Kıbrıslı liderler süpriz yapmadı!

Kıbrıslı liderler BM Genel Sekreteri Kofi Annan’a umduğu sürprizi yapmaıd. Denktaş ile Klerides dün Newyork’ta ikinci kez bir araya gelirken önceki gün yapılan ilk görüşmelerde iç bir konuda anlaşma sağlanamadı. Annan, önceki gün kendisinin herhangi bir sürprizi bulunmadığı ancak iki liderin kendisine sürpriz hapabileceğini belirtmiş böylece diplomatik dille ilerleme beklediği mesajını vermişti. Newyork görüşmeleri dün de devam etti. Denktaş dün sabah önce BM Genel Sekreteri Kofi Annan’ın Kıbrıs Özel Temsilcisi Alvarov de Seto’yu kabul etti. Akşam saatlerinde de önce Klerides’le bir araya geldi sonra da iki lider Annan’la tekrar bu kez son kez olmak üzere görüşmeye girdi. Ama taraflar BM’nin sürecinden “konuşma yaşağı” nedeniyle görüşmelerin içeriğine dair açıklama yapmıyor. Denktaş, önceki günkü toplantıların ardından görüşmelerin nasıl geçtiğine ilişkin sorumuza “görüşüyoruz” yanıtını vermekle yetindi. Ancak, Rum kaynaklarından aldığımız bilgiye göre ilk turdan taraflar eli boş çıktı bu, görüşme öncesi umutlu konuşan Annan’ın beklentilerinin de boşuna çıktığını gösteriyor.
Gelinen nokta tarafların geçen aybaşındaki Paris buluşmasından beri hiçbir ilerleme sağlayamadığını da ortay akoymuş oldu. Annan önceki günkü Newyork mesaisinde en azından temel konularda bu yıl sonuna dek anlaşmaya varılmasını umduğunu söylemiş, “eğer bu hedefe ulaşamazsak görüşmeleri bu tarihten sonra da sürdürmenin yolunu bulmalıyız” demişti.
Artık bütün gözler Annan’ın ekim görüşmelerinin de tamamlanıp Türkiye’deki seçim sonuçlarının belli olmasının ardından sunması beklenen planda Annan’ın kasım ortasında ya da sonunda masaya koyacağı plan için, tarafları bir kez daha buluşturacağına kesin gözüyle bakılıyor.
Newyork buluşmasının verimli geçmesinin nedenlernden biri de AB, Rum tarafı ve BM’den gelen mesajlar ve bu mesajlara Denktaş’ın verdiği karşılık oldu.
Görüşmeler sonuçsuz kalsa sa AB’nin Rumları üyeliğe kabul edeceği ve çözüm arayışlarının Kıbrıs’ın AB üyeliğinden sonra da sürmesi gerektiği yolundaki mesajlara Denktaş, “AB, Rumlar üye olursa görüşmeler kesilir, Kıbrıs sonsuza dek bölünmüş olarak kalılr” karşılığını vermiştir. Yunan Hükümet sözcüsü Hristos Protoppas’ın, Atina’dan Neewyork’a ulaşan “bu aşamada Kıbrıs konusunda çözümün zor göründüğü” yolundaki sözleri ve Denktaş’ın tavrını “tehdit” olarak nitelemesi Rum Yunan tarafındaki havayı yansıtıyordu. Protoppas, Denktaş’ın bu yaklaşımı Türkiye’nin AB yolunu da zorlaştırdığı yorumunu yapıyordu. AB komisyonunun 9 ekimde açıklayacağı Türkiye’ye dair ilerleme raporunda görüşmelere başlamak için tarih vermeyeceği yolundaki haberler ve AB dönem başkanı Danimarka’dan dün gelen açıklamalar da Newyork’ta umutları iyice azalttı. Türk tarafı Türkiye’ye AB üyelik görüşmelerinin başlatılacağına dair bir sinyal almadan Kıbrıs’ta bir esneklik göstermesi beklenmiyor. Newyork’ta Türk heyetinde bulunan Denktaş’ın danışmanı Ergün Olgun, Radikal’e yaptığı açıklamada yine de yolun sonuna gelinmiş gibi bir hava yaratılmasının doğru olmadığını görüşme sürecinin devam etmesinin bile başlı başına önemli olduğunu söyledi. Ancak Olgun da bir konuda pek çok kişiyle hemfikir: Avrupa’dan gelen mesajlar süreci olumlu etkilemiyor.

