Dışişleri Bakanlığı'nda dün MGK öncesi, KKTC Cumhurbaşkanı Rauf Denktaş'ın BM Genel Sekreteri Kofi Annan'a planla ilgili endişe ve sakıncılarını bildireceği ikinci mektupla ilgili geniş katılımlı bir toplantı yapıldı. Ertuğruloğlu, toplantıdan sonra yaptığı açıklamada Annan'a verilecek yanıtın bugüne kadar sonuçlanmasının mümkün olmayabileceğini belirterek, şunları söyledi: ‘‘Ama bunun pek de önemli olmadığı, BM tarafından bizlere bildirildi. 30 Kasım gece yarısına kadar yanıtınızı verin, vermezseniz daha sonra vereceklerinizi kabul etmeyiz gibi bir yaklaşım yok. Biz elimizden geldiğince çalışmayı zamanında bitirmek için çalışıyoruz.’’

Birleşmiş Milletler, AB'nin aday ülkelerle ilgili nihai kararını vereceği Kopenhag Zirvesi'ne kadar, 11 Kasım'da sunulan planın giriş kısmında yer alan kuruluş anlaşmasının imzalanmasını sağlamayı amaçlıyor. Tarafların bu anlaşmaya imza atmaları plandaki toprak, güvenlik, garantiler ve göçmenlerin geri dönüşü gibi tüm temel konulara yönelik düzenlemeleri büyük ölçüde kabul etmeleri anlamına geliyor. BM Genel Sekreteri Kofi Annan, iki tarafın da itirazlarını dikkate alarak hafta başında Denktaş ve Klerides'e bir mektup göndermiş ve ‘‘30 Kasım'a kadar planda olumlu ve olumsuz bulduğunuz yönleri bana bildirin' demişti. Kıbrıs Rum Yönetimi, bu mektubuna yanıtını pazartesi günü yapılacak Ulusal Konsey toplantısından sonra verecek. Rum Hükümet Sözcüsü Mihailis Papapetru, Cumhurbaşkanı Rauf Denktaş'ın planı müzakereye hazır olduğu yolundaki cevabını geç vermesi nedeniyle müzakerelere zaman kalmadığını söyledi. Rum iddialarına göre bu durumda iki taraf da Birleşmiş Milletler'in atacağı adımı bekleyecek. Kofi Annan, Denktaş ve Klerides'in yanıtlarını aldıktan sonra iki tarafı ortak noktada buluşturmaya çalışacak. Annan'ın bu çerçevede 12 Aralık'tan önce kuruluş anlaşmasıyla ilgili yeni öneriler sunabileceği belirtiliyor. Rumlara göre Genel Sekreter'in önerileri zaman darlığı nedeniyle taraflara sadece ‘‘kabul’’ ya da ‘‘ret’’ seçeneklerini bırakacak. Çözüm planı taraflara 11 Kasım'da sunulmuştu. Klerides, öngörülen bir haftalık süre içinde planı müzakere etmeye hazır olduklarını bildirirken Denktaş'ın yanıtı 8 günlük gecikmeyle gelmişti.

