi güzel! Peki ama hayır derlerse, bu sefer 100 bin Türk daha Anadolu'dan gelebilir. Bu gerçeklere gözlerini kapatıyorlar. Böyle çarpık mantık olur mu? Özellikle AKEL, hayırla tarihi bir hatanın eşiğinde..."
Niçin böyle?
Kuzey Kıbrıs'ta bir haftadır nereye gitsem, AKEL'le ilgili hayal kırıklığı dinliyorum. KKTC Başbakanı Talat aynı duygu ve düşünceler içinde...
Lefkoşa'da, Kıbrıs Türk Mühendis ve Mimar Odaları'nın lokali. Çoğunluğu ODTÜ mezunu, '68 kuşağı'ndan aydın insanlar, kendilerinin Kuzey'de yaptıkları aşamayı AKEL'cilerin yapamadığını, Elenizm'e, önyargılara takılıp kaldıklarını söylüyorlar. Enosis'i, yani Kıbrıs'la Yunanistan'ı birleştirme davasını bile hala tüzüklerinden çıkarıp atamadıklarını belirtiyorlar.

'AKEL bizi hasta etti'
Kıbrıslı Türk bir meslektaşım dün bu satırları yazarken, "AKEL bizi hasta etti, büyük hayal kırıklığı yaşattı" diyordu. Gazimağusa'nın CTP'li Belediye Başkanı Oktay Kayaalp de AKEL'deki hayır eğiliminden rahatsız olanlar arasındaydı, şöyle dedi:
"Rumlar, öyle anlaşılıyor ki, Türkleri eşit ortak olarak içlerine tam sindirebilmiş değiller."
Sorunun özü burada yatıyor.
İsviçre'de, Bürgenstock'taki zirvede, Türk Dışişleri'nden üst düzeydeki bir yetkilinin sözlerini anımsıyorum:
"Bir gerçek en sonunda Rumların kafalarına dank etmeye başladı. Devletleri ellerinden gidiyor, bunu nihayet anlamaya başladılar. Türklerle yeni ve ortak bir devletin kurulacağına baştan beri ihtimal vermemişlerdi. Şimdi bunun şaşkınlığını yaşıyorlar. Tepkileri bu yüzden gitgide büyüyor."
Bu tepki sonunda, önce Rum lider Papadopulos'un, "Ben bir devlet devraldım; şimdi bu devletten vazgeçemem" diyerek hayırda karar kılmasına yol açtı. Daha sonra AKEL iki arada bir derede kalarak hayıra yöneldi. Bir Kıbrıslı Türk akademisyenin deyişiyle, "AKEL lideri Hristofyas, partisinin bütünlüğünü Kıbrıs'ın bütünlüğüne tercih etti."

Rumların ezberi bozuldu
Şöyle denebilir:
Annan Planı, Rumların ezberini bozdu. Ankara'daki ve Kıbrıs Türk tarafındaki değişimin farkına varmadılar. Türk tarafından yüzde 50'yi yakalayan 'barış hareketi'yle, AKP hükümetininin Kıbrıs'ta çözüme ilişkin kararlılığını anlayamadılar, doğru okuyamadılar. Son ana kadar önce Rauf Denktaş'ın, sonra da 'Ankara'da asker'in oyunu bozacağına inanıyordu Rum liderliği...
Tersini hiç beklemediler.
Şimdi bu yüzden sıkışmış durumdalar. Amerika'dan Avrupa Birliği'ne kadar oyunbozanlıkları tescil ediliyor, Batı'da çok büyük bir tepkiyle karşılanıyorlar. AB'den Verheugen daha dün Rumlar tarafından aldatıldığını sert bir dille Avrupa Parlamentosu zemininde açıkça söylüyordu.
Bu noktaya nasıl mı gelindi?
Rum politikacılar, 1974'ten beri tam otuz yıldır Rum halkını dört noktada şartlandırdılar: (1) Çözüm olacak, Türk askeri tümüyle gidecek. (2) Türkiyeli göçmenlerin hepsi Anadolu'ya dönecek. (3) Rum göçmenlerin tümü yerlerine dönecek ve bütün mallarına yeniden sahip olacaklar. (4) Devletimize sahip olacağız ve bu devlette Kıbrıslı Türkler en çok azınlık olarak kalacaklar.
Kimilerinin dört yalan diye niteledikleri bu çerçeve Annan planı tarafından kırıldı. Ama AKEL'ciler dahil Rum politikacıların yıllar yılı kendi söylemleriyle besledikleri bu şartlanmadan kendileri kurtulamadılar. Kendi kamuoylarının esiri oldular. Hayırı içlerine sindiremeyenler bile evete sırtını döndü.

Talat'ın düş kırıklığı
AKEL'in bu olumsuz tutumu, KKTC Başbakanı Talat'ta da hayal kırıklığına yol açtı. Adanın kuzeyinde Denktaşçılar tarafından yıllar yılı AKEL'ci Talat diye suçlanmış olan Başbakan düş kırıklığını saklamıyor. Geçen akşam Tayfun Ertan'la birlikte CNN Türk'te kendisiyle yaptığımız sohbette Talat'a şu soruyu sordum:
"Güney'de hayırcılar ilginç bir kampanya yürütüyorlar. 'Hayır verin! Nasıl olsa Türkiye AB'den tarih için bize gelecek. O zaman Annan Planı'nı düzeltiriz' diyorlar. Bunu da yapabilirler mi?"
Başbakan Talat, buna kesinlikle ihtimal vermiyor. "Hem AB'nin ısrarla desteklediği bir planı reddederek AB'ye gireceksin, hem de Türkiye'nin AB yolunu kesip bir kriz daha yaratacaksın. Böylesine kesinlikle izin verilmez" diyor.
Başbakan Talat'tan salı akşamı edindiğim izlenim üç noktada toplanabilirdi: (1) AKEL'in evete yönelmesi zor gözüküyor. (2) Evet dese bile, Rumlardaki hayır eğiliminin bu saatten sonra terse dönmesi güçtür. (3) Beklendiği gibi Güney'den hayır, Kuzey'den evet çıkarsa, çözüm için bastırmaya devam etmek ve bu yolda Güney'de ikinci referandum için çaba göstermekti doğru yol...
Doğu Akdeniz Üniversitesi'nde salı akşamı yaptığımız mülakat yeni bitmiş, ayakta sohbet ediyorduk. Bir danışmanı Talat'ın kulağına eğildi, son gelişmeyi bildirdi:
"AKEL yine hayır diyordu."
Karar resmileşmiş değildi. Ama gidiş böyleydi. Kuzey'de yüzde 60'ın üzerinde bir evetten emin olan Talat da Güney'de gidişin hayıra doğru olduğunu görüyor.
Rumlardan çıkacak hayırın Kıbrıs Türkleri arasında yaratabileceği güven bunalımının ipuçları ise geçen gün Kıbrıslı Türk bir meslektaşımın şu sözlerinde yakalanabilir:
"Demek ki Rumlar bizi eşit ortak olarak istemiyor. AKEL bugüne kadar çözümsüzlüğü hep Denktaş'a ve Türkiye'ye yıkmıştı. Demek ki öyle değilmiş..."
Yazılar Kıbrıs'tan devam edecek...
HASAN CEMAL MILLIYET 22/04/2004

KIBRIS'a gönderdiğimiz ilk büyükelçilerden Ercüment Yavuzalp (Adnan Menderes'in son Özel Kalem Müdürü) Kıbrıslı bakanlardan Osman Örek'e kahve ikram eder. Örek önce, fincana bir iki damla su damlatır sonra kahvesini yudumlamaya başlar. Ziyaretine gelen diğer Kıbrıslı misafirlerin de aynı şeyi yaptıklarını görünce Yavuzalp merak eder sorar Osman Örek'e:
- Bunu kahveyi sıcak olduğu için mi yapıyorsunuz?
Kıbrıslı bakan:
- Hayır, der, Rum tarafından bize intikal eden bir alışkanlıktır bu... ve sonra anlatır.
Eskiden Kıbrıs'ta kahve ile adam öldürme yöntemi pek yaygınmış. Bunun için Rumlar kahveyi içmeden önce, köpüğün üzerine su damlatırlarmış. Eğer köpük beyazlaşırsa içinde zehir var demekmiş. Bu yöntem yayılmış, bugünlere kadar uzanmış!
Güvensizliğin, entrikaların boyutlarına bakın siz! Dostuna, misafirine kahve ikram ediyor, adam içinde acaba zehir var mı diye şüphe içinde! Böylesine alçakça ihanetleri, entrikaları Bizans yaşamına ait romanlarda okumuşuzdur. Bunları yazanlar mutlaka birtakım gerçek kaynaklara dayanmışlardır. Kıbrıs'ta şu son referandum olayında görüyoruz ki, Bizans'tan farkı yok oynanan oyunların.
Baksanıza, papaz efendiler de ayağa kalktılar... ve Kıbrıs Rum halkına "Evet derseniz cehenneme, hayır derseniz cennete gidersiniz" diyorlar!