YENIDUZEN 06/10/2002

Kıbrıs komitelere havale

Erdal Güven
NEW YORK- Kıbrıslı liderler Rauf Denktaş ile Glafkos Klerides'i New York'ta BM Genel Sekreteri Kofi Annan'la buluşturan zirveden, tüm taraflar memnun ayrıldı. Ancak 48 saatlik mesaide çözüm yolunda bir adım atılabildiğini söylemek güç.
'Günün sonunda' elimizde iki karar var: Üçlü zirve her ay yinelenecek; teknik konuları ele almak üzere iki komite oluşturulacak. Bu iki kararla görüşme sürecinin ivme yitirmesi önlendi. Ayrıca zirve öncesinde Rum tarafı ve AB'den gelen mesajlarla tırmanıp Denktaş'ın restiyle doruğa çıkan gerginlik de düştü.
Görüşmelerin bitiminde Annan'ın yaptığı yazılı açıklama gayet dengeliydi. Her iki tarafta da rahatsızlık yaratacak bir ifade yoktu bildiride. Annan, liderlerin 6-7 Eylül'deki Paris buluşmasından beri görüş ayrılıklarını giderme yönünde ortaya koydukları çabadan duyduğu memnuniyeti dile getirdi. BM Genel Sekreteri, Kıbrıs sorununun zorluğunu teslim ettikten sonra, kurulacak komitelerin, çözüm arayışını kolaylaştıracağını umduğunu söyledi. "Elimizdeki fırsatı değerlendirmeliyiz" diyen Annan'ın son sözleri, Ankara ile Atina'ydı: Katkılarınızı dört gözle bekliyorum.
Liderler, görüşmelerden 'tatmin olmuş' ayrıldıklarını belirtmekle yetindi. ABD ve Britanya' nın Kıbrıs diplomatları Thomas Weston ve David Hannay da sonucu tatminkâr buldu.
Yine de taraflar, temel konulardaki tutumlarından milim kıpırdamadığı için, yine işin özüne ilişkin bir ilerleme sağlanamadı. Egemenlik, toprak, yerleşim ve güvenlik başlıkları altında toplanan dört konu, olduğu gibi duruyor. Zaten Annan'ın bildirisinde de bu konularda taraflar arasında bir yakınlaşma sağlanamadığı dolaylı olarak itiraf edildi.

'AB'ye üyelik engel'
Hatta Denktaş'ın önceki akşam Türk basınıyla sohbet ederken kullandığı şu ifade, bırakınız yakınlaşmayı, uzaklaşmayı çağrıştırıyordu: "Ayağımıza takılan taşların sayısı artıyor". Kuşkusuz, KKTC liderinin kastettiği, Kıbrıs' ın AB'ye üyelik süreciydi. Denktaş'a göre, AB süreci, BM sürecini baltalayan bir etken.
Hemen ardından da önceki günkü restini tazeledi: "Kıbrıs'ın bir anlaşma olmadan AB'ye alınması, BM Genel Sekreteri'nin iyi niyet görevini ortadan kaldırır. Bu, kabul edilemez bir müdahaledir. Görüşmelere devam edemeyiz. Bu kesindir. Kesindir."
Ayrıca Denktaş, Annan'ın tutumundan şikâyetçi olmamakla birlikte, her ay üçlü zirve yapılması kararını 'Türk tarafına baskı aracı' olarak değerlendirdi. KKTC lideri, BM Genel Sekreteri'nin, çözüm arayışlarının Kıbrıs'ın üyeliğinden sonra da sürmesi gerektiği yollu demecinden rahatsızlığını da gizlemedi.
Kısacası siyasi bir mutabakat sağlanamamışken, teknik komitelerin çözüme ne derecede hizmet edeceği de merak konusu. Komiteler siyasette ya da diplomaside daha ziyade 'geçiştirme' aracı olarak kullanılır. Bakınız, Ege sorunları için kurulan 'akil adamlar' komitesi. Ancak taraflara zaman kazandıracak, BM'ye de günü kurtaracak bir formül olarak görmüş olmalı ki, Türk tarafınca önerilen bu komitelerin, tabiri caizse üstüne atlandı...

'Çocuğumuz olacak'
Rum tarafı AB'ye ilerliyor; Türk tarafı, Ankara'nın Brüksel'den ne alacağı belli olmadan Kıbrıs'ta ne vereceğini açık etmek istemiyor. BM için, görüşmeler çökmedikçe sorun yok.
Daha son söz söylenmedi. Ama New York'tan son sözler Denktaş'ın: "Bir çocuk yapacağız ama kız mı, erkek mi belli değil. Doğup doğmayacağı da belli değil. Ama piç olmamalı." Ne diyelim, Allah analı babalı büyütsün...

