BM'nin hazırladığı Kıbrıs planı basına sızdı. Yunanistan Başbakanı Simitis ile Rum Yönetimi Lideri Klerides konuyu görüştü. Rum-Yunan ikilisi telaş içinde...
Kıbrıs planı hazır

YA AL YA DA BIRAK: BM'nin, Türkiye'de 3 Kasım'da yapılacak seçimlerden sonra taraflara sunacağı "çözüm paketi" belli oldu. Brüksel'deki AB yetkililerine de ulaşan ve AB güvencesinin alındığı paket, taraflara, 'take it, or leave it' (ya al, ya da bırak) prensibi ile sunulacak

TARAFLARA NEYE MAL OLACAK?: AB desteği ile ortaya konulacak olan çözüm paketini Rumların reddetmesi, AB üyeliğine mal olacak. Türk tarafına ise yeni yaptırımlar getirilmesi gündeme gelecek

TÜRK GÖRÜŞLERİNE DAHA YAKIN: Ne konfederasyon, ne de federasyon içeren çözüm paketinin Türk tarafının görüşlerine "daha yakın" olduğu söyleniyor. AB ve ABD'nin tamamen arkasında olduğu "BM planı", büyük ölçüde "Belçika Modeli"ni esas alıyor

ÜÇ DEVLET FORMÜLÜ: Üç devlet formülüne göre düzenlenen plan şu temellere dayanıyor: Tarafların siyasi eşitliği esas alınıyor, içeride egemen iki kanat devlet kuruluyor, dış egemenlik ortak devlete bırakılıyor

Birleşmiş Milletler'in (BM) Kıbrıs planı nihayet basına sızdı. Hürriyet Gazetesi'nin AB yetkililerine dayanarak verdiği habere göre, BM, Türkiye'de 3 Kasım'da yapılacak seçimlerden sonra taraflara "çözüm paketi" sunacak.

Brüksel'deki AB yetkililerine de ulaşan ve AB güvencesinin alındığı paket, taraflara, 'take it, or leave it' (ya al, ya da bırak) prensibi ile sunulacak. İki tarafın benimsemediği konular tartışılmayacak. Hemfikir oldukları ama düzeltme ihtiyacı olan konularda ise tartışma ortamı yaratılacak.

AB desteği ile ortaya konulacak olan çözüm paketini Rumların reddetmesi, AB üyeliğine mal olacak. Türk tarafına ise yeni yaptırımlar getirilmesi söz konusu olacak.

Ne konfederasyon, ne de federasyon yapısının esas alındığı çözüm paketinin Türk tarafının görüşlerine "daha yakın" olduğu söyleniyor. AB ve ABD'nin tamamen arkasında olduğu "BM planı", büyük ölçüde "Belçika Modeli"ni esas alıyor.

Üç devlet formülüne göre düzenlenen plan şu temellere dayanıyor: Tarafların siyasi eşitliği esas alınıyor, içeride egemen iki kanat devlet kuruluyor, dış egemenlik ortak devlete bırakılıyor.

BM'nin taraflara sunacağı çözüm paketi, Rum-Yunan ikilisinde telaş yarattı. Yunanistan Başbakanı Simitis ile Rum Yönetimi Lideri Klerides konuyu görüştü. Rum-Yunan ikilisi, planda yer alan "tehlikeli" ifadeleri önlemek için girişimlerde bulunmaya hazırlanıyor.

Rum Yönetimi Dışişleri Bakanı Yannakis Kasulides, planı ya olduğu gibi kabul, ya da reddetme seçeneğiyle karşı karşıya kalacaklarını söyledi, çözümü hararetle istediklerini, ancak bunun, sunulacak her planı kabul edecekleri anlamına gelmediğini belirtti.

İşte Kıbrıs planı

Hürriyet Gazetesi'nin haberine göre, BM'nin taraflara sunacağı "Kıbrıs Birleşik Devletleri" planı şöyle:

* Yönetim: 3 devlet formülü ve tam siyasi eşitliğe dayanıyor. Çok boyutlu egemenlik sistemi esas alınıyor.

* 3 devlet: İki kanat devlet kuracak. Türk ve Rumlara iç egemenlik hakkı veriliyor. Dış egemenlik ise, ortak olarak oluşturulacak "merkezi devlete" bırakılıyor.