Papazların entrikası
Bizim İstanbul müftümüz ezkaza Sultanahmet Meydanı'na çıksa da, "Kıbrıs'ta referanduma evet derseniz cennete, hayır derseniz cehenneme gidersiniz" dese ne olur acaba? Kıyametler kopmaz mı?
AB'de, hani dinle devlet işleri karıştırılmayacaktı? Üstelik bu papaz efendiler Enosis'ten de bahsediyorlar, yani Kıbrıs'ın Yunanistan'a ilhakından! Annan planı bu yolları tıkıyor ama adamların niyeti bu!

Türkiyeli Türk değiliz!
Yarım asırdır Kıbrıs'a en az 10 kez gitmişimdir. Savaştan iki gün sonra Deniz Kuvvetleri Komutanı Oramiral Kemal Kayacan ile dolaşmıştım oraları. Fazıl Küçük, Denktaş ve arkadaşlarını 1950'de tanımıştım, Kıbrıslıları da.
Kıbrıs'ta büyük çoğunluk İngiliz yönetiminde kalmayı tercih ederdi o yıllar... Biz Türkiye'de sabun, tuvalet kağıdı, çay, kahve bulamazken Kıbrıs'ta İngiliz çikolatası, İngiliz sigarası, tuvalet kağıdı kullanırdı halk. Hala da öyledir.
Bir kısım samimi Türk toplumu hariç, çoğunluk hep İngilizlerin özlemini çeker. Türkiye, soydaşları için hem canlar harcamıştır, hem borç aldığı paraları Kıbrıs'a akıtmıştır. Denktaş Kıbrıs'ı ucuza satıyorsunuz gibi laflar edince söylüyorum bunları.
Mehmet Ali Birand CNN'de Lefkoşa'dan bir açık oturum yapmıştı. Kıbrıslı üniversiteli kızların çığlıkları bugün bile kulağımda.
- Biz Kıbrıslıyız. Türkiyeli Türk değiliz. İstanbul'dan gelip cebinde beş parası olmayan adamlar bizi sömürüyor gibi laflar...
Demek işler bu hale geldi demiştim içimden.
Türkiye'nin tam huzur aradığı, ekonominin rayına oturduğu şu kritik günlerde AB'ye yaklaşmaya çalışırken Rauf Denktaş'ın çıkıp "Kıbrıs'ı AB'ye ucuza satıyorsunuz. Egemen değil idiysek niye tanıdınız, niye büyükelçi gönderdiniz" sözlerine hayret etmemek mümkün değil!
- Köpüklü bir Kıbrıs kahvesi ikram edersiniz diye değerli dostum Rauf Denktaş, bir yudum kahve için!
YILMAZ CETINER MILLIYET 22/04/2004

Başta Papadopulos olmak üzere Kıbrıs Rum siyasi liderleri, toplumlarını aldatıyorlar. Kötülüklerinden değil, belki de eski tutkuları, eski heyecanlarına mağlup olup toplumu yanlış yönlere itiyorlar.
Sanki Cumartesi günü HAYIR oyu verdikleri taktirde, adalarının tümünü tekrar elde edeceklermiş gibi davranıyorlar.
Sanki 1974 öncesine dönülecekmiş ve Türk toplumu eskisi gibi bir azınlık statüsüne gerileyecekmiş sanıyorlar.
Annan planından olduğu gibi kurtulacaklarını hesaplıyorlar.
Oysa çok yanılıyorlar.
Cumartesi günü HAYIR deseler dahi bu iş bitmeyecek.
Farklı şekilde yeniden başlayacak.
İlerde birgün, örneğin Türkiye'nin AB'ye tam üye olacağı aşamada "Gelin çözüm bulalım, aksi halde vetomuzu kullanırız" diyebileceklerini sanıyorlarsa çok yanılıyorlar.
Olası senaryoların başında, Avrupa Birliğinin yeniden kapılarını çalması ve "Siz Annan planını anlamadınız. Şimdi, soğukkanlı şekilde yeniden bir düşünün ve tekrar referandum yapın" demeleri geliyor.
Bu noktaya geldikten sonra AB'nin bu işin ucunu bırakabileceğini düşünmek hiç gerçekçi olmaz.
İkinci bir referandumdan da HAYIR çıkarsa, bu defa KKTC'yi resmen tanımaya kadar gidecek yeni bir sürece girilecektir.
Önce ambargolar kalkacak.
Ardından, turist ziyaretlerindeki kısıtlamalar açılacak, yatırımlara izin verilecek ve en önemlisi Avrupa Birliği KKTC ile temasa geçmek zorunda kalacaktır.
Rumlar ne zaman itiraz etseler, her defasında karşılarına Annan planı çıkarılacaktır.

ARTIK "İSTİLA ALTINDAYIZ" DİYEMEYECEKLER
HAYIR oyları kazandığı taktirde Rum toplumunun neleri söyleyemeyeceği de yeterince anlatılmıyor:
- Artık "İstila altındayız. Türk askeri gitsin" diyemeyecekler.
- Artık "Kuzey'deki mal ve mülklerimizi geri istiyoruz" da diyemeyecekler.
- Artık "Birleşik Kıbrıs'ta Türklerle kardeşçe yaşama" edebiyatı da yapamayacaklar.
Her defasında Annan planı hortlayacak.
Her defasında ya TAKSİM veya Annan planı seçenekleriyle karşılaşacaklar.
10-15 yıl sonra Türkiye tam üyeliğe girerken dahi, Kıbrıs'ta çözüm ancak Annan planı çerçevesinde gerçekleşebilecek.
Rumlar bu unsurları bilseler, eminim referandumda HAYIR oyu kullanmazlar.

* * *

Avrupa Birliği dış politika alanında inanılmaz bir batağa saplanmak üzere. Kıbrıs konusunda öylesine garip bir politika uygulandı ki, referandumdan HAYIR oyu çıkarsa, en büyük darbeyi Avrupa Birliği yiyecek.
Eğer kısa sürede toparlanmaz ve sorunu gelinilen noktanın ötesine götürecek uygulamaya başlanmazsa, herkesin çekeceği var demektir.
Avrupa Birliği, Kıbrıs Rumlarının reddetmeleri durumunda Türk tarafını cezalandırma anlamına gelecek bir yaklaşımı sürdürmemelidir.
Rumlar HAYIR oyu kullanarak, Ada'nın taksim edilmesini kabul etmiş, Türklerle ayrı yaşamayı yeğlemiş olacaktır.
Avrupa Birliğinin, 24 Nisan'dan sonra hiçbir şey olmamış gibi davranmaması gerekecektir.
Ne pahasına olursa olsun Türkiye ile ilişkileri gerecek bir yaklaşımı benimsemeleri beklenmemelidir.
Küçücük bir Ada'daki bir kaç bin insan, Ege'deki dengeleri bozamamalı, Avrupa ile 70 milyonluk Türkiye'nin ilişkilerini gerememelidir.
MEHMET ALI BIRAND MILLIYET 22/04/2004

Rusya, BM Güvenlik Konseyi'ne sunulan Kıbrıs konusundaki karar tasarısını veto etti. Rusya, Konsey'de yapılan oylamada veto hakkını kullanarak, İngiltere ve ABD tarafından hazırlanan karar tasarısını reddetti. Konsey'in diğer 14 üyesi ''evet'' oyu verirken, Rusya'nın vetosuyla tasarı reddedildi.

RUSYA: REFERANDUMDAN SONRA GÖRÜŞELİM

HAYAL KIRIKLIĞI

Amerikalı ve İngiliz diplomatlar, her şeye karşın Cumartesi günü Kıbrıs halkları için tarihi bir fırsatın bulunduğunu, halkoylamalarının sonucu konusunda iyimser olduklarını söylediler.

“TÜRKİYE’NİN ÇIKARI”

Rum yönetiminin BM temsilcisi Andreas Mavroyiannis ise gazetecilere yaptığı açıklamada, Moskova'nın İngiliz ve Amerikalıların sadece Türkiye'nin çıkar ve endişelerini gidermeye çalıştıklarını düşündüğünü ve bu yüzden tasarıyı veto ettiğini söyledi.