DIŞ HABERLER SERVİSİ

KKTC Cumhurbaşkanı Rauf Denktaş’ın dünkü Milliyet’te yayımlanan ve BM Genel Sekreteri Kofi Annan’ın Kıbrıs Planı konusunda Kopenhag Zirvesi’ne kadar bir ön anlaşmaya varılmasını "hayal" olarak niteleyen demecinin ardından Rum basınında çıkan haberler, planın 12 - 13 Aralık’taki zirveye kadar müzakere edilmesi ihtimalinin yok denecek kadar zayıf olduğunun işaretini verdi.
Gelen haberlere göre, Rum Yönetimi Ulusal Konseyi, Annan’ın Rum Yönetimi lideri Glafkos Klerides’e gönderdiği ve bugüne kadar yanıtlanmasını istediği mektuba, Kopenhag Zirvesi’nde Rum Kesimi’nin AB’ye tam üyeliğe kabul edilmesinden sonra yanıt verilmesini kararlaştırdı.
Toplantı sırasında Rum siyasiler, Kopenhag Zirvesi öncesinde, Kıbrıs konusunda özlü bir müzakerenin söz konusu olmadığına ve 12 Aralık’a kadar müzakere için zamanın daraldığına işaret ederek, "Rum tarafının önceliğinin AB üyeliği olduğunu" dile getirdiler. Klerides de, toplantıdan sonra yaptığı kısa açıklamada, "Tam üyeliğe gidiyoruz" dedi.
Politis gazetesi, "Rum tarafı, on ikiye beş kala bir çözümün müzakere edilmesine ‘hayır’ diyor" diye yazdı. Gazete, Rum Yönetimi ile Atina’nın, Kıbrıs sorununun çözümüyle AB üyeliğinin bağlantılı kılınmasını kabul etmedikleri mesajı verdiklerini yazdı.
Bu gelişmelere rağmen Kofi Annan’ın Kıbrıs Özel Temsilcisi Alvaro De Soto, 12 Aralık’a kadar anlaşma imzalanacağından umutlu olduğunu söyledi.
MILLIYET 30/11/2002

MGK: Kıbrıs'ta son tutum doğru

RADİKAL - ANKARA - BM Genel Sekreteri Kofi Annan'ın, Kıbrıs çözüm planına direnen KKTC ve Rum Yönetimi liderleri Rauf Denktaş ile Glafkos Klerides'e gönderdiği ve 'İtirazlarınızı bildirin' diye seslendiği ikinci mektupta yer alan süre bugün dolarken, Ankara'da dün toplanan MGK'dan, Denktaş'ın müzakere sürecinde aldığı son karara destek çıktı. AKP hükümetinin ilk MGK toplantısının ardından yapılan açıklamada, 'Türkiye'nin, Denktaş'ın müzakere süreci itibarıyla almış olduğu son tutumu desteklediği' yer aldı.
Bildiride, toplantıda bir aylık döneme dair güvenlik raporları ışığında ülke genelindeki güvenlik ve asayiş durumunun gözden geçirildiği kaydedildi. Türkiye'yi ilgilendiren öncelikli dış politik ve askeri meseleler ve birbirleriyle ilişkileri ile Kıbrıs'a dair son gelişmeler hakkında kurula bilgi sunulduğu belirtilen bildiride, 'Bu bağlamda, Türkiye'nin, KKTC Cumhurbaşkanı sayın Denktaş'ın müzakere süreci itibarıyla
almış olduğu son tutumu desteklediği kaydedilmiştir' denildi.
BM, geçen çarşamba günü KKTC liderinin, kendisine 11 Aralık'ta sunulan Kıbrıs çözüm planına yazılı bir yanıt verdiğini, bu yanıttan, 'Denktaş'ın plan temelinde müzakereye hazırlandığının anlaşıldığı' açıklanmıştı. BM Genel Sekreteri Annan, Denktaş ve Rum Yönetimi lideri Glafkos Klerides'e yine aynı gün ilettiği ikinci mektupta ise tarafların 30 Kasım'a kadar sunduğu plana itiraz ve önerilerini içeren bir belge göndermelerini istemişti.

Cevap hazırlanıyor
Rum Yönetimi Annan'ın belirttiği süre olan bugün yanıt veremeyeceğini dile getirirken, Türkiye ve KKTC tarafı, dün bütün gün cevap mektubunu
oluşturmaya çalıştı. Plana itiraz noktaları netleştirilerek üçe indirildi. Ancak cevabın yetiştirilemeyeceği, Annan'ın da esneklik gösterdiği belirtildi.
Denktaş, sağlık durumu nedeniyle ABD'den dönemediği için KKTC'den Ankara'ya Dışişleri ve Savunma Bakanı Tahsin Ertuğruloğlu başkanlığında bir heyet geldi. Ertuğruloğlu, MGK toplantısı öncesinde Dışişleri Bakanı Yaşar Yakış ve Kıbrıs uzmanı diplomatlarla buluştu. Ertuğruloğlu, temasların ardından yaptığı açıklamada, "Rahatsızlık duyduğumuz konuları bildirmemiz istendi. Bu çalışmanın 30 Kasım'a kadar sonuçlanması mümkün olmayabilir" dedi. KKTC'li bakan Annan'ın bu konuda esneklik gösterdiğini belirtirken, "Planın bu şekliyle kabulü mümkün değil. Her şeyden önce harita, egemenlik, mal-mülk konusu, Türkiye'nin garantörlüğü gibi konular kabul edilecek gibi değil" dedi. Ertuğruloğlu, Kıbrıs konusunda AKP ile görüş ayrılığına düştükleri iddiasını yalanladı.