* Yetki paylaşımı: Ortak devletin sorumlulukları, AB, dış, savunma ve ekonomi gibi konularla sınırlandırılıyor.

* Cumhurbaşkanlığı: Yönetim şekli parlamenterler rejimine çevriliyor. Buna rağmen Cumhurbaşkanlığı "sembolik" olsa da, dönüşümlü olacak şekilde korunuyor.

* Parlamenter yapı: Kanat devletlerin başbakan ve meclisi ile ortak devletin başbakan ve 'ortak meclisi' bulunacak. Ortak devlette nüfusa oranın esas alındığı alt parlamento ve kanat devletlerin eşit sayıda temsil edildikleri üst parlamento olacak. Alt parlamentoda alınan kararlar, üst parlamentoda onaylanmadıkça geçerli olamayacak.

* Türkiye göçmenleri: Türkiye'den KKTC'ye göçenler geri gönderilmeyecek. Yeni ortak devletin yurttaşı olacaklar.

* Rum göçmenler: Kuzeyde AB mevzuatı ve üç özgürlük olarak adlandırılan, yerleşim, dolaşım ve mal edinme hakları, Rumlar için sınırlandırılacak. 10 yıl olarak düşünülen geçici süre sonunda, Rumların bölgeye yerleşimi, Türk nüfusunun yüzde 10'u geçmeyecek şekilde kısıtlanacak.

* Kültür-ticaret: Kanat devletler, kültür, ticaret gibi alanlarda ortak devletten bağımsız ve onayına gerek duymadan, üçüncü ülkelerle ilişkiler kurabilecek ve anlaşmalar yapabilecek.

Tarafların anlaşamadığı konular

BM gözetiminde Türk ve Rum tarafları arasındaki görüşmeler dört ana başlık altında toplanıyor: Yönetim, toprak, güvenlik ve mülkiyet. Uzlaşma sağlanamayan konular şunlar:

1 - Yetki sorunu

Rumlar merkezi hükümetin geniş yetkilere sahip olmasını, kalan yetkilerin kanatlara devredilmesini talep ediyor.

Türk tarafı merkezi hükümetin dışişleri, güvenlik ve maliyeden sorumlu olmasını, diğer tüm yetkilerin kurucu devletlerde toplanmasını istiyor.

2 - Toprak paylaşımı

Türk tarafı, egemenlik konusu çözülmeden toprak pazarlığına yanaşmıyor. Türklerin kendi topraklarında azınlık durumuna düşmemesi için yerleşim, dolaşım ve mülk edinme özgürlüğüne sınırlama getirilmesi isteniyor.

Rumlar mümkün olduğu kadar çok sayıda göçmenin kuzeye dönmesini sağlamak için adanın yüzde 35.6'sını oluşturan KKTC'nin üçte birini talep ediyor. Rumlar, tüm göçmenlerin geri dönüş hakkından taviz vermiyor.

KIBRIS 20/10/2002

Rumları plan telaşı aldı

AA - LEFKOŞA - BM Genel Sekreteri Kofi Annan'ın AB'nin aralıktaki Kopenhag zirvesi öncesi Kıbrıs için çözüm planı önermesi beklenirken, Rum Kesimi telaşlandı. Annan'ın Türkiye'deki 3 Kasım seçimi sonrası sunacağı planın Türk tarafının taleplerine yakın olacağı öne sürülürken, Rum basını Türk tarafının planı kabul etmesi ihtimalinin Rum Kesimi ile Atina'yı telaşlandırdığını yazdı. Konunun önceki gün Atina'da Yunan Başbakanı Kostas Simitis ile Rum lideri Glafkos Klerides arasında da görüşüldüğü belirtildi. Fileleftheros, 'Türklerin evet cevabı konusunda telaş' başlıklı haberinde, Atina ve Rum tarafının kendi aleylerine olacak ifadeleri önlemek için harekete geçtiği belirtildi.
BM Güvenlik Konseyi'nin beş daimi üyesinin ve bazı AB ülkelerinin Annan'ın önerisine ilişkin iki hükümeti bilgilendirdiğini yazan gazeteye göre, Simitis ile Rum Dışişleri Bakanı Yannakis Kasulides AB'nin önde gelen ülkelerini ziyaret edecek. Haravgi gazetesi de Atina ile Rum Kesimi'nin, AB üyeliği için seferberlik başlattığını yazdı.

RADIKAL 20/10/2002