(aa)

HURRIYET 22/04/2004

SİYASİ DEĞİL TEKNİK VETO

HURRIYET 22/04/2004

(aa)

HURRIYET 22/04/2004

SOSYAL DEMOKRATLARDA TÜRKİYE'YE KARŞI OLUMSUZ TAVIR

''Bundan çok kaygılandık. Bu konudaki anlayışımızı gitmeden önce de yazılı olarak siyasi partilere ilettik. Şimdi başlayacak olan toplantılarda, Türkiye'nin AB'ye üyeliği konusunda sosyal demokrat partiler arasında dile getirilmeye başlanan yeni ve olumsuz tavrı değiştirmeye çalışacağız. Bu doğrultuda görüşlerimizi ifade edeceğiz.

'Türkiye ve AB arasında uluslararası güvenlik ve savunma konularını ön plana alan bir özel anlaşmanın yapılmasını' öneriyorlar. Bu, partilerin bugüne kadar izlediği politikaya ters düşen bir tavır. Bundan biz de büyük rahatsızlık duyuyoruz. Bu tavrın kabul edilemez olduğunu anlatacağız. Türkiye'nin AB ile üyelik müzakeresine başlama tarihi yaklaştıkça, konunu esasına dönük olumsuz tavırların yavaş yavaş ortaya çıkmaya başladığı bir gerçek. Bundan üzüntü duyuyoruz.''

BM GÜVENLİK KONSEYİ'NDEKİ KARAR TASARISI

Baykal, ''BM Güvenlik Konseyi'nde sabah erken saatlerde önemli bir oylama yapıldığını'' anlatarak, sözlerini şöyle sürdürdü:

Güvenlik Konseyi, İngiltere'nin önerisini görüşmek üzere toplandı. Bugün sabaha karşı, Rusya'nın vetosuyla bu karar kabul edilmedi. Çok önemli bir gelişmedir. Rum tarafının tavrını ister istemez belli bir şekilde etkileyecektir. Önemli bir Rum partisi 'bu karar alınmazsa hayır diyeceğini, Güvenlik Konseyi'nin karar alması halinde tercihini evete çevirebileceğini' söylemişti ve Güvenlik Konseyi bu kararı alamamıştır. Şimdi Rumlar bunu nasıl değerlendirecek hep beraber göreceğiz. Ama cumartesi günkü kararı etkileyen en önemli olay bu olmuştur.

''TÜRKİYE SIKINTIYA DÜŞECEK''

Bu arada, CHP Genel Başkanı Baykal ile birlikte Genel Başkan Yardımcısı Onur Öymen de Brüksel'e gitti.

HURRIYET 22/04/2004

KKTC Cumhurbaşkanı Rauf Denktaş’ın ‘hayır’ kampanyasına destek vermek için KKTC’ye giden MHP lideri Devlet Bahçeli, Genelkurmay Başkanı’nden yeni bir açıklama yaparak halkı aydınlatmasını istedi.

HURRIYET 22/04/2004

KKTC’de Türkleri ikiye bölen tarihi referanduma 2 gün kala sokaklarda büyük bir gerginlik yaşanıyor. Başkent Lefkoşa’da önceki gece iki grup arasında çıkan kavga hemen siyasete yansıdı ve liderler çatışma çıkmaması için gençlere ‘sakin olun’ çağrısı yapmaya başladı. Kıbrıslı Türkler, referandum öncesi ve sonrasında iç karışıklıktan büyük endişe ediyor.

İki gün önce Girne’de evet ve hayır yanlısı birkaç kişi arasında çıkan kavganın ardından önceki gece Lefkoşa’da iki grup arasında taşlı sopalı kavga çıktı. Polisin verdiği bilgiye göre, Lefkoşa Göçmenköy’de 20 kişilik bir grup, evet yanlısı olduğu belirtilen 6 gence saldırdı. Polis, 47 genci tutukladı. İçişleri Bakanı Özkan Murat tutuklananların tümünün Türkiye uyruklu olduğunu belirtti.

ESERİNLE ÖVÜN DENKTAŞ

KKTC medyasından ‘Yeni Düzen’ gazetesi, çatışma haberini ‘Eserinle Övün Denktaş’ manşetiyle verince Cumhurbaşkanı Rauf Denktaş hemen basın toplantısı düzenledi. Gençleri sağduyulu olmaya çağıran Denktaş, ‘Kimsenin bu memleketi savaş alanına çevirmeye hakkı yok. Aksi düşüncede olanlar, evlerine kapansınlar’ diye sert uyarıda bulundu.

Yerel televizyon kanalları da bültenlerinin büyük bir bölümünü, iç çatışma korkusuna ayırdı. Televizyonları arayan Kıbrıslı Türkler, çocuklarını okullara gönderme konusunda büyük bir endişe taşıdıklarını ve evet yanlıları ile hayır yanlıları arasında çatışmaların şiddetlenmesinden endişe ettiklerini dile getirdiler.

Fısıltı gazetesi çalışıyor

KKTC sokaklarında fısıltı gazetesi referandum ve sonrası ile ilgili çok değişik iddialar ortaya atıyor. İddialardan bazıları şöyle:

Hükümetin verdiği vatandaşlar listesinin yarısı ölmüş insanlar. Türkiye kökenlileri hemen atacaklar

Milliyetçi Türkiyeliler Mersin’den gemilerle ve hava yoluyla adaya akın ediyor ortalığı kan gölüne çevirecekler.

Referandumun hemen ardından Türkiye’ye vize konulacak, Türkiye’liler toplanacak.

Rumlar referandumun hemen ardından verilecek topraklara akın edecek ve Türkleri evlerinden hemen atmak isteyecek.

HURRIYET 22/04/2004

Avrupa Konseyi Genel Sekreteri Walter Schwimmer, Kıbrıs’ta Annan Planı’na ‘evet’ denilmesini açık mektupla istedi. Schwimmer, planın reddedilmesinin iki toplum arasındaki bölünmeyi derinleştireceğini belirtirken, Rumlara yönelik olarak, ‘Kimseyi hoşnut etmeyen halihazırdaki durum sürecek, Avrupa Birliği üyeliği de bir telafi sağlamayacaktır’ dedi.

Schwimmer mektubunda, 24 Nisan’daki bu eşsiz fırsatın kaçırılmasının, beraberinde neredeyse otomatik olarak bazı ciddi sonuçlar getireceğini belirtti şöyle dedi:

BM Genel Sekreteri tarafından sunulan planın reddedilmesi iki toplum arasındaki bölünmeyi daha da derinleştirecektir. Bunun ötesinde, Avrupa ve genel olarak uluslararası kamuoyu böyle bir gelişmeyi anlamayacak, bir çözüm bulunması yolunda verdikleri iyiniyetli destek uzun yıllar için kaybolabilecektir.

Çözümlenmemiş Kıbrıs sorunu, Kıbrıs Cumhuriyeti için AB ve Avrupa Konseyi bünyesindeki diğer ülkelerle, ayrıca bölgedeki komşularıyla ilişkilerinde, bir ayakbağı olmaya devam edecektir.

Yüce Divan’da sorarız

CHP, Kıbrıs’ta referandum günü yaklaşırken Annan Planı konusunda hükümete yönelik eleştirilerinin dozunu en yüksek düzeye çıkardı. CHP, Başbakan Tayyip Erdoğan’dan Yüce Divan’da hesap sorulacağını açıkladı. CHP Genel Başkan Yardımcısı Onur Öymen, içinde vatanseverlik duygusu olan kimsenin bu anlaşmayı onaylamayacağını savunarak Annan Planı’nı, 1. Dünya Savaşı sonunda Osmanlı İmparatorluğu’na kabul ettirilen Sevr Antlaşması’na benzetti. Bu Planı kabul etmenin vebalinin çok ağır olacağını belirten Öymen, ‘Bunun hesabı sorulacaktır. Bu hesabın sorulacağı yer de Yüce Divan’dır. Bu kadar önemli bir milli meselede laf kalabalığı yapmasınlar’ dedi.

HURRIYET 22/04/2004

AKEL’in son kararı: Hayır

Kıbrıs Rum kesiminde en fazla oy oranına sahip olan kominüst AKEL partisi lideri Dimitris Hristofyas, 24 Nisan Cumartesi günü yapılacak referandum öncesi partsinin son kararını açıkladı. AKEL’in, 14 Nisan’daki kongrede alınan ‘hayır’ kararında ısrarlı olduğunu dile getiren Hristofyas, “En ufak sorunda havaya uçacak bir anlaşmanın kabul edilmesini önlemeye çalışıyoruz” dedi.

‘ULUSLARARASI HAREKETLİLİK YARATTIK’
BM Güvenlik Konseyi Kıbrıs karar tasrısının Rusya vetosuna takılmasına da değinen AKEL lideri, “Kabul edilmeyen taslak, zaten bizi tatmin etmiyordu” şeklinde konuştu. Hristofyas, istekleri gerçekleşmese de, AKEL’in çabalarının uluslararası alanda hareketliliğe yol açmasından memnuniyet duyduğunu da sözlerine ekledi.