İçerik belirlendi
Dışişleri'nde hazırlanan ve dünkü MGK gündeminde de ele alınan ve üç başlıkta toplanan Annan planına itirazların çerçevesi ise netleşti:
HARİTALAR: Güzelyurt'un Türk tarafında kalmasının zorunlu olduğu, 'iki kesimlilik' açısından Karpaz'ın da Türk tarafında kalması gerektiği.
GÖÇMENLER: Türk nüfusunun maruz kalacağı yer değiştirme ile mal-mülk değişimleri, planın idari ve yürütmeyle ilgili bölümleriyle çelişiyor. Bu Türk tarafının iki kesimlilik ve egemenlik beklentilerini karşılamıyor.
GÜVENLİK VE GARANTÖRLÜK: BM planında adanın AB'ye üye olmasının Londra ve Zürih anlaşmalarında öngörülen garantörlük kavramında yaratacağı zafiyete dair tedbir bulunmadığı görüşü yer alacak.
İtirazlar belirlense de yanıtın gecikme nedeni olarak imzalanması istenen anlaşma metinleriyle ilgili hukuki ifadeler üzerinde çalışılması gösterildi.

MGK sonrası Irak zirvesi
MGK toplantısının ardından Başbakan Gül, Genelkurmay Başkanı Özkök ve Dışişleri Bakanı Yakış Çankaya Köşkü'nde kalıp ABD Savunma Bakan Yardımcısı Paul Wolfowitz ve Dışişleri Müsteşarı Mark Grossman'ın salı günkü Ankara ziyareti öncesi Irak'la ilgili gelişmeleri değerlendirdi. Cumhurbaşkanlığı Başdanışmanı Tacan İldem, ABD'nin 'asker' ve 'üsler' de dahil bir talebinin bulunmadığını söyledi. Ancak edinilen bilgiye göre ABD'nin talepleri 'resmi yazıyla' değil, Dışişleri kanalıyla Türkiye'ye iletildi. Bu talepleri içeren yazıyı Wolfowitz'in Ankara'ya sunması bekleniyor. İldem, Irak' ın BM kararlarına uyması gerektiğini, Türkiye'nin Bağdat'ı bu yönde 'özendireceğini' vurguladı

Rum tarafından 'Denktaş taktiği'

YORGO KIRBAKİ
LEFKOŞA - BM Genel Sekreteri Kofi Annan'ın, Kıbrıs planı konusundaki tıkanıklığı aşmak ve KKTC lideri Rauf Denktaş'ı planı müzakereye yaklaştırmak için bulduğu mektup formülü de, Rum Kesimi'nin 'oyalama taktiğine' takıldı. Annan'ın iki tarafın da plana itirazlarını bugün itibarıyla iletmeleri için verdiği süre dolarken, Rumlardan yanıt gelmedi. Rum Milli Konseyi, verilecek yanıtı değerlendirmek için pazartesi günü yeniden buluşma kararı alırken, önüne 'Kopenhag zirvesinde tam üyelik alınması' hedefini koydu.
Rum kesimi ve Atina'yı ilgilendiren, 12 Aralık'taki Kopenhag zirvesine dek müzakere yapılmaması, Rumların 'dipnot olmadan' AB üyeliğine kabulü ve Annan planı için sürecin Kopenhag'dan sonra devam edecek şekilde Türk tarafını bağlayacak bir karar çıkarılması.
Yunan hükümet sözcüsü Hristos Protopapas da, Kopenhag zirvesi öncesi Kıbrıs sorununun çözülemeyeceğini söyledi. Türkiye'yi ve KKTC'yi BM planını müzakereyi erteletmekle suçlayan Protopapas, taraflar 137 sayfalık planı müzakereye başlasalar da 12 Aralık'a dek çözüm bulunamayacağını söyledi.
Rum Ulusal Konseyi'nin son kararına gerekçe olarak, Denktaş'ın Annan planını müzakere zemini olarak kabul edip etmediği konusunda net yanıt vermemiş olması ve Kopenhag zirvesi öncesi zaman olanaklarını tüketmesi gösteriliyor. Rum Başsavcısı Markidis, "Denktaş, sadece plan üzerinde bazı değişiklikleri müzakere edeceğini ve ondan sonra planı zemin olarak kabul edip etmeyeceğine karar vereceğini belirtmiş" dedi.