New York'tan notlar...
Liderlerin kurulmasını kararlaştırdıkları iki komiteden biri, tarafların, yeni ortak kuruluş ortaya çıkana kadar başka ülkelerle yaptıkları anlaşma ve protokolleri gözden geçirecek, hangilerinin müşterek kuruluşa devredileceğine, hangilerinin kurucu devletlerin yetkisinde kalacağına ve hangilerinin ortadan kalkacağına karar verecek. İkinci komite ise, anlaşma sağlanır sağlanmaz müşterek kuruluşun faaliyete geçebilmesi için hangi yasalara ihtiyaç duyulacağını inceleyecek.
KKTC Cumhurbaşkanı Rauf Denktaş pazartesi günü sabah 08.30'da Columbia Presbitaryan Hastanesi'nde kalp ameliyatı geçirecek. Ameliyatı, kalp cerrahı Mehmet Öz ve ekibi gerçekleştirecek. Denktaş, ameliyattan sonra dört gün hastanede kalacak. Çıktıktan sonra bir süre daha New York'ta kalarak istirahat edecek. KKTC Turizm ve Çevre Bakanı Serdar Denktaş ameliyat sırasında babasının yanında olmak için New York'a gitti. Denktaş'ın eşi Aydın Denktaş da bugün ABD yolcusu olacak.
Kıbrıs Rum yönetimi lideri Glafkos Klerides, Denktaş için New York'tan 'geçmiş olsun' kartı satın aldı. Klerides'in New York' tan ayrılmadan önce yazıp imzaladığı kart, Rum yönetiminin New York temsilciliği tarafından Denktaş'a gönderilecek. BM Genel Sekreteri Kofi Annan da Denktaş'a acil şifalar diledi.

Kıbrıs’ta çözüm Kasım’a kaldı

Denktaş-Annan-Klerides arasındaki üçlü görüşmeden ‘iki teknik komite kurulması’ ve ‘kasım ayında yeniden biraraya gelinmesi’ kararı çıktı.

5 Ekim— Kıbrıs sorununa kalıcı çözüm bulmak amacıyla Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Kofi Annan tarafından düzenlenen toplantılardan iki teknik komite kurulması kararı çıktı.

Bir saat kadar süren toplantının bitiminden sonra Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Rauf Denktaş, Rum Yönetimi Lideri Glafkos Klerides ve Annan’ın Kıbrıs Özel Temsilcisi Alvaro Desoto tarafından yapılan açıklamalarda, tarafların iki teknik komite oluşturulması ve kasım ayında yeniden biraraya gelmek konusunda anlaşmaya vardıkları belirtildi.
Teknik komitelerin gelecekte ortaya çıkacak ortak Kıbrıs Devleti’nin oluşumu ile ilgili yasa ve sözleşmeleri hazırlaması öngörülüyor.
Desoto uzmanlardan oluşacak komitelerin yapacağı çalışmaların liderlerin temel konularla ilgili tutumlarına zarar vermeyeceğine dikkati çekti. Kasım ayında yapılacak zirvenin yeri ve tarihi ise henüz belirlenmedi. Bunun New York’ta bir kalp ameliyatı geçirecek olan Denktaş’ın sağlık durumundaki gelişmeye bağlı olarak tespit edilmesi bekleniyor.

ANNAN DESTEK İSTEDİ
BM Genel Sekreteri Kofi Annan, Kıbrıs sorununa kolay çözüm olmadığını ifade ederek, bu konuda Türkiye ve Yunanistan’a önemli rol düştüğünü söyledi. Annan, “Bu iki ülkenin desteğini talep ediyorum” dedi.
Görüşmelerden sonra açıklamada bulunan Annan, Kıbrıs sorununa bulunacak köklü çözümünün karmaşık, entegre ve yasal açıdan bağlayıcı bir uzlaşıyla gerçekleşeceğini vurguladı.
Annan’ın Kıbrıs özel temsilcisi Alvaro Desoto tarafından okunan yazılı açıklamada, “Sorunlara çözüm getirmek amacıyla iki teknik komite oluşturulması öngörülüyor. Bu komitelerin çalışmaları gelecekteki ortak devletin yasalarıyla ilgili konular üzerinde yoğunlaşacak. BM, bu çalışmalarda taraflara yardımcı olma vaadinde de bulundu” ifadeleri yer aldı.