İktidardaki Cumhuriyetçi Türk Partisi (CTP) Dış İlişkiler Temsilcisi’nin yaptığı ortak açıklamada, Ada’daki her iki halka, Cumartesi günkü referandumda ‘evet’ oyu kullanmaları ve çözüm için tarihi fırsatı kaçırmamaları çağrısında bulunuldu. “Acı deneyimleri geride bırakmak için çalışacağız” denilen ortak deklarasyonda, her iki tarafın hassasiyetlerinin pratik çözümlerle aşılabileceği bildirildi. Her iki tarafın ‘evet’çi siyasi partileri ve temsilcileri, barış ve kardeşilk mesajı verdiler ve çözüm için geç olmadığının altını çizdiler.
Ledra Palas’taki toplantıya, KKTC’den Başbakan ve CTP lideri Mehmet Ali Talat, BDH lideri Mustafa Akıncı’nın da aralarında bulunduğu isimler katıldı.
Rum kesiminden ise DİSİ lideri Anastasiadis ile EDİ lideri Vasiliu’nun yanısıra, eski Rum lider Glafkos Klerides de katıldı.

Dün akşam saatlerinde Rum kesimindeki ‘evet’çiler Elefteria Meydanı’ndaki mitingde toplandı. Mitinge, referandumda ‘evet’ diyeceğini açıklayan DİSİ Partisi’nin de aralarında bulunduğu, siyasi parti ve sivil toplum örgütleri katıldı.

Mitingin organizasyonunu ‘evet’çilerin bir araya geldiği “Birleşik Avrupalı Kıbrıs Platforumu” yapıyor.

KKTC’DE ÇİFTE MİTİNG
KKTC’de ise hem ‘evet’çiler, hem de ‘hayır’cılar bugün miting düzenleyecek. İktidarın büyük ortağı CTP tarafından düzenlenen “Dünya ile bütünleşmeye evet şöleni” İnönü Meydanı’nda saat 20.00’da başlayacak. Referandumda ‘hayır’ oyu kullanacaklar ise saat 18.00’da Atatürk Meydanı’ndaki “Varoluş ve dayanışma” mitinginde bir araya gelecek. Hayır’cıların mitinginde, MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli’nin de katılarak bir konuşma yapması bekleniyor.

RUM VE TÜRK ‘EVET’ÇİLER BULUŞTU
Kıbrıs’ta 24 Nisan Cumartesi günü yapılacak referandumda “evet” diyecek, KKTC ve Rum kesimindeki kuruluşlar, ara bölgedeki Ledra Palace Otel’de düzenledikleri basın toplantısıyla “evet” çağrılarını yineledi.
KKTC’den “Bu Memleket Bizim Platformu”nu (BMBP) oluşturan örgütlerden bazılarının başkan ve temsilcileri, Güney Kıbrıs’tan ise “Evet İçin Sol Hareketi”nin yetkililerinin katıldığı basın toplantısında, BMBP adına Halil Paşa, “Evet İçin Sol Hareketi”nden Marios Demriyotis ve Sosyalist EDEK Partisi eski milletvekili Patric Pavlos konuştu.

KKTC’de temaslarını sürdüren Milliyetçi Hareket Partisi Genel Başkanı Devlet Bahçeli, Gazi Magosa Gaziler Cemiyeti’ni ziyaret etti.
Bahçeli burada bir vatandaşın, “Birçok kişi Türk Hükümeti ile birlikte ordunun da tavrının ‘evet’ olduğunu düşünüyor” sözleri üzerine, Genelkurmay Genel Başkanı Hilmi Özkök’ü, görüşünü net olarak ifade etmeye çağırdı.
Bahçeli, akşam saatlerinde katıldığı açıkhava toplantısında da, Kıbrıslı Türklerden referandumda “hayır” oyu kullanmalarını istedi.

AKP Genel Başkan Yardımcısı Dengir Mir Mehmet Fırat, Kıbrıs konusunda etekteki taşların döküldüğünü belirterek, “Eğer Kıbrıs’ı egemen kabul ediyorsak ya da öyle olmasını istiyorsak oradaki halkın iradesine saygılı olmalıyız” dedi.
Türkiye’den propaganda için Kıbrıs’a giden bazı partililerin olaylara karıştığını söyleyen Fırat, “Birileriin birşeyler adına gidip oradaki vatandaşları rahatsız etmesini, oradaki vatandaşlara saldırılmasını KKTC vatandaşlarının dövülerek hastanelik edilmesini veya araçlarının tahrip edilmesini şiddetle kınıyoruz. Bunun hiçbir deger yargısı içine sığdırılamayacağı kanısındayız. Bunun adına ne milliyetçilik, ne vatansevelik denebilir. Buna ancak olsa olsa serserilik yapılıyor denebilir” diye konuştu.

DENKTAŞ’A İSTİFA MESAJI
Fırat, Kıbrıs’ta hayır için çalışan siyasi partileri ve KKTC Cumhurbaşkanı Denktaş’ı referandumda evet çıkması durumunda gereğini yapmaya çağırdı. Fırat, Denktaş için, “Allah selamet versin. İnsanlar belli bir yaşa gelince bunu demekten başka bir yol kalmıyor” dedi.

KIBRISLILAR, TARİHİ KARAR VERECEK... BM Genel Sekreteri Kofi Annan, Kıbrıslıların cumartesi günü düzenlenecek referandumlarda tarihi bir karar vereceğini belirterek, bunun kaçırılmaması gereken bir fırsat olduğunu söyledi. Kofi Annan, "Umarım, Kıbrıs'ta halklar cumartesi günü her iki tarafta düzenlenecek referandumlarda tarihi bir karar vereceklerinin farkındadırlar" dedi

Kofi Annan, BM Genel Merkezi'nde gazetecilere yaptığı açıklamada, "Umarım, Kıbrıs'ta halklar cumartesi günü her iki tarafta düzenlenecek referandumlarda tarihi bir karar vereceklerinin farkındadırlar. Bunun kaçırılmaması gereken bir fırsat olduğunu düşünüyorum" diye konuştu.

Bu plana "Annan Planı" dediğinizi biliyorum.

Kıbrıs'ın ve barındırdığı her iki toplumun kimliğini, ülke vatandaşlığının bütünlüğünü korumakta. Bu kazançları daha önceki görüşmelerde yakalayamadık ancak şimdi, hepiniz gerçek anlamda bunlardan gurur duyabilirsiniz.

Plan, özellikle Avrupa Birliği içinde olmak üzere, uluslararası alanda tek bir sesle konuşacak yeniden birleşmiş bir Kıbrıs'ı oluşturacak.

Plan, evlerini terk etmek zorunda kalan insanlarınkiler de dahil olmak üzere, bireysel haklara tümüyle saygı gösteriyor. Birçok insanın geri dönmesine izin verilirken, bir çoğunun da mallarının tümünü veya bir kısmını geri almalarını sağlıyor. Mallarının tümünü geri alamayanlar ise tam ve güvenli tazminat alacak.

Kimse, uygulamanın sorunsuz olacağını düşünmesin. Fakat sizi, tüm dünyanın planın işlemesi için yardıma hazır olduğunu söyleyerek temin etmeme izin verin. Geçen hafta Brüksel'deki Bağışçılar Konferansı'nın açık mesajı buydu. Aynı mesaj, yerleşime yer sağlamaya ve uygulama safhasına yardım etmeye hazır olan Avrupa Birliği tarafından da verildi. Bu aynı zamanda Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nin de açık mesajıdır.

KIBRIS 22/04/2004

UZLAŞMA ÇAĞRISI... 30 hayır oyuna karşılık, 422 evet oyuyla kabul edilen kararda, Türk ve Rumlara uzlaşma çağrısı yapıldı. Kararda, Kıbrıs'ta birleşme sağlayacak tüm çabalara destek verildiği belirtilerek, özellikle İsviçre'de ortaya konulan son Annan Planı'na verilen destek üzerinde duruldu ve olası uzlaşmanın iki tarafı da tamamen tatmin edemeyeceğinin bilincinde olunduğu ifade edildi

Kıbrıs konusundaki karar tasarısının bugün yapılacağı açıklanan oylaması, dün yapıldı.

Referandumda Rumların "hayır", Türklerin "evet" demesi halinde AB Komisyonu'nun takınacağı tavır hakkında bilgi veren Patten, "Böyle bir durumda Kıbrıslı Türklerin mağdur olmaması için komisyon gerekli çalışmaları ve önerileri yapacaktır" dedi.

AP, Kıbrıs konusunda hazırlanan ortak tavsiye kararını bugün öğleden sonra oylayacak.

KIBRIS 22/04/2004

Rum tarafında 'Evet' hayal gibi

AKEL, nihai kararını 'Hayır' olarak açıkladı. Artık Rum tarafında tek merak edilen konu 'Hayır'ların oranının ne kadar olacağı

YORGO KIRBAKİ
LEFKOŞA - Kıbrıs Rum Kesimi'nde yarınki referandumun heyecanı kalmadı. Artık referandumda 'Evet' mi, 'Hayır' mı çıkacağı değil, 'Evet'lerin yüzde 30-35'i aşıp aşmayacağı tartışılıyor.
'Evet' için son umutlar, en büyük siyasi parti olan komünist AKEL'in dün BM'deki başarısızlığın ardından 'Annan Planı'nı desteklememe' şeklindeki nihai kararını açıklamasıyla söndü. AKEL Genel Sekreteri ve Parlamento Başkanı Dimitrios Hristofyas, taraftarlarına 'Evet' dememeleri çağrısında bulunurken, "Biz bugün zayıf bir evet desek bile sonuç değişmeyecek. Referandumdan hayır çıkacak" dedi. Hristofyas, bu kararı BM Güvenlik Konseyi'nden çözüm anlaşmasının harfiyen uygulanacağına dair istedikleri teminatların verilmemesi için aldıklarını söylerken, yıl sonuna dek Rum Kesimi'nde yeniden referandum yapılması için çalışacağını açıkladı. AKEL'in bu kararı Rum Yönetimi lideri Tasos Papadopulos'a rahat bir nefes aldırdı.

'Evet'ciler de 'Hayır'cı
'Evet' kararı alan ikinci büyük parti DİSİ'de ise ilginç bir olay yaşandı. Lefkoşa'da Elefteria Meydanı'nda DİSİ başta olmak üzere tüm 'Evet'çi partilerin katılımı ile düzenlenen mitinge katılım, DİSİ'nin 'Hayır'cı kanadının birkaç kilometre ötede bir kongre salonunda düzenlediği toplantıya olankinden azdı. Dolayısıyla DİSİ taraftarlarının yönetimin,
'Evet' kararına ne denli uyacağı merak konusu.
Rum Kesimi'nde yarınki referandumda sandıkların saat 17.00 yerine KKTC'de de olacağı gibi saat 18.00'de kapanması için son anda parlamentoya tasarı sunuldu.

Son anda değişiklik
Tasarının kabulüyle sandıklar Rum Kesimi'nde KKTC'de aynı saatte kapanması kesinleşti. Sandık başı anketlerinin sonuçları saat 18.00'de açıklanacak. Resmi sonuçların saat 19.00'da belirlenmesi bekleniyor. Rum Kesimi'nde 480 bin 165 kayıtlı seçmen bulunuyor

Kıbrıs gerilimi had safhada

Murat Yetkin

Rusya, çözüm yolunda bir adımı veto ederken, ülkücüler ortalığı geriyor

Ankara'nın 22 Nisan gecesine başladığı saatlerde New York'ta Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nde yapılan bir oylama Kıbrıs konusunda son birkaç gündür ABD ve İngiltere tarafından yayılmak istenen iyimserliğe gölge düşürdü. BM Genel Sekreteri Kofi Annan tarafından öngörülen çözüm sonrası yeni Barış Gücü yapılanması ve Rum tarafını Türkiye'nin sözünde duracağına ikna etmek için İngiltere ve ABD tarafından hazırlanan metnin birleştirilip, İngiltere tarafından sunulan karar taslağı reddedildi. Güvenlik Konseyi'nin 15 üyesinden 14'ünün taslak lehinde oy kullanmasına karşın, veto hakkına sahip beş daimi üyeden biri olan Rusya'nın karşı oyu taslağın reddine yetti.Tıpkı Filistin'deki İsrail uygulamalarının ABD'nin vetosuyla durdurulması gibi, Rusya da Kıbrıs'ta çözümü kolaylaştıracak bir adımın atılmasını engelledi. Rusya'nın BM Daimi Temsilcisi Büyükelçi Gennadiy Gatilov, 24 Nisan'daki halkoylamaları öncesinde Ada'daki kararı etkilemek istemediklerini açıkladı.
Oysa BM Genel Sekreteri Kofi Annan 5 Ocak'ta taraflara gönderdiği davet mektubunda BM Güvenlik Konseyi üyelerinin çözüm için arkasında olduğunu ilan etmişti. 22 Şubat'ta Radikal'de özel bir demeci yayımlanan Rusya'nın Ankara Büyükelçisi Piyotr Stegniy ise, Moskova'nın Kıbrıs'ta Annan Planı çerçevesinde çözümü desteklediğini, çünkü bunun hem bir bütün olarak Kıbrıs'ın, hem de Türkiye'nin Avrupa Birliği üyeliğini getireceğini, bu durumun ise sınırları etrafında 'istikrar ve kestirilebilirlik' arayan Rusya'nın çıkarına olduğunu söylemişti.
Ancak Rusya, gün boyunca karar taslağına karşı çıkacağını duyurmasını blöf sanan ABD ve İngiltere'nin oylamada ısrar etmesi sonucu, veto hakkını kullanmaktan çekinmedi. Kimilerine göre Rusya'nın bu tutumunda Kıbrıs Rum ekonomisinin önemli bölümünü (kimilerine göre dörtte birini) oluşturan Rus sermayesinin yatırımları ve muhtemel silah satışlarının (s300 füzeleri girişimi hatırlanabilir) bu anlaşmayla durdurulacak olması rol oynamıştı. Ancak Rus temsilci Gatilov'un "Halkoylamasına dört gün kala taslağı
masamızın üzerinde bulduk" sözlerinden ABD ve İngiltere'nin bu oyuna kimseyi ortak etmeden oynamasına tepki ve eleştiri okunuyordu. AB Dış Politika ve Güvenlik Sorumlusu Javier Solana'nın iki gündür temaslarda bulunduğu Washington'dan New York'a geçerek kulise dahil olması sonucu değiştirmeye yetmemişti.
KKTC Cumhurbaşkanı Rauf Denktaş'ın 'Allah Ruslardan razı olsun' sözlerinin
gerisinde işte bu gelişmeler vardı.
BM kararı çıkmaması her şeyin sonu değildi ama, Washington'daki hayal kırıklığını açığa çıkardı. Daha önce Başkan George Bush tarafından yapılabileceği söylenen 'Evet'e çağrı' yine Beyaz Saray tarafından, ama
Basın Sözcüsü Scott McClennan tarafından yapıldı. Amerikan diplomasisinin ağır sembolizmi dün de işbaşındaydı, Bush kendisini referandum sonucuna bağlamak istememişti. Gerginlik açıklamaya yansımıştı.
Gerilim Türkiye ve Ada'da da had safhada.
Ülkücülerin Adada 'Evetçilere' estirdiği terör bir türlü engellenemezken, MHP lideri Devlet Bahçeli, işi kendisine muhatap olarak Genelkurmay Başkanı Orgeneral Hilmi Özkök'ü alacak kadar ilerletti. Bahçeli, Özkök'ten Silahlı Kuvvetler'in tercihinin evet olmadığını açıklamasını istiyordu. Özkök'ün örnek bir davranışla "Kimse bizden evet, ya da hayır dememizi beklemesin" demesine karşın, Bahçeli orduyu siyasetin içine çekmeye ve hükümetin kararına karşı gelmesini sağlamaya (bu deyimin Ceza Kanunu'nda
daha farklı ifadeleri de var) çalışıyordu.
Rum tarafında da olmayacak işler görülüyor. AB Genişleme Sorumlusu Günther Verheugen bir yana, eski Rum Cumhurbaşkanı Glafkos Klerides'in televizyon konuşmalarının bile 'Evet' oylarını artıracağı korkusuyla engellenmesi, açıkçası sansürlenmesi, Kopenhag Siyasi Kriterleri'nin ihlali değilse nedir? Verheugen'in de bu işten 'Beni kandırmışlar, çok üzgünüm' deyip sıyrılmaması lazım. Türkiye'ye verilen sözler tutulmazsa, bu kez maliyeti herkes için çok yüksek olabilir.
Bu gerilimin giderilmesi için artık güvenilecek tek bir şey kaldı: Kıbrıs'taki Türk ve Rum seçmenin sağduyusu.

Meclis'te 'Evet' mesaisi

ANKARA - Kıbrıs'ta yarın yapılacak referandumdan 'Evet' çıkması halinde Türkiye'nin üzerine düşen yükümlülükleri bir an önce yerine getirmesi için Meclis 26 Nisan Pazartesi günü açık tutulacak. TBMM Başkanı Bülnet Arınç'ın başkanlığında toplanan Danışma Kurulu'nda AKP Grup Başkanvekili Haluk İpek, Meclis'in pazartesi açık tutulmasını önerdi. CHP Grup Başkanvekili Haluk Koç ise bu öneriye karşı çıktı. AKP, uzlaşma sağlanamaması üzerine Danışma Kurulu önerisini Genel Kurul'a getirdi. Genel Kurul'da yapılan oylamada öneri CHP'lilerin karşı çıkmasına karşın AKP'lilerin oylarıyla kabul edildi. Referandumdan 'Evet' çıkması halinde hükümet, konuya ilişkin uluslararası antlaşmayı pazartesi günü Meclis'e gönderecek.

'Ülkücü terör'e Meclis'ten tepki

ANKARA- Türkiye'dengidenülkücügrupların KKTC'de Annan Planı'na destek veren partilerin binalarını taşlaması, duvarlarına tehdit yazıları asması ve 'Evet' için çalışanlara saldırması tepki çekti. KKTC'de yaşanan 'ülkücü terörü'ne gösterilen tepkiler şöyle:
AKP Genel Başkan Yardımcısı Dengir Mir Mehmet Fırat: Yetki alanına girmediği halde doğrudan müspet veya menfi bir propagandanın içerisine giren siyasiler, çıkacak sonucun gereklerini yerine getirmek durumunda. Oraya giderek bu propagandayı 'Evet' ya da 'Hayır' şeklinde yapanlar, yarın kendi söylediklerinin dışında bir sonuç çıktığı takdirde görevlerinde durmamaları gerekir. Buna Denktaş da dahil.
Birilerinin bir şeyler adına gidip oradaki vatandaşları rahatsız etmesini, bazı vatandaşları döverek hastanelik etmesini, araçlarını tahrip etmesini şiddetle kınıyoruz. Bunun adına ne milliyetçilik ne de vatanseverlik denilebilir. Olsa olsa buna serserilik denilebilir.
AKP Grup Başkanvekili Sadullah Ergin: Artık insanlara kaba kuvvetle fikir dikte ettirme çağı çoktan geçti. 21. yüzyıl zorbalıklara, kaba kuvvete prim vermez. Toplumların kendi geleceklerini belirleme haklarına saygı göstermek lazım. Kıbrıs rahat bırakılmalı.
CHP Grup Başkanvekili Haluk Koç: KKTC Cumhurbaşkanı Rauf Denktaş şiddet olaylarına en iyi cevabı verdi. Kaba kuvvet gösterilerinin dışında tüm ilgili kurum ve kuruluşlarla siyasi partiler görüşlerini ifade etti. Artık karar Türk halkına kaldı.
(Radikal, aa)

Maraş izlenimi

Erdal Güven

'Evet'çi gençler 'Çözüm olmazsa, göç etmek zorunda kalırız' diyor

'Verecekler bir ev...'
Rum tarafında kalacak Maraş'ın merkezinde Türkiyelilerle sohbet ediyoruz. Musa Güler 42'sinde. Silifke'den gelmiş. 'Evet'çi. "30 yıl oldu, buradayız.
Hâlâ evimize ev diyemeyiz.
Önümüzü görmek istiyoruz." Ahmet Akın ise 'Hayır'cı: "Rumu içimize dolduracaklar. Şu 'Evet'çilerin bir teki bile anlaşmadan sonra ne olacağını bilmiyor. Böyle anlaşma olur mu?"
Kahveci Mustafa Gezer, düzenden memnun değil ama kuşkuları var. 75'ten beri burada. "Bize doğru dürüst bir yer göstermeleri lazım. Burası deniz kıyısı, bizi çöle göndermesinler."
Yalçın Okur giriyor söze. 31 yaşında. Üniversite mezunu, uluslararası ilişkilerden. Ama iş bulamadığı için babasına yardım ediyor lokantalarında: "Gazeteci olarak gelip bu insanlara görüşlerini soruyorsunuz. Ama siyasetçiler yapmaz bunu. Onlar için oy deposuyuz biz." Masadakileri işaret edip, "Bu insanlar gelecekten kaygılı. 'Evet' de 'Hayır' da deseler olan bu insanlara olacak" diyor Yalçın. Kendisi ise 'Evet'e meyilli. "Mantığım öyle diyor."
Palm Beach Oteli'nde şef garsonluk yapan Salih Karakaş'la konuşuyorum ayak üstü. 32 yaşında, evli, üç çocuğu var. Anlaşma olursa o da evini barkını bırakıp gitmek zorunda kalacak. Ama pek kaygısı yok. "Verecekler bana bir ev, ben de ödeyeceğim yavaş yavaş. Ben de rahat ederim, ileride çocuklarım da."

'Ağırıma gidiyor'
Baflıların kahvesindeyiz. Burası silme 'Evet'çi. 51 yaşındaki Kaya Saygın, "Barış ve huzur istiyoruz" diyor. Kemal Özikizler 33'ünde. "Biz iki kez göçmen olduk. Bu şartlarda yaşamaktansa üçüncü kez göçmen olmaya razıyız. Türkiye'nin 'Evet' dediği bir plana 'Hayır' demek olmaz." Sohbet 'Hayır'cıların kornalarıyla bölünüyor. Mahalle mahalle dolaşıyorlarmış. Kahvedekiler sinirli. Saygın, "İşte bize en büyük hakaret bu. Bize vatanseverlik öğretiyorlar." Barda oturan 53 yaşındaki Cemali Kırpala atılıyor: "Dağdan gelip bağdakini kovuyorlar." "Bak" diyor karşımda oturan 60'larındaki Mehmet bey, "Ben yedi kurşun yedim omuzumdan vatan için. Şimdi bunlar bize 'Vatanı satıyorusunuz' diyor. Ağırıma gidiyor."
71'lik Nidai dayı da 'Evet'çi. "Geçmiş hükümetlerin hatalarını ben mi ödeyeceğim? Kendileri ödesin." Nevzat hoca giriyor içeri. Herkes onun da bir şeyler anlatmasını istiyor. Belli ki cemaatte ağırlığı var. Öğretmen. Eski TMT'ci. "Çok şey gördüm. Denktaş bu halka hiç doğru söylemedi. Bizden 'Hayır' istiyor. Oysa 'Hayır' hem Türkiye'nin önünü tıkayacak, hem Kıbrıs Türklerinin hayatını karartacak. Vurguncular bir süre daha saltanat sürer."
Doğu Akdeniz Üniversitesi kampüsündeyiz. Taner, İsmail ve Halil'le konuşuyoruz. Üçü de 'Evet'çi: "Yurtdışına göçmek istemiyoruz. Diplomayı alıp Rum tarafında inşaatta çalışacaksak niye okuyoruz? Rumlarla rahat yaşarız. 23 Nisan'dan gördük ki Rumlar hiç bize anlatıldığı gibi değil. Bizler de onlara anlatıldığı gibi değilmişiz, öyle diyorlar... Onlara özendiğimiz yok. Ama bir o tarafa bakın, bir de bizim tarafa..."
Çimlerinde ders öncesi güneşin tadını çıkaran 18 yaşındaki Elvan'la konuşuyorum. Matematik okuyor. "Çözüm istiyorum ama içimde bir korku var. Rumlara güvenemiyorum. Bizi rahat bırakırlar mı acaba?" Arkadaşı Hüseyin araya giriyor: "O günler geride kaldı artık, dünya barışa gidiyor."
Bakalım Kıbrıs da gidebilecek mi?

Tarihsel doğrunun 'Evet'i

Kıbrıs konusunda neden 'Evet' denmesi gerektiğine dönük yaklaşımım bu amaç doğrultusunda çok ciddi bir gayret içinde bulunan diğer birçok kişiden bir nüansla ayrılıyor. En azından vurgularımızı değişik noktalara yapıyoruz.
Kıbrıs'ta 'Evet' denmesinin en önemli belirleyicisi, bence hazırlanan planın olumluluğundan ve işlevselliğinden çok ortaya çıkmış durumun ve varılmış noktanın işaret ettiği zihniyet değişikliği. Bu nedenle Kıbrıs olgusu sadece Kıbrıs'la sınırlı değil. İçinde Denktaş'ın,
Ecevit'in, Bahçeli'nin, Ağar'ın, Tantan'ın, Perinçek'in ve Öymen'in bulunduğu bu çevre, Türkiye'de belli bir zihniyeti ifade ediyor. Bu zihniyetin Annan Planı konusunda işaret ettiği hiçbir doğru yoktur demek olanaksız. Fakat, o doğrular, hatta ne kadar majör olursa olsun, artık bir anlam ifade etmiyor. Çünkü, Türkiye'de ve Kıbrıs'ta halkın önemli bölümü bu topluluğun 'simgelediği' tavra, tarza, yaklaşıma ve zihniyet dünyasına tepki duyuyor. Bu anlayışın çağın gereksinim ve beklentilerinden uzağa düşmüş olduğunu görüyor. 2002 seçimlerinde bu çevreye indirdiği şamarı bir daha vurmak için avuçlarını kaşıyor.
Bunu görmek gerek!
'Nasıl?' denirse sadece iki noktaya işaret edelim. Birincisi, egemenlik meselesi. Bugün Kıbrıs'ın bir uluslararası meşruiyeti yok. Türkiye, istediği kadar bu konuda kendisini hırpalasın gene de bir sonuç elde edemeyeceğini biliyor. Soğuk Savaş döneminde kutuplu dünyanın bile kabul etmediği, Türkiye'nin, Azerbaycan'a bile benimsetemediği egemen KKTC, Berlin Duvarı ve 11 Eylül sonrası dünyada büsbütün Türkiye'yi sıkıştıracak. Kaldı ki, Türkiye, Kıbrıs'ta 'işgalci', 'gayrimeşru' olduğunu kendisine karşı karara bağlanan davalarla kabul etti. Loizidu davasını daha binlercesi takip edecek ve herkes biliyor ki, Türkiye sınırsız tazminat ödemeye mahkûm olacaktır.
İkincisi, içler acısı haline yüreklerimizin yandığı Ecevit'in, bu planın niçin işlemeyeceğini anlatırken söyledikleridir. Ecevit, aralarında hiçbir bağın bulunmadığı iki toplumun bir arada yaşayamayacağından söz ediyordu. Bu, onun, içinde yaşadığımız dünyayı ne kadar 'algılamadığının' daha somutu bulunmayacak bir kanıtıdır. Bugünün dünyası, tam da aralarında kan, milliyet, ortak geçmiş bağı olmayan toplulukların bir arada yaşamasını öngören 'çokkültürlü', 'çoğulcu' bir dönemdir. Farkların bir arada, huzur ve güven içinde yaşamasına çaba harcamayıp, bunu amaç edinmeyip, sadece bunun olamayacağını söylemek, açıkça(sı) çağın çok gerisine düşmektir.
Kıbrıs'ta durum bu. 'Hayır' yanlılarının dayanakları böyle bir dünya görüşünün, böyle bir 'eskilliğin' işareti. Dolayısıyla, sorun, Annan Planı'nın hangi olumsuzlukları içerdiği değil. Olumsuz ve çağdışı bir noktadan tartışmaya başlayarak bu kesimin tartışma meşruiyetini yitirmesi. Yoksa her planın doğrusu ve yanlışı mevcuttur. Bir yanlışı doğruya çevirmenin en önemli yolu, öncelikle süreci kabul etmek, tarihsel anlamda doğru bir yerde durmak, ancak ondan sonra nelerin doğru olmadığını belirtmektir. Lozan da böyleydi. Türkiye, orada, çok şey kaybederek bir şey kazandı. Çünkü, tarihin doğru yönünde duruyordu.
Son bir nokta: 'Evet' demek ve Kıbrıs'ta bugüne dek sürdürülen politikaları desteklememek niçin 'vatan hainliği' olsun? Niye, Türkiye'nin bugüne kadar sürdürdüğü siyasetin 'mutlak' doğruluğuna inanalım? Bunun tersini iddia etmek, körlemesine bir milliyetçilikten başka bir şey ifade etmez.
Kıbrıs'ta 'Evet' denilerek tarihe gömülmek istenen bu anlayıştır. O nedenle, Kıbrıs halkı cumartesi günü mutlaka 'Evet' demelidir. Bu, kişilik kazanma ve erginleşme sürecinde onun tarihsel görevidir.

24 Nisan son şans olabilir

ARMAĞAN CANDAN, THEO GEORGIOU
Kıbrıslılar kendi kaderlerini kendi ellerine alacakları günü tarih boyunca hep beklediler. Kıbrıs adasının sahip olduğu jeostratejik konum, tarih boyunca, Kıbrıs'ın kaderinin Kıbrıslılar tarafından değil de Kıbrıslı olmayanlar tarafından belirlenmesine neden oldu. Uzun soluklu ve çok taraflı çıkar çatışmalarının bir sonucu olarak Kıbrıs siyasi olarak bugünkü ikiye bölünmüş halini aldı. 24 Nisan'da ise Kıbrıs'ın yeniden birleşmesi için önümüzde tarihi bir fırsat bulunuyor. Adada 30 yıldır hüküm süren fiziki ayrılık ve ateşkes haline nihayet son verme şansı yakalanmış bulunuyor. 1974 yılından bu yana iki toplum arasında sürdürülen görüşmeler hep adanın yeniden birleşmesini hedeflemiş, ancak başarılı olamamıştı.

Söz sırası Kıbrıslılarda
Değişen uluslararası sistem, Avrupa Birliği olgusunun gündeme gelmesi, Doğu Akdeniz'de gerçek istikrar ortamının ancak Türk-Yunan ilişkilerinin normalleşmesi ile mümkün olabileceğinin görülmesi, Türkiye ve Yunanistan'ın
gerek iç politik dengeleri, gerekse birbirlerine ilişkin algılamalarında yaşanan değişim ve Kıbrıs'ta son bir yıldır kapıların yeniden açılmasıyla iki toplum arasında sağlanan yakınlaşma ve güven ortamının kaçınılmaz sonucu olarak 24 Nisan referandumu gündeme geldi. Bütün bu unsurlar, tarafların referanduma yönelik taahhütlerde bulunmalarında rol oynadı ve son kertede hiçbir kesim planın halkın onayına sunulmasının önüne geçemedi.
Kıbrıslılar şimdi kendi geleceklerine ilişkin olarak söz sahibiler. Kıbrıslılar ya mevcut durumun devamı ya da Birleşik Federal Kıbrıs Cumhuriyeti'nin kurulması yönünde oy kullanacaklar. Kıbrıs'ta bulunacak bir çözümün her iki tarafı da tamamen tatmin etmeyeceği zaten biliniyordu. İki toplumlu, iki kesimli, kaynağını iki toplumdan alan tek egemenliğin olduğu federal bir sistemin her iki kesimin de kabul edip
üzerinde uzlaşmaya varabileceği yegâne çözüm olduğu da bilinen bir gerçekti. İşte 24 Nisan'da iki halkın onayına sunulacak olan plan, yıllar süren müzakerelerden süzülerek ortaya çıkmış, her iki tarafı da en
hassas oldukları noktalarda tatmin etmeyi öngören bir uzlaşı metni. Plan belki her iki kesimde de bulunan bazı çevrelerin hayal ettiklerini tam olarak karşılamıyor olabilir. Ancak taraflara, iyi niyete ve planı çalıştırma isteğine sahip olmaları halinde, kurulacak yeni düzeni yaşatmak için gerekli imkân ve şansı veriyor.

Plan yakınlaştırıyor
Plan her iki topluma bir arada yaşamanın gereçlerini, yeniden yakınlaşma ve işbirliği yapmanın fırsatlarını ve ortak yurtları için ortak bir aidiyet duygusu yaratabilmenin zeminini sağlıyor. Plan her iki toplumun da diğer toplumun dilini öğrenmesine imkân sağlarken, bugün Belçika örneğinde bile ulaşılamamış bir seviyeyi işaret ediyor. 1974'te güneye göç etmek zorunda kalmış Rumların bir bölümünün evlerine geri dönmesinin şartları yaratılırken geriye kalanlara da sürekli olmamak şartıyla eski
köylerinde ikamet etme hakkı veriliyor. Yer değiştirecek Türkler için ise yeni yaşam alanlarının oluşturulması amacıyla yeterli geçiş süreleri tanınıyor. Rumlar mülkiyet ve tazminat konusunda önemli ölçüde tatmin edilirken Türkler de üzerinde en çok durdukları siyasi eşitlik alanında
hayati kazanımlar elde ediyor. İki oluşturucu devletin siyasal alanda
eşit statüde olduğunun, taraflar arasındaki ilişkinin bir azınlık-çoğunluk ilişkisi olmadığının altı özellikle çiziliyor. Diğer yandan, alt yasama organı olan Temsilciler Meclisi'nde ve federal devletin yürütme organı olan Başkanlık Konseyi'nde Kıbrıs'ın demografik yapısını dikkate alan demokratik bir temsiliyet sağlanıyor. Ancak nüfusça kalabalık olan
Rumların Türkler üzerinde tahakküm kuramaması için de çeşitli mekanizmalar oluşturuluyor.
Tarafların güvenlik kaygıları da, Türkiye ve Yunanistan'ın garantörlüklerinin devamı, zamana yayılan bir askersizleştirme, Kıbrıs'ın Avrupa Birliği üyeliği ile gideriliyor. Plana göre garantör ülkeler, federe devletin ve oluşturucu devletlerin toprak bütünlüğünü ve güvenliğini garanti ederken, Kıbrıs'ın Türkiye ve Yunanistan'ın mutabık kalması koşuluyla ileride tamamen askersizleştirilmesinin yolu açılıyor. Plan uygulamaya koyulduktan 18 yıl sonra ya da Türkiye AB üyesi olunca, taraflar her üç yılda bir adanın tamamen askersizleştirilmesi amacıyla bir araya gelip adadaki asker sayısını gözden geçirecekler.
Planın uygulanabilmesi için her türlü uluslararası garanti de yeni kurulacak Kıbrıs Cumhuriyeti'nin Birleşmiş Milletler ve Avrupa Konseyi gibi kuruluşlara üye olması ile dolaylı olarak sağlanıyor. Annan Planı Kıbrıs'ın kendi iç düzenlemesi olmasının yanında, uluslararası bir anlaşma olma niteliği de taşıyor. Planla getirilen sınırlamalar sürekli olmamakla birlikte Türkiye'nin Avrupa Birliği'ne üye olacağı tarih de dikkate alınarak Türkiye ve Yunanistan arasındaki dengenin korunmasına özen gösteriliyor.

Halklar nefret etmiyor
Kıbrıslılar referandumda oy kullanırken 'Evet'in getirecekleri yanında
'Hayır'ın götüreceklerini de hesaba katmalılar. Bu noktada akılda tutulması gereken, tarihin Kıbrıs'taki iki toplumu bir arada yaşamaya mahkûm etmiş olduğu. Aslında Kıbrıslılar dünyanın diğer bazı çatışmalı bölgelerindeki toplumlara göre daha şanslılar. Bütün yaşanan zorluklar ve çatışmalara rağmen Kıbrıslı Rumlar ve Kıbrıslı Türklerin birbirlerinden nefret etmesi başarılamadı. Her iki toplum da onca yönlendirme ve milliyetçi söyleme rağmen ortak yurt bilincinden saptırılamadı.
Referandumlardan çıkacak olumsuz bir sonuç Kıbrıs'ta, özellikle son bir yıldır, yeniden yeşermeye başlayan güven ortamının tekrardan zayıflamasına, Kıbrıslı Türklerle Rumların birbirlerine olan inançlarının zedelenmesine neden olabilir.
Sorunun bir çözüme ulaşması için olağanüstü çaba ortaya koymuş olan uluslararası topluluk da Kıbrıs'a olan ilgisini kaybedebilir. Kıbrıslı Türklerin referandumda 'Hayır' demesi AB tam üyeliğinin getireceği faydalardan tam olarak yararlanamaması ve dünyadan izole edilmişliklerinin
önemli oranda devam etmesine neden olacak. Kıbrıslı Rumlar 'Hayır' dediği takdirde ise hiç istemedikleri halde kuzeyin ayrı bir varlık olarak tanınmasına neden olabilecek, üyesi oldukları AB'de izole olmak tehlikesiyle karşı karşıya kalacak ve Kıbrıs'ın yeniden birleşmesinin belki de uzun bir süre önüne geçmiş olacaklar.

Kaybeden barış olur
Planın reddedilmesi ile ortaya çıkacak sonuçtan memnun olacaklar, mevcut düzenden haksız çıkar sağlayanlar, her iki kesimde de bulunan aşırı milliyetçiler ve özellikle Rum kesimindeki kilisenin bağnaz unsurları olacak. Planın reddedilmesiyle kaybedecek olanlar ise gerçekten barış isteyen, iki toplumun yeniden bir araya gelmesi için yıllardır mücadele eden ve Kıbrıs'ın barış içindeki geleceğini kurmaya hazırlanan yeni nesiller olacak.
Kıbrıs'ı yeniden birleştirecek olan plan aslında bir son değil, bir
başlangıç. Değişen dünya koşulları, Avrupa Birliği üyeliği ve Türk-Yunan yakınlaşması ile desteklenecek yeni Kıbrıs'ın barış, istikrar ve refaha kavuşması bundan böyle Kıbrıslıların kendi ellerinde olacak. Kıbrıslı Türkler ve Kıbrıslı Rumlar birbirlerini dinledikleri, anladıkları ve saygı gösterdikleri ölçüde Birleşik Kıbrıs'ın ve barışın ömrünü de o derecede uzatmış olacaklar.
ARMAĞAN CANDAN/THEO GEORGIOU :Kıbrıslı araştırmacılar

Gizli Kıbrıs parolası: 555AGKB

SELÇUK SALİH CAYDI
'Kıbrıs konusu artık kabak tadı verdi. Şu referandum olsa da kurtulsak' diyorsanız yanılıyorsunuz. Esas pandomima bundan sonra kopacak; üstelik nerede kopacağı da biliniyor ama yazılmıyor. Türkiye'de herkes bir Kıbrıs yazısı döktürdü ama hiç kimse 555AGKB parolasına değinmedi!
Kıbrıs'ta yapılacak referandumda Türkler ve Rumlar 'Evet' deyip Kıbrıslıların tamamı AB üyesi olunca herkes derin bir nefes alacak, Türkiye'de, Kuzey Kıbrıs'ta, hatta AB'de, ABD'de ve Yunanistan'da yüzler gülecekti. Sonra anlaşıldı ki Rumlar 'Hayır' diyecek ve dünyanın dört bir yanından uygulanan baskılara rağmen bu sonuç değişmeyecek. O zaman bir B planından bahsedilmeye başlandı.
Haklı olarak söylendiği gibi Kuzey Kıbrıs'a daha fazla ambargo uygulanması insafsızlıktı. Bu bağlamda Kuzey Kıbrıs'ın tanınmasına çalışılacaktı. Hatta bunun için basın, Azerbaycan Cumhurbaşkanı Aliyev'in ağzından zorla 'tanınma' sözü duymaya çalıştı. Amerikalılar ticari ilişkiler kurmaya söz verdi, uluslararası hava trafiğine Lefkoşa'nın da eklenmesine çalışılacağı söylendi vs. Hepsi iyi, hepsi güzel.
Ama bu yolda başka sorunlar da var. 555K, 1960 yılının meşhur parolasıydı. 27 Mayıs sürecinde hükümete karşı yapılan en etkili gösterinin sembolüydü. "Beşinci ayın beşinde saat beşte Kızılay'da" gençlik büyük bir gösteri için sözleşmişti. Her parola gibi onun da başarısı son ana kadar saklı kalmasına bağlıydı.
Şimdi gizli tutulmaya çalışıldığından emin olduğum 555AGKB parolasının açılımına gelebiliriz: "Beşinci ayın beşinde saat beşte Ankara'da Güney Kıbrıs Büyükelçiliği'nde." Tabii 1960'daki parolaya sadece yazılış itibarıyla benziyor. Mayıs ayının başında, bizim 'Güney Kıbrıs Rum Yönetimi' diye adlandırarak, daha adını yazarken 'tanımadığımızı' söylediğimiz Kıbrıs'ın güneyindeki ülke AB üyesi olacak ve Ankara tarafından mecburen tanınacak. Bu devlet Ankara'ya göndereceği ilk yazılardan birinde eminim ki "Büyükelçilik açmak için bir bina tesis edilmesi.." gibi ifadeler kullanacak. İşte bence 555AGKB parolası, pandomimanın nerede kopacağına işaret ediyor.
Halbuki işler yolunda gidip Kıbrıs'ın kuzeyi ve güneyinde de herkes 'Evet' deseydi olacaklar en başta gazetecileri sevindirecekti. Kıbrıslı Rum ve Türk diplomatlar kol kola KKTC Büyükelçiliği'ne girecek, binanın
önünde, gazeteci ordusuna sevimli pozlar vereceklerdi. Rum tarafı referandumda mızıkçılık etse bile AB üyesi olacak ve bize de, artık bu ülkeyi 'Kıbrıs Cumhuriyeti' diye adlandırmak kalacak. İyi de bu ülkenin büyükelçisi Ankara'da nerede oturacak? O Ankara'ya gelirken Ankaralı 'Hayır'cılar ne yapacak; Girne girişinde KKTC'li 'Evet'çileri bekledikleri gibi, Ankara girişinde de 'Hayır'cı Rum büyükelçiyi ve beraberindeki diplomatlarını mı bekleyecekler? Şaka bir yana, bu durumlar
için Türkiye'nin bir C Planı var mı?
Selçuk Salih Caydı: Araştırmacı

Annan Planı, Yaşil Hat'taki duvarı yıkmıyor, aksine ilelebet var olacak şekilde güçlendiriyor. Plan, Avrupa ve medeni dünya için bir utanç devletinin kurulmasını öngörüyor