De Soto ikna çabasında
Annan'ın Kıbrıs Özel Temsilcisi Alvaro de Soto, dün Klerides'le görüşerek, Rum lideri, Denktaş'ın yanıtının 'planı müzakere zemini kabul ettiği' yönünde olduğuna iknaya çalıştı. De Soto, ardından Atina'ya geçip Yunan Dışişleri Bakanı Yorgos Papandreu ile görüştü. BM temsilcisi yaptığı açıklamalarda 12 Aralık'a dek çerçeve anlaşmasından umutlu olduğunu söyledi.
Papandreu ise farklı göründü, Yunan ve Rum tarafının taktiğinin 'Bugünkü dinamizmi Kopenhag sonrasında da sürdürmeyi garanti altına almak' olduğunu tekrarladı. Papandreu, planda nihai anlaşmanın referanduma sunulma tarihi
olarak 30 Mart gösterildiği için, acele etmeden Kopenhag'da pazarlık sonucu müzakere yapılması fikrine sıcak baktığını ortaya koydu.

Kıbrıs'ta barış için iyi niyet şart

BM Genel Sekreteri'nin Kıbrıs problemini çözüm planını sunması ile Kıbrıs tarihinin en kritik dönemine girmiş bulunuyor. Avrupa ile bütünleşmek talebimizle birlikte Yunanistan ve Türkiye'deki siyasi şartlar, Kıbrıs problemini herkesin yararına olacak şekilde çözmeye hiçbir zaman bu kadar müsait olmamıştı. Böyle bir fırsatı bir daha elde edebileceğimiz çok şüpheli. Bu tarihi kavşakta biz Kıbrıslı Rumlar ve Türkler, Kıbrıslı diğer cemaatlerle birlikte, barış, güvenlik ve refahın koşullarını yaratabilecek bir gelecek için karar vermeye çağrılıyoruz.
Önerilen planın tarafların hiçbirini tümüyle tatmin etmediği aşikâr. Ancak bunu başarabilecek bir plan bulmak mümkün değil. Mamafih, biz bu planda her iki tarafın da çıkarlarını hesaba katmaya çalışan istisnai bir çaba bulunduğuna ve planın dengeli bir çözüme şans veren bir temel oluşturabileceğine inanıyoruz. Her iki taraftan da bu planı kabul ederken bazı zor ödünler talep edilmekte olduğu da açık. Ancak önerilen plan uzun vadede birlikte yaşamanın ve işbirliğinin koşullarını yaratarak adadaki herkesin yaşamına katkıda bulunabilir. Amaçladığımız çokkültürlü ve adil ortamın yaratılmasına, AB üyeliği de ayrıca yardımcı olacak.
Önerilen siyasi yapı egemen bağımsız devlet bünyesinde siyasi eşitlik ve ademi merkeziyetçilik ilkeleri üzerine kurulu. Dünyada birçok ülke geleneksel üniter 'ulus- devlet' modelinden daha adil bir yönetim biçimi olarak bu tür bir siyasi yapılanmayı benimsemiştir. Diğer birçok ülke de bu yöne hareket etmekte. Siyasi eşitlik, halihazırda, sağlam demokratik temellere sahip birçok Avrupa devletini, özellikle etnik parçalardan oluşan ve 'çeşitlilik içinde birlik' ilkesini benimsemiş devletleri, karakterize etmekte. Ademi merkeziyetçilik fikri AB'nin, daha geniş özerklik ve sosyal adalet amaçlarını gerçekleştirmek yönünde, en temel ilkelerinden biri.
Herhangi bir siyasi yapının çalışabilmesi için, özellikle de bu yapı birbirine bağımlı olmayı kurumsal hale getiriyorsa, karşılıklı işbirliği ve güven ortaya koymak hayati önemde. Plandaki ilkeler kendi başına ileride problem çıkmayacağının garantisi olamaz. Hiçbir plan böyle bir şeyi garanti edemez. Ancak iki taraf da iyi niyet gösterirse siyasi görüntüyü tamamen değiştirecek işbirliği için gerekli şartların ortaya çıkması kuvvetle muhtemel. Bu şartları yaratmak için güvensizlik ve bölünmüşlüğün ağır mirasını yenmeliyiz. Bu belki de üstesinden gelmemiz gereken en zor durum.
(Kıbrıslı Türk ve Rum 49 akademisyenin bildirisi)