DENKTAŞ’TAN REST
Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Rauf Denktaş önceki gün, ABD’nin New York kentinde Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Annan ile bir araya gelmiş ve görüşmeye girmeden önce Rum yönetiminin Avrupa Birliği üyelik sürecine ilişkin net bir mesaj vermişti. Denktaş, “Tek bir şey söyleyeceğim. Şayet Avrupa Birliği Kıbrıs’ı üyeliğe alırsa, görüşmeler sona erer ve Kıbrıs ebediyen bölünür” şeklinde konuşmuştu.

DENKTAŞ AMELİYAT OLUYOR
Bu arada, Kıbrıs görüşmeleri için New York’ta bulunan Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Rauf Denktaş, pazartesi günü kalp ameliyatı olacak.
Birleşmiş Milletler Kıbrıs Özel Temsilcisi Alvaro De Soto ile görüşen Denktaş, gazetecilerin sorusu üzerine, “Pazartesi günü ameliyat olacağını doğruladı”. Denktaş, 10-15 gün görevinin başında olamayacağını söyledi.
Ameliyatın Kıbrıs görüşmeleri için bir sorun oluşturmayacağını belirten Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Kofi Annan ise, “Denktaş’a sağlık diliyorum, iyileşeceğinden eminim” dedi.
Annan, Denktaş’ın dün yaptığı “Avrupa Birliği, Kıbrıs’ı üyeliğe alırsa görüşmeler sona erer” şeklindeki açıklamasının hatırlatılması üzerine de “O aşamaya geldiğimizde bu engeli atlayacağız” karşılığını verdi.
Denktaş ve Klerides’in New York’taki görüşmeler çerçevesinde , bu akşam Türkiye saati ile 22’de Birleşmiş Milletler’de Annan ile son kez buluşmaları öngörülüyor. Cumhurbaşkanı Denktaş, sağlığıyla ilgili bir soruya karşılık, kalpkapağının değişeceğini, bunun haziran ayında yapılması gerektiğini, ancak doğrudan görüşmeler nedeniyle yapılmadığını anlattı.

GÖRÜŞMELER ARALIK’A KADAR BİTMEYEBİLİR
Aralık ayında yapılacak olan AB zirvesinde, 2004 yılında birliğe dahil edilecek olan aday ülkeler açıklanacak. AB, Aralık ayına kadar Kıbrıs’ta çözüme varılmasını istiyor. Nitekim sadece Kıbrıs Rum kesiminin üyeliğe kabul edilmesi, pek çok zorluk yaratabilir. BM Genel Sekreteri Annan, daha önce yaptığı açıklamada, görüşmelerin Aralık ayı sonrasına kalabileceğini söylemiş ve “AB zirvesine kadar konular çözüme kavuşmazsa, görüşmelerin zirveden sonra da süreceğini düşünüyorum” şeklinde konuşmuştu.

NTV 06/10/2002

KKTC Cumhurbaşkanı Rauf Denktaş, Kıbrıs’la ilgili olarak 3 ve 4 Ekim günlerinde New York’ta yapılan görüşmeleri değerlendirirken, "Ortak çocuk yapmaya karar verdik ama kız mı, oğlan mı olacak belli değil. Ancak gayri meşru olmaması önemli" dedi.
Denktaş’ın atıfta bulunduğu "ortak çocuk", BM Genel Sekreteri Kofi Annan’ın görüşmelerin bitiminde yaptığı yazılı açıklamada yer almıştı. Annan açıklamada, "ortak devletöten söz etmişti.

Teknik komiteler kurulacak
Denktaş’ın "ortak kuruluş" olarak adlandırdığı bu yapı, anlaşma sağlandığı takdirde Avrupa Birliği’nde (AB) iki tarafı ortak olarak temsil edecek.
Taraflar bu çerçevede komiteler oluşturacak. Buna göre, komitelerden biri, iki tarafın yeni ortak kuruluş ortaya çıkana kadar başka ülkelerle yaptıkları anlaşma ve protokolleri gözden geçirecek, bunların hangilerinin ortak kuruluşa devredileceğine, hangilerinin kurucu devletlerin yetkisinde kalacağına ve hangilerinin ortadan kalkacağına karar verecek.
İkinci komite ise, anlaşma olur olmaz, ortak kuruluşun faaliyete geçebilmesi için hangi yasalara ihtiyaç varsa o konuyu inceleyecek.
Bu arada henüz kesin yer ve tarih belirtilmemekle birlikte bundan sonraki Annan - Denktaş - Klerides üçlü görüşmesinin büyük olasılıkla kasım sonunda yapılması bekleniyor.

HURRIYET 06/10/2002