Rum Ulusal Konseyi'nden tavır değişikliği...
Çözümü bırak, AB üyeliğine bak

Alithia gazetesi, Ulusal Konsey'in, önceki gün yaptığı toplantıda Kofi Annan'ın Rum Yönetimi Başkanı Galfkos Klerides'e gönderdiği ve yarına kadar Rum tarafının cevabını talep eden mektubunu görüştüğünü bildirdiği "Ulusal Konsey, Annan Planı İçin Tam Üyelik Kararı Aldı" başlıklı manşet haberinde, "toplantıda, geçen salı günü ortaya konulan boğucu zaman takvimine cevap verilmediğini, bunun ötesinde Annan planı hakkında hiçbir görüş belirtilmemesi, Kopenhag Zirvesi'nde Kıbrıs'ın tam üyeliğinin talep edilmesi ve Annan'a tam üyelikten sonra cevap verilmesinin kararlaştırıldığını" bildirdi.

Klerides'in, Ulusal Konsey toplantısından sonra Kopenhag Zirvesi öncesi Kıbrıs sorununa bir çözüm bulunmasının müzakere edilmesi için var olan zamanla ilgili sorusuna verdiği kısa cevabın bunun göstergesi olduğunu ifade eden Alithia gazetesi, Klerides'in, başka yorum yapmadan "Tam üyeliğe gidiyoruz" dediğini yazdı.

Rum Ulusal Konseyi'nin Pazartesi günü yeniden toplanacağını bildiren Alithia, haberini şöyle sürdürdü:

"Ulusal Konsey toplantısı sonrası basın mensuplarını aydınlatmayı üstlenen Hükümet Sözcüsü Mihalis Papapetru, Kopenhag öncesi Kıbrıs konusunda herhangi bir müzakerenin yer almasının söz konusu olmadığını teyit ederek, Kıbrıs konusunda özlü bir müzakere için 12 Aralık öncesi zaman takviminin boğucu bir şekilde daraldığını, Rum Ulusal Konseyi'nin bundan önceki toplantısında ortaya koyduğu saptamanın bu kez daha yoğun bir şekilde gündeme geldiğini anlattı.

4- Annan planının müzakere edilmesi için zaman olanakları, Kıbrıs Rum tarafının tutumu yüzünden (sorumluluğundan) olmayan nedenlerle, özlü olarak tükendi.

Rum Radyosu, Alvaro de Soto'nun Klerides ile yaptığı görüşmenin, Rum Ulusal Konseyi'nin dünkü toplantısında alınan karar ışığında yapıldığını bildirdi. Radyo, Rum Ulusal Konseyi'nde alınan kararın, 12 Aralık Kopenhag doruğuna kadar Kıbrıs sorununun çözümüne yönelik özlü müzakereler yapılması için zaman olanakları bulunmadığından AB üyeliğine öncelik verilmesi şeklinde olduğunu hatırlattı.

Rum radyosunun haberine göre Panagopulos, buna rağmen zaman geçtikçe Kopenhag doruğuna kadar çözüm bulunması olanaklarının daraldığını söyledi. Panagopulos Rum ve Yunan tarafından, Annan planı zemininde ileri gidilmesi konusunda istek bulunduğunu da iddia